Document · PDF

Jaarverslag-2023-Faunabeheereenheid-Zuid-Holland.pdf

Gemeenteraad Dordrecht 16 december 2025, gemeente DordrechtBij agendapunt: 27: Raadsinformatiebrief over Stand van zaken Wildbeheer - Raadsinformatiebrief11.687 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Jaarverslag 2023

Faunabeheereenheid Zuid-Holland Den Haag

Voorwoord Voor u ligt het jaarverslag 2023 van de Stichting Faunabeheereenheid ZuidHolland (de FBE). De FBE is verantwoordelijk voor het vormgeven en coördineren van de uitvoering van jacht, duurzaam beheer en schadebestrijding in Zuid-Holland. De taken en bevoegdheden van de FBE zijn vastgelegd in de Wet natuurbescherming (Wnb) en de Omgevingsverordening Zuid-Holland. In 2023 bestond het bestuur van de FBE uit een onafhankelijke voorzitter, vertegenwoordigers van organisaties van grondeigenaren en -gebruikers alsmede een vertegenwoordiger namens de Nederlandse Vereniging tot Bescherming van Dieren en de Vereniging Boerennatuur Zuid-Holland. Ondanks de verschillende opvattingen die binnen de organisaties van de FBE leven, hebben de bestuursleden in goede harmonie samengewerkt.

gevolg van nog lopende procedures en 4 nieuwe zaken. In de meeste zaken zijn de lange wachttijden bij de planning van zitting bij rechtbank of Raad van State de oorzaak van de lange doorlooptijden. Bij 1 zaak was er sprake van een toewijzing van een voorlopige voorziening. De faunabeheerplannen en ontheﬃngen blijven steeds vaker onderwerp van discussie, ook in de media, waarbij de berichtgeving vaak weinig genuanceerd of zelfs incorrect is. Problemen bij het ganzenbeheer betreﬀen de steeds grotere aantallen in stedelijk gebied en het, ondanks nemen van vele maatregelen, (licht) blijven toenemen van de populatie grauwe en Canadese ganzen. Het is wel gelukt om de populaties van de andere ganzensoorten te stabiliseren of zelfs te laten afnemen. In 2023 is er gewerkt aan de nieuwe faunabeheerplannen voor de vos en het konijn, omdat de bestaande plannen hiervoor in 2023 verliepen. Ontwikkelingen met betrekking tot de openstelling van de jacht en rechterlijke uitspraken die werden verwacht over de landelijke vrijstellingen maakten dit complex.

De regionale wildbeheereenheden (WBE’s) - verenigingen van jachthouders met een jachtakte en anderen - zien toe op de uitvoering van de faunabeheerplannen in hun werkgebied. De FBE heeft de 15 Zuid-Hollandse WBE’s ondersteund bij deze taken en heeft nauw met ze samengewerkt. De FBE heeft de verantwoordelijkheid voor het faunabeheer in Zuid-Holland in het landelijk en stedelijk gebied. De FBE ondersteunt ook veel particulieren en (overheids-)organisaties en vraagt voor hen de benodigde ontheﬃngen aan. Het registratiesysteem Dora is verbeterd en uitgebreid. Het verstrekken van toestemming voor de uitvoering verloopt nu uitsluitend via Dora. Als uitvloeisel van de Covid 19-periode heeft er een deﬁnitieve verandering plaatsgevonden naar het hybride werken. De nodige overleggen vonden zowel digitaal als fysiek plaats. Ook de bestuursvergaderingen vonden fysiek plaats. Alle tellingen hebben volgens telprotocol kunnen plaatsvinden. Tegen verleende ontheﬃngen en in sommige gevallen ook tegen de GSgoedkeuringsbesluiten van faunabeheerplannen kan beroep worden aangetekend. In 2023 liepen in totaal 9 juridische procedures, waarvan 5 als 1

INHOUDSOPGAVE VOORWOORD .................................................................................................. 1 FAUNABEHEEREENHEID ZUID-HOLLAND .......................................................... 3 INLEIDING ........................................................................................................... 3 BESTUUR............................................................................................................. 4 BUREAU .............................................................................................................. 4 WILDBEHEEREENHEDEN.......................................................................................... 4 REGISTRATIESYSTEEM (DORA) ................................................................................... 5 DAGELIJKSE WERKZAAMHEDEN.................................................................................. 5 FAUNABEHEERPLANNEN.......................................................................................... 5 RECHTSZAKEN ...................................................................................................... 6 REGIOGROEPEN EN GANZENBEHEER ........................................................................... 6 FAUNATELLINGEN ..................................................................................................

6 AFSTEMMING BINNEN DE PROVINCIE ........................................................................... 7 OVERLEG MET ANDERE FAUNABEHEEREENHEDEN ........................................................... 7

GANZEN ............................................................................................................ 19 KNOBBELZWAAN .................................................................................................. 24 SMIENT .............................................................................................................. 25 KRAAIACHTIGEN ................................................................................................... 26 MEEUWEN IN HAVENGEBIEDEN ................................................................................ 28 VOS .................................................................................................................. 30 EENDENKOOIEN ................................................................................................... 31 EXOTEN EN VERWILDERDE DIEREN............................................................................. 31 KWANTITATIEVE POPULATIEGEGEVENS........................................................................ 32 BEVER ............................................................................................................... 32 RATTEN.............................................................................................................. 33 LITERATUUR ........................................................................................................ 36

/KNELPUNTEN EN AANBEVELINGEN ................................................................. 8 PROVINCIAAL BELEID .............................................................................................. 8 TEGEMOETKOMING IN DE FAUNASCHADE ..................................................................... 8 DRAAGVLAK VOOR HET FAUNABEHEER......................................................................... 8 VERSTORING UITVOERING DOOR ACTIEGROEPEN ............................................................ 8 BELEID BEVERS ..................................................................................................... 8 BELEID DAMHERTEN ............................................................................................... 9 BELEID MEEUWEN IN STEDELIJK GEBIED ....................................................................... 9 BELEID EXOTEN EN VERWILDERDE DIEREN .................................................................... 9 CONVENANT VLIEGVEILIGHEID SCHIPHOL EN ROTTERDAM THE HAGUE AIRPORT ...................10 RAPPORTAGE JACHT, BEHEER EN SCHADEBESTRIJDING PER DIERSOORT ........

11 INLEIDING ..........................................................................................................11 ROTTERDAM THE HAGUE AIRPORT ............................................................................11 DAMHERT ...........................................................................................................11 KONIJN ..............................................................................................................13 HAAS EN FAZANT ..................................................................................................15 HOUTDUIF ..........................................................................................................17 WILDE EEND .......................................................................................................18 2

Faunabeheereenheid Zuid-Holland Inleiding Op 7 februari 2003 is, op verzoek van de provincie Zuid-Holland, de Stichting Faunabeheereenheid Zuid-Holland (de FBE) opgericht. De voorganger van de Wet natuurbescherming (Wnb) de Flora- en faunawet (Ffw) 1, introduceerde de faunabeheereenheid als het orgaan dat verantwoordelijk is voor het vormgeven en uitvoeren van een groot deel van het faunabeheer in een provincie. In de Memorie van toelichting op het Besluit Faunabeheer (een algemene maatregel van bestuur van de Ffw) staat: “Door hun coördinerende rol waarborgen faunabeheereenheden een planmatige aanpak van dat beheer (kamerstukken II 1995/96, 23 147, nr. 7, blz. 27). Deze is belangrijk; met een dergelijke planmatige aanpak is het mogelijk de bestrijding van schade die wordt aangericht door beschermde inheemse dieren, zodanig te regelen dat de stand van de betrokken diersoorten niet in gevaar komt. Ook in geval van schadebestrijding blijft het belangrijkste uitgangspunt van de wet, de bescherming van diersoorten, overeind. Een planmatige aanpak biedt een betere waarborg voor de instandhouding van de populaties van de desbetreﬀende diersoorten dan wanneer elke grondgebruiker of jachthouder afzonderlijk, ieder voor zijn eigen gebied, het beheer voert.” In art.

3.12 lid 2 Wnb is (samengevat) bepaald dat de rechtsvorm van een faunabeheereenheid een vereniging met volledige rechtsbevoegdheid of stichting is en is bepaald dat een faunabeheereenheid bestaat uit de jachthouders uit het werkgebied van de faunabeheereenheid en uit (regionale) maatschappelijke organisaties die een duurzaam beheer van in het wild levende dieren voorstaan. Het jachthouderschap is verbonden met de eigendom van de grond. Of de eigenaar, of de pachter of de huurder van het jachtrecht, is jachthouder. Een faunabeheereenheid is dus een “grondgebonden” organisatie waarin grondeigenaren en -gebruikers samenwerken en waarin ook maatschappelijke organisaties zijn 1

vertegenwoordigd. Onder de Flora- en faunawet bestond een faunabeheereenheid alleen uit jachthouders, de Wnb voegde de maatschappelijke organisaties toe. De grondeigenaren en -gebruikers (jachthouders) hebben een rechtstreeks belang bij de uitvoering van het faunabeheer. Zij zullen eigen schade willen voorkomen en daarnaast zijn ze ook verplicht schade bij derden te voorkomen. Het faunabeheer wordt ook uitgevoerd ter bescherming van publieke belangen. De FBE moet functioneren binnen de wettelijke regeling en binnen het beleid van de provincie. De provincie is op haar beurt afhankelijk van de FBE en het goede functioneren van de FBE. De FBE “ontzorgt” de provincie door planmatige uitvoering en coördinatie van de uitvoering (geen vele individuele ontheﬃngen), het streven naar consensus bij de partijen, de contacten met het veld, de kennis die bij de FBE aanwezig is en voorlichting aan en ondersteuning van partijen. GS hebben in de Beleidsregel vastgelegd dat faunabeheer ook daadwerkelijk in bijna alle gevallen plaatsvindt via de FBE. Er is geregeld dat alle aanvragen voor ontheﬃng van derden (m.u.v. ontheﬃng voor schadebestrijding op het vliegveld van Rotterdam The Hague Airport) via de FBE verlopen. Daarnaast is geregeld dat ontheﬃngen die niet steunen op een faunabeheerplan slechts een beperkte looptijd hebben.

Ook opdrachten voor de bestrijding van verwilderde dieren en exoten lopen over het algemeen via de FBE. De kernwerkzaamheden van de FBE zijn het opstellen van faunabeheerplannen en de coördinatie en monitoring van de uitvoering van deze plannen in samenwerking met de wildbeheereenheden. De uitvoering gebeurt in een aantal gevallen op basis van plannen van aanpak van degenen die het beheer uitvoeren die door de FBE worden beoordeeld op conformiteit met het faunabeheerplan. De provincie eist daarnaast o.a. dat de FBE de onderbouwing van de noodzaak van al het beheer en de invloed van het beheer op de staat van instandhouding in de faunabeheerplannen opneemt. Ook moet de FBE apart de benodigde ontheﬃngen en opdrachten aanvragen

De Ffw is op 1 april 2002 van kracht geworden.

bij de Omgevingsdienst Haaglanden. Aanvullende taken die de FBE uitvoert zijn het aanvragen van ontheﬃngen voor derden en advisering van derden waaronder ook gemeenten en waterschappen, het coördineren van de bestrijding van de rosse stekelstaart (invasieve exoot) het (laten) uitvoeren van tellingen, het meeverdedigen als belanghebbende van besluiten in de vele juridische procedures, advisering van GS en voorlichting aan Statenleden. Bij de uitvoering zijn vele organisaties (wildbeheereenheden, terreinbeheerders, gemeenten, waterschappen, bedrijven, politie) en mensen betrokken. De FBE heeft een website (www.fbezh.nl). Vragen van uitvoerders, burgers, bedrijven en de pers die bij de FBE binnenkomen worden beantwoord. De FBE ondersteunt de provincie bij de communicatie over het beleid en het beheer. Faunabeheer is een politiek gevoelig onderwerp waarover in de samenleving veel verschillende opvattingen bestaan, ook bij de organisaties die samenwerken in de FBE. Er zijn veel (belanghebbende) partijen betrokken bij het faunabeheer en de betreﬀende wetgeving is complex. De FBE streeft naar een breed draagvlak voor de te nemen maatregelen door het bereiken van consensus binnen de FBE en door het organiseren van een inspraakprocedure bij de totstandkoming van faunabeheerplannen.

Bestuur In het bestuur van de FBE hadden in 2023 zitting: 1. Dhr. J.J. Helder, onafhankelijk voorzitter (tot 10-07-2023) 2. Dhr. H.L. Zilverentant, onafhankelijk voorzitter (vanaf 10-07-2023)

3. Dhr. P.P.J. Smeets namens Federatie Particulier Grondbezit (bestuurslid, vanaf 10-07-2023 vicevoorzitter ) 4. Dhr. C.G. van Hulst namens de Koninklijke Nederlandse Jagersvereniging en de Nederlandse Organisatie voor Jacht en Grondbeheer (tot 13-10-2023) (bestuurslid) 5. Dhr. J.G. Zeeman namens de Koninklijke Nederlandse Jagersvereniging en de Nederlandse Organisatie voor Jacht en Grondbeheer (vanaf 1310-2023) (bestuurslid, vanaf 19-12-2023 penningmeester) 6. Dhr. B.J. Niemansverdriet namens LTO Noord (bestuurslid)

7. Dhr. J. Visser namens Natuurmonumenten en Zuid-Hollands Landschap (tot en met 09-06-2023) (penningmeester) 8. Dhr. M.J. Rooken namens de Nederlandse Vereniging tot Bescherming van Dieren en de Vereniging Boerennatuur Zuid-Holland (bestuurslid) 9. Dhr. P. Boertje, namens de Nederlandse Vereniging tot Bescherming van Dieren en de Vereniging Boerennatuur Zuid-Holland (plaatsvervangend bestuurslid) 10. Dhr. N. de Snoo, namens Staatsbosbeheer (agendalid met adviesrecht) Er hebben in 2023 zes bestuursvergaderingen plaatsgevonden en er is een adhoc-agenda-/werkgeverscommissie ingesteld die vier keer heeft vergaderd. De FBE heeft de provincie geadviseerd over het nieuwe soortenbeleid en over het beverbeheer.

Bureau De FBE huurde in 2023 kantoorruimte (één kamer) in het provinciehuis te Den Haag en is ingericht op hybride werken. De FBE heeft in 2023 een fulltime directeur, een parttime medewerker (ﬁnanciële) administratie, een fulltime senior medewerker monitoring en uitvoering (tot en met 15 november), een parttime senior juridisch adviseur, een parttime medewerker faunabeheer (tot en met maart), een projectleider (32 uur, vanaf 1 november) en een medewerker uitvoering (32 uur, vanaf 28 november) in dienst. Tevens is er een stagiair werkzaam geweest bij de FBE.

Wildbeheereenheden Wildbeheereenheden zijn volgens de Wnb (samengevat) verenigingen van jachthouders met een jachtakte en anderen die het door de faunabeheereenheid vastgestelde faunabeheerplan uitvoeren in hun werkgebied en bevorderen dat het faunabeheer wordt uitgevoerd in samenwerking met en ten dienste van grondgebruikers of terreinbeheerders. Ook grondgebruikers en terreinbeheerders moeten lid kunnen worden van de wildbeheereenheid. Een jachthouder (= de eigenaar of pachter van de grond of de huurder van het jachtrecht) heeft een jachtakte nodig om faunabeheer 4

met het geweer uit te kunnen voeren. Er zijn in Zuid-Holland ongeveer 2.400 jachtaktehouders. Niet alle jachtaktehouders zijn jachthouder (en niet alle jachthouders hebben een jachtakte). Faunabeheer met het geweer kan alleen in een jachtveld van een jachthouder - dat voldoet aan de eisen die de wet aan een jachtveld stelt - worden uitgevoerd 2. De ligging van de Zuid-Hollandse WBE’s is weergegeven op afbeelding 1. De FBE werkte ook in 2023 nauw samen met de 15 wildbeheereenheden en ondersteunt de WBE’s: een goede en regionaal ingebedde uitvoering van het faunabeheer is een gezamenlijke verantwoordelijkheid.

resultaten van de tellingen worden in Dora ingevoerd. De WBE’s werken samen met de FBE aan het goed functioneren van Dora.

Dagelijkse werkzaamheden Het kantoor van de FBE is op bijna alle werkdagen bereikbaar geweest. Belangrijkste werkzaamheden die het gehele jaar zijn uitgevoerd: -

Het opstellen van faunabeheerplannen Het aanvragen van ontheffingen Het geven (na digitale aanvraag) van toestemming voor de uitvoering en het verzamelen van de rapportages over deze uitvoering. Het informeren van de uitvoerders en het opstellen van de eindrapportages. Het beoordelen van de uitvoeringsplannen voor bestrijding van meeuwen, konijnen en verwilderde duiven. Het communiceren met uitvoerders, o.a. via nieuwsbrieven en het beantwoorden van vragen van uitvoerders. Het onderhoud van het digitale registratiesysteem (Dora) van de FBE. Het onderhoud en vernieuwing van de website van de FBE. Het onderhouden van contacten en samenwerken met de regionale uitvoerders en uitvoeringsorganisaties. Het verstrekken van informatie over de uitstaande toestemmingen aan de Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid. Het geven van informatie, voorlichting en advies aan grondgebruikers, jagers, gemeenten, bedrijven, burgers, handhavers, provincie en journalisten over de (on)mogelijkheden van het faunabeheer ter voorkoming van schade. Voorbereiding van en verweervoering in rechtszaken.

Afbeelding 1: Ligging van de Zuid-Hollandse WBE’s in 2023

Registratiesysteem (Dora) De FBE gebruikt ten behoeve van de monitoring een digitaal systeem (Dora). Uitvoerders rapporteren via Dora aan de FBE over het uitgevoerde beheer. De 2

Faunabeheerplannen Op 14 maart 2023 is een geactualiseerde versie van het faunabeheerplan Meeuwen Havengebieden Rotterdam, Dordrecht en Alblasserdam 2022-2028

GS kunnen wel ontheﬃng verlenen voor het afwijken van de jachtveldvereisten.

goedgekeurd. Actualisatie was noodzakelijk vanwege een lopende juridische procedure. In 2023 is er gewerkt aan nieuwe faunabeheerplannen voor de wildsoorten (wilde eend, houtduif, fazant, haas en konijn). Naar aanleiding van uitspraken van de Raad van State over de landelijke vrijstelling (april 2023) en over onze voorgaande ontheﬃng voor konijnenbeheer (september 2023) en naar aanleiding van de landelijke ontwikkelingen rond de openstelling van de jacht, is besloten een apart faunabeheerplan voor het konijn te maken en één apart faunabeheerplan voor de overige wildsoorten. Het faunabeheerplan konijn is goedgekeurd op 12 juli 2023, het faunabeheerplan voor de overige wildsoorten is in 2024 opgeleverd. Het werk aan het faunabeheerplan vos kon september 2023 worden hervat na de uitspraak van de Raad van State over onze voorgaande ontheﬃng voor vossenbeheer. Het faunabeheerplan is eind 2023 opgeleverd. Na de hiervoor genoemde uitspraak van de Raad van State over de landelijke vrijstelling (april 2023), is in samenspraak met de provincie besloten het opstellen van faunabeheerplannen voor zwarte kraai en kauw op te schorten tot het moment dat er voldoende onderbouwingsgegevens beschikbaar zijn. Het faunabeheerplan Bever werd dit jaar afgerond. Op 12 december 2023 is het nieuwe faunabeheerplan Bever goedgekeurd voor een looptijd van 6 jaar.

Rechtszaken De laatste jaren wordt vrijwel ieder besluit t.a.v. het faunabeheer aangevochten. Het betreft de volgende besluiten: de goedkeuringsbesluiten van de faunabeheerplannen die door GS worden verdedigd en ontheﬃngen en opdrachten die door de Omgevingsdienst Haaglanden (ODH) namens GS worden verdedigd. Het zijn een paar belangengroepen die bijna alle bezwaren, beroepen en hoger beroepen aantekenen: De Faunabescherming, Animal Rights, Fauna4life, Stichting Dierenradar en de Natuur en Milieufederatie Zuid-Holland. Deze procedures brengen veel werk met zich mee voor GS/ODH maar ook voor de FBE die optreedt als derde partij in de procedures. De FBE heeft in

2023 actief geparticipeerd in de juridische procedures rond: ontheﬃng vos, ontheﬃng ree, ontheﬃng konijn, opdracht bever, goedkeuringsbesluit faunabeheerplan knobbelzwaan, goedkeuringsbesluit faunabeheerplan meeuwen, ontheﬃng zomerganzenbeheer, opdracht vangen ganzen, ontheﬃng winterbeheer grauwe gans, ontheﬃng verjagend afschot grauwe gans en kolgans. Hierna - onder hoofdstuk 3 per diersoort - zijn alle in 2023 gevoerde procedures opgenomen.

Regiogroepen en ganzenbeheer Coördinatie van de uitvoering van het ganzenbeheer is een taak van de FBE. De FBE heeft de provincie in vier regio´s verdeeld en in elke regio is een werkgroep van de FBE actief. Afgevaardigden van de partijen uit het bestuur van de FBE hebben zitting in deze groepen. Aanvullend hierop zijn andere belanghebbende partijen als adviseur betrokken bij de regiobijeenkomsten. In 2023 zijn er in totaal 8 regiobijeenkomsten geweest, twee per regio. Daarnaast wordt in samenwerking met de provincies Zeeland, Noord-Holland, Utrecht en Friesland gewerkt aan een gezamenlijk faunabeheerplan voor een integrale aanpak van het ganzenbeheer.

Faunatellingen De FBE heeft in 2023 de nachtelijke hazentelling, de wintertelling knobbelzwanen, de voorjaarstelling van diverse soorten, ree- en damherttellingen en de zomertelling ganzen georganiseerd. De nachtelijke hazentelling werd voor de eerste keer uitgevoerd en is uitgebreid geanalyseerd. Bevindingen zijn meegenomen in de voorbereidingen van de nieuwe telling in januari 2024, waarbij met name een paar teltransecten aangepast zijn. Het rapport van de zomertelling ganzen is geschreven door Progress Ecologie en is terug te vinden op de website van de FBE. De tellingen worden uitgevoerd volgens de protocollen die op de website van de FBE staan.

Afstemming binnen de provincie De provincie is verantwoordelijk voor het faunabeleid en keurt de faunabeheerplannen goed, de Omgevingsdienst Haaglanden (ODH) verleent de ontheﬃngen om de faunabeheerplannen uit te voeren en de Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid (OZHZ) houdt toezicht op de uitvoering. Een vertegenwoordiger van de provincie is veelal aanwezig geweest bij de bestuursvergaderingen van de FBE en daarnaast is er tweewekelijks overlegd op ambtelijk niveau. Daarnaast heeft het FBE-bestuur overleg met de gedeputeerde gevoerd. Ook met de ODH is regelmatig overlegd op ambtelijk niveau over de ontheﬃngsaanvragen en de rechterlijke procedures. De FBE levert aan de Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid overzichten van de uitstaande toestemmingen voor gebruik van de ontheﬃngen. Daarnaast heeft er elke 6 weken overleg plaats gevonden tussen de provincie, ODH, OZHZ en FBE op ambtelijk niveau over lopende zaken.

Overleg met andere faunabeheereenheden In elke provincie is één faunabeheereenheid actief. In 2023 hebben de voorzitters en adjunct-secretarissen/directeuren van de provinciale faunabeheereenheden vier keer overlegd.

Knelpunten en aanbevelingen Provinciaal beleid In 2023 is de provincie Zuid-Holland verder gegaan met het proces om te komen tot individueel soortenbeleid. De provincie heeft daar alle ketenpartners bij betrokken. Vanwege de bijzondere rol van de FBE in relatie tot dit soortenbeleid, heeft er ook nadere afstemming plaatsgevonden tussen het bestuur van de FBE en provincie. De beleidsvorming heeft in het najaar 2022 geresulteerd in de Module Soortenbeleid, als partiële wijziging van Omgevingsvisie, Omgevingsverordening en Omgevingsprogramma. Het nieuwe beleid is op 8 maart 2023 door Provinciale Staten vastgesteld en daarna juridisch geïmplementeerd. Deze vaststelling en implementatie levert de formele kaders voor de faunabeheerplannen. Het faunabeheerplan is de grondslag voor de onderbouwing van de ontheﬃngen die nodig zijn om het faunabeheer uit te kunnen voeren.

Tegemoetkoming in de faunaschade De Wet natuurbescherming verplicht GS een tegemoetkoming te verstrekken voor schade aangericht door beschermde dieren voor zover die schade redelijkerwijs niet of niet geheel ten laste van de benadeelde behoort te blijven. De tegemoetkoming wordt naar billijkheid bepaald. De verplichting van GS hangt dus samen met de mogelijkheden die de benadeelde heeft om de schade te voorkomen. Omdat de mogelijkheden om schade te voorkomen verschillen per provincie (o.a. door verschillen in talrijkheid van dieren en bestrijdingsmogelijkheden en door schorsingen in het kader van juridische procedures), ligt maatwerk per provincie t.a.v. de tegemoetkoming meer voor de hand dan de algemene landelijke regels die nu worden gehanteerd. De FBE raadt GS aan om bij beslissingen over de (on)mogelijkheden van beheer en schadebestrijding, ook aanpassingen in de regels voor de tegemoetkoming te betrekken. Hierbij is het verstandig om te bekijken of er nog wordt voldaan aan de verplichtingen die de wet stelt.

Draagvlak voor het faunabeheer In de FBE werken organisaties met verschillende belangen en inzichten samen. De FBE heeft eerder besloten om concepten van de faunabeheerplannen voor te leggen aan maatschappelijke organisaties voor inspraak. Omdat echter de meningen over het faunabeheer breed uiteenlopen, kan nooit aan alle eisen en inzichten tegemoet worden gekomen. De FBE merkt dat de faunabeheerplannen steeds meer onderwerp worden van discussie, ook in de media, waarbij de berichtgeving vaak weinig genuanceerd of zelfs incorrect is. De FBE stemt met de provincie de communicatie over het faunabeheer af.

Verstoring uitvoering door actiegroepen Opzettelijke verstoring en verhindering van de uitvoering van beheer en volgen en langdurig ﬁlmen van jagers door actiegroepen komt voor in ZuidHolland, hetgeen onwenselijk is. Het realiseren van de doelen van het vastgestelde beheer wordt hierdoor bemoeilijkt. Vooral bij het ganzenbeheer vindt dit plaats.

Beleid bevers De bever is het grootste knaagdier van Europa. Na een aantal herintroducties is het aantal dieren in Nederland en Zuid-Holland gestaag toegenomen (afbeelding 2). Bevers kunnen o.a. grote schade aan dijken, gewassen en andere natuurwaarden veroorzaken. In 2020 hebben waterschap Vallei en Veluwe, waterschap Rijn en IJssel, waterschap Hollandse Delta, waterschap Rivierenland, hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden en waterschap Amstel, Gooi en Vecht in overleg met Rijkswaterstaat, de Unie van Waterschappen, de provincies en faunabeheereenheden van Gelderland en Zuid-Holland en de Zoogdiervereniging een beverprotocol opgesteld waarin wordt beschreven in welke situaties er kan worden ingegrepen en op welke wijze dit ingrijpen moet plaatsvinden. Om de maatregelen die in het protocol worden beschreven te kunnen uitvoeren, heeft de provincie Zuid-Holland aan de FBE in 2022 een nieuwe ontheﬃng verleend. In 2023 is het

faunabeheerplan Bever afgerond en goedgekeurd waardoor aan de uitvoering van de ingrepen een gedegen plan ten grondslag ligt.

Beleid damherten De faunabeheereenheden van Noord-Holland en Zuid-Holland hebben een gezamenlijk faunabeheerplan voor de damherten die zich bevinden in het gebied tussen IJmuiden en Den Haag. In dit faunabeheerplan zijn vier leefgebieden voor damherten aangewezen: (1) Nationaal Park ZuidKennemerland (NH), (2) Amsterdamse Waterleidingduinen, Boswachterij Noordwijk en de Blink (ZH en NH), (3) Coepelduinen (ZH) en (4) Meijendel en Berkheide (ZH). In deelgebieden één en twee bevinden zich grote populaties damherten, in deelgebieden drie en vier komen sporadisch damherten voor. De leefgebieden zijn natuurgebieden die geschikt zijn voor damherten. Binnen de leefgebieden veroorzaken damherten schade aan ﬂora en fauna als de aantallen niet door middel van beheer worden gereguleerd. Als damherten uit de leefgebieden treden, veroorzaken ze schade aan de verkeersveiligheid en aan landbouwgewassen. Hoe groter de populatie damherten is, hoe meer uittredingen. Damherten komen op steeds meer plaatsen voor in Zuid-Holland. Het zijn ontsnapte of losgelaten dieren uit hertenkampen die daarna zijn verwilderd. Bijvoorbeeld in WBE Hoeksche Waard bevindt zich een groeiende populatie die zich vooral op agrarisch gebied bevindt. Deze populatie veroorzaakt regelmatig schade aan gewassen en de verkeersveiligheid.

Het rijk had voorheen een beleid voor damherten dat inhield dat er een paar leefgebieden zijn voor damherten en dat daarbuiten een nulstand wordt nagestreefd. De provincie heeft deze lijn overgenomen en in 2020 t.a.v. twee populaties verwilderde damherten opdracht verleend deze tot nul terug te brengen. De opdracht voor de populatie in de Hoeksche Waard is eind 2021 door de rechter vernietigd. In 2022 is de provincie een proces gestart om tot nieuwe besluitvorming over deze populatie te komen en om het damhertenbeleid vast te leggen.

Beleid meeuwen in stedelijk gebied In Zuid-Holland is er een faunabeheerplan van kracht voor beheer van meeuwen in de havengebieden van Rotterdam, Dordrecht en Alblasserdam om risicovolle situaties met betrekking tot de openbare veiligheid te voorkomen. Voor beheer van meeuwen in steden was tot 2017 het rijk het bevoegde gezag. Bij de invoering van de Wet natuurbescherming in 2017 is de provincie dit geworden. De provincie heeft toen echter geen beleid hiervoor geformuleerd. Het rijk heeft in het verleden ontheﬃngen verleend voor beheer van meeuwen (vervangen eieren) in o.a. Leiden, Katwijk en Den Haag. Meeuwen veroorzaken in de steden vergaande overlast die ook kan leiden tot gezondheidsklachten. De provincie Zuid-Holland zal moeten aangeven binnen welke voorwaarden zij meeuwenbeheer in steden wil toestaan.

Beleid exoten en verwilderde dieren (Invasieve) exoten en verwilderde dieren zijn geen beschermde soorten op grond van de Wet natuurbescherming in de zin dat het niet verboden is ze te vangen of doden. Ze kunnen dus zonder toestemming worden bestreden. Voor het gebruik van bepaalde middelen voor doden of vangen, zoals het geweer, is echter wel een opdracht van GS nodig. In Zuid-Holland is voor de bestrijding van een aantal exoten een aanwijzing uit 2012 van kracht. Deze aanwijzing maakt het mogelijk de daarin genoemde (invasieve) exoten te bestrijden met de in de aanwijzing opgenomen middelen en door een speciﬁeke benoemde groep bestrijders. Voor de huiskraai is er een speciﬁeke regeling en dat geldt ook voor de rosse stekelstaart, de beverrat en muskusrat (naast de regeling in de aanwijzing van 2012). De stand van zaken t.a.v. verwilderde damherten is hiervoor beschreven onder Beleid damherten. De provincie Zuid-Holland heeft echter (nog) geen speciﬁek beleid voor (invasieve) exoten vastgesteld, zoals de halsbandparkiet. Dit is wel wenselijk, ook omdat de provincie verplicht is tot het uitvoeren van bestrijding of beheer van Unielijstsoorten. Voor juist deze soorten geldt dat ze in Zuid-Holland, met uitzondering van enkele soorten, niet vaak worden waargenomen. Het is moeilijk om deze soorten op te sporen, dus als ze worden waargenomen, 9

zouden ze ook onmiddellijk met het geweer - of met vangkooi eventueel gecombineerd met opvang - moeten kunnen worden bestreden.

Convenant vliegveiligheid Schiphol en Rotterdam The Hague Airport Het Convenant reduceren risico vogelaanvaringen Schiphol 2016–2018 (Staatscourant 2016 nr. 28410;1 juni 2016) is door partijen 3 verlengd tot en met 2024. Dit convenant is een voortzetting van eerdere convenanten ter reducering van risico’s van vogelaanvaringen. Een vergelijkbaar convenant voor Rotterdam The Hague Airport is er niet. Daarnaast heeft de provincie het convenant voor Schiphol niet in beleid uitgewerkt waardoor er geen duidelijke kaders zijn voor de uitvoering van het faunabeheer ter bescherming van de vliegveiligheid.

De Vereniging van Nederlandse Verkeersvliegers (VNV), Schiphol Nederland BV, Vereniging Natuurmonumenten, Staatsbosbeheer en landschap Noord-Holland, Land- en Tuinbouworganisatie (LTO) Nederland, Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Haarlemmermeer,

De colleges van Gedeputeerde Staten van de provincies Noord-Holland, Zuid-Holland en Utrecht en De Staat der Nederlanden.

Rapportage jacht, beheer en schadebestrijding per diersoort

opgenomen in de tabellen bij de diersoorten maar maken onderdeel uit van de registraties op ontheﬃng van WBE Delﬂand.

Inleiding In dit hoofdstuk volgen per diersoort de rapportages over de uitvoering van jacht, beheer en schadebestrijding. Daarnaast zijn er gegevens over de in 2023 door de WBE’s uitgevoerde tellingen opgenomen. Een telling van welk dier in de natuur dan ook, is altijd een momentopname. Er is geen bruikbare methode voorhanden waarmee het aantal dieren in een wilde populatie precies kan worden vastgesteld. Door meerdere jaren achtereen op dezelfde wijze te tellen, kan wel de ontwikkeling van de populatie (de trend) worden vastgesteld. De hieronder weergegeven aantallen van de WBE-tellingen zijn de telresultaten van de telling in 2023. Sommige tellingen worden gebiedsdekkend uitgevoerd (reeën, damherten, ganzen, knobbelzwanen), andere alleen in representatieve telgebieden (hazen, fazanten en konijnen). De telresultaten van de tellingen die gebiedsdekkend worden uitgevoerd, geven een indicatie van de minimale omvang van de populatie. Harde conclusies trekken over de populatieomvang of -ontwikkeling is niet mogelijk op basis van telresultaten van één jaar. Voor de trend van de diersoorten verwijzen wij naar de faunabeheerplannen en de telrapportages die op de website van de FBE staan. Hier zijn ook de telprotocollen te vinden. Er zijn op het ogenblik geen telgegevens op WBE-niveau beschikbaar van de populaties van de wilde eend en houtduif.

Rotterdam The Hague Airport Rotterdam The Hague Airport heeft een ontheﬃng ODH-2018-00140966, met verlenging looptijd ODH-2020-00167203, voor het vangen en doden van vogels, vossen, konijnen en hazen, alsmede het opzettelijk beschadigen en vernielen van nesten, rustplaatsen en eieren van vogels op het terrein van het vliegveld te Rotterdam. Registraties op deze ontheﬃng zijn niet apart

Damhert Op basis van het Faunabeheerplan damherten duingebieden Noord- en ZuidHolland 2020-2026 van de FBE Noord-Holland en de FBE ZuidHolland is beheer van damherten in Zuid-Holland mogelijk op grond van een Foto: Frank Verdonk ontheﬃng. Het beheer wordt uitgevoerd binnen het Zuid-Hollandse plangebied van het faunabeheerplan dat samenvalt met het werkgebied van de WBE Duin- en Bollenstreek. Het plangebied bestaat uit het leefgebied voor damherten - waarin ook een buﬀerzone ligt aan de buitenzijde van het leefgebied daar waar geen damhertkerend raster staat - en een gebied buiten het leefgebied dat bestaat uit bebouwde en agrarische (met name bloembollen) grond.

Ontheﬃng 00617152-00014780, verleend op 9 september 2021, staat toe om jaarlijks in de periode tussen 1 augustus t/m 31 maart gedurende het gehele etmaal damherten opzettelijk te doden binnen de leefgebieden (exclusief de buﬀerzones), met het doel om een voorjaarsstand van 800 damherten voor het gehele leefgebied (ZH en NH) tot stand te brengen.

Maatregelen Binnen N2000

Buiten N2000

Totaal

De Aarlanden

Tevens staat deze ontheﬃng toe om jaarrond gedurende het gehele etmaal damherten opzettelijk te doden binnen de buﬀerzones van de leefgebieden en binnen de buitengebieden binnen het plangebied, met het doel om in die gebieden een nulstand te bereiken.

Duin- en Bollenstreek

716

745

Zuid-Holland

720

749

Daarnaast is er gebruik gemaakt van het aanwijzingsbesluit PZH-2010178900422 dat geldig is in de gehele provincie, ter voorkoming en bestrijding van onnodig lijden van zieke of gebrekkige damherten en in het belang van de openbare veiligheid (op basis van dit laatste belang kan alleen worden opgetreden in het plangebied van het faunabeheerplan). De uitvoerders rapporteren over het afschot, het valwild en de voorjaarstelling. Het afschot betreft damherten die op grond van de ontheﬃng zijn geschoten in Zuid-Holland binnen en buiten het leefgebied. Het valwild betreft de damherten die zijn betrokken bij een aanrijding, damherten die uit hun lijden zijn verlost en damherten die dood zijn gevonden. Een uitgebreide beschrijving van het uitgevoerde beheer en de tellingen is te vinden in de vastgestelde tel- en beheerrapporten die op onze website staan. 4 Op 8 juli 2020 is opdracht ODH-2020-00089632 verleend voor het tot nul terug brengen van de omvang van de populatie (verwilderde) damherten in en rondom polder Westveen nabij Woerdense Verlaat in de gemeente Nieuwkoop (gelegen in WBE De Aarlanden). In 2023 is hier vier keer gebruik van gemaakt en daarmee is de stand tot nul teruggebracht.

Tabel 1: Gerapporteerd afschot damherten. Zuid-Holland – 2023 WBE

Kwantitatieve populatiegegevens De telresultaten zijn te vinden in de telrapportages op de website van de FBE.

Rechtszaken Er zijn geen rechtszaken geweest aangaande het damhert in 2023.

Ree Op basis van het Faunabeheerplan ree Zuid-Holland 2020-2026 is beheer van reeën mogelijk op grond van een ontheﬃng. Ontheﬃng ODH-2020-00185130, verleend op 26 februari 2021, staat populatiebeheer van het ree toe Foto: Joop Clarijs binnen de werkgebieden van de WBE’s Alblasserwaard-West, Alblasserwaard-Oost, Duin- en Bollenstreek, Goeree-Overﬂakkee, Hoeksche Waard, Putten en Voorne De FBE geeft toestemming voor het gebruik van deze ontheﬃng op basis van een plan van aanpak van de WBE.

De beheerrapportages, telrapportages en het telprotocol zijn te vinden op https://www.fbezh.nl/telrapporten

Daarnaast is er gebruik gemaakt van het aanwijzingsbesluit PZH-2010178900422 ter voorkoming en bestrijding van onnodig lijden van zieke of gebrekkige reeën.

Maatregelen Tabel 2: Gerapporteerd afschot reeën per WBE. Zuid-Holland – 2023 WBE Alblasserwaard-Oost Alblasserwaard-West Duin- en Bollenstreek Goeree-Overﬂakkee Hoeksche Waard Putten Voorne Zuid-Holland

Binnen N2000 2 32 8 60 102

Buiten N2000 8 10 33 182 69 5 43 350

Totaal 8 10 35 214 77 5 103 452

Delﬂand, KNNV afdeling Waterweg-Noord, Natuur- en Vogelwacht Rotta, Natuur- en Vogelwacht "De Alblasserwaard", Natuur en Milieu Pijnacker, Stichting Heemtuin Goudse Hout, KNNV Hollandse Delta, Natuurvereniging Eiland IJsselmonde, Stichting Natuur- en Vogelwacht Biesbosch, Hoekschewaards Landschap, Vogel- en natuurvereniging Zoetermeer en Stichting Fauna4life. De zitting vond plaats op 16 februari 2023 en de uitspraak volgde op 19 mei 2023; het beroep werd ongegrond verklaard waardoor de ontheﬃng in stand is gebleven en door het uitblijven van hoger beroep onherroepelijk is geworden.

Konijn Op 26 juli 2022 heeft de minister de jacht op het konijn gesloten voor het jachtseizoen 2022-2023. Ook voor jachtseizoen 2023-2024 gold de sluiting en was jacht niet mogelijk. Het faunabeheerplan jachtsoorten 2017-2023 liep tot 15 juli 2023. Op 12 juli 2023 is het nieuwe faunabeheerplan konijn goedgekeurd en deze heeft een looptijd tot 2029 (PZH-2023-

Kwantitatieve populatiegegevens Tabel 3: Aantal getelde reeën per WBE. Zuid-Holland – 2023 WBE Alblasserwaard-Oost Alblasserwaard-West De Aarlanden Duin- en Bollenstreek Goeree-Overﬂakkee Hoeksche Waard Putten Voorne Zuid-Holland

Totaal 111 61 17 596 682 524 130 453 2574

Rechtszaken Tegen de ontheﬃng ODH-2020-00185130, verleend op 26 februari 2021, is beroep ingesteld bij de Rechtbank Den Haag door de Natuur- en Milieufederatie Zuid-Holland mede namens Stichting Duinbehoud, Natuurlijk

834383571). Na een uitspraak van de Raad van State dat de landelijke vrijstelling onvoldoende onderbouwd is, kon vanaf 16 juli 2023 de landelijke vrijstelling voor het konijn voor landbouwschade niet meer worden gebruikt. Een tegemoetkoming in de schade voor faunaschade werd vanaf dat moment door de provincie mogelijk gemaakt. Op basis van het faunabeheerplan voor de jachtsoorten is ontheﬃng ODH2018-00143355, ter beheer van konijnen, afgegeven op 11 februari 2019. Als aanvulling op deze ontheﬃng is op 26 februari 2020 ontheﬃng ODH-201900103668 afgegeven. Deze ontheﬃng staat het gebruik van een (luchtdruk)geweer voorzien van een vizier met beeldomzetter, een elektronische beeldversterker of enig ander instrument om in de nacht te schieten toe. 13

Op 5 januari 2021 heeft de Rechtbank Den Haag het besluit van 11 februari 2019 vernietigd. In opdracht van de rechtbank is op 13 september 2021 een nieuw besluit genomen en is ontheﬃng 00610390-00014775 verleend met een looptijd gekoppeld aan het faunabeheerplan, 15 juli 2023.

Maatregelen

Deze nieuwe ontheﬃng (00610390-00014775) staat het vangen en doden van konijnen toe, in en bij dijken en kaden, in en bij taluds van wegen en spoorwegen, op industrieterreinen, op begraafplaatsen en op sportvelden, gedurende het gehele etmaal, ook in en nabij de bebouwde kom en in velden die niet voldoen aan de jachtveldvereisten en binnen de afpalingskring van een eendenkooi, met (luchtdruk)geweer, honden, fretten en buidels, vangkooien en kunstmatige lichtbronnen.

WBE

De FBE geeft toestemming voor het gebruik van deze ontheﬃng op basis van een plan van aanpak. De ontheﬃng wordt gebruikt door beheerders van (spoor)wegen, bedrijven en gemeenten. Met het wijzigingsbesluit 01006940-00014760, van 17 september 2021, werd het gebruik van de aanvullende ontheﬃng ODH-2019-00103668 (gebruik (luchtdruk)geweer met voorzieningen) weer mogelijk. Op basis van het nieuwe faunabeheerplan werd een nieuwe ontheﬃng aangevraagd, die begin 2024 werd verleend. De in 2023 van kracht zijnde ontheﬃng ODH-2018-00140966, verleend aan Rotterdam The Hague Airport, staat bestrijding van konijnen toe, zie hiervoor de informatie op p. 11.

Tabel 4: Gerapporteerde geschoten of gevangen konijnen op basis van jacht/vrijstelling en op ontheffing. Zuid-Holland – 2023 Ontheffing Binnen Buiten N2000 N2000

AlblasserwaardOost Delfland Duin- en Bollenstreek Eiland IJsselmonde GoereeOverflakkee Hoeksche Waard Putten Schieland Voorne Zuid-Holland

Jacht/vrijstelling Binnen Buiten N2000 N2000 4 -

115

2 11 735 3585

Totaal 4

6 -

33 149

11 17 2536 2674

13 28 3271 3601

Tabel 5: Gerapporteerde geschoten konijnen met behulp van nachtzichtapparatuur of kunstlicht op basis van de ontheffing. Zuid-Holland – 2023 WBE

Met nachtzicht Zonder nachtzicht

Totaal

Delﬂand

Duin- en Bollenstreek

115

Eiland IJsselmonde

Putten

Schieland

Voorne

419

316

735

Zuid-Holland

435

458

893

Rechtszaken Tegen het goedkeuringsbesluit van het faunabeheerplan van 12 juli 2023 werd bezwaar gemaakt door Animal Rights en Fauna4life, in combinatie met een verzoek om voorlopige voorziening. De voorzieningenrechter heeft op 31 augustus 2023 het goedkeuringsbesluit geschorst met uitzondering voor het konijnenbeheer in het havengebied Rotterdam. Buiten het havengebied kon daardoor geen konijnenbeheer meer plaats vinden. Op 14 december heeft de provincie een beslissing op bezwaar genomen, het besluit bleef, op dezelfde wijze als hierboven aangegeven, geschorst tot 6 weken na deze datum.

De fazant kan worden bejaagd in de geopende jachtperiode (fazanthaan 15 oktober tot en met 31 januari, fazanten 15 oktober tot en met 31 december). Het faunabeheerplan jachtsoorten 2017-2023 op basis waarvan deze beide jachten worden uitgevoerd, is op 5 juli 2017 goedgekeurd en op 11 juli 2023 verlengd tot en met 31 januari 2024. De in 2023 van kracht zijnde ontheﬃng ODH2018-00140966, verleend aan Rotterdam The Hague Airport, staat bestrijding van hazen en fazanten toe, zie hiervoor de informatie op p. 11.

Op 8 november heeft Raad van State uitspraak gedaan in de langlopende zaak over de ontheﬃng uit 2019. Deze ontheﬃng heeft stand gehouden. De uitspraak is vooral van belang voor de overwegingen van de Raad van State omdat de looptijd van de ontheﬃng zelf (tot 15 juli 2023) ten tijde van de uitspraak al voorbij was.

Maatregelen

Kwantitatieve populatiegegevens

WBE

Voor een uitgebreide beschrijving van de populatieontwikkeling verwijzen wij u naar het faunabeheerplan konijn dat op de website van de FBE staat.

Haas en fazant De haas kan worden bejaagd in de geopende jachtperiode (15 oktober tot en met 31 december).

Foto: Ian Wouda

Tabel 6: Gerapporteerd afschot hazen op jacht. Zuid-Holland – 2023

Ade Alblasserwaard-Oost Alblasserwaard-West De Aarlanden Delﬂand Duin- en Bollenstreek Eiland IJsselmonde Goeree-Overﬂakkee Hoeksche Waard Krimpenerwaard Putten Reeuwijk e.o. Rijnland Zuid Schieland Voorne Zuid-Holland

Jacht

Ontheﬃng

Binnen N2000 Buiten N2000 Buiten N2000 1.121 2.312 1.313 2.210 492 4 912 766 1.078 162 4.649 1.850 902 50 1.266 561 410 4 411 216 20.253 4

Totaal 1.121 2.312 1.313 2.210 496 912 766 1.078 4.811 1.850 902 1.316 561 410 415 20.473

Kwantitatieve populatiegegevens

Tabel 7: Gerapporteerd afschot fazanten op jacht. Zuid-Holland – 2023 WBE Ade Alblasserwaard-Oost Alblasserwaard-West De Aarlanden Delﬂand Eiland IJsselmonde Goeree-Overﬂakkee Hoeksche Waard Krimpenerwaard Putten Reeuwijk e.o. Rijnland Zuid Schieland Voorne Zuid-Holland

Binnen N2000 28 6 1 2 37

Buiten N2000 5 129 64 98 76 177 686 902 109 71 16 33 79 78 2.523

Totaal 5 129 64 98 76 177 686 930 109 77 17 33 79 80 2.560

Tabel 8: Aantal getelde hazen en fazanten per WBE. Zuid-Holland – 2023 WBE

Haas*

Fazant

1.254 2.215 1.664 2.234 779 1.854 670 1.571 3.204 1.884 1.080 1.370 849 672 697 21.997

33 71 34 16 25 3 154 246 263 37 79 53 26 35 157 1.232

*In 2023 is gestart met een nieuwe manier van hazen tellen: de nachtelijke hazentelling. In samenwerking met deskundigen is een telprotocol opgesteld en zijn teltransecten in kaart gebracht, waarna de tellingen na zonsondergang in januari met warmtebeeldkijkers zijn uitgevoerd. Dit levert beduidend hogere getelde aantallen op dan bij de voorjaarstelling overdag waarvan de cijfers in 2022 gebruikt zijn.

Houtduif

Maatregelen

De houtduif kan gedurende het gehele jaar worden beheerd op basis van de landelijke vrijstelling en kan worden bejaagd in de geopende jachtperiode (15 oktober tot en met 31 januari). Het faunabeheerplan jachtsoorten 2017-2023 op basis waarvan deze bestrijding en jacht wordt uitgevoerd, is op 5 juli 2017 goedgekeurd en op 11 juli 2023 verlengd tot en met 31 januari 2024. Na een uitspraak van de Raad van State dat de landelijke vrijstelling onvoldoende onderbouwd is, kon vanaf 16 juli 2023 de landelijke vrijstelling voor de houtduif voor landbouwschade niet meer worden gebruikt. Een tegemoetkoming in de schade voor faunaschade werd Foto: Ian Wouda vanaf dat moment door de provincie mogelijk gemaakt.

Tabel 9: Gerapporteerd afschot van houtduiven op jacht, vrijstelling en ontheffing. ZuidHolland – 2023

Buiten N2000

Binnen N2000

Buiten N2000

Jacht

Binnen N2000

WBE

Vrijstelling

Buiten N2000

De in 2023 van kracht zijnde ontheﬃng ODH-2018-00140966, verleend aan Rotterdam The Hague Airport, staat bestrijding van houtduiven toe, zie hiervoor de informatie op p. 11.

Ontheﬃng

Totaal

41 41

291 725 175 1.027 1.065 134 1.660 1.155 3.542 72 971 30 616 2.396 958 14.817

1 1

30 26 4 43 38 364 33 59 190 9 41 25 23 13 49 947

321 751 179 1.070 1.144 498 1.693 1.214 3.733 81 1.012 55 639 2.409 1.007 15.806

Kwantitatieve populatiegegevens Voor een uitgebreide beschrijving van de populatieontwikkeling verwijzen wij u naar het faunabeheerplan jachtsoorten dat op de website van de FBE staat. Hierna is een update opgenomen van de trendgegevens.

Wilde eend De wilde eend kan worden bejaagd in de geopende jachtperiode (15 augustus tot en met 31 januari). Het faunabeheerplan jachtsoorten 20172023 op basis waarvan deze jacht wordt uitgevoerd, is op 5 juli 2017 goedgekeurd en is op 11 juli 2023 verlengd tot en met 31 januari 2024. De in 2023 van kracht zijnde ontheﬃng ODH-2018-00140966, verleend aan Rotterdam The Hague Airport, staat bestrijding van wilde eenden toe, zie hiervoor de informatie op p. 11. Afbeelding 2: Aantalsontwikkeling van de houtduif als broedvogel in Zuid-Holland, periode 1990-2022. Gebaseerd op het Meetnet Broedvogels. (Sovon Vogelonderzoek Nederland, 2023)

Maatregelen Tabel 10: Gerapporteerd afschot van wilde eenden op basis van jacht en ontheffing. ZuidHolland - 2023 WBE

Afbeelding 3: Aantalsontwikkeling van de houtduif als niet-broedvogel in Zuid-Holland, periode 1983-2022. Gebaseerd op het Meetnet Broedvogels. (Sovon Vogelonderzoek Nederland, 2023)

Ontheﬃng Buiten N2000 46 46

Jacht

Totaal Binnen N2000 Buiten N2000 673 673 2.944 2.944 2.064 2.064 2.054 2.054 585 631 873 873 299 299 3 1.539 1.542 313 2.658 2.971 1.630 1.630 70 415 485 76 1.719 1.795 675 675 600 600 571 571 462 19.299 19.807

Kwantitatieve populatiegegevens

Ganzen

Voor een uitgebreide beschrijving van de populatieontwikkeling verwijzen wij u naar het faunabeheerplan jachtsoorten dat op de website van de FBE staat. Hierna is een update opgenomen van de trendgegevens.

De Canadese gans kan onder de Wet natuurbescherming gedurende het gehele jaar worden beheerd op basis van de landelijke vrijstelling.

Afbeelding 4: Aantalsontwikkeling van de wilde eend als broedvogel in Zuid-Holland, periode 1990-2022. Gebaseerd op het Meetnet Broedvogels. (Sovon Vogelonderzoek Nederland, 2023) Foto: Ian Wouda

Op basis van het aanwijzingsbesluit PZH-2012-349284462 en het aanvullende besluit ODH-2015-00016238 kan de stand van de Indische gans, nijlgans en gedomesticeerde grauwe gans (soepgans) beperkt worden met gebruikmaking van hagel- en/of kogelgeweer, vangkooi, kastval en netten. Op basis van het op 14 december 2021 goedgekeurde faunabeheerplan ganzen Zuid-Holland 2022-2027, is beheer van ganzen uitgevoerd op een provinciale vrijstelling (tot en met mei), en met opdracht voor lokmiddelen, twee ontheﬃngen en een opdracht. Afbeelding 5: Aantalsontwikkeling van de wilde eend als watervogel in Zuid-Holland, periode 1975-2021. Gebaseerd op het Meetnet Watervogels (seizoensgemiddelde). (Sovon Vogelonderzoek Nederland, 2023)

Provinciale vrijstelling bestrijding ganzen winterperiode. De provinciale vrijstelling ODH519067 staat het doden van kolganzen en grauwe ganzen toe op percelen met kwetsbare gewassen. Het doden kan worden uitgevoerd in de regio Noordelijke Delta van 1 november t/m 14 19

februari en in de regio’s Delfland en Schieland, Veenweiden en Zuid-Holland Noord van 1 november t/m 29 februari. De grens tussen beide provinciedelen wordt gevormd door de Nieuwe Waterweg, Nieuwe Maas, de Noord en de Beneden-Merwede (van west naar oost). Provinciale vrijstelling beheer ganzen zomerperiode. De provinciale vrijstelling staat toe: - het doden van grauwe ganzen, kolganzen, brandganzen en Canadese ganzen toe. Het doden kan worden uitgevoerd in de regio Noordelijke Delta van 15 februari t/m 31 oktober en in de regio’s Delfland en Schieland, Veenweiden en Zuid-Holland Noord van 1 maart t/m 31 oktober. De grens tussen beide provinciedelen wordt gevormd door de Nieuwe Waterweg, Nieuwe Maas, de Noord en de BenedenMerwede (van west naar oost); - het bewerken van nesten en eieren van grauwe ganzen, kolganzen, brandganzen en Canadese ganzen toegestaan in de periode 1 februari t/m 30 juni.

Ontheﬃng ODH464403, verleend op 15 november 2022, staat verjagend afschot van kolganzen en grauwe ganzen toe op percelen met kwetsbare gewassen. Kolganzen in de periode 1 november t/m 29 februari. Grauwe ganzen in de regio Noordelijke Delta (onder de grote rivieren) van 1 november t/m 14 februari en in de regio’s Delﬂand en Schieland, Veenweiden en ZuidHolland Noord (boven de grote rivieren) van 1 november t/m 29 februari. Daarnaast staat de in 2023 van kracht zijnde ontheﬃng ODH-2018-00140966, verleend aan Rotterdam The Hague Airport, bestrijding van diverse ganzensoorten toe, zie hiervoor de informatie op p. 11.

Ontheﬃng ODH287561, verleend op 11 mei 2022, staat toe: - het doden van grauwe ganzen toe in de regio Noordelijke Delta (onder de grote rivieren) van 15 februari t/m 31 oktober en in de regio’s Delﬂand en Schieland, Veenweiden en Zuid-Holland Noord (boven de grote rivieren) van 1 maart t/m 31 oktober; - het doden van kolganzen in de periode 31 maart t/m 31 oktober; - het doden van brandganzen in de periode 1 juli t/m 31 oktober; - het doden van Canadese ganzen in de periode 1 januari t/m 31 december; - het bewerken van nesten en eieren van grauwe ganzen, kolganzen, brandganzen en Canadese ganzen toegestaan in de periode 1 februari t/m 30 juni. Opdracht ODH323935, verleend op 8 juni 2022, staat het beperken van de omvang van de populatie van de grauwe gans, Canadese gans en gedomesticeerde grauwe gans (soepgans) in de periode 15 mei t/m 31 juli toe, door middel van vangen en daarna doden met CO2. 20

Maatregelen Tabel 11: Registraties van gedode ganzen. Cijfers zijn exclusief vangacties. Zuid-Holland – 2023 WBE

Brandgans

Alblasserwaard-West De Aarlanden Goeree-Overﬂakkee Hoeksche Waard Putten Reeuwijk e.o. Zuid-Holland

2 1 59 41 103

112 9 3 24 13 101 21 1.184 256 41 368 156 181 78 2 2.549

Zuid-Holland

2.652

Canadese gans

Grauwe gans

Indische gans

Binnen N2000 136 275 1 1.640 8 650 2710 Buiten N2000 378 2.452 604 3.533 512 2.758 403 6.971 3.015 2.945 1.091 1.937 198 1.065 195 9.649 1.141 12.286 1.693 6.920 750 3.906 1 346 4.457 1.513 3.322 632 2.684 227 1.305 12.698 66.190 1 N2000 en Buiten N2000 13.039 68.900 1 16 69 4 212 40 341

Kolgans

Nijlgans

Soepgans

Totaal

20 159 179

5 74 15 28 122

7 3 10

159 426 5 1.949 8 918 3.465

71 404 276 363 633 59 1 86 307 301 160 460 203 28 15 3.367

658 1.194 1.013 625 1.389 1.459 443 131 539 1.841 567 846 564 1.039 179 12.487

2 24 48 90 1 5 73 12 62 1 35 353

3.673 5.744 4.562 8.410 8.043 4.737 1.729 11.250 14.602 10.808 5.752 6.327 5.784 4.496 1.687 97.645

3.546

12.609

363

101.110

Tabel 12: Aantal bewerkte eieren per WBE. Zuid-Holland – 2023

WBE

Brandgans

Alblasserwaard-West De Aarlanden Hoeksche Waard Reeuwijk e.o. Rijnland Zuid Zuid-Holland

227 2.803 221 4 3.255

11 350 6 33 75 156 66 164 101 68 1.030

Zuid-Holland

4.285

Binnen N2000 Canadese Grauwe Kolgans gans gans 133 18.812 115 26 1.612 29 26 3.585 38 171 223 24.310 115 Buiten N2000 204 1.711 141 751 45 17 1.512 4.938 3.879 46 58 158 801 56 4 1.014 661 6.786 251 2.786 57 2.155 837 1.452 235 4.789 157 1.116 7.706 28.911 0 N2000 en Buiten N2000 7.929 53.221 115

Nijlgans

Soepgans

Totaal

18 125 9 152

19.305 1.763 2.832 3.841 213 28.055

41 44 1 12 1.159 5 86 15 946 85 46 65 769 3.274

10 21 469 24 130 23 82 524 6 1.289

1.967 1.296 46 1.568 10.478 208 1.175 56 1.033 8.572 3.188 2.504 2.354 6.418 1.347 42.210

3.426

1.289

70.265

Tabel 13: Aantal bewerkte nesten per WBE. Zuid-Holland – 2023

WBE AlblasserwaardWest De Aarlanden Hoeksche Waard Putten Reeuwijk e.o. Rijnland Zuid Zuid-Holland

Brandgans

Canadese gans

613 43 1 700

4 4 9 41

Binnen N2000 Grauwe gans

Kolgans

Nijlgans

Soepgans

Totaal

3.991

15 1 18

275 619 21 687 48 5.641

296

116

231

1 8

3 965

272 731

1 138

3 72

280 1.914

170

230

2 150 22 5 9 67 417

2 7 62 1 169

146 1.515 628 454 436 941 1 7.117

435

169

12.758

Ade AlblasserwaardOost AlblasserwaardWest De Aarlanden Delﬂand Duin- en Bollenstreek Eiland IJsselmonde GoereeOverﬂakkee Hoeksche Waard Krimpenerwaard Putten Reeuwijk e.o. Rijnland Zuid Schieland Voorne Zuid-Holland

29 24 31 27 222

Zuid-Holland

922

3.899 256 6 21 639 38 4.859 Buiten N2000 247

1 143 83 1.251 52 530 9 402 144 283 44 741 1.405 4.904 23 N2000 en Buiten N2000 1.446 9.763 23

Tabel 14: Aantal gevangen ganzen per WBE. Zuid-Holland – 2023 WBE

Grauwe gans

Aarlanden Alblasserwaard-West Krimpenerwaard Schieland Zuid-Holland

352 990 6 727 2.075

Canadese Soepgans Totaal gans 352 990 760 3 769 4 731 764 3 2.842

Kwantitatieve populatiegegevens Een gedetailleerde uitwerking van de zomertelling 2023 is opgenomen in het telrapport zomerganzen 2023 dat op onze website staat.

De in 2023 van kracht zijnde ontheﬃng ODH-2018-00140966, verleend aan Rotterdam The Hague Airport, staat bestrijding van knobbelzwanen toe, zie hiervoor de informatie op p. 11.

Maatregelen Tabel 15: Aantal geregistreerde bewerkte eieren en nesten van knobbelzwanen. Zuid-Holland - 2023 WBE Alblasserwaard-Oost Alblasserwaard-West Krimpenerwaard Zuid-Holland

Eieren 231 203 315 749

Nesten 41 67 49 157

Rechtszaken

Kwantitatieve populatiegegevens

Alle lopende ontheﬃngen zijn in 2023 aangevochten.

Tabel 16: Aantal waargenomen knobbelzwanen tijdens de wintertelling (januari). ZuidHolland – 2023

Knobbelzwaan Het faunabeheerplan knobbelzwaan 2018-2024 is op 4 september 2018 goedgekeurd en na aanpassing opnieuw goedgekeurd op 4 juni 2019. Dit faunabeheerplan beschrijft de uitvoering van een provinciale vrijstelling voor knobbelzwanen. Op 6 september 2023 heeft de Raad van State in hoger beroep uitspraak gedaan over het faunabeheerplan en bevestigde de eerdere uitspraak van de Rechtbank Den Haag. Daardoor kon er in 2023 deﬁnitief geen gebruik gemaakt Foto: Ian Wouda worden van de provinciale vrijstelling voor knobbelzwanen.

WBE Ade Alblasserwaard-Oost Alblasserwaard-West De Aarlanden Delﬂand Duin- en Bollenstreek Eiland IJsselmonde Goeree-Overﬂakkee Hoeksche Waard Krimpenerwaard Putten Reeuwijk e.o. Rijnland Zuid Schieland Voorne Zuid-Holland

Knobbelzwaan 798 Ontbreekt 1.835 1.264 753 388 405 609 1.883 2.321 1.108 1.212 1.534 887 668 15.665

Rechtszaken Tegen het in 2018 door GS goedgekeurde faunabeheerplan knobbelzwaan 2018-2024 is bezwaar gemaakt door Stichting Dierenradar en Stichting de Faunabescherming. Door toewijzing van de voorlopige voorziening door de Rechtbank Den Haag, hangende de bezwaarprocedure, is de werking van de vrijstelling in 2018 geschorst. Als gevolg van het advies van de Awbbezwarencommissie heeft de FBE het faunabeheerplan aangepast en GS hebben op 4 juni 2019 een nieuw goedkeuringsbesluit genomen. Dierenradar en Faunabescherming hebben in 2019 tegen het nieuwe goedkeuringsbesluit beroep ingesteld bij de Rechtbank Den Haag in combinatie met een verzoek om voorlopige voorziening. De rechtbank heeft daarop het besluit geschorst. Op verzoek van de rechtbank heeft de Stichting Advisering Bestuursrechtspraak (STAB) advies uitgebracht. Op 24 november 2020 heeft een zitting bij de rechtbank plaats gevonden. Op 5 januari 2021 heeft de rechtbank uitspraak gedaan en is het beroep gegrond verklaard. Hiertegen hebben de FBE en de provincie hoger beroep bij de Raad van State aangetekend. De zitting heeft plaatsgevonden op 4 april 2023 en de uitspraak volgde op 6 september 2023; de hoger beroepen zijn gegrond verklaard en het college moet een nieuw besluit nemen.

Concreet betekent dit dat sinds het nemen van het goedkeuringsbesluit in 2018 er geen bestrijding van knobbelzwanen op basis van de provinciale vrijstelling heeft kunnen plaatsvinden.

Smient In 2023 was beheer van smienten niet mogelijk in Zuid-Holland omdat er geen faunabeheerplan van kracht was. Het faunabeheerplan smient 2017-2023 is op 9 november 2017 goedgekeurd. Door vernietiging van het Foto: Ian Wouda goedkeuringsbesluit door de Rechtbank Den Haag, en bevestiging daarvan door Raad van State, is uitvoering van het faunabeheerplan smient niet mogelijk geweest, zie hiervoor onder Rechtszaken. Er is in 2023 geen nieuw faunabeheerplan smient opgesteld. De in 2022 van kracht zijnde ontheﬃng ODH-2018-00140966, verleend aan Rotterdam The Hague Airport, staat bestrijding van smienten toe, zie hiervoor de informatie op p. 11.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://raad.dordrecht.nl/api/v1/meetings/913/documents/44506