Programma sportparken 2022-2030 Dordrecht.pdf
Tekst van het document
Programma Sportparken 2022-2030
1
2
Inleiding
Ontwikkeling
3
PROGRAMMA SPORTPARKEN 2022-2030
4 1
Uitwerking uitgangs punten
Naar vitale sportparken
2
3
4
6
5
5
Taken en ver antwoordelijk heden
Dordtse sport parken
6
7
8
7
Afwegings kader
8
Financieel kader
9
Planning en monitoring
9
Voorwoord ‘Je gaat het pas zien als je het door hebt’
‘In gelul kun je niet wonen’, zei de legendarische wethouder van volkshuisvesting Jan Schaefer. En ineen visie kun je niet sporten’, zou ik er aan toe willen voegen. Daarom heet deze nota over de Dordtse sportparken geen visie, maar een programma. Zoals sporters kijken naar het trainingsprogramma of wedstrijdprogramma, zo kijken verenigingen en gemeente naar het Programma Sportparken. Om te zien wat ons de komende jaren te doen staat. En dat is veel!
PROGRAMMA SPORTPARKEN 2022-2030
We gaan van bezuinigen naar investeren, van gesloten naar open en van individueel naar samenwerken!
1
Marco Stam Wethouder Sport
2
3 Sport gaat per definitie over bewegen, en de sportwereld is volop in beweging. Nieuwe sporten die helemaal in zijn, andere sporten die wat terugloop kennen, meer individuele sporters, meer sport in de openbare ruimte. Het zijn allemaal ontwikkelingen die hun weerslag hebben op de sportparken. En dat dan ook nog eens in een stad die de komende jaren fors wil groeien binnen de bestaande stadsgrenzen, waardoor de behoefte aan sport- en recreatie ook groter wordt. Gelukkig hebben we in Dordrecht een gunstige uitgangspositie: onze stad kent een hele rij mooie sportparken en veel gezonde verenigingen. Verenigingen die volop meedenken over de ontwikkelingen, en die dan ook een belangrijke bijdrage hebben geleverd aan dit Programma Sportparken. Een programma dat geen complete blauwdruk is. De komende jaren zullen we juist met de verenigingen aan de slag gaan met een uitwerking per sportpark. En het hoeft ook niet allemaal tegelijk: door op enkele sportparken te beginnen, kunnen we als gemeente en verenigingen leren van de resultaten, en daar ons voordeel mee doen bij de aanpak van andere sportparken. Maar zoals Jan Schaefer pas tevreden was als hij zag dat er veel mensen in goede nieuwe woningen woonden, zo ben ik tevreden als ik straks zie dat er veel meer mensen op meer momenten gebruik maken van onze prachtige sportparken.
Bij een vereniging of ongeorganiseerd maar wel gebruik makend van de sportparken!
4
5
6
7
8
9
PROGRAMMA SPORTPARKEN 2022-2030
1
2
3
4
hoofdstuk 1
5
6
7
Inleiding
8
9
Inleiding Met het Programma Sportparken 2022-2030 maakt de gemeente Dordrecht werk van aandachtspunten en kansen die er zijn om sportparken en hun omgeving te ontwikkelen tot fijne plekken. Plekken die alle inwoners uitnodigen om te sporten, te bewegen, elkaar te ontmoeten, te ontdekken, plezier te beleven en te genieten van een groene omgeving. Dit Programma is onderdeel van het in het Dordtse Sportkompas ontwikkelde beleid en sluit aan bij de Omgevingsvisie, de agenda Dordrecht 2030, de Dordwijkzone en het advies van de Sportraad en het rekenkameronderzoek “sportaccommodaties”. Het programma richt zich op de komende tien jaar, maar heeft effect over mogelijk een veel langere periode.
PROGRAMMA SPORTPARKEN 2022-2030
1
2 1.1 Dordtse Sportkompas Het Programma Sportparken 2022-2030 versterkt het in 2017 vastgestelde Dordtse Sportbeleid: Het Dordtse Sportkompas. Hierin staat: Sport raakt de Dordtenaren en kleurt de stad. Sport bevordert bewegen, gezond zijn, ontmoeten, ontdekken, samenwerken, ambitie, plezier hebben en participeren in Dordrecht. Voor iedereen in Dordrecht is het mogelijk om te sporten, zowel door mee te doen als het te beleven, samen of alleen, in georganiseerd of ongeorganiseerd verband. Sport is daardoor een natuurlijke stimulator voor het realiseren van andere doelen. Sport is daarmee echt van waarde, voor de Dordtenaar (gezondheid, ontwikkeling, sociaal, zingeving) en voor de stad (sociaal, maatschappelijk, ruimtelijk en economisch). Het Dordtse Sportkompas omvat de gezamenlijke ambities, strategieën en uitvoeringslijnen voor de sport in Dordrecht. Het Dordtse Sportkompas is gebouwd op vier pijlers die nauw samenhangen en onderling overlappen: Sport, Ontdekken, Beleven, Plekken. Deze pijlers raken in meer of mindere mate andere domeinen zoals het sociale, economische en ruimtelijke domein. Binnen de vier pijlers worden in totaal 12 uitvoeringslijnen omschreven. Pijler “plekken” en uitvoeringslijn “sportparken” Om bij te dragen aan versterking van de sport in Dordrecht, is er een belangrijke rol voor de pijler “Plekken” weggelegd.
Dordrecht richt zich daarbij op het versterken van de sportieve plekken in de stad als dé sportinfrastructuur van Dordrecht, en het plezier dat deze infrastructuur brengt in het leven van zoveel mogelijk inwoners. Wanneer deze sportinfrastructuur op orde is kunnen we met behulp van
onze accommodaties, netwerk en sportende inwoners nog beter bijdragen aan de ontwikkeling van Dordrecht en de Dordtenaren.
3 Binnen de pijler “Plekken” zijn de sportparken een uitvoeringslijn. Bij het opstellen van het Dordtse Sportkompas In 2017 is de Toekomstvisie Sportparken 2015 uitgangspunt geweest voor deze uitvoeringslijn. Het Programma Sportparken 20222030 is de herijking van de uitvoeringslijn en volgt dus de Toekomstvisie Sportparken uit 2015 op. De andere pijlers worden vanwege de onderlinge samenhang in het Programma Sportparken aangestipt. Echter, voor deze drie pijlers blijft het Dordtse Sportkompas de basis.
4
5
6
7
8
9
De Toekomstvisie Sportparken stamt uit 2015. Sindsdien komt deze visie regelmatig ter sprake in de gemeenteraad. Bijvoorbeeld als we kijken naar de vraagstukken over sportparken Krommedijk, Schenkeldijk en Amstelwijck. In het coalitieakkoord is gevraagd om een herijking van de Toekomstvisie Sportparken, met een bredere blik op het gebruik van de sportparken en de omgeving. Daartoe is in mei 2020 een startnotitie (RIS 2575660) opgeleverd met daarin de inhoudelijke kaders voor het Programma Sportparken, de uitgangspunten die de basis vormen voor het nieuwe programma en een procesvoorstel om tot het Programma Sportparken 2022-2030 te komen. De uitgangspunten zijn: (1) van visie naar programma en betere structuur creëren; (2) het Programma Sportparken is gebaseerd op de behoefte van de stad en inwoners; (3) Vertalen van de opgaven en activiteiten naar een uitvoeringsagenda en investeringskaart; (4) Integraliteit met andere ontwikkelingen; (5) Aanscherping rol gemeente. Met het Programma Sportparken geven wij gehoor aan de behoefte om de Toekomstvisie Sportparken te herijken. Enerzijds zien we dat er zaken uit de Toekomstvisie Sportparken zijn blijven liggen, die opnieuw in het Programma Sportparken opgenomen worden. Het ontbreken van een duidelijke uitvoeringsagenda is een oorzaak dat vraagstukken niet tot afrondende besluitvorming komen.
Gebleken is dat een aantal dossiers, zoals ontwikkelingen op Schenkeldijk, veel meer tijd in beslag hebben genomen dan vooraf was ingeschat. Pas het afgelopen jaar is er meer duidelijkheid ontstaan, met als direct gevolg rust en toekomstperspectief voor verschillende verenigingen. Hierop willen we voortborduren. Anderzijds kunnen we ook constateren dat de Toekomstvisie Sportparken op sommige vlakken is ingehaald door andere ontwikkelingen in de stad.
Ook andere opgaven, bijvoorbeeld op het gebied van gezondheid, bewegen, ontmoeten, duurzaamheid en groenblauw, vragen om een samenhangende blik op het gebruik van de sportparken in Dordrecht. Maar ook de groeiambities hebben impact op de ruimte en het gebruik van sportparken. In het kader van de Omgevingsvisie moeten sportparken bijdragen aan een aantrekkelijke en gezonde stad, waarbij inwoners verleid worden tot meer beweging en sociale interactie.
PROGRAMMA SPORTPARKEN 2022-2030
1
2
3
4
5
6
7
8 Nu, vijf jaar na vaststelling van de Toekomstvisie Sportparken, is het een goed moment om te bekijken waar we staan en de visie te herijken. Waar is actie en/of bijstelling van de visie gewenst? Wat zijn landelijke trends (hoofdstuk 2) en nieuwe wensen van onze inwoners? En hoe sluiten we aan bij de voorgenomen groei van de stad?
9
1.2 Adviezen sportraad Dordrecht en rekenkameronderzoek
1.3 Programma Sportparken in relatie tot overig beleid
In de uitwerkingen is ook de adviesnota Multifunctionele sportaccommodaties 2018 van de Sportraad Dordrecht meegenomen. Deze was vooral gericht op de mogelijkheden die de vier bestaande stadssportparken voor een breder gebruik bieden: Schenkeldijk, Krommedijk, Reeweg en Stadspolders.
1.3.1 Omgevingsvisie Naar verwachting wordt 1 januari 2022 de Omgevingswet ingevoerd. Dit heeft gevolgen voor al het beleid en vergunningverlening op het gebied van ruimtelijke ordening. Ondertussen werkt de gemeente Dordrecht al wel in de geest van de Omgevingswet. De Omgevingsvisie, het document waarin al het ruimtelijk beleid is samengebracht tot één visie op de fysieke leefomgeving, is 28 april 2021 door de gemeenteraad van Dordrecht vastgesteld. De Omgevingsvisie wordt uitgewerkt naar Programma’s en naar het Omgevingsplan. Als onderdeel van de beleidscyclus maken ook monitoring en evaluatie deel uit van de Omgevingswet. Als doelstellingen niet worden gehaald, is aanpassing van het Programma nodig. De verantwoordelijkheid hiervoor ligt vanaf de invoering van de Omgevingswet bij het college. De gemeenteraad is het bevoegd orgaan als het gaat om vaststelling van de Omgevingsvisie, het Omgevingsplan en behoudt haar rechten voor beschikbaarstelling van financiële middelen.
De uitgangspunten in een notendop: • Maak sportparken openbaar toegankelijk, multifunctioneel, veilig en toekomstbestendig; • Maak openbare ruimtes sportiever, veiliger en toegankelijk voor zelfgeorganiseerde sporters; • Schep als gemeente voorwaarden; • Faciliteer particuliere (verenigings)initiatieven; • Voer regie op beheer. Daarnaast spelen we met het Programma Sportparken in op de vijf aanbevelingen uit het rekenkameronderzoek naar sportaccommodatiebeleid dat in maart 2021 is opgeleverd: 1. Zorg voor een beter meetbare en tijdsgebonden operationalisatie van de doelen van het sportaccommodatiebeleid; 2. Investeer in de monitoringscapaciteit van het sportaccommodatiebeleid; 3. Herformuleer een duidelijke Sportparkenvisie die gedragen wordt door sportverenigingen; 4. Maak bij participatieprocessen duidelijk waarom deelnemers erbij worden betrokken en wat er met hun input wordt gedaan; 5. Actualiseer beleidskaders van het sportaccommodatiebeleid met nieuwe trends om ook het beleid toekomstbestendig te maken.
Vooruitlopend op de invoering van de Omgevingswet, en om te wennen aan de nieuwe manier van werken, krijgen tussenliggende producten zoals dit Programma Sportparken de vorm van Programma. Deze worden nog door de gemeenteraad vastgesteld. Formeel is dus nog geen sprake van een Programma als bedoeld in de Omgevingswet, maar het Programma kan al wel beleidsmatig als instrument in de beleidscyclus worden toegepast. Inhoudelijk geeft het Programma Sportparken uitvoering aan de ambities uit de Omgevingsvisie Dordrecht 1.0. Met name voor de aantrekkelijke en gezonde stad, maar wordt ook rekening gehouden met de andere doelen en randvoorwaarden die de Omgevingsvisie stelt (paragraaf 2.2.3). In de Omgevingsvisie Dordrecht 1.0 is het Programma Sportparken ook aangekondigd als uitwerking van de visie. In hoofdstuk 9 wordt aangegeven hoe de evaluatie van Programma Sportparken plaatsvindt. Integraliteit is één van de kerndoelstellingen van de Omgevingswet. Ondanks dat deze wet zich richt op de fysieke leefomgeving, is het raakvlak met andere sociale beleidsterreinen van belang. Dit is onder meer zichtbaar in het thema gezondheid dat in de Omgevingswet én de Omgevingsvisie van de gemeente Dordrecht een centrale rol speelt. Het Programma Sportparken is een goed voorbeeld van de fysieke leefomgeving (sportparken) die bijdraagt aan sociale doelstellingen (gezondheid, bewegen, ontmoeten).
PROGRAMMA SPORTPARKEN 2022-2030
1
2
3
4
5
6
7
8
9
1.3.2 Agenda Dordrecht 2030 In 2021 is de Agenda Dordrecht 2030 vastgesteld. Dordrecht investeert in de kwaliteit van de stad en het welzijn van alle Dordtenaren. Er wordt verder gebouwd aan een fijne, duurzame leefomgeving en meer gelijke kansen. Een stad met uitstekende voorzieningen. En een goed vestigingsklimaat. Er zijn zeven programma’s geformuleerd. Voor het Programma Sportparken 2022-2030 is het programma “Dordwijkzone” het meest relevant omdat vier grote sportparken in dat gebied liggen. 1.3.3 Dordwijkzone Het programma Dordwijkzone werkt aan een toegankelijk centraal gelegen stadspark met ruimte voor sport en recreatie. Sportparken en wijken zijn beter bereikbaar door een netwerk van fiets- en wandelpaden. Groenvoorzieningen, ecologische verbindingen en het beperken van geluidsoverlast zorgen voor een gezonde en leefbare stad. De Dordwijkzone kan dus als aanjager fungeren van verdergaande ontwikkelingen. De ambities met betrekking tot de sportparken en de omgeving waarin zij liggen worden dan ook van een hoger niveau. Daarbij kunnen gebiedsontwikkelingen en verschuiving van functies (accommodaties) in het gebied en op de sportparken aan de orde zijn. De Dordwijkzone geeft ontwikkelperspectief voor de langere termijn. Voor de Dordwijkzone is in de “Agenda Dordrecht 2030” 55 miljoen euro beschikbaar gesteld als investeringsruimte.
De uitvoering van het Programma Sportparken 2022-2030 kan niet los worden gezien van deze ambities en de vier grote sportparken die in deze zone liggen. Daarom is het van belang om duidelijk te zijn over de richting van het Programma Sportparken en van de Dordwijkzone. Programma Sportparken richt zich op het optimaliseren van de bestaande sportparken. Hierbij voelt de gemeente zich verantwoordelijk voor met name het faciliteren van de sportvelden en de bijbehorende voorzieningen. In het Programma Sportparken wordt rekening gehouden met ontwikkelingen tot medio 2030. Dit sluit dan ook aan bij de Groeiagenda 2030.
1.3.4 Verenigingshallenplan Gelijktijdig met het proces om te komen tot het Programma Sportparken is gewerkt aan actualisering van het Verenigingshallenplan (VHP). In het raadsvoorstel Toekomstig VHP-beleid worden de beleidskaders van het VHP geactualiseerd om klaar te zijn voor de komende 10 – 15 jaar. We willen zorgen voor betere, meetbare en tijdsgebonden doelen van het VHP-beleid (doeltreffend en doelmatig). De gewijzigde/ nieuwe beleidskaders moeten zorgen voor een toekomstbestendig VHP-beleid dat gedragen wordt door de betrokken stichtingen en verenigingen en dat aansluit bij hun behoeften. In het Programma Sportparken wordt niet expliciet ingegaan op de nieuwe beleidskaders, maar wel op de kansen en ontwikkelingen voor deze sporthallen en het combineren van functies op de sportparken. Verenigingshallenplan (VHP) is het programma voor de uitvoeringslijn “hallen”. De gewijzigde/nieuwe beleidskaders, inclusief de financiële impact hiervan, voor de verenigingshallen (VHP) volgen een afzonderlijk traject naar de raad.
PROGRAMMA SPORTPARKEN 2022-2030
1
2
3
4
5 1.4 Leeswijzer In hoofdstuk 2 benoemen we de basiselementen van de Toekomstvisie Sportparken uit 2015. Op basis van een analyse en beschrijving van de ontwikkelingen formuleren we aan het einde van het hoofdstuk de uitgangspunten van het nieuwe Programma Sportparken. In hoofdstuk 3 worden deze uitgangspunten nader toegelicht. De kenmerken van wat we verstaan onder vitale sportparken worden in hoofdstuk 4 omschreven. In hoofdstuk 5 wordt ingezoomd op de kansen en/of risico’s per sportpark. De afbakening taken en verantwoordelijkheden wordt in hoofdstuk 6 omschreven. In het zevende hoofdstuk wordt ingegaan op het afwegingskader, waarna in hoofdstuk 8 het financiële kader centraal staat. Tot slot zal in hoofdstuk 9 de planning nader worden toegelicht.
6
7
8
9
PROGRAMMA SPORTPARKEN 2022-2030
1
2
3
4
hoofdstuk 2
5
6
7
Ontwikkelingen
8
9
Ontwikkelingen 2.1 Kernelementen Toekomstvisie Sportparken 2015 In de Toekomstvisie Sportparken 2015 worden zes kernelementen benoemd: 1) Dordrecht profileert zich als sportstad: a. Laagdrempelige sportvoorzieningen als onderdeel van de wijk; b. Openbare sport- en recreatieparken in het hart van de stad; c. Grote stedelijke voorzieningen met een regionale of landelijke uitstraling; 2) Samenwerking en multifunctionaliteit centraal; 3) De ruimte op de sportparken wordt optimaal benut; 4) De gemeente kan zo nodig sportparken sluiten; 5) De verenigingen en sporters gaan meer betalen; 6) De gemeente onderzoekt alternatieve managementmodellen/andere rol aannemen als gemeente. In de volgende paragrafen kijken we naar de ontwikkelingen in de stad en in de sport. We concluderen welke kernelementen we handhaven en welke kernelementen in de herijking niet meer van toepassing zijn. 2.2
Ontwikkelingen in de stad en in de sport
2.2.1 Analyse Kernindicator sportaccommodaties De kernindicator Sportaccommodaties drukt het voorzieningenniveau per 10.000 inwoners uit. Hierbij wordt rekening gehouden met verschillen in de mate van geschiktheid voor meer of minder verschillende sportdisciplines en met aantallen mensen die tegelijkertijd kunnen sporten. De kernindicator laat zien dat er in Dordrecht 17,9 publiektoegankelijke accommodaties per 10.000 inwoners zijn waar inwoners kunnen sporten en bewegen. Ten opzichte van het landelijk gemiddelde cijfer (21,6) is het aanbod in Dordrecht relatief laag. Ook in vergelijking met referentiegemeenten (20,3) en de Drechtsteden (18,0) scoort Dordrecht lager.
Atlas voor gemeenten 2020 (thema sport) In de Atlas voor gemeenten 2020 werd het thema sport uitgelicht aan de hand van de sportindex. Deze is gebaseerd op de pijlers sportaanbod en sportdeelname (participatie). Binnen elke pijler wordt onderscheid gemaakt tussen georganiseerde en ongeorganiseerde sport.
PROGRAMMA SPORTPARKEN 2022-2030
1 Sport in Atlas 2020
Positie Dordrecht t.o.v. G50
aanbod van georganiseerde sport
26e plaats
boven het gemiddelde
aanbod van ongeorganiseerde sport
44e plaats
onder het gemiddelde
deelname aan georganiseerde sport
29e plaats
net boven het gemiddelde
deelname aan ongeorganiseerde sport
43e plaats
ruim onder het gemiddelde
2
3
4
5 sportindex
38e plaats
onder het gemiddelde
6
7
8
9
2.2.2 Trends en ontwikkelingen sport A) Sport toekomstverkenning en Brancherapport Sport Landelijk zijn verschillende trends te zien die van invloed zijn op lokale sportverenigingen en sportparken (Toekomstverkenning Sport en Brancherapport Sport). Denk aan een toename van: • individueel sporten; • vergrijzing; • digitalisering, zoals coaching via apps; • het aantal ongeorganiseerde sporters; • flexibiliteit van sporters: zelf bepalen waar, hoe en wanneer te sporten; • commercieel sportaanbod; • bootcamp, kickboksen en yoga; • de behoefte aan een flexibel sportaanbod; • sporten geschikt voor ouderen; • wandelen. Daarnaast zien we dat: • het lidmaatschap van clubs stabiel blijft of licht daalt; • behoeften veranderen door toegenomen welvaart en gebrek aan tijd; • sporters meer ongebonden willen sporten; • het aantal racketsporters daalt; • fitness de grootste sport is. B) Analyse sporten op Dordtse sportparken In dit onderdeel beschrijven we op hoofdlijnen de sporten met een groot ruimtegebruik in Dordrecht die op de sportparken actief zijn. Op basis van informatie van de sportbonden wordt per sport gekeken naar ledenaantallen, veldcapaciteit, trends en de opgave in Dordrecht. De opvallendste conclusies staan in deze paragraaf. Dordrecht huisvest voor de sporten voetbal, tennis en korfbal meerdere verenigingen verspreid over diverse sportparken.
Zodoende zijn hier ook onderlinge vergelijkingen gemaakt. De genoemde cijfers en percentages betreffen een momentopname.
Voetbal in Dordrecht In Dordrecht is ongeveer 3,6% van de inwoners lid van een voetbalvereniging versus 7% in Nederland. Gemiddeld tellen voetbalverenigingen in Dordrecht 390 leden. In Nederland ligt dat gemiddeld op 473 leden per vereniging. Ook het gemiddelde aantal leden per wedstrijdveld ligt onder het Nederlandse gemiddelde. Als de aparte trainingsvelden mee worden gerekend zit Dordrecht nog ruimer in het aantal beschikbare velden. In Dordrecht zijn er grote verschillen in de omvang van verenigingen. Dit is ook terug te zien in de veldcapaciteit per vereniging en het verschil in de druk op de kunstgrasvelden. Trends en aandachtspunten in Dordrecht: • Het aantal kunstgrasvelden neemt toe; • In Dordrecht is sprake van een overcapaciteit aan faciliteiten voor de voetbalsport, maar de verschillen per vereniging/sportpark lopen ver uiteen; • Bepalen op welke locaties fysieke optimalisatie wenselijk/noodzakelijk is en bij welke verenigingen ingezet moet worden op aanwas van leden voor een betere spreiding over de stad.
PROGRAMMA SPORTPARKEN 2022-2030
1
2
3
4
5
6
7
8
9
Korfbal in Dordrecht Gemiddeld is in Nederland ongeveer 0,35% actief lid van een korfbalvereniging. In Dordrecht is dit 1% van de bevolking. Opvallend is dat alle 4 de korfbalverenigingen de beschikking hebben over 2 kunstgrasvelden. De druk per kunstgrasveld is wel uiteenlopend in Dordrecht.
Hockey in Dordrecht In Nederland is 1,5% van de totale bevolking lid van een hockeyclub, in Dordrecht is dit minder dan 0,75 %. Dordrecht kent één hockeyclub, die dan wel gelijk een bovengemiddeld aantal leden heeft. De druk op de speelvelden is acceptabel, aangezien zowel zaterdag als zondag als speeldagen worden gebruikt.
Trends en aandachtspunten in Dordrecht: • Verkleining van de speelvelden (buiten) om de sport aantrekkelijker te maken; • Landelijk zien we de ontwikkeling van blaashallen op een kunstgrasveld om indooropties in de zaalperiode te vergroten (in Dordrecht nog geen ontwikkeling); • Gezien de ledenaantallen is Dordrecht een echte korfbalstad, waarbij de afgelopen jaren het aantal verenigingen door fusies kleiner is geworden; • De korfbalsport is op dit moment qua buitensport voldoende gefaciliteerd.
Trends en aandachtspunten in Dordrecht: • Steeds meer verenigingen spelen op watervelden, waarbij circulariteit en waterbesparing steeds vaker een rol spelen als investeringsbudgetten dit toelaten; • Semi-watervelden worden nauwelijks meer aangelegd vanwege hoge kosten bij onderhoud en problemen met vorming van algen; • De sportbond kijkt naar mogelijkheden om de speelkwaliteit op zandvelden te verbeteren; • De komende jaren moeten alle hockeyvelden in Dordrecht gerenoveerd worden.
Honk- en softbal in Dordrecht In Dordrecht is er één honk- en softbalvereniging met 93 leden, wat zowel relatief als absoluut onder het landelijk gemiddelde is. The Hawks hebben 64 leden onder de 18 jaar. The Hawks beschikken over één honkbalveld en twee softbalvelden. Gemiddeld hebben de meeste honk- en softbalclubs één honkbalveld en één softbalveld ter beschikking, waarbij de verenigingen gemiddeld genomen groter zijn. Trends en aandachtspunten in Dordrecht: • De honkbal- en softbalsport staat al langere tijd onder druk gezien de terugloop van leden; • De KNBSB zet de komende jaren in op een nieuwe, laagdrempelige spelvorm: Baseball5 dat wordt gespeeld op een kleiner speelveld; • Op sportpark Krommedijk neemt de honk- en softbalsport veel ruimte in.
De hockeysport is op dit moment in Dordrecht goed gefaciliteerd, waarbij de vraag wel is of er in de toekomst rekening gehouden moet worden met een uitbreidingsmogelijkheid voor een vijfde hockeyveld.
PROGRAMMA SPORTPARKEN 2022-2030
1
2
3
4
5
6
7
8
9
Handbal in Dordrecht Gemiddeld heeft een handbalvereniging in Nederland 125 leden, in Dordrecht is één handbalvereniging met 78 leden. De gemiddelde veldcapaciteit komt overeen met andere verenigingen in Nederland. Trends en aandachtspunten in Dordrecht: • Bij handbal is er sprake van ruimtetekort in de zaal tussen oktober en april (de wintermaanden); • De opkomst van Beach Handball tussen mei en september (de zomermaanden); • De handbalsport wordt op dit moment voldoende gefaciliteerd in Dordrecht qua beschikbare buitenruimte. De situering van het huidige speelveld op sportpark Reeweg vraagt mogelijk wel aandacht in de toekomst, gezien het meerjarenonderhoud van de naastgelegen sportzaal van M.O.K.. Atletiek in Dordrecht De gemiddelde atletiekvereniging in Nederland heeft 350 leden en 1 atletiekbaan. De Dordtse atletiekverenigingen Hercules en Parthenon zijn in 2017 gefuseerd tot atletiekvereniging Fortius. Fortius heeft 1186 leden en 1 atletiekbaan en behoort tot de 15 grootste atletiekverenigingen van Nederland. 28% van het totaal aantal leden is onder de 18 jaar. Op basis van de cijfers lijkt de druk op de atletiekbaan in Dordrecht hoger dan gemiddeld. Trends en aandachtspunten in Dordrecht: De Atletiekbond benoemt een aantal trends in de sport om rekening mee te houden.
Daarnaast zoomt de bond ook specifiek in op Dordrecht: • In Dordrecht misstaat een volwaardige indooraccommodatie niet; • Bij indooraccommodaties ontstaat steeds vaker multifunctioneel gebruik voort sporten, zoals boogschieten en boulderen; • In overleg met de gemeente bijvoorbeeld schoolatletiek en NK’s organiseren als ambitie; • In het kader van duurzaamheid: gerecyclede atletiekbaan, gezonde sportkantine, zonnepanelen, accommodatie rookvrij. Wat betreft het faciliteren van de atletieksport in Dordrecht huisvesten we een van de
grootste verenigingen in Nederland. Er is echter niet direct aanleiding om de huidige accommodatie uit te breiden. Rugby in Dordrecht Ledenaantallen: Dordrecht kent één rugbyvereniging met 50 leden. De gemiddelde Nederlandse vereniging heeft 185 leden. In Nederland is er per rugbyvereniging gemiddeld genomen 1 veld per 103 leden. In Dordrecht is 1 veld voor 50 leden. Dat zou betekenen dat er ruimte zou moeten zijn voor groei in aantal leden zonder ruimtelijke uitbreiding. Trends en aandachtspunten in Dordrecht: • Er is sprake van een groei van het aantal meisjes dat jeugdlid wordt van de rugbyclub; • Voor het faciliteren van trainingen en wedstrijden is eigenlijk meer (multifunctioneel) gebruik van sportvelden nodig. Alleen een wedstrijdveld is eigenlijk te beperkt; • Ook in de rugbysport is de ontwikkeling van kunstgras te zien; • Op sportpark Schenkeldijk heeft DRC vooralsnog voldoende ruimte om te groeien. Doel zou dan ook zijn om groei van de sport te stimuleren.
PROGRAMMA SPORTPARKEN 2022-2030
1
2
3
4
5
6
7
8
9
C) Vitaliteit sportverenigingen In april 2021 is de Verenigingsmonitor (bijlage 1) onder de Dordtse sportverenigingen afgenomen. Deze meet de vitaliteit (organisatiekracht en maatschappelijke oriëntatie) van de sportverenigingen. De uitkomsten worden 1 op 1 door de sportregisseurs met de clubs besproken. Deze meting is afgenomen in een periode waarin Coronamaatregelen van kracht waren. Het is belangrijk de uitkomsten tegen dat licht te bezien. Ruim twee derde van verenigingen is voldoende tot goed in staat hun sportaanbod te organiseren (68%). De overige verenigingen slagen daarin matig of onvoldoende (32%). Dit geldt met name voor kleine en binnensportverenigingen. De financiën en accommodatie van de verenigingen vormen de grootste aandachtspunten. Wat betreft accommodatie is de beschikbaarheid het grootste knelpunt, gevolgd door de staat van de accommodatie. Verenigingen in Dordrecht zijn meer maatschappelijk georiënteerd dan landelijk. De helft van de verenigingen scoort voldoende of goed op maatschappelijke oriëntatie. Een derde van de verenigingen in Dordrecht kan worden beschouwd als vitale vereniging (34%). Dit zijn met name buitensportverenigingen en verenigingen met een eigen accommodatie. 11 procent van de verenigingen scoort op zowel organisatiekracht als maatschappelijke oriëntatie onder de maat: dit zijn de kwetsbare verenigingen.
D) Sportdeelname in Dordrecht In april en december 2021 wordt in samenwerking met NOC*NSF de sportdeelname Index onder de Dordtse bevolking uitgevoerd. Deze sportdeelname index meet de spor tdeelname, lidmaatschap en beweeggedrag van de Dordtenaren. Vanaf 2021 vinden er twee metingen per jaar plaats. Dit meetinstrument vervangt de vierjaarlijkse sportmonitor (laatste versie is van 2018). We zijn enthousiast over het meetinstrument, echter zijn de resultaten van de eerste sportdeelnamemeting in Dordrecht onder het oogpunt van coronamaatregelen te zien. Vandaar dat de resultaten ook alleen onder dat gezichtspunt geduid mogen worden. Er wordt bijvoorbeeld in deze meeting specifiek naar het sport –en beweeggedrag gevraagd in de maand april 2021 (bijlage 2). In die maand waren er nog Corona maatregelen van kracht, waar ook de sport mee te maken had. Deze eerste meting is een startfoto, een eerste echte nulmeting zal na het opheffen van de coronamaatregelen komen.
Sportdeelnamemeting Dordrecht over de maand april 2021: • 58% van de Dordtenaren sport wekelijks • 33% heeft niet gesport, 43% daarvan wil hier verandering in brengen • 49% sport alleen, ongeorganiseerd • 17% is lid van een sportvereniging • 18% kinderen 5 t/m 12 jaar beweegt • 12% kinderen 13 t/m 18 jaar beweegt Uit de landelijke sportdeelname index van april 2021 komt duidelijk de impact van het Coronavirus op de sport in Nederland naar voren. Impact van het Coronavirus op de sport: • Half miljoen minder wekelijkse sporters; • Meer dan de helft van de Nederlanders is minder gaan sporten; • Vooral binnensporters zijn minder gaan sporten; • Vooral lager opgeleiden zijn gestopt met sporten; • Coronamaatregelen hebben grote impact op sportgedrag in 2020; • Sluiting sportclub hoofdreden om minder te gaan sporten of te stoppen; • Er wordt minder samen gesport, meer alleen; • Maatregelen dwingen tot het zoeken van alternatieve manieren van sporten; • Nederlanders missen de gezelligheid en het samen sporten; • Coronamaatregelen raken sportdeelname onder jeugd en ouderen hard; • Wandelsport meest beoefende sport in 2020, hardlopen en fietsen ook populair; • Skeeleren en skaten populair onder jongeren; • Van de niet-sporters wil 42% gedrag veranderen; • Gezondheidsklachten reden om niet te sporten, verbeteren conditie reden wel te gaan sporten.
PROGRAMMA SPORTPARKEN 2022-2030
1
2
3
4
5
6
7
8
9
2.2.3 Trends en ontwikkelingen overig Groeiambitie De groei naar een inwoneraantal van 140.000 die we als gemeente willen, vindt binnen de bestaande stad plaats. Dit betekent dat we moeten zoeken naar ruimte om woningen te bouwen in een gebied waar al weinig ruimte is. Sportparken bieden inwoners nu en in de toekomst mogelijkheden voor sporten, bewegen, ontmoeten en ‘groen beleven’. Vanwege de groeiambities en de schaarse ruimte, moeten ook sportparken dus efficiënter met ruimte omgaan. Het is daarom goed om de groei van het aantal inwoners in samenhang te zien met de behoefte aan sport en gebruik van sportparken. Dit moet per gebied (of wijkniveau) worden gedaan, zodat op plekken waar veel woningen gepland worden, aandacht gegeven wordt aan voorzieningen om te bewegen dichtbij huis en aan goede verbindingen met de verschillende sportparken. Daarnaast moeten we (sport)parken niet opgeven voor woningbouw, omdat ze onmisbaar zijn voor een gezonde aantrekkelijke stad. Omgevingsvisie De Omgevingsvisie Dordrecht 1.0 is het kader voor alle ontwikkelingen in de fysieke leefomgeving. In de Omgevingsvisie zijn zeven doelen benoemd, die tevens randvoorwaarden zijn voor ingrepen in de fysieke leefomgeving. Bij ruimtelijke ontwikkelingen moet hier altijd rekening mee worden gehouden.
De doelen waar Dordrecht aan werkt zijn: • Een aantrekkelijke stad; • Een bereikbare stad; • Een gezonde stad; • Een stad met een uitstekend vestigingsklimaat; • In 2035 klimaatbestendig; • In 2050 energieneutraal; • Beschermend en bevorderend voor biodiversiteit.
Dordrecht is een aantrekkelijke stad: De gemeente zorgt voor een voorzieningenstructuur die past bij haar grootte en biedt voldoende ruimte aan voorzieningen. Van sportmogelijkheden tot zorg, ontspanning, werk en onderwijs. Van culturele activiteiten tot groenvoorzieningen, sociale ontmoetingen en activiteiten. De stad heeft deze voorzieningen nodig om aantrekkelijk te zijn en te blijven. Per project wordt aandacht besteed aan voldoende voorzieningen, waarbij we altijd zoeken naar mogelijkheden voor multifunctioneel gebruik.
PROGRAMMA SPORTPARKEN 2022-2030
1
2
3
4
5
6
7
8
9 Het Programma Sportparken draagt direct bij aan twee doelen uit de Omgevingsvisie, maar indirect ook zeker aan alle andere doelen. De meest directe link zit op de aantrekkelijke en gezonde stad
Een hoogwaardige inrichting en onderhoud van de openbare ruimte zorgen voor kwaliteit en beleving van de stad en bevorderen daarmee de aantrekkelijkheid. De openbare ruimte is van en voor iedereen en door goed gebruik wordt de leefbaarheid vergroot. Bewegen kan niet alleen op sportparken, maar ook in goed ingerichte buitenruimten. Tot slot moet de aantrekkelijkheid onder andere zeker worden gesteld door behoud en versterking van de groenblauwe structuur. De sportparken, en zeker ook de ruimtes om te sporten en bewegen, leveren hier een bijdrage aan. Het groene karakter kan nog verder versterkt worden door (sport)parken meer en beter met elkaar te verbinden, routes aan te leggen en de bereikbaarheid per fiets en te voet te verbeteren. Dordrecht is een gezonde stad: Een goede fysieke en mentale gezondheid vormt de basis voor een sociaaleconomische krachtige stad. Gezond gedrag verhoogt de kwaliteit van leven en draagt bij aan een gezonde stad, waar mensen (elk op hun eigen manier) meedoen. We willen bewoners verleiden om meer te bewegen, zich gezond te gedragen en veilige sociale interactie tot stand te brengen. Een openbare ruimte die uitnodigt tot bewegen, spelen, ontmoeten en groen beleven, draagt bij aan de gezondheid van onze inwoners en helpt sociaal isolement te voorkomen.
Ook sportparken hebben een belangrijke functie om mensen te verleiden meer te bewegen en elkaar te ontmoeten. In dit document hanteren we deze doelstellingen om te komen tot een Programma en uitvoeringsagenda voor Sportparken. In de Omgevingsvisie 1.0 staat dit Programma Sportparken op de agenda om bij te dragen aan de genoemde doelstellingen. Daarnaast staat geagendeerd dat er normgetallen moeten worden opgesteld voor speel-/sport- en beweeg- en verblijfsplekken.
2.2.4 Participatietraject In het participatietraject zijn sportverenigingen, de sportraad Dordrecht, maatschappelijke organisaties en gemeentelijke afdelingen betrokken geweest. Gesprekken met de sportverenigingen en maatschappelijke organisaties Op 18 november 2019 is een eerste bijeenkomst gehouden voor sportaanbieders in de stad. Samen is teruggekeken op de afgelopen jaren en de uitvoering van de Toekomstvisie Sportparken. De sportaanbieders gaven duidelijk aan ontevreden te zijn over de uitvoering van de Toekomstvisie. De input uit die sessie is meegenomen in de startnotitie. Op 3 maart 2021 zijn gesprekstafels gehouden met de sportaanbieders. Tijdens deze avond stonden verschillende gespreksthema’s centraal waar sportaanbieders en gemeenteraadsleden met elkaar over in gesprek konden. Als een van de uitkomsten van die avond is vervolgens op verschillende sportparken een specifiek overleg gehouden met de sportaanbieders en maatschappelijke partners van dat sportpark. De input uit die gesprekken is verwerkt in de hoofdstukken 4 en 5.
PROGRAMMA SPORTPARKEN 2022-2030
1
2
3
4
5
6
7
8
9
Sportraad Dordrecht In 2018 heeft de Sportraad Dordrecht de adviesnota Multifunctionele sportaccommodaties uitgebracht. Deze was vooral gericht op de mogelijkheden die de vier bestaande stadssportparken voor een breder gebruik bieden: Schenkeldijk, Krommedijk, Reeweg en Stadspolders. De uitgangspunten in een notendop: • Maak sportparken openbaar toegankelijk, multifunctioneel, veilig en toekomstbestendig; • Maak openbare ruimtes sportiever, veiliger en toegankelijk voor zelfgeorganiseerde sporters; • Schep als gemeente voorwaarden; • Faciliteer particuliere (verenigings)initiatieven; • Voer regie op beheer. Ook heeft de sportraad in een later stadium een advies uitgebracht over het opstellen van een sportnorm. In hoofdstuk 3 t/m 6 zijn genoemde adviezen verwerkt. Gemeente Om de samenhang tussen het Programma Sportparken en de verschillende opgaven en beleidsterreinen te versterken, zijn er meerdere interne overleggen gehouden en hebben verschillende vakdisciplines meegedacht over dit Programma Sportparken.
2.3 Uitgangspunten Programma Sportparken 2022-2030 De gemeente Dordrecht wil een aantrekkelijke en gezonde stad zijn, waar inwoners ‘om de hoek’ kunnen sporten. Ontwikkelingen op het gebied van sport zijn onder meer dat mensen ongebonden willen sporten en dat hun behoeften veranderen door toegenomen welvaart en gebrek aan tijd. In vergelijking met andere gebieden sport de bevolking van Dordrecht minder en heeft de gemeente minder plekken om te sporten. Dordrecht werkt aan een groei van de bevolking van 120.000 nu naar 140.000 in 2030. De gemeente heeft weinig ruimte beschikbaar. Voor de combinatie van woningbouw, sporten, bewegen en andere activiteiten in de stad moet dan ook worden gezocht naar slimme oplossingen en koppelingen. Van de kernelementen uit de Toekomstvisie Sportparken 2015 komen er twee (het sluiten van sporten en verenigingen en sporters gaan meer betalen) te vervallen. De conclusie is duidelijk dat Dordrecht niet ruim in de sportaccommodaties zit en met de groeiambitie is de huidige sportieve ruimte in de toekomst zeker nog nodig. Een eventuele verplaatsing is hierbij nog wel mogelijk. De optimale benutting is dan een belangrijk thema. Kernelement 5 vervalt als uitgangspunt. In 2022 wordt wel de tarievenstructuur herzien.
Op basis van de analyse en de gesignaleerde trends formuleren we zeven, deels nieuwe, uitgangspunten voor het Programma Sportparken 2022-2030.
PROGRAMMA SPORTPARKEN 2022-2030
1
2
3
4
5
6
7
8
9
Uitgangspunten Programma Sportparken 2022-2030 1. We werken aan de ambitie dat de Dordtse sportparken zich in de komende 10 jaar ontwikkelen tot vitale sportparken (handhaven kernelement 1 t/m 3 van oude visie), waarbij nadrukkelijk wordt gekeken naar functies gerelateerd aan onderwijs en zorg; 2. We behouden de komende 10 jaar minimaal de bespeelbare capaciteit en (waar mogelijk) het aantal vierkante meters van het sportareaal in de stad; (vervallen van kernelement 4 van oude visie); 3. We werken samen met de sportaanbieders en (potentiële) maatschappelijke organisaties aan een uitvoeringsagenda per sportpark (maatwerk); 4. We hechten waarde aan een duidelijke(re) rolverdeling in verantwoordelijkheden op de sportparken en maken daarbij onderscheid tussen sportvelden, openbare ruimte en accommodaties (opstallen); 5. Op basis van de uitvoeringsplannen, die na vaststelling van het Programma Sportparken verder worden uitgewerkt, zullen uitvoeringskredieten worden gevraagd voor fase II en III Uitvoeringsbudget Programma Sportparken 2022-2030 rekening houdend met het nieuwe coalitieprogramma; 6. We zijn bereid om mee te investeren in accommodatieontwikkeling van sportverenigingen in geval van kansrijke businesscases via een subsidieregeling; 7. We stimuleren het fietsgebruik van, naar en op de sportparken.
PROGRAMMA SPORTPARKEN 2022-2030
1
2
3
4
5
6
7
8
9
PROGRAMMA SPORTPARKEN 2022-2030
1
2
3
4
hoofdstuk 3
Toelichting uitgangspunten
5
6
7
8
9
Toelichting uitgangspunten 3.1 Vitale sportparken Uitgangspunt: We werken aan de ambitie dat de Dordtse sportparken zich in de komende 10 jaar ontwikkelen tot vitale sportparken, waarbij nadrukkelijk wordt gekeken naar functies gerelateerd aan onderwijs en zorg.
PROGRAMMA SPORTPARKEN 2022-2030
1
2
3 De behoeften van onze inwoners veranderen. Daardoor veranderen ook de context van en de vraag naar sport. Ondanks die veranderingen kunnen sportparken een sleutelrol blijven spelen in de lokale (sport)infrastructuur. Daarnaast hebben sportparken een belangrijke functie in het behouden en versterken van een gezonde stad: bewegen, elkaar ontmoeten en gebieden met elkaar verbinden, maar ook de aanwezigheid van groen zijn belangrijke speerpunten binnen de gemeente. Daarvoor moeten de sportparken zich wel gaan verbreden. Niet alleen op het vlak van de organisatie maar zeker ook op het vlak van de inrichting. We streven naar een inrichting waarmee sportparken meer deel gaan uitmaken van het dagelijkse maatschappelijke leven. Dat noemen we een vitaal en toekomstbestendig sportpark. Ook richten we ons meer het ongeorganiseerd sporten en de mogelijkheden daartoe op de diverse sportparken.
4
5
6
7
8 Een vitaal sportpark kenmerkt zich door aandacht voor: 1) Functiemenging en optimalisatie van ruimtegebruik; 2) Ruimtelijke integratie; 3) Openheid; 4) Bestuurlijke vitaliteit; 5) Duurzaamheid. In hoofdstuk 4 lichten we deze kenmerken toe.
9
3.2 Behoud omvang sportareaal voor de stad Uitgangspunt: We behouden de komende 10 jaar minimaal de bespeelbare capaciteit en (waar mogelijk) het aantal vierkante meters van het sportareaal in de stad.
De context waarin het Programma Sportparken tot stand komt anno 2021 is een andere dan die van 2015. In het verleden stelde Dordrecht zich vooral op als een beheergemeente. De afgelopen jaren is de gemeente juist gericht op groei. Zo is in het huidige coalitieakkoord vastgelegd 10.000 woningen te bouwen, zodat de bevolking groeit naar 140.000 inwoners in 2030. Die groei is nodig om voorzieningen op peil te houden en zo een aantrekkelijke gemeente te zijn en te blijven. Ook moet er meer evenwicht komen in de bevolkingsopbouw. De eerste resultaten van de groeiplannen worden inmiddels daadwerkelijk zichtbaar in een toename van woningbouw. De groei in de sportparken kan wel opgevangen worden, logischerwijs lijkt het realistisch om het sporten in de wijk wel mee te laten groeien waar dat kan. Dit moet meegenomen worde in het ontwerp van een wijk en zal kleinschaliger zijn dan een sportpark, bijvoorbeeld een trapveldje.
“De centrale ambitie van Dordrecht is de verdere ontwikkeling van de gemeente naar een groene, levendige stad met een veerkrachtige bevolking en een hoger welvaartsniveau. Zo kan het huidige voorzieningenniveau ook in de toekomst worden waargemaakt. En zo is Dordrecht een stad die sociaaleconomisch sterk is, waar iedere inwoner mee kan doen en profiteert van de verdere ontwikkeling.”
De beschreven groei is gericht op binnenstedelijke ontwikkeling van extra woningen. Dat betekent dat we zoeken naar ruimte om woningen te bouwen in een gebied waar de ruimte al schaars is. De ruimte in Dordrecht wordt daardoor steeds beperkter. Dat vraagt om creatieve oplossingen, zoals het gebruik van de bestaande ruimte verbeteren. Sportparken kunnen de groene gebieden zijn waar de huidige en toekomstige bewoners kunnen bewegen, elkaar kunnen ontmoeten en kunnen genieten van het groen. Voor de sportparken is de uitdaging de behoefte aan sport mogelijk te maken en de sportmogelijkheden aan te passen op de verwachte toenemende vraag en wensen uit de stad. Vanwege de verwachte groei van het aantal inwoners, moet de ruimte op de sportparken efficiënter worden gebruikt. Het is daarom goed om de groei van het aantal inwoners door te rekenen naar sportbehoefte en gebruik van sportparken. Dit moet per gebied gebeuren, zodat op locaties waar veel woningen gepland worden aandacht gevestigd wordt op bewegingsvoorzieningen dichtbij huis en op goede verbindingen naar de diverse sportparken. Daarnaast moeten we voorzichtig zijn, aangezien de bespeelbare meters nodig zijn, omdat (sport)parken noodzakelijk zijn voor een gezonde aantrekkelijke stad.
Dit betekent dat het verplaatsen van sportvelden voor woningbouw alleen mogelijk is als de bespeelbare meters voor training en wedstrijd ergens anders worden gecreëerd. Mochten dus sportparken of bepaalde functies op de sportparken in de toekomst vanwege gebiedsontwikkeling moeten wijken, dan kan dit pas plaatsvinden als duidelijk is dat die (sport)ruimte op andere plekken wordt gecompenseerd. Zowel fysiek als financieel. Het verplaatsen van verenigingen of functies is mogelijk, als duidelijk is dat de sportruimte niet meer nodig is om de bewoners rond het sportpark de gelegenheid te bieden om te sporten en te bewegen. In dit kader willen we bezien of het opstellen van een sportnorm (in lijn met de recent opgestelde speelnorm) hierbij een werkbaar instrument kan zijn.
PROGRAMMA SPORTPARKEN 2022-2030
1
2
3
4
5
6
7
8
9
Wat betekent dit: 1) We behouden de omvang in bespeelbare vierkante meters voor training en wedstrijd van het huidig sportareaal. Uit recente accommodatieonderzoeken wordt duidelijk dat de gemeente Dordrecht niet erg ruim in de sportaccommodaties zit qua aantal voorzieningen per inwoners. Met het oog op het groeiende aantal inwoners zullen deze cijfers niet beter worden. Optimalisatie van bestaande ruimte is dan ook nodig en de bespeelbare m2 voor training en wedstrijd van het huidige sportareaal blijft intact.
3.3 Uitvoeringsagenda per sportpark Uitgangspunt: We werken samen met de sportaanbieders en (potentiële) maatschappelijke organisaties aan een uitvoeringsagenda per sportpark (maatwerk).
PROGRAMMA SPORTPARKEN 2022-2030
1
2 2) Data uit de capaciteiten analyse/verenigingsmonitor gaat een belangrijkere rol spelen bij ontwikkelingen en investeringen. Discussies over sport en sportverenigingen/aanbieders hebben vaak een emotionele lading. Immers, sport is en blijft emotie. Ook door de vele vrijwilligers die bij de organisaties actief zijn en ziel en zaligheid in hun vrijwilligerswerk stoppen. Emotie is echter ook een reden waarom discussies niet altijd op een objectieve wijze worden gevoerd. Om objectiever te spreken met zowel sportaanbieders als de Dordtse politiek is het uitgangspunt om meer gebruik te maken van data over de sport in Dordrecht. Keuzes over investeringen en ontwikkelingen kunnen aan de hand van data beter gemaakt worden.
Om het Programma Sportparken op te stellen, hebben we de sportaanbieders in een participatietraject gelegenheid gegeven om mee te denken en te praten. De sportaanbieders drongen er sterk op aan om ons te richten op de sportparken. Aan de hand van de thema’s van een vitaal sportpark kunnen we met elkaar bepalen wat bijvoorbeeld de mate van openheid zou moeten zijn op de verschillende sportparken. Of welk organisatiemodel het beste past bij welk sportpark. De uitdrukkelijke wens is om klein te beginnen en werkenderwijs te ervaren wat het beste werkt. In het uitvoeringsprogramma nemen we hiervoor een planning op. We gaan per sportpark een zorgvuldig proces doorlopen om de mate van vitaliteit vast te stellen en op basis daarvan een meerjaren-aanpak (uitvoeringsagenda) op te stellen. In hoofdstuk 5 brengen we de hoofdlijnen in kaart per sportpark. Deze vormen de basis voor de nader uit te werken uitvoeringsagenda.
3
4
5
6
7
8
9
3.4 Afbakening taken en verantwoordelijkheden
3.5 Uitvoeringsbudget
Uitgangspunt: We hechten waarde aan een duidelijke(re) rolverdeling in verantwoordelijkheden op de sportparken en maken daarbij onderscheid tussen sportvelden, openbare ruimte en accommodaties (opstallen).
Uitgangspunt: Op basis van de uitvoeringsplannen, die na vaststelling van het Programma Sportparken verder worden uitgewerkt, zullen uitvoeringskredieten worden gevraagd voor fase II en III Uitvoeringsbudget Programma Sportparken 2022-2030 rekening houdend met het nieuwe coalitieprogramma.
PROGRAMMA SPORTPARKEN 2022-2030
1
2
3 Het meer openstellen van de sportparken leidt op allerlei vlakken tot aandachtpunten waar we als gemeente in samenwerking met de sportparkgebruikers mee geconfronteerd worden. In de praktijk ontstaan immers altijd situaties die je op papier anders had ingeschat. Dit vraagt van een ieder enige flexibiliteit en aanpassingsvermogen mocht het niet direct lopen zoals gepland. Wel is het van belang om aan de voorkant in hoofdlijnen af te spreken wie verantwoordelijkheid draagt op welke onderdelen van de sportparken. In hoofdstuk 6 en 7 gaan we hier nader op in.
De ontwikkeling van de sportparken zal investeringen vragen. De opgedane ervaringen tijdens de uitvoering van de Toekomstvisie Sportparken 2015 is een werkwijze waarop we voort willen borduren. Het creëren van een uitvoeringsbudget is daarbij de basis voor het inbrengen van raadsvoorstellen om daadwerkelijk te komen tot besluitvorming over uitvoering van projecten. Deze werkwijze geeft de mogelijkheid om flexibel om te gaan en in te spelen op ontwikkelingen die een relatie hebben met de sportparken. Daarnaast wordt op die wijze de gemeenteraad actief betrokken en in staat gesteld mede de koers te bepalen. In hoofdstuk 8 beschrijven we het financiële kader.
4
5
6
7
8
9
3.6 Accommodatieontwikkeling
3.7 Fietsinfrastructuur
Uitgangspunt: We zijn bereid om mee te investeren in accommodatieontwikkeling van sportverenigingen in geval van kansrijke businesscases via een subsidieregeling.
Uitgangspunt: We stimuleren het fietsgebruik van, naar en op de sportparken.
PROGRAMMA SPORTPARKEN 2022-2030
1
2
Op basis van de huidige infrastructuur van (met name) de sportverenigingen, is de inschatting dat zij niet in staat zijn om volledig zelfstandig investeringen te doen in de huidige opstallen om deze toekomstbestendig en duurzaam te maken. Omdat we waarde hechten aan een stabiele sportinfrastructuur zijn we bereid om mee te financieren in financieel gezonde projecten die gericht zijn op het toekomstbestendig maken van de accommodaties. We zien hierbij een combinatie van sport, zorg en/of onderwijs als belangrijkste samenwerkingsvormen.
Door de fietsroutes naar en op de sportparken en veiligheid te verbeteren, stimuleren we het fietsgebruik. Door ook in de nieuwe wijken de bereikbaarheid op de fiets zo goed mogelijk te faciliteren kan het gebruik van de bestaande sportparken worden verbeterd. Doorgaande routes op de sportparken verhogen tegelijkertijd de sociale veiligheid doordat er meer ogen en oren op het sportpark zijn. Daarnaast wordt de sport zichtbaarder, wat mogelijk leidt tot meer leden voor verenigingen.
3
4
5
6
7
8
9
PROGRAMMA SPORTPARKEN 2022-2030
1
2
3
4
hoofdstuk 4
5
6
7
Naar vitale sportparken
8
9
Naar vitale sportparken 4.1 Kenmerken vitaal sportpark In dit hoofdstuk geven we een toelichting op de kenmerken van een vitaal sportpark. We benoemen de ambitie en hoe we dit willen bereiken. Dit laatste zal een concrete uitwerking krijgen in de uitvoeringsagenda per sportpark. 4.1.1 Functiemenging en optimalisatie van ruimtegebruik Inleiding Functiemenging en het optimaliseren van ruimtegebruik op de sportparken zijn sterk met elkaar verbonden. Vrijwel iedereen kent het beeld van sportparken in Dordrecht, waar overdag de sportvelden meestal niet gebruikt worden en de sportactiviteiten zich met name afspelen op een aantal piekmomenten op doordeweekse avonden en op zaterdag. Dit zien we in de toekomst graag anders. Zeker met de schaarse ruimte die er is, moeten we de sportparken efficiënt gebruiken. Functiemenging gaat verder dan alleen uitbreiding van de functies die op de sportparken zijn toegestaan. Ook door het verbinden van functies die op het eerste gezicht weinig met elkaar te maken hebben (bijvoorbeeld werk, dienstverlening en sport), worden sportparken meer dan een plek waar je alleen komt om op specifieke tijden te sporten. Daarnaast zorgt meer gebruik van de sportparken voor meer levendigheid en sociale controle op de parken. Met toevoeging van functies worden sportparken interessanter voor andere, soms verrassende ontwikkelingen.
Ook de combinatie van sportparken met onderwijs, opvang en cultuur biedt kansen. Er is al een BSO bij vv Wieldrecht op sportpark Smitsweg. Maar denk bijvoorbeeld ook aan onder- en naschoolse (sport)activiteiten, brede talentontwikkeling (punten uit de Dordtse Onderwijsvisie), kinderopvang, buitenschoolse opvang en ouderendagbesteding. Tot slot zijn er mogelijkheden voor evenementenorganisatoren die sportparken willen gebruiken voor openlucht voorstellingen en (kleinschalige) festivals. Dit draagt tegelijkertijd bij aan de ambitie van de gemeente Dordrecht om een levendige stad te zijn.
De nieuwe Omgevingswet biedt meer mogelijkheden om de leefomgeving te gebruiken en tot dubbelgebruik te komen. Hiermee kan de gemeente grotendeels zelf bepalen wat de mogelijkheden zijn. Er kan daarom ook veel meer lokaal maatwerk worden geleverd. Tegelijkertijd blijven verschillende wetten bestaan die niet kunnen worden aangepast, zoals milieuregels die onze gezondheid beschermen. Op welke manier we hier mee omgaan wordt nader uitgewerkt en kan per sportpark verschillen. Dit kan variëren van toevoeging van nieuwe gebouwen die het interessanter maken om naar het sportpark toe te gaan tot sportvelden voor (niet-sport gerelateerde) activiteiten. Activiteiten die daar nu nog niet plaatsvinden. Naast uitbreiding van de mogelijke functies op sportparken kijken we dan ook naar verdere optimalisering van de bestaande ruimte op de sportparken om ruimte voor nieuwe functies te creëren. Specifiek gaat het hierbij over aanpassingen van sportvelden en inrichting van de sportparken, zodat het aanbod van sportvelden aansluit op het daadwerkelijk gebruik en op de ruimte die beschikbaar is voor sportvelden. Optimaal ruimtegebruik gaat niet alleen over sportieve benutting maar ook over maatschappelijke benutting.
De afstand tot de samenleving en/of arbeidsmarkt kan op sportparken worden verkleind door mogelijkheden voor inwoners om mee te doen aan activiteiten en gebruik te maken van werkervaringsplekken en dagactiviteiten. Sportparken kunnen als werkgelegenheidslocatie dienen als inwoners bijvoorbeeld onder begeleiding werkzaamheden in het onderhoud van het sportpark uitvoeren. Op die manier kan een voetbalveld ook dienen om ervaringen op te doen in het onderhoud van groen.
PROGRAMMA SPORTPARKEN 2022-2030
1
2
3
4
5
6
7
8 Deze ideeën sluiten ook aan bij gedachten van de sportverenigingen zelf over intensiever gebruik van sportparken door andere partijen. De behoefte is groot om te bekijken wat er per sportpark mogelijk is en welke aanpassingen noodzakelijk zijn, bijvoorbeeld in bestemmingsplannen. Onderwerpen die hierbij aansluiten komen verderop in dit Programma aan bod, zoals verkeerveiligheid en een duidelijke rolverdeling in verantwoordelijkheden. Verantwoordelijkheden die bij toenemend gebruik van de sportparken veranderen.
9
Buitenschoolse opvang locatie Wieldrecht: “Het is een sport- en spelparadijs midden in de natuur!”
Inloopbijeenkomst ‘Hou uw geheugen fit’ op sportpark Gravensingel
Een fijne plek om thuis te komen! De sportieve BSO-locatie van SDK Kinderopvang in Sterrenburg op het terrein van vv Wieldrecht (sportcomplex Smitsweg) is omgeven door een groot park, verschillende grasvelden én er is ook een terrein waar kinderen kunnen ravotten. Met de kaplaarzen aan trekt de begeleiding met de kinderen graag de natuur in en worden verschillende sport- en spelactiviteiten gehouden. De huiskamer in het verenigingsgebouw van vv Wieldrecht is de plek waar kinderen creatief bezig zijn, waar ze bordspellen spelen of de enorme stapel Donald Ducks lezen. Vijf werkdagen per week is de BSO op het sportpark in gebruik van 7.00 tot 18.00 uur.
Op sportpark Gravensingel wordt sinds eind november 2017 wekelijks een inloop gehouden voor mensen met beginnende geheugenproblemen. De inloop is een initiatief van de gemeente, het Parkhuis, het Spectrum, Sporting Delta en Stichting Hattrick. De laagdrempelige inloop wil sociale isolementen verminderen, ruimte bieden om elkaar te ontmoeten en samen leuke activiteiten ondernemen. Zeker bij mensen die wat ouder zijn, wordt het geheugen minder scherp. Uit onderzoek is gebleken dat het geheugen fit blijft wanneer we veel activiteiten ondernemen. Het verbetert het denkvermogen en het uitvoeren van alledaagse handelingen. Tijdens de inloop is er altijd een gastvrouw aanwezig die zorgt voor gratis koffie en thee. Ook mantelzorgers zijn welkom tijdens de inloop. Tot slot is het mogelijk om vragen te stellen aan een deskundige.
PROGRAMMA SPORTPARKEN 2022-2030
1
2
3
4
5
6
7
8
9
Ambitie In 2030 zien we op ieder sportpark een toename van het aantal (niet-sport gerelateerde) gebruikers en initiatieven en wordt meer gebruik gemaakt van de bestaande ruimte. Hoe gaan we dit bereiken? Om deze ambitie waar te maken, stellen we de volgende doelen: • Aanpassen van de bestemmingsplannen/omgevingsplan en uitbreiding met maatschappelijke functies (2022); • Inzet van o.a. sportregisseurs om sportverenigingen en maatschappelijke partners (onderwijs en zorg) aan elkaar te koppelen en te verbinden; • Opzetten van een programmering (evenementen en activiteiten) op de sportparken op momenten dat deze niet gebruikt worden; • Concrete samenwerking/inhuizing van (speciaal) onderwijs op minimaal 1 sportpark • Pilot met inzet van een buurtsportcoach (wijksportpark) en/of sportparkmanager (groter sportpark) op de sportparken; • Verhuuradministratie aanpassen zodat de (incidentele) verhuur van sportvelden aan iedere bewoner/organisatie van Dordrecht (digitaal) mogelijk is (2023); • Verenigingen helpen met kennis om ondernemerszin te bevorderen; • Op veel sportparken is nog geen glasvezel aangelegd. Voor de verenigingen is dit te kostbaar om zelf de volledige kosten te dragen. We willen bespreken hoe deze financiering gerealiseerd kan worden; • Actualiseren MJOP sportvelden en opstellen toekomstbestendige investeringsagenda n.a.v.
besluitvorming over aanpassingen van diverse sportvelden in 2020 en 2021. Deze investeringsagenda is gericht op verdere optimalisering van bestaande sportvelden en beschikbare gebruikscapaciteit. Alleen toejuichen van de uitbreiding van sportparken is niet voldoende. We moeten dit als gemeente ook daadwerkelijk mogelijk maken. Als wij als gemeente besluiten de functiemogelijkheden uit te breiden, moet dit ook worden geregeld en worden aangepast in de bestemmingsplannen/Omgevingsplan.
Daarnaast moeten we als gemeente partijen aan elkaar koppelen. Dit vraagt erom dat we tijd investeren in het netwerk van sportaanbieders en maatschappelijke partners. Dit kunnen we alleen doen door extra capaciteit in te zetten. Als gemeente zijn we eigenaar van de sportvelden en sportparken. Daar hoort bij dat we ons inzetten om daar optimaal gebruik van de (laten) maken. Overigens mogen we niet verwachten dat dit ook automatisch verhoging van de inkomsten oplevert. Voortgezet en middelbaar onderwijs lijkt een hele geschikte functie om toe te voegen aan een van de grotere sportparken. Hierbij kunnen we aansluiten bij de strategische ontwikkelagenda onderwijslocaties. Daarbij wordt ook gekeken naar de samenhang met de sporthallen op verschillende sportparken. Om de sportvelden beter te benutten is het wenselijk om voor alle gemeentelijke sportaccommodaties, en dus ook de sportparken, een openbaar toegankelijk verhuursysteem in te richten. Op die manier is voor iedereen duidelijk op welk moment sportvelden bezet zijn door een organisatie. Ook is daarmee duidelijk op welke momentensportvelden leeg zijn en dus gebruikt kunnen worden. In 2020 en 2021 zijn besluiten genomen over verschillende investeringen in de sportparken.
Met de uitvoering daarvan in 2021 en 2022 is nu het moment om aan de hand van het reguliere MJOP-sportvelden een meer toekomstbestendige investeringsagenda op te stellen. Daarbij houden we rekening met plannen voor de sportparken en kosten die we als gemeente maken. Optimalisatie van ruimtegebruik en beschikbare gebruikscapaciteit speelt hierbij een belangrijke rol.
PROGRAMMA SPORTPARKEN 2022-2030
1
2
3
4
5
6
7
8
9
4.1.2 Ruimtelijke integratie Inleiding In de toekomst moeten sportparken beter bereikbaar en toegankelijk zijn om het gebruik door inwoners van Dordrecht te stimuleren (de maatschappelijke functie). De openbare ruimte krijgt daarom ‘sportlinten’ die sport als het ware van het sportpark de wijk in brengen. De linten bestaan uit verbindingen tussen de openbare ruimte, verkeerroutes, routes door groene en recreatiegebieden, verbindingen met omliggende wijken, scholen en instellingen en met sportparken. Ook het toevoegen van verbindingen op de sportparken zelf maakt hier deel van uit. Die verbindingen zijn er nu soms niet, onder meer doordat hekken sportparken afsluiten. Omdat Dordrecht daarbij een autoluwe stad wil zijn, stimuleren we het gebruik van de fiets boven de auto. Als we zorgen voor zulke routes voor auto’s, maar vooral voor fietsers, wandelaars en voor reizigers met openbaar vervoer, dan wordt de toegang tot sportparken beter. Daarmee wordt het doel bereikt om het voor inwoners van Dordrecht aantrekkelijker te maken om naar sportparken te gaan. Om dit te realiseren werken we aan veilige routes voor fietsers en wandelaars naar de sportparken, veiligheid op de parkeerplaatsen bij sportparken en stimulering van fietsen, wandelen en parkeren van auto’s op grotere afstand van de sportparken.