Jaarverslag-2023-Faunabeheereenheid-Zuid-Holland.pdf
Tekst van het document
Maatregelen In 2023 zijn er geen smienten geschoten in Zuid-Holland.
Kwantitatieve populatiegegevens Voor een uitgebreide beschrijven van de populatieontwikkeling van de smient verwijzen wij u naar het faunabeheerplan smient dat op de website van de FBE
25
staat. Hierna staat een update van de trendgegevens (afbeelding 8).
betekent dit dat er geen goedgekeurd faunabeheerplan smient is en dat sinds het nemen van het goedkeuringsbesluit in 2017 er geen bestrijding van smienten heeft kunnen plaats vinden.
Kraaiachtigen
Afbeelding 6: Aantalsontwikkeling van de smient als watervogel in Zuid-Holland, periode 1975-2021. Gebaseerd op het Meetnet Watervogels (seizoensgemiddelde) (Sovon Vogelonderzoek Nederland, 2023)
Rechtszaken Tegen het goedkeuringsbesluit van het faunabeheerplan smient is bezwaar gemaakt door de Nederlandse Vereniging tot Bescherming van Vogels en de Natuur- en Milieufederatie Zuid-Holland. Tevens is er een voorlopige voorziening gevraagd die in 2017 is toegewezen. In 2018 is door GS een beslissing op bezwaar genomen. Hiertegen hebben dezelfde partijen beroep ingesteld bij de Rechtbank Den Haag, in combinatie met een voorlopige voorziening, waardoor het goedkeuringsbesluit wederom werd geschorst. Op 3 december 2019 heeft de rechtbank uitspraak gedaan en is het beroep gegrond verklaard en het goedkeuringsbesluit vernietigd. Tegen deze uitspraak hebben de FBE en de provincie in januari 2020 hoger beroep aangetekend bij de Raad van State. Bij uitspraak van 7 april 2021 heeft Raad van State de aangevallen uitspraak van de rechtbank bevestigd. Concreet
De kauw en de zwarte kraai kunnen gedurende het gehele jaar worden beheerd op basis van de landelijke vrijstelling. De faunabeheerplannen kauw 2017-2023 en zwarte kraai 2017-2023 die deze bestrijding mogelijk maken zijn op 5 juli 2017 Foto: Ian Wouda goedgekeurd en liepen tot 15 juli 2023. Na een uitspraak van de Raad van State dat de landelijke vrijstelling onvoldoende onderbouwd is, kon vanaf 16 juli 2023 de landelijke vrijstelling voor de kraaien en kauwen niet meer worden gebruikt voor landbouwschade. Een tegemoetkoming in schade voor faunaschade werd vanaf dat moment door de provincie mogelijk gemaakt. Op basis van de faunabeheerplannen kauw en zwarte kraai is op 11 februari 2019, als aanvulling op de landelijke vrijstelling, ontheffing ODH-201800112594 afgegeven. Ontheffing ODH-2018-00112594 staat het doden door middel van cervicale dislocatie voor het uit het lijden verlossen van gewonde zwarte kraaien en kauwen toe, alsmede het gebruik van het geweer een half uur voor zonsopkomst en binnen de afpalingskring van een eendenkooi. Deze ontheffing is op 15 juli 2023 verlopen. De in 2022 van kracht zijnde ontheffing ODH-2018-00140966, verleend aan Rotterdam The Hague Airport, staat bestrijding van diverse kraaiachtigen (waaronder eksters) toe, zie hiervoor de informatie op p. 11.
26
Maatregelen
Kwantitatieve populatiegegevens
Tabel 6: Gerapporteerd afschot van kauwen, zwarte kraaien en eksters op vrijstelling en op ontheffing. Zuid-Holland – 2023
Voor een uitgebreide beschrijving van de populatieontwikkeling verwijzen wij u naar de faunabeheerplannen die op de website van de FBE staan. Hierna is een update van de trendgegevens voor zwarte kraai en kauw opgenomen.
Ekster WBE Ade AlblasserwaardOost AlblasserwaardWest De Aarlanden Delfland Duin- en Bollenstreek Eiland IJsselmonde GoereeOverflakkee Hoeksche Waard Krimpenerwaard Putten Reeuwijk e.o. Rijnland Zuid Schieland Voorne Zuid-Holland
Kauw
Zwarte kraai
Buiten N2000 -
Binnen N2000 -
Buiten N2000 532
Binnen N2000 -
Buiten N2000 226
Totaal
-
-
997
-
935
1.932
-
-
-
355
355
3
-
926 1262
-
631 597
1.557 1.862
-
-
449
-
543
992
-
-
176
-
156
332
-
-
631
-
376
1.007
3
3 5 8
145 692 235 338 805 217 345 9.463
18 10 28
917 589 379 127 176 330 331 6.668
1.083 1.281 614 480 981 547 676 16.170
758
Afbeelding 7: Aantalsontwikkeling van de zwarte kraai als broedvogel in Zuid-Holland, periode 1990-2022. Gebaseerd op het Meetnet Broedvogels. (Sovon Vogelonderzoek Nederland, 2023)
27
Afbeelding 8: Aantalsontwikkeling van de zwarte kraai als niet-broedvogel in Zuid-Holland, periode 1983-2022. Gebaseerd op het Punt Tansect Tellingen project (PTT). (Sovon Vogelonderzoek Nederland, 2023)
Afbeelding 10: Aantalsontwikkeling van de kauw als niet-broedvogel in Zuid-Holland, periode 1983-2022. Gebaseerd op het Punt Tansect Tellingen project (PTT). (Sovon Vogelonderzoek Nederland, 2023)
Meeuwen in havengebieden Het faunabeheerplan meeuwen havengebieden van Rotterdam, Dordrecht en Alblasserdam 20222027 is op 15 maart 2022 goedgekeurd.
Afbeelding 9: Aantalsontwikkeling van de kauw als broedvogel in Zuid-Holland, periode 2007-2022. Gebaseerd op het Meetnet Broedvogels. (Sovon Vogelonderzoek Nederland, 2023)
Ontheffing ODH279216 staat, in het kader van de volksgezondheid en de openbare veiligheid in de havengebieden van Rotterdam, Dordrecht en Alblasserdam, het verjagen met jachtvogels en het incidenteel doden door jachtvogels van zilvermeeuw en kleine mantelmeeuw in de periode 1 februari t/m 31 juli toe en het verplaatsen van nesten. Foto: Anton Stolk
28
Op grond van het geconsolideerde goedkeuringsbesluit van het faunabeheerplan (PZH-2023-826641990) is het incidenteel vernielen van nesten van zilvermeeuw en kleine mantelmeeuw in de periode 1 april t/m 31 juli onder strikte voorwaarden toegestaan.
Kwantitatieve populatiegegevens
Door deze actualisatie van het faunabeheerplan is het totaal aantal incidenteel te vernielen nesten in de havengebieden Rotterdam, Dordrecht en Alblasserdam gezamenlijk wordt beperkt tot het aantal van 460 nesten, met een onderverdeling van maximaal 400 nesten van de kleine mantelmeeuw en maximaal 60 nesten van de zilvermeeuw. De FBE geeft toestemming voor het gebruik van de ontheffing aan bedrijven in de havengebieden op basis van een maatwerkadvies. De in 2022 van kracht zijnde ontheffing ODH-2018-00140966, verleend aan Rotterdam The Hague Airport, staat bestrijding van diverse meeuwensoorten toe, zie hiervoor de informatie op p. 11.
Maatregelen
Verplaatsing
Vernieling
Voorne (Havengebied Rotterdam)
Zilvermeeuw
Vernieling
WBE
Kleine Mantelmeeuw Verplaatsing
Tabel 7: Gerapporteerd aantal verplaatste of vernielde nesten per meeuwensoort en WBE. Zuid-Holland – 2023
48
3
3
1
Afbeelding 11: Aantalsontwikkeling van de kleine mantelmeeuw als broedvogel in ZuidHolland, periode 1990-2022. Gebaseerd op het Meetnet Broedvogels. (Sovon Vogelonderzoek Nederland, 2023) Onvoldoende gegevens voor watervogeltrend
Foto: Anton Stolk
29
Afbeelding 12: Aantalsontwikkeling van de zilvermeeuw als broedvogel in Zuid-Holland, periode 1990-2022. Gebaseerd op het Meetnet Broedvogels. (Sovon Vogelonderzoek Nederland, 2023)
Afbeelding 13: Aantalsontwikkeling van de zilvermeeuw als watervogel in Zuid-Holland, periode 1986-2021. Gebaseerd op het Meetnet Watervogels. (Sovon Vogelonderzoek Nederland, 2023)
Rechtszaken Tegen het goedkeuringsbesluit van het faunabeheerplan meeuwen is door KNNV Natuurvereniging Hollandse Delta, de Stichting Natuur- en Vogelwacht Biesbosch en de Stichting De Faunabescherming bezwaar gemaakt. Na zitting en advies door de Awb-bezwarencommissie in 2022 heeft de provincie in haar beslissing op bezwaar op 5 juli 2022 de ingebrachte bezwaren ongegrond verklaard. Hierop heeft Stichting De Faunabescherming beroep ingesteld. Daarop heeft de rechtbank op 24 augustus 2023 advies gevraagd aan STAB. Dit advies is in 2024 definitief afgerond.
Vos
mogelijk maakt is op 5 juli 2017 goedgekeurd en liep tot 15 juli 2023. Op basis van het faunabeheerplan vos is op 27 december 2018, als aanvulling op de landelijke vrijstelling, ontheffing ODH-2018-00114655 ten behoeve van nachtelijk afschot afgegeven. Op 5 januari 2021 heeft de Foto: R. v.d. Hoek Rechtbank Den Haag het besluit vernietigd. Op 24 januari 2022 is ontheffing ODH227348 afgegeven. Op 22 maart 2022 is bij verzoek om voorlopige voorziening door Raad van State het besluit geschorst, waardoor er in 2023 alleen is opgetreden op de landelijke vrijstelling en alleen tussen zonsopkomst en zonsondergang. Na een uitspraak van de Raad van State dat de landelijke vrijstelling onvoldoende onderbouwd is, kon vanaf 16 juli 2023 de landelijke vrijstelling voor de vos voor landbouwschade niet meer worden gebruikt. Een tegemoetkoming in schade voor faunaschade werd vanaf dat moment door de provincie mogelijk gemaakt. Op 28 december 2023 is het nieuwe faunabeheerplan vos 2024 – 2031, dat het gebruik van de landelijke vrijstelling mogelijk maakt o.a. ten behoeve van de bescherming van de weidevogels, ingediend ter goedkeuring. De in 2022 van kracht zijnde ontheffing ODH-2018-00140966, verleend aan Rotterdam The Hague Airport, staat bestrijding van vossen toe, zie hiervoor de informatie op p. 11. Foto: R. v.d. Hoek
De vos kan gedurende het gehele jaar worden beheerd op basis van de landelijke vrijstelling. Het faunabeheerplan vos 2017-2023 dat deze bestrijding 30
Maatregelen Tabel 8: Gerapporteerd afschot van vossen per WBE. Zuid-Holland – 2023 WBE Ade Alblasserwaard-Oost De Aarlanden Delfland Duin- en Bollenstreek Havengebied Rotterdam Hoeksche Waard Krimpenerwaard Putten Reeuwijk e.o. Rijnland Zuid Schieland Voorne Zuid-Holland
Vrijstelling Binnen N2000 Buiten N2000 5 4 12 44 28 30 1 36 3 1 1 2 2 6 5 170
Totaal 5 16 44 28 30 37 3 1 1 2 2 6 175
Kwantitatieve populatiegegevens Voor een uitgebreide beschrijving van de populatieontwikkeling van de vos verwijzen wij u naar het faunabeheerplan vos dat op de website van de FBE staat.
Rechtszaken Op 5 januari 2021 heeft de Rechtbank Den Haag uitspraak gedaan over de verleende ontheffing en is het beroep gegrond verklaard en het besluit vernietigd. Tegen deze uitspraak hebben de FBE en de provincie hoger beroep aangetekend bij de Raad van State. Animal Rights en Fauna4life hebben daarop incidenteel hoger beroep ingesteld. Tegen de nieuwe ontheffing ODH227348 heeft de Stichting Natuur- en Vogelwacht Biesbosch bezwaar gemaakt. Stichting Animal Rights en Stichting Fauna4life hebben hangende het hoger beroep een verzoek om voorlopige voorziening bij Raad van State
ingediend. Op 22 maart 2022 is de voorlopige voorziening door Raad van State toegewezen en het besluit geschorst. Op 13 september 2023 heeft Raad van State uitspraak gedaan in deze langlopende zaak over de ontheffing uit 2018. Deze ontheffing heeft stand gehouden. De uitspraak is vooral van belang voor de overwegingen van de Raad van State omdat de looptijd van de ontheffing zelf (tot 15 juli 2023) ten tijde van de uitspraak al voorbij was.
Eendenkooien Ontheffing ODH-2017-00120269 staat het gebruik van een geweer binnen de afpalingskring van specifiek genoemde eendenkooien toe om: -
beheer en schadebestrijding met het geweer mogelijk te maken volgens het geldende beheerplan;
-
bij de bestrijding van exoten en verwilderde dieren, te weten: de grauwe gans, kolgans , brandgans, Canadese gans, knobbelzwaan, wilde eend,
fazant, haas, houtduif, kauw, zwarte kraai, vos, exoten en verwilderde dieren zoals opgenomen in aanwijzingsbesluit met kenmerk PZH-2012349284462 (m.u.v. de verwilderde kat). Voor het gebruik van de ontheffing is schriftelijke toestemming van de kooiker van de eendenkooi ter plaatse vereist.
Exoten en verwilderde dieren Op basis van het aanwijzingsbesluit PZH-2012-349284462 en het aanvullende besluit ODH-2015-00016238, kan de stand van de volgende exoten en verwilderde dieren worden beperkt met gebruikmaking van hagelen/of kogelgeweer, vangkooi en kastval: rosse stekelstaart, gedomesticeerde rotsduif (verwilderde postduif), verwilderde kat (niet met het geweer), Amerikaanse nerts, marterhond, wasbeer, muskusrat, beverrat, nijlgans, Indische gans en soepgans. Op basis van opdracht ODH-2018-00019545, afgegeven op 24 april 2018, kan de omvang van de populatie van de rosse stekelstaart in Zuid-Holland worden 31
beperkt. Deze aanvulling op de aanwijzing uit 2012 was nodig om specifieke personen toestemming te kunnen geven voor de bestrijding en om het gebruik van het luchtdrukgeweer en optreden in de bebouwde kom mogelijk te maken. Op basis van opdracht ODH-2019-00087037, afgegeven op 8 april 2020, kan de omvang van de populatie van de verwilderde duif in Zuid-Holland worden beperkt met gebruikmaking van luchtdrukgeweer, kogelgeweer, geluiddemper, kunstmatige lichtbron, vangkooien en netten. Ook binnen de bebouwde kom. De FBE geeft toestemming voor het gebruik van de opdracht op basis van een plan van aanpak.
Maatregelen Voor het afschot van nijlgans, Indische gans, soepgans: zie eerder in dit verslag. Tabel 9: Gerapporteerd afschot van verwilderde postduif. Alle verwilderde duiven zijn buiten N2000 gebieden geschoten. Zuid-Holland – 2023 WBE Alblasserwaard-Oost Alblasserwaard-West De Aarlanden Delfland Duin- en Bollenstreek Eiland IJsselmonde Goeree-Overflakkee Hoeksche Waard Krimpenerwaard Putten Reeuwijk e.o. Rijnland Zuid Schieland Voorne Zuid-Holland
Aanwijzing Exoten 8 66 9 41 116 60 240 166 1 16 14 23 760
Opdracht 541 541
Totaal 8 66 9 41 116 60 240 166 1 16 14 564 1.301
Tabel 10: Gerapporteerd afschot rosse stekelstaart. Alle rosse stekelstaarten zijn buiten N2000 gebieden geschoten. Zuid-Holland - 2023
WBE Delfland Rijnland-Zuid Zuid-Holland
Aanwijzing exoten 3 6 9
Opdracht 2 3 5
Totaal 5 9 14
Kwantitatieve populatiegegevens De enige exoten die worden geteld zijn nijlgans, Indische gans, soepgans, rosse stekelstaart en huiskraai. De gegevens van de ganzensoorten staan in het hoofdstuk over de ganzen. Van de huiskraai en de rosse stekelstaart zijn onvoldoende gegevens beschikbaar voor een trendanalyse (Sovon, 2023).
Bever Op 20 oktober 2022 is ontheffing ODH447602 verleend met een looptijd tot 1 januari 2024 voor het verstoren van bevers en het vernielen en beschadigen van beverburchten en holen op locaties waar de bever een risico vormt voor de openbare veiligheid. Deze ontheffing geldt voor de werkgebieden van de waterschappen Rivierenland, Hollandse Delta en Amstel, Gooi en Vecht en het hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden, voor zover gelegen binnen de provincie Zuid-Holland. Op 12 december is het faunabeheerplan Bever 2023-2029 door de provincie goedgekeurd. Daaraan voorafgaand is op 21 november 2023 een aanvraag
32
voor ontheffing ingediend met een zelfde looptijd als het faunabeheerplan, ter vervanging van de ontheffing uit 2022.
Maatregelen Tabel 23: Gerapporteerde verstoringen van beverburchten WBE Hoeksche Waard Goeree Overflakkee Eiland van IJsselmonde Zuid-Holland
2 2 1 5
Rechtszaken In 2023 hebben geen rechtszaken plaatsgevonden.
Ratten Op 24 augustus 2022 is ontheffing ODH378950 verleend met een looptijd van 6 jaar. Deze ontheffing staat het gebruik van een luchtdrukgeweer toe bij de bestrijding van de bruine en zwarte rat in Zuid-Holland. Ook bij bestrijding binnen de bebouwde kom en binnen de afpalingskring van een eendenkooi. De FBE geeft toestemming voor het gebruik van deze ontheffing op een voor publiek toegankelijke locatie binnen de bebouwde kom, op basis van een plan van aanpak. Uitvoerders van deze ontheffing moeten in het bezit zijn van een jachtakte of met goed gevolg een jachtexamen hebben afgelegd dat is erkend door de minister.
Foto: Ian Wouda
33
Maatregelen
Tabel 125: Gerapporteerd aantal gedode bruine en zwarte ratten. Zuid-Holland – 2023
Zwarte Rat 1 56 57
Totaal 109 27 215 140 170 501 619 35 6 248 180 195 47 293 2.785
WBE
Ade Alblasserwaard-Oost Alblasserwaard-West De Aarlanden Delfland Duin- en Bollenstreek Goeree-Overflakkee Hoeksche Waard Krimpenerwaard Putten Reeuwijk e.o. Rijnland Zuid Schieland Voorne Zuid-Holland
Vallen of klemmen
Bruine Rat 109 27 215 140 170 501 619 35 6 248 180 194 47 237 2.728
Luchtdruk geweer
WBE Ade Alblasserwaard-Oost Alblasserwaard-West De Aarlanden Delfland Duin- en Bollenstreek Goeree-Overflakkee Hoeksche Waard Krimpenerwaard Putten Reeuwijk e.o. Rijnland Zuid Schieland Voorne Zuid-Holland
Kogel/hagelgeweer
Tabel 114: Gerapporteerd aantal gedode bruine en zwarte ratten, onderverdeeld per dodingsmiddel. Alle ratten zijn buiten N2000 gebieden gedood. Zuid-Holland – 2023
Totaal
1 68 1 1 1 76 148
109 27 215 139 96 500 619 35 5 206 180 186 47 205 2.569
6 42 8 12 68
109 27 215 140 170 501 619 35 6 248 180 195 47 293 2.785
34
Valwild
-
-
-
-
1
-
-
1
-
-
-
-
1 -
-
12
2
6
1
-
-
-
-
-
-
1
-
2 14
3
5 5 1 3 23
1 2
-
-
-
Steen: 1
-
Boom: 1
-
-
-
2
Bever
Totaal
Steen/ boom marter
Vos
-
Wilde eend
Haas
Ade Alblasserwaard14 Oost Alblasserwaard14 West De Aarlanden Delfland 3 Duin- en 87 Bollenstreek Eiland 17 IJsselmonde Goeree123 Overflakkee Hoeksche Waard 64 Krimpenerwaard 4 Putten 35 Reeuwijk e.o. 1 Rijnland Zuid 2 Schieland Voorne 92 Zuid-Holland 456
Dam hert
WBE
Ree
Tabel 136: Overzicht van het totaal geregistreerde valwild in Zuid-Holland – 2023. Alleen voor ree en damhert geldt een registratieplicht voor de valwildafhandelaren. De registraties van de overige dieren zijn op vrijwillige basis en vormen daarmee een grote onderschatting.
15 16 1 3 109 17
1
125
1
69 9 37 1 2 1 96 501
Tabel 147: Aantal geregistreerde aanrijdingen van ree en damhert in Zuid-Holland, 2023 WBE Alblasserwaard-Oost Alblasserwaard-West Delfland Duin- en Bollenstreek Eiland IJsselmonde Goeree-Overflakkee Hoeksche Waard Krimpenerwaard Putten Rijnland Zuid Voorne Zuid-Holland
Ree 9 9 2 34 3 55 31 3 20 1 44 211
Damhert 6 1 7
Totaal 9 9 2 40 3 55 31 3 21 1 44 218
35
Literatuur Sovon Vogelonderzoek Nederland, 2023. Houtduif. [Online] Available at: https://stats.sovon.nl/stats/soort/6700/?prov=ZH [Geopend 01 02 2023]. Sovon Vogelonderzoek Nederland, 2023. Kauw. [Online] Available at: https://stats.sovon.nl/stats/soort/15600/?prov=ZH Sovon Vogelonderzoek Nederland, 2023. Kauw. [Online] Available at: https://stats.sovon.nl/stats/soort/15600/?prov=ZH Sovon Vogelonderzoek Nederland, 2023. Kleine Mantelmeeuw. [Online] Available at: https://stats.sovon.nl/stats/soort/5910/?prov=ZH Sovon Vogelonderzoek Nederland, 2023. Smient. [Online] Available at: https://stats.sovon.nl/stats/soort/1790/?prov=ZH Sovon Vogelonderzoek Nederland, 2023. Wilde eend. [Online] Available at: https://stats.sovon.nl/stats/soort/1860/?prov=ZH Sovon Vogelonderzoek Nederland, 2023. Zilvermeeuw. [Online] Available at: https://stats.sovon.nl/stats/soort/5920/?prov=ZH Sovon Vogelonderzoek Nederland, 2023. Zilvermeeuw. [Online] Available at: https://stats.sovon.nl/stats/soort/5920/?prov=ZH Sovon Vogelonderzoek Nederland, 2023. Zwarte kraai. [Online] Available at: https://stats.sovon.nl/stats/soort/15671/?prov=ZH
36