Jaarstukken 2022 Dordrecht.pdf

• Langere doorlooptijden en vertraging bij overdracht van meldingen aan lokale veld door Veilig Thuis ZHZ.

Gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid (GR OZHZ) Website

https://www.ozhz.nl

Vertegenwoordiging Dordrecht

•

Deelnemers

Jaarstukken 2022 Dordrecht

Mevrouw T.F. de Jonge lid en plaatsvervangend voorzitter Algemeen en Dagelijks Bestuur • De heer M.P.P.M. Merx, lid Algemeen Bestuur • De heer H. van der Linden, plaatsvervangend lid Algemeen Bestuur De gemeenten Alblasserdam, Dordrecht, Gorinchem, Hardinxveld-Giessendam, Hendrik-Ido-Ambacht, Hoeksche Waard, Molenlanden, Papendrecht, Sliedrecht

87

Vestigingsplaats Openbaar of gemeentelijk belang

Relevante beleidsinformatie

Risico's

en Zwijndrecht en de provincie Zuid-Holland. Dordrecht De regeling is getroffen ter ondersteuning van de deelnemers en de regiogemeenten bij de uitvoering van hun taken op het gebied van het omgevingsrecht in het algemeen en de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht in het bijzonder, alsmede de taken op het terrein van vergunningverlening, handhaving en toezicht op grond van de in artikel 5.1 van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht genoemde wetten. Actuele ontwikkelingen d.d. april 2023 Het Rijk heeft de invoering van de Omgevingswet uitgesteld naar 1 januari 2024 en ook de Wet kwaliteitsborging bouw (Wkb) treedt gelijktijdig met de Omgevingswet in werking. Omdat OZHZ voor een aantal opdrachtgevers ook de bouwtaken uitvoert wordt het wetgevingstraject intensief gevolgd. In ZuidHolland Zuid is afgesproken dat OZHZ en de gemeenten samen optrekken bij het in beeld brengen van de impact van de Wkb op de eigen organisatie: de aard en hoeveelheid werk die overblijft, het personeel, de financiën en de bouwleges. De impact kan per gemeente verschillen, onder andere omdat deze afhankelijk is van het aantal aanvragen, de mate van toetsing aan het Bouwbesluit op dit moment en de manier waarop de gemeente invulling geeft aan het nieuwe stelsel. Het effect is groter als op dit moment de bouwbesluittoets volledig, zonder prioritering op risico's, wordt uitgevoerd.

OZHZ voert de bouwtaak voor Dordrecht echter uit op basis van een risicomodel. Dordrecht koos bij de invoering van de Omgevingswet voor de strategie van “snelle volger” waarbij we goed hebben voorgesorteerd op de wet. Actuele risico's d.d. april 2023 • In 2022 merkte OZHZ nog de gevolgen van de coronacrisis: extra werkzaamheden zoals handhaving noodverordening, vergunningverlening voor het vergroten van terrassen en minder evenementen. • Door de invoering van de Wet kwaliteitsborging bouwen (Wkb) moet vanaf 2024 onderscheid worden gemaakt in een bouwtechnisch en een ruimtelijk deel bij de activiteit bouwen. Hierdoor vallen taken weg, waarvoor nieuwe taken in de plaats komen, zoals het afhandelen van meldingen, het toetsen van borgingsplannen en het dossierbeheer. Vooralsnog gaan we er van uit dat dit kan worden opgevangen door besparing op vervallen taken en een toename van opbrengsten uit leges.

Gemeenschappelijke regeling Sociale Werkvoorziening Drechtsteden (Drechtwerk) Website

https://www.drechtwerk.nl

Vertegenwoordiging Dordrecht

WAS: De heer P.J. Heijkoop, voorzitter Algemeen en Dagelijks Bestuur

Deelnemers

De gemeenten Alblasserdam, Dordrecht, Hendrik-Ido-Ambacht, Papendrecht, Sliedrecht, Zwijndrecht en Hardinxveld-Giessendam. Dordrecht

Vestigingsplaats Openbaar of gemeentelijk belang

Het openbaar lichaam behartigt de belangen van de gemeenten op het terrein van de sociale werkvoorziening en geeft in opdracht van de gemeenten uitvoering aan de in de wet en in deze regeling genoemde taken. Hiermee streeft de organisatie ernaar dat mensen kunnen werken naar vermogen. Dat doet zij via de onderdelen: Drechtwerk/Drechtstedenactief, WerXaam B.V., Assembly partner B.V., Drechtwerk Diversiteit B.V., Drechtwerk Groen B.V., Drechtwerk FrisFacilitair B.V.

Relevante beleidsinformatie

Actuele ontwikkelingen d.d. april 2023 De GR Drechtwerk is samengevoegd met de GR Sociaal per 1 januari 2023.

Risico's

Actuele risico's d.d. april 2023 We verwijzen u naar de GR Sociaal.

Jaarstukken 2022 Dordrecht

88

ROM-D: Holding Regionale Ontwikkelingsmaatschappij Drechtsteden N.V. Website

https://www.rom-d.nl

Vertegenwoordiging Dordrecht

De heer M.D. Burggraaf vertegenwoordigt Dordrecht rechtstreeks in de ROM-D Capital B.V en de overige onderdelen van de ROM-D als gevolmachtigd aandeelhouder in de Algemene vergadering van aandeelhouders (AvA). De provincie Zuid-Holland en de gemeenten Alblasserdam, Hendrik-Ido-Ambacht, Dordrecht, Papendrecht, Sliedrecht, Zwijndrecht en Rotterdam. Dordrecht

Deelnemers Vestigingsplaats Openbaar of gemeentelijk belang

Relevante beleidsinformatie

Risico's

De Regionale Ontwikkelingsmaatschappij Drechtsteden groep bestaat uit verschillende onderdelen: • Holding Regionale Ontwikkelingsmaatschappij Drechtsteden N.V. • Regionale Ontwikkelingsmaatschappij Drechtsteden Capital B.V. • Regionale Ontwikkelingsmaatschappij Drechtsteden Capital Beheer B.V. • Regionale Ontwikkelingsmaatschappij Drechtsteden Beheer N.V. • Regionale Ontwikkelingsmaatschappij Drechtsteden Projecten C.V. • Regionale Ontwikkelingsmaatschappij Drechtsteden Kil III C.V. We geven onderstaand de informatie van de holding aan. De hoofddoelstelling van de Regionale Ontwikkelings Maatschappij Drechtsteden (ROM-D) is het versterken en uitbouwen van de regionale economie. De CV's ontwikkelen terreinen, Capital dient voornamelijk als financier, naast BNG bank. Dordrecht draagt een financieel belang van 29,73% in de Capital B.V. en een direct belang van 7,4% in Kil III C.V. Daarnaast heeft Dordrecht een belang van 69,0% in de Holding N.V. Het financiële en inhoudelijke belang voor Dordrecht zelf zit vooral in Kil III CV. Actuele ontwikkelingen d.d. april 2023 • De gemeente Rotterdam heeft te kennen gegeven uit te willen treden als aandeelhouder. De overige aandeelhouders zijn nog in gesprek over de koopprijs van de aandelen, welke dan door deze CV zelf worden terug gekocht.

Het is evenwel mogelijk dat Rotterdam aanblijft omdat binnen enkele jaren deze grondexploitatie geheel voltooid is. • De aandeelhouders oriënteren zich op mogelijke nieuwe projecten, die door ROM-D uitgevoerd kunnen gaan worden. ROMD Capital moet daarbij mede financieren. • Bij het opstellen van deze jaarstukken zijn de jaarstukken 2022 van ROMD nog niet vastgesteld, is de controle nog niet afgerond. Actuele risico's d.d. april 2023 De risicoclassificatie verlagen wij alvast van hoog naar gemiddeld. Deze kwalificatie is vooral van toepassing op de projecten-CV vanwege een jaarlijkse, negatieve algemene reserve. Het ligt evenwel in de bedoeling om dit negatieve vermogen te gaan vereffenen vanuit Kil III CV.

Regionale Ontwikkelingsmaatschappij InnovationQuarter B.V. Website

www.innovationquarter.nl

Vertegenwoordiging Dordrecht

De heer M.D. Burggraaf als gevolmachtigd lid in de Algemene vergadering van aandeelhouders (AvA).

Deelnemers

Ministerie van Economische zaken, Provincie Zuid-Holland, Gemeenten Rotterdam, Den Haag, Leiden, Delft, Westland, Stichting Holdingfonds Economische Investeringen Den Haag (HEID) en diverse universiteiten. Den Haag

Vestigingsplaats

Jaarstukken 2022 Dordrecht

89

Openbaar of gemeentelijk belang

InnovationQuarter is de regionale ontwikkelingsmaatschappij voor Zuid-Holland. InnovationQuarter financiert vernieuwende en snelgroeiende bedrijven, assisteert buitenlandse ondernemingen bij het vestigen in Zuid-Holland en organiseert samenwerking tussen innovatieve ondernemers, kennisinstellingen en de overheid. De vennootschap heeft ten doel het stimuleren van de economische ontwikkeling in de regio Zuid-Holland en hiermee het versterken van de positie en de internationale concurrentiekracht van Zuid-Holland (ZH) en Nederland. Ons belang is een aandelen kapitaal. In 2016 is de GRD toegetreden als aandeelhouder van het Participatiefonds van InnovationQuarter met een bedrag van € 500.000 (500.000 aandelen met een waarde van € 1,00 = 0,8% van het aandelenkapitaal). Eind 2021 is nog een extra kapitaalstorting gedaan van € 426.846, waarmee de totale balanswaarde op € 926.846 uitkomt. De aandelen in de ROM InnovationQuarter hangen nauw samen met de regionale (beleids)taken op gebied van het Ruimtelijke-Economisch domein en de Groeiagenda 2030. Deze taken zijn al per 1 januari 2021 naar de gemeente Dordrecht overdragen.

Met de verandering per 1/1/2022 van de GRD naar een GR Sociaal en Dordrecht een centrumgemeente voor bedrijfsvoering is afgesproken dat de IQ aandelen worden overgedragen aan Dordrecht, waarbij wij het stemrecht invullen vanuit de regionale rol op vlak van Ruimtelijke-economisch terrein.

Relevante beleidsinformatie

Actuele ontwikkelingen d.d. april 2023 Actuele opgaven van IQ zijn: • het positioneren en profileren van de regio ZH en het uitvoeren van marktstrategieën. • het bevorderen van het vestigingsklimaat in de regio ZH door het op enigerlei wijze deelnemen in, financieren, besturen, toezicht houden op, advisering en begeleiden van ondernemingen. • het stimuleren en faciliteren van innovatie en het verbinden van partijen voor economische structuurversterking. • het structureren en organiseren van toegang tot financiering voor startende en snel groeiende ondernemingen die zich bezig houden met technologische innovatie. • het ligt in het voornemen om in juni 2023 een nieuwe meerjarenstrategie vast te stellen Actuele risico's d.d. april 2023 • De grootste aandeelhouders zijn het ministerie van Economische Zaken en de provincie Zuid-Holland. Beide hebben een aandeel van € 25 miljoen, ruim 40%. Dordrecht heeft (namens de regiogemeenten) met circa 1,5% maar een klein aandeel. • IQ heeft de afgelopen jaren een financieel verlies gehad. Tot en met 2020 is het gecumuleerde verlies ongeveer 20% van het aandelenkapitaal. De aandelen zijn overgenomen voor de boekwaarde waarop deze per 31 december 2021 zijn opgenomen in de balans van de GR Drechtsteden.

Bij de definitieve overdrachtsbalans zou worden bepaald of tot afwaardering moest worden overgegaan, op basis van de dan bekende cijfers, die dan ten laste van het resultaat komt van de GR Drechtsteden over 2021 (dat met alle deelnemende gemeenten wordt verrekend). Hiertoe is niet besloten. • Eventuele waardevermeerderingen en -verminderingen maken onderdeel uit van de exploitatielasten die Dordrecht in de toekomst maakt voor het uitvoeren van bijbehorende taken. Ten aanzien van deze exploitatielasten is afgesproken dat de lasten en baten met alle deelnemers worden gedeeld op basis van de afgesproken verdeelsleutels. Daarmee wijzigt het belang van elke gemeente door deze transactie niet. Het betreft dus een technische overdacht, zonder dat daarbij de risico's wijzigen. • De participatiemaatschappij heeft ultimo 2022 een negatieve reserve van € 16,2 miljoen. Het eigen vermogen-saldo betreft vooral de kapitaalstortingen

Risico's

Stichting Administratiekantoor Breedband Drechtsteden Website

https://www.vitrumnet.nl

Vertegenwoordiging Dordrecht

Dhr. M.D. Burggraaf, lid Algemeen Bestuur en penningmeester

Deelnemers

De stichting administratiekantoor Breedband Drechtsteden (26 non profit certificaathouders) heeft als primair doel het houden van aandelen van de Breedband Drechtsteden Groep BV. Deze BV bedient samen met de dochter BV's Breedband Drechtsteden BV (voor de certificaathouders in STAK) en VitrumNet BV (voor alle andere activiteiten) de relaties. Dordrecht

Vestigingsplaats

Jaarstukken 2022 Dordrecht

90

Openbaar of gemeentelijk belang

Relevante beleidsinformatie

Risico's

Oorspronkelijk was het doel het in eigendom verwerven en beheren van een glasvezelinfrastructuur in de regio Drechtsteden. Momenteel is het doel het beheren van aandelen/certificaten en het uitoefenen van stemrecht in de Breedband Drechtsteden Groep BV. Breedband Drechtsteden Groep B.V. bestaat uit de volgende werkmaatschappijen: • Breedband Drechtsteden BV (bediening oprichters in de non-profit sector waaronder GRD/Dordrecht). • VitrumNet BV (commercieel). Actuele ontwikkelingen d.d. april 2023 • Op het circulaire bedrijventerrein Ambachtsezoom in Hendrik-Ido-Ambacht is gestart met de realisatie van een digitale infrastructuur die alle locaties op het terrein samenbrengt. Dit wijkt af van de reguliere aanpak waarbij per aansluiting wordt gewerkt. Door alle locaties aan te sluiten ontstaat een goede basis voor unieke, digitale innovaties en toepassingen die de groep ook elders in kan gaan zetten. • De aandelen van de GRD zijn overgenomen in 2022 (zie raadsbesluit 20220060649). • In 2022 ontving de gemeente € 58.000 dividend over 2021. • Op het moment van opstellen van deze jaarstukken zijn nog geen jaarstukken 2022 STAK/BDG geleverd. Actuele risico's d.d. april 2023 Geen bijzonderheden. De financiële gegevens uit eerdere jaren betreffen gegevens van Breedband Drechtsteden Groep. STAK is vooral een juridisch vehikel.

Coöperatie Ontwikkeling Leerpark U.A. Website

www.leerpark.nl

Vertegenwoordiging Dordrecht

•

Deelnemers Vestigingsplaats Openbaar of gemeentelijk belang

Relevante beleidsinformatie Risico's

Jaarstukken 2022 Dordrecht

Mevrouw C.C van Benschop, gevolmachtigd lid en voorzitter Algemeen Leden Vergadering (ALV) • De heer J.H.S. Goossensen, bestuurslid (bestuurslid A) • De heer N.J de Wit, bestuurslid De gemeente Dordrecht en het ROC Da Vinci College (Stichting Regionaal opleidingscentrum Zuid-Holland Zuid). Dordrecht De Coöperatie Ontwikkeling Leerpark U.A. is op 26 juni 2003 opgericht en heeft als hoofddoelen: 1. Het namens de leden selecteren van een marktpartij en het namens de leden contracteren van die marktpartij, om op het terrein gelegen aan de Maria Montessorilaan en omgeving scholen, woningen, winkels, kantoren, bedrijfsruimten, openbare ruimten en infrastructuur te realiseren. 2. De realisatie van het Leerpark tegen de scherpste prijs en hoogst bereikbare kwaliteit te laten plaatsvinden. 3. In alle fasen van de ontwikkeling van het Leerpark op te treden als aanbestedende dienst krachtens de Europese richtlijnen. De Coöperatie Ontwikkeling Leerpark U.A. bestaat uit de leden - Stichting Regionaal Opleidingscentrum Da Vinci College en de Gemeente Dordrecht, en fungeert als opdrachtgever voor de fysieke realisatie van het Leerpark binnen aangegeven kaders (programma’s, randvoorwaarden en budget van de leden). Actuele ontwikkelingen d.d. april 2023 Beoogd is dat per Coöperatie Ontwikkeling Leerpark kan worden beëindigd of wordt omgevormd. Actuele risico's d.d.

april 2023 Het budget voor exploitatiebijdragen DZHF vanuit de deelnemers raakt uitgeput. De afgelopen jaren is onder andere door nieuwe financiering, het vergroten van de huurinkomsten gestuurd op het sluitend krijgen van de exploitatie. Desondanks is de verwachting dat ook de komende jaren de begroting zonder partnerbijdrage niet geheel sluitend zal worden.

91

Wat zijn de indicatoren? De basis: BBV-indicatoren De onderstaande zes BBV-indicatoren hebben betrekking op de taakvelden 'economie', 'onderwijs' en 'sociaal domein', onderdeel van de vaste set verplichte beleidsindicatoren gehanteerd door het Rijk om de vergelijkbaarheid tussen gemeenten te bevorderen. Omdat deze indicatoren een logische link vormen met het programma Lerend en Ondernemend Dordrecht zijn zij opgenomen in dit programma. Voor BBV-indicatoren geldt dat hier geen streefwaarden aan verbonden zijn, de indicatoren kennen immers geen specifieke relatie met de Dordtse doelstellingen. Wel is een vergelijking opgenomen met het gemiddelde van de G40 gemeenten, daarnaast kunt u via de website www.waarstaatjegemeente.nl de BBV-indicatoren van Dordrecht per thema vergelijken met een selectie naar keuze (o.a. Nederland, Provincie niveau of Regionaal niveau). Een totaal overzicht van de BBV-indicatoren treft u aan onder de bijlage van deze Jaarstukken 2022, daarnaast leest u in de leeswijzer meer over de werking en het verschil tussen BBV-indicatoren en Dordtse aanvullende indicatoren. Aanvullende indicatoren Naast de BBV-indicatoren zijn ook drie aanvullende indicatoren in dit programma opgenomen, gericht op de onderwerpen 'ondernemersdienstverlening', 'baanontwikkeling' en 'onderwijs'.

Deze aanvullende indicatoren kennen een duidelijke link met de doelstellingen in dit programma. De indicatoren hebben betrekking op de vorige raads- en collegeperiode van 2018-2022. Voor alle indicatoren geldt dat het streven was het beter te doen dan bij de 0-waarde gemeten, met daarbij specifieke streefwaarden voor de eerst twee indicatoren die direct te herleiden waren uit het Coalitieakkoord 2018-2022. Van 0-waarde tot 2022 De indicator (A) ondernemersdienstverlening is tweemaal gemeten in 2018 en 2021. Dordrecht valt in dit onderzoek onder de categorie grote gemeenten en is daarin gestegen van plaats 44 naar plaats 35, waarbij de categorie grote gemeenten in die tijd groeide van 62 naar 80 gemeenten. Een derde meting vindt plaats eind 2023. De indicator (B) baanontwikkeling laat de stijging van het aantal nieuwe banen zien. Begin 2022 is de raad middels een raadsinformatiebrief geïnformeerd. Daarin is vermeld dat er tot en met 2021 3.264 banen gerealiseerd zijn met actieve betrokkenheid vanuit de gemeente en haar partners. Voor 2022 is aangegeven dat, met nieuwe bedrijfsvestigingen op onder andere Dordtse Kil3 en Amstelwijck, de doelstelling van 4.000 banen is bereikt. Cumulatief (bedrijven- en instellingenregister), dus ook het aandeel zonder actieve betrokkenheid van de gemeente, is het aantal banen in de jaren 2018, 2019 en 2020 gegroeid met 4.730.

De indicator (C) laat zien dat het aantal MBO studenten dat kiest voor techniek en zorg en welzijn fluctueert, maar tegelijkertijd redelijk stabiel is. Voor techniek waren het aantal leerlingen hier 1.013 in 2019; 1.262 in 2020 en 1.211 in 2021. Voor zorg en welzijn; 1.256 in 2019; 1.304 in 2020 en 1.076 in 2021. BBV-indicatoren

Begroting Jaarstukken Begroting Jaarstukken 2022 2021 2023 2022

G40

Netto arbeidsparticipatie - % (sociaal domein) Werkloze jongeren - % (sociaal domein) Absoluut verzuim - aantal per gemeente (onderwijs) Relatief verzuim - aantal per gemeente (onderwijs) Voortijdige schoolverlaters - % (onderwijs) Banen - per 1.000 inwoners 15-64 jaar (economie)

66,7 65,7 (2020) 65,7 70,2 (2022) (2020) (2020) 2,0 (2019) 3,0 (2020) 3,0 (2020) 2 (2021)

67,5 (2020) 2 (2021)

15,0 1,4 (2020) (2019) 270,0 16 (2019) (2019) 2,5 (2019) 2,3 (2020)

20 (2021)

Jaarstukken 2022 Dordrecht

766,7 (2020)

766,7 (2020)

1,2 (2021)

1,2 (2021) 2,7 (2021)

9 (2021)

9 (2021)

2,7 (2021)

2,7 (2021) 2,2 (2021)

667,0 (2021)

667,0 (2021)

727,8 (2021)

92

Aanvullende indicatoren A. Ondernemersdienstverlening: notering in ranglijst MKB vriendelijkste gemeente in de categorie grote gemeenten.

B. Baanontwikkeling 2018-2022: het aantal nieuwe banen als gevolg van gronduitgifte en andere intensieve bemoeienis van de gemeente. C. Aantal MBO leerlingen dat in Dordrecht woont en kiest voor de sector techniek of zorg en welzijn.

Bron A.

B. C.

0-Waarde

Actuele waarde

Streefwaarde 2022

Plaats 44 Plaats 35 Top 5 notering (2018) van (2021), van de 62 in de de 80 in de categorie categorie "grote "grote gemeenten" gemeenten" 0 (2017) 3.264 (2021) 4.000 nieuwe banen Techniek: Techniek: Trend hoger 1.020 1.211 dan 0-waarde (2018); Zorg (2021); Zorg en welzijn: en welzijn: 1.202 (2018) 1.076 (2021) Frequentie

Lexnova; MKB-Nederland *Het onderzoek is in 2021 Eens per twee jaar herhaald waarbij de categorie "grote gemeenten" is uitgebreid van 62 naar 80 gemeenten (o.a. door herindelingen). De stijging van 9 plaatsen (van plek 44 naar 35) is dus relatief gezien nog groter. Onderzoekscentrum Drechtsteden (OCD); Banenmonitor Jaarlijks Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO); Aantal deelnemers in het Jaarlijks MBO. Tabel 6: Per sector, bedrijfstak, type mbo, niveau, woongemeente, provincie deelnemer.

Wat heeft het gekost?

Hieronder wordt het programmaoverzicht weergeven onderverdeeld naar lasten en baten inclusief toevoegingen en onttrekkingen uit reserves. In deze jaarstukken is een verschillenanalyse per programma opgenomen. Hierin geven we de belangrijkste oorzaken aan van de hieronder genoemde verschillen ten opzichte van de actuele begroting. Bedragen x € 1.000

Lerend en Ondernemend Dordrecht

Begroting 2022

Werkelijk 2022

Lasten

42.141

38.952

Baten

18.910

17.231

Saldo

23.230

21.721

Toevoeging reserves

1.216

1.115

Onttrekking reserves

7.267

6.642

Totaal programma

17.282

16.194

Met de programmarekening is een totaaloverzicht opgenomen van de gerealiseerde baten en lasten op productniveau. Hieronder wordt het programmaoverzicht weergeven onderverdeeld naar lasten en baten van de verschillende producten en mutaties met de reserves.

Jaarstukken 2022 Dordrecht

93

Lerend en Ondernemend Dordrecht

Bedragen x € 1.000

Lasten

Baten

Begroot Werkelijk Verschil

Begroot Werkelijk

Verschil

Bibliotheek

2.709

2.743

-34

Leerplicht en voortijdig schoolverlaten

2.935

2.657

278

1.803

1.570

Bestrijding Onderwijsachterstanden

7.955

7.537

418

6.171

6.547

376

Voor- en vroegschoolse educaties

1.471

1.275

196

1.030

822

-208

Onderwijs aangelegenheden

3.215

2.207

1.008

1.924

966

-958

Werkgelegenheid

4.299

2.660

1.639

2.658

1.194

-1.464

Economische innovatie

1.745

1.555

190

1.233

1.025

-208

Leerpark

2.603

2.975

-372

1.242

1.583

341

Ondersteuning ondernemerschap

3.798

3.553

245

1.405

1.409

4

Detailhandel en ambulante handel

397

588

-191

315

320

5

-233

Droge / natte bedrijven

1.063

1.041

22

3

65

62

Onderwijshuisvesting

9.953

10.161

-208

1.126

1.730

604

Totaal

42.143

38.952

3.191

18.910

17.231

-1.679

Verschil tov actuele begroting excl. mutaties reserves (a)

1.512

Stortingen in reserves Reserves Mutaties in de reserves

Begroot Werkelijk Verschil 1.216

1.115

101

Onttrekkingen uit reserves Begroot Werkelijk 7.268

6.642

Mutaties reserves (b) Totale verschil t.o.v. actuele begroting

Verschil -626 -525

43.359

Totale verschil t.o.v. actuele begroting (a+b)

40.067

3.292

26.178

23.873

-2.305 987

Gezond en Levendig Dordrecht Wat hebben we bereikt? Het programma Gezond en Levendig Dordrecht heeft in 2022 veel doelen bereikt. Naast een startnotitie voor nieuw evenementenbeleid, is de communicatie rondom evenementen verbeterd, de Vrije Statenvergadering herdacht en zijn de plannen uit de 'Binnenstadvisie' en de cultuurnota 'De kracht van cultuur voor en door iedere Dordtenaar 2020 – 2024' uitgevoerd. Ook ligt er een nieuwe sportvisie bij de raad, waarbij eerste verbeteringen van de sportvoorzieningen op de sportparken zijn gestart, een 'urban sports' platform en een aanpak voor 55-plussers zijn opgezet om jongeren en ouderen te stimuleren en in beweging te krijgen en te houden.

Verantwoording over beleid Doelstelling 1: Het vergroten en verbeteren van de (culturele) aantrekkelijkheid van de stad. In 2022 is herstel van de binnenstad en de culturele en evenementensector het belangrijkste. Dat culturele voorzieningen weer open kunnen zijn en dat evenementen weer georganiseerd kunnen worden waardoor er weer bezoekers kunnen komen. En dat we daarnaast de plannen uit de cultuurnota "De kracht van cultuur voor en door iedere Dordtenaar 2020 - 2024" en de "Binnenstadvisie" uit kunnen gaan voeren. ENDPM

Jaarstukken 2022 Dordrecht

94

We richten de Merwedeheuvel in - BELEIDSWENS 3 UIT KADERNOTA 2022. Begroting 2022 Als uitbreiding op de recreatiemogelijkheden in de Merwelanden richten we de nieuwe Merwedeheuvel in 2022 in. De voormalige vuilstort wordt door de provincie sober opgeleverd. Hierna verzorgen wij de inrichting, die vooral bestaat uit wandelpaden, groeninrichting en een mountainbikeparcours. De planning is dat de Merwedeheuvel aan het begin van 2023 voor gebruik open gaat. Deze activiteit is de uitwerking van beleidswens 3. Merwedeheuvel uit de Kadernota 2022. Hiervoor is in 2022 € 175.000 vrijgemaakt. Activiteitsverantwoording: toelichting op activiteitsrealisatie of afwijking De oplevering van de afvalberging is vertraagd en daarmee vertraagt ook de ingebruikname van het recreatieterrein naar eind 2023. Vooruitlopend op de openstelling van het terrein wil het college dit jaar bomen aanplanten en een mountainbikeparkoers aanleggen. Het eenmalige budget van de Kadernota 2022 valt vrij en met ingang van 2023 is er jaarlijks ruim € 300.000 beschikbaar voor beheer en onderhoud. We herdenken de Eerste Vrije Statenvergadering - BELEIDSWENS 4 UIT KADERNOTA 2022. Begroting 2022 In 2022 herdenken we de Eerste Vrije Statenvergadering. Dordrecht is een belangrijke schakel in de herdenking van de "Geboorte van Nederland", een landelijk programma waarin de gebeurtenissen in het jaar 1572 centraal staan.

In 2021 bereiden we vier evenementen voor en onderzoeken we of het haalbaar is of ze in 2022 uitgevoerd kunnen worden: de 'Nieuwe Statenvergadering', 'Kinder Statenvergadering', de 'Hoflezingen' en het 'Hoffestival'. Deze activiteit is de uitwerking van beleidswens 4. Uitvoeringsbudget 450 jaar Eerste Vrije Statenvergadering uit de Kadernota 2022. Hiervoor is in 2022 € 400.000 vrijgemaakt. Activiteitsverantwoording: toelichting op activiteitsrealisatie of afwijking In 2022 is 450 jaar Eerste Vrije Statenvergadering herdacht met vier activiteiten: 1. Een Jongerentop voor tientallen jongeren uit het hele land. 2. De Nationale Vrije Stedenvergadering voor ongeveer 250 burgemeesters, kinderburgemeesters, jongeren en Dordtenaren met gesprek, manifest Jongerentop en lezingen. 3. Het Hoffestival waar rond 2700 Dordtenaren hebben genoten van cultuur, muziek, kunst op het Hof en de theatervoorstelling Radman op het Statenplein. 4. Een aanloopprogramma met Music & Talks voor ongeveer 1.800 jongeren (inclusief het First Time Voters Debat), door middel van samenwerking met het Da Vinci College, een filmprogramma en lezingen.

We voeren de plannen uit de cultuurnota 'De kracht van cultuur voor en door iedere Dordtenaar 2020 - 2024' uit. Begroting 2022 • We verbeteren de communicatie over cultuur en de beschikbare subsidieregelingen door dit duidelijk op de website van de gemeente te vermelden en er een nieuwsbrief over te verspreiden. • We verbeteren de uitwisseling van informatie en samenwerking tussen culturele organisaties door het Cultureel Platform te faciliteren. Het Cultureel Platform heeft ook een adviserende rol over cultuur. • We werken samen met andere sectoren zoals onderwijs, het Dordtse Leerprogramma en het sociaal domein om hierdoor een breder publiek te bereiken en cultuur in te zetten als middel voor onder andere ontwikkeling en bestrijding van eenzaamheid. • We breiden de culturele activiteiten in de wijken uit.

Jaarstukken 2022 Dordrecht

95

Activiteitsverantwoording: toelichting op activiteitsrealisatie of afwijking De informatie over cultuur en subsidieregelingen is op de gemeentelijke website verduidelijkt. Er is in 2022 zeven keer een nieuwsbrief aan culturele organisaties en culturele zzp'ers verspreid. Verder bezochten ruim 30 organisaties en zzp'ers de bijeenkomst over de mogelijkheden om culturele projecten te financieren. Doordat we het Cultureel Platform faciliteren, kon daar in de aanloop naar de verkiezingen een politieke avond worden georganiseerd. In vervolg hierop is aan het college een document met aanbevelingen aangeboden. In twee andere bijeenkomsten stonden onderlinge informatie-uitwisseling, mogelijkheden voor verdere samenwerking en advies aan de gemeente centraal. Mede door de samenwerking van cultuur, onderwijs en sociaal domein binnen de gemeente hebben culturele organisaties projecten georganiseerd waarin ook verbinding is gelegd tussen culturele organisaties en zorg- en welzijnsorganisaties. Mooie voorbeelden zijn de Cultuurcamping op de Staart en een theatervoorstelling over scheiden. Daarnaast hebben verschillende culturele organisaties al activiteiten in wijken en er zijn mooie samenwerkingen ontstaan tussen (zorg)organisaties in de wijk en cultuur, zoals in de Groeituinen, de Buitenwacht en de Merwelanden. We verbeteren de communicatie rondom evenementen.

Begroting 2022 • We verbeteren de communicatie over evenementen door een nieuwsbrief over evenementen te verspreiden en de informatie op de websites van de ondersteunende organisaties (Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid, Dordrecht Marketing & Partners en de gemeente Dordrecht) aan te laten passen zodat het duidelijker en beter te vinden is. • We gaan het Evenementenplatform actiever gebruiken als adviesorgaan en aanjager in de stad. Activiteitsverantwoording: toelichting op activiteitsrealisatie of afwijking Een nieuwsbrief over evenementen wordt op regelmatige basis verspreid onder de organisatoren. Daarnaast is de informatie op de websites van Dordrecht Marketing en Partners, de Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid en de gemeente Dordrecht geactualiseerd. Ook is het Evenementenplatform betrokken bij het actualiseren van het Evenementenbeleid.

We starten met het opstellen van nieuw evenementenbeleid. Begroting 2022 We starten in 2022 met het opstellen van nieuw evenementenbeleid op basis van de uitkomsten van het in het najaar van 2021 uitgevoerde onderzoek naar evenementenbeleid in tien Nederlandse steden. Activiteitsverantwoording: toelichting op activiteitsrealisatie of afwijking De evaluatie van het bestaande Evenementenbeleid heeft plaatsgevonden, waarna aansluitend een benchmarkonderzoek is uitgevoerd onder vijf gemeenten die ook actief inzetten op Evenementenbeleid. De startnotitie is in het najaar 2022 aan de raad aangeboden. Daarnaast zijn diverse enquêtes voor specifieke doelgroepen uitgezet en is een start gemaakt met de stakeholderbijeenkomsten om de stad zo goed mogelijk te betrekken bij het actualiseren van het beleid.

Jaarstukken 2022 Dordrecht

96

We voeren de plannen uit de 'Binnenstadvisie' uit. Begroting 2022 De thema's uit de "Binnenstadvisie" zijn: programmering en aanbod, sociale waarden, mobiliteit en gastvrijheid. Vanuit de Groeiagenda is € 40.000.000 beschikbaar voor ontwikkelingen in de binnenstad, hiermee voeren we onder andere de volgende zaken uit: • We zetten in op een toekomstbestendige, vitale en sterkere binnenstad met een aantrekkelijk aaneengesloten compact winkelgebied met ruimte voor grootschalige ketens en kleinschalige, authentieke winkels. • We verminderen de leegstand in het kernwinkelgebied door nieuwe ondernemers aan te trekken en door verplaatsingen te stimuleren. We verminderen de leegstand buiten het kernwinkelgebied door verkleuring te stimuleren. Waar mogelijk maken we gebruik van subsidies van het Rijk en de provincie. • We herontwikkelen de Grote Markt op basis van de uitgangspunten uit de visie. Samen met de belanghebbenden ontwikkelen we een nieuw ontwerp en starten hierna zo snel mogelijk met de uitvoering. • We gaan de binnenstad vergroenen. Wij maken een "Integraal Groenplan" met aandacht voor meer groen, hittestress en biodiversiteit en betrekken de belanghebbenden daar intensief bij. • Vanuit het Binnenstadbedrijf Dordrecht starten we de werkgroep Gastvrijheid & Beleving.

Samen met ondernemers, vastgoedeigenaren en bewoners gaan we inhoud geven aan deze begrippen en komen met de eerste concrete acties. Activiteitsverantwoording: toelichting op activiteitsrealisatie of afwijking Het Toekomstbeeld Binnenstad Dordrecht 'Slijpen aan een Diamant' en het eindrapport 'Toekomstige invulling binnenstad Dordrecht' zijn op 1 februari 2022 door de raad vastgesteld. Het Meerjarenplan Binnenstadbedrijf Dordrecht 1.0. is voor kennisgeving aangenomen. Een Maatschappelijke Business Case (MBC) naar de economische en maatschappelijke waarde van het Toekomstbeeld is opgesteld. Deze MBC laat een positieve kosten/batenverhouding zien over een periode van 30 jaar. Dit is nog exclusief de positieve effecten op het gebied van klimaatadaptatie en milieu. De vastgoedeigenaren hebben zich verenigd in de Vereniging van Eigenaren 3311 (VVE3311). De partners in het Binnenstadbedrijf in oprichting hebben gezamenlijk een onafhankelijke voorzitter benoemd en gesproken over de juridische vorm waarin de samenwerking formeel vorm gaat krijgen. De programma's Smart City, Gastvrijheid & Beleving en Toekomstige Invulling Binnenstad zijn opgestart, waarbij binnen het laatste programma wordt gekeken naar een eigen Leegstandsmonitor en gebiedsprofielen. Het leegstandspercentage is afgenomen, maar nog steeds hoger dan het landelijk gemiddelde.

Dit vooral door relatief grootschalige panden aan de Voorstraat. De passantencijfers laten een voorzichtige groei zien. Er is een projectleider aangesteld voor de Grote Markt en omstreken, waarbij mobiliteit en parkeren randvoorwaardelijk zijn. De eerste fase van het participatietraject rond het Groenplan Binnenstad is afgerond. Met horeca, bewoners en andere stakeholders is het proces opgestart om te komen tot een nieuw Horecabeleid. In het kader van de Impulsaanpak Winkelgebieden is bij het Rijk een subsidieaanvraag ingediend voor de aanpak Statenplein. Ook is er voor de tweede keer medewerking gegeven aan de televisieproductie Scrooge Live. De relatie tussen Kinderhulp met POBD en Dordrecht Marketing in de Dordtse Decemberdagen is hierbij gelegd om aandacht te vragen voor kinderen in armoede. Doelstelling 2: Het verbeteren en centraliseren van de sportvoorzieningen. We blijven inzetten op het verbeteren van de sportvoorzieningen. Dit proberen we te realiseren door middel van slimme en creatieve oplossingen en optimalisaties en door kleinere (extra) investeringen aan de raad voor te leggen bijvoorbeeld bij geplande renovaties. Het vertrouwen van de Dordtse sportaanbieders is vorig jaar toegenomen door tastbare resultaten op de sportparken Krommedijk en Schenkeldijk, dit vertrouwen willen we vasthouden.

Jaarstukken 2022 Dordrecht

97

We starten met de uitvoering van het 'Programma Sportparken'. Begroting 2022 Het "Programma Sportparken" wordt naar verwachting eind 2021 vastgesteld (inclusief financieel perspectief). Er ligt dan een duidelijker kader voor de ontwikkeling van sportaccommodaties in Dordrecht in de komende jaren. In de Begroting 2022 is financiële ruimte opgenomen om in 2022 al de eerste stappen te zetten in de uitvoering van het programma. Sport neemt een belangrijke plek in bij andere ontwikkelingen zoals de Dordwijkzone en Groenblauwe Stad. Na vaststelling van het programma wordt in 2022 de uitvoeringsagenda opgeleverd. Diverse onderwerpen zijn in het "Programma Sportparken" opgenomen zoals duurzaamheid, samenwerking tussen sportaanbieders, infrastructuur en veilige en betere toegang tot sportparken. In de reserve Agenda Dordt 2030 Dordwijkzone is € 4 miljoen gereserveerd voor het beter ontsluiten en optimaliseren van de sportparken. Activiteitsverantwoording: toelichting op activiteitsrealisatie of afwijking Door de toevoeging van het amendement aan het Programma Sportparken is een nieuwe sportvisie ontwikkeld. Deze sportvisie is door middel van de input uit verschillende onderzoeken ontstaan en zal in het eerste kwartaal van 2023 voor besluitvorming naar de raad gaan. Planvorming voor beter ontsluiten en optimaliseren in de Dordwijkzone is in ontwikkeling.

We voeren de eerste projecten op sportparken Krommedijk en Schenkeldijk uit. Begroting 2022 Er is gekozen voor een andere aanpak in de plannen voor de sportparken Krommedijk en Schenkeldijk. We gaan stap voor stap aan de slag met kleinere en overzichtelijke projecten, die in de uitvoering voldoende flexibiliteit geven voor lange termijn ontwikkelingen. Zodra het "Programma Sportparken" is vastgesteld, kijken we hoe de grootschalige ontwikkeling van deze twee sportparken gaat plaatsvinden. Op sportpark Schenkeldijk worden de eerste aanpassingen aan de sportvelden gedaan waardoor de voetbal- en rugbysport gefaciliteerd worden: de aanleg van een kunstgrasveld voor de voetbalsport en het draaien van een sportveld, zodat dit goed past in de ontwikkelingen van de Dordwijkzone. Dit maakt ook onderdeel uit van de geplande verhuizing van v.v. Dubbeldam medio 2023. Het renoveren van het hockeyveld op sportpark Schenkeldijk staat gepland voor 2023, we kijken of het mogelijk is om de renovatie een jaar eerder uit te voeren. Er komt een voorstel om het huidige semi-waterveld tijdens de renovatie op te waarderen naar een waterveld en hier aanvullend budget voor vrij te maken. Op sportpark Krommedijk is in het najaar van 2021 een kunstgrasveld gerealiseerd zodat vooral de voetbalsport meer (trainings)ruimte heeft.

Deze ontwikkeling was een eerste stap voor verdere verbeteringen van het sportpark Krommedijk waarbij sport en Dordwijkzone gezamenlijk optrekken in de verdere planvorming. Dit krijgt verder vorm in 2022. Activiteitsverantwoording: toelichting op activiteitsrealisatie of afwijking Op Sportpark Schenkeldijk zijn de eerste aanpassingen uitgevoerd, waarbij de realisatie van een grasveld voor de voetbal nog tot in 2023 doorloopt. Ook zullen er twee hockeyvelden in 2023 worden gerenoveerd, de voorbereidingen voor deze werkzaamheden zijn al gestart. Op Sportpark Krommedijk wordt intensief samengewerkt met Programma Dordwijkzone om te komen tot planvorming.

We stellen scenario's op voor de inhuizing van FC Dordrecht Amateurs. Begroting 2022 In overleg met de betaald voetbalorganisatie (BVO) FC Dordrecht en de vereniging FC Dordrecht Amateurs (voormalig OMC) willen we dat er duidelijkheid komt over de inhuizing van de amateurtak in de stadionplint. Bij de verhuizing van OMC van sportpark Corridor naar sportpark Krommedijk is hiervoor budget beschikbaar gesteld, maar door het stagneren van plannen omtrent stadionontwikkeling is hiervoor nog geen plan ontwikkeld.

Jaarstukken 2022 Dordrecht

98

Activiteitsverantwoording: toelichting op activiteitsrealisatie of afwijking In 2022 is er nog geen duidelijkheid over de inhuizing van FC Dordrecht Amateurs in de stadionplint van FC Dordrecht. Wel ligt er een vergunningsaanvraag voor een gevraagd vooradvies bij de Omgevingsdienst. Stadionplannen vallen onder gebiedsontwikkeling en er is voor afstemming een werkgroep ingericht met sport en Programma Dordwijkzone. De verwachting is dat het voor de zomer 2023 tot een definitieve vergunningsaanvraag leidt. Doelstelling 3: Het stimuleren van sportdeelname en vergroten van de (maatschappelijke) waarde van sport. Het sporten bij een sportvereniging staat onder druk. Daarnaast zet de trend om op andere manieren te sporten en bewegen ook door. Om de sportdeelname te vergroten zetten we al vele jaren stimuleringsprogramma's voor verschillende doelgroepen op en bieden we sportverenigingen ondersteuning aan. In 2022 blijven we dit doen en zetten we intensiever in op de doelgroepen jongeren en senioren. Bij jongeren kijken we niet alleen naar sporten in verenigingsverband, maar juist ook naar andere vormen die op dit moment hun aandacht hebben. Voor de doelgroep ouderen kijken we wel nadrukkelijk naar samenwerking met sportverenigingen omdat hierbij ontmoeting een extra bijkomend positief effect op hen heeft.

Ook vanuit het sportaccommodatiebeleid is er aandacht voor het realiseren van voldoende en geschikte sportvoorzieningen die belangrijk zijn om de sportdeelname in de stad te vergroten. We werken mee aan een bid voor het WK IJshockey vrouwen 2023 – BELEIDSWENS 7 UIT KADERNOTA 2022. Begroting 2022 De sportbond IJshockey Nederland (IJNL) werkt samen met ons, in 2022 aan een bid om het WK IJshockey voor vrouwen in 2023 naar de Sportboulevard Dordrecht te halen. Als de uitkomst hiervan is dat het evenement in Dordrecht gaat plaatsvinden dan heeft IJNL hiervoor een financiële bijdrage van € 70.000 aan ons gevraagd. Topsportevenementen zorgen voor inspiratie, reuring en dynamiek op de locatie en in de stad, maar ook voor een economische impuls aan de stad. Daarnaast wordt Dordrecht als stad op de (inter)nationale kaart gezet. Na de eerdere succesvolle shorttrackevenementen, is dit nu een mooie kans voor een groot ijshockeyevenement. Deze activiteit is de uitwerking van beleidswens 7. WK ijshockey uit de Kadernota 2022. Hiervoor is in 2022 € 70.000 vrijgemaakt. Activiteitsverantwoording: toelichting op activiteitsrealisatie of afwijking Het bid voor het WK IJshockey voor vrouwen 2023 is in het vierde kwartaal van 2022 toegekend aan China en komt helaas niet naar Dordrecht.

Een deel (€ 35.000) van het hiervoor vrijgemaakte budget van € 70.000 is vrijgemaakt om de gestegen energiekosten voor het ijs voor de WC Shorttrack in februari 2023 te betalen. We zetten een "urban sports" platform op en maken inzichtelijk hoe we initiatieven kunnen stimuleren en ondersteunen. Begroting 2022 Naast het sporten bij verenigingen en commerciële sportaanbieders, kiezen steeds meer mensen voor anders georganiseerd sporten. Bijvoorbeeld door het beoefenen van "urban sports" (sportactiviteiten in de bebouwde omgeving). "Urban sports" brengt vooral jeugd in beweging, heeft zijn eigen manier van organiseren en stelt de gemeenschap centraal. "Urban sports" is ook belangrijk voor de gemeente omdat het op een andere manier van de publieke ruimte gebruik maakt en bijdraagt aan de leefbaarheid in de stad. In 2022 brengen we de Dordtse "urban sports" gemeenschap samen en zetten we een gezamenlijk platform op. We maken inzichtelijk hoe we "urban sports"-initiatieven kunnen stimuleren en ondersteunen. Activiteitsverantwoording: toelichting op activiteitsrealisatie of afwijking Op initiatief van een Dordt sportcoach is er in een jaar tijd een sterke community gebouwd, die de verbindingen met de aanbieders en doelgroep heeft gemaakt. Er zijn gezamenlijke activiteiten georganiseerd en input geleverd voor de sportvisie 2030.

Ook is er een stap gezet naar de ontwikkeling van een speciale app voor deze doelgroep.

Jaarstukken 2022 Dordrecht

99

We voeren samen met sportverenigingen een aanpak uit die 55-plussers sociaal actief en in beweging moet krijgen en houden. Begroting 2022 We willen de gezondheid van onze inwoners bevorderen. Gezond zijn, gezond blijven en meedoen voor alle leeftijden. Samen met het Nationaal Ouderenfonds en geïnteresseerde sportverenigingen zetten we "OldStars Sport" op. "OldStars Sport" is een verzameling van aangepaste spelvormen voor ouderen. De spelvorm gaat over meedoen, verantwoord bewegen, ontmoeten en zelfredzaamheid voor de doelgroep ouderen. Gezond en fit blijven én sociale contacten in en rondom de sportvereniging staan centraal. Activiteitsverantwoording: toelichting op activiteitsrealisatie of afwijking Na een kleine vertraging door de coronamaatregelen aan het begin van het kalenderjaar is het aantal activiteiten voor deze doelgroep uitgebreid en vooral gericht op het concept Golden Sports en diverse wandelgroepen. Het uitvoeren van Old Stars bij de sportverenigingen heeft meer tijd gevraagd. Deze specifieke inzet in 2022 heeft bijgedragen aan een duidelijke koers om de aandacht voor de sportdeelname van deze doelgroep in de Sportvisie 2030 te benoemen.

Welke verbonden partijen hebben bijgedragen?

Om onze doelen te realiseren werken we samen met anderen, zo nemen we deel in verbonden partijen. Een totaal overzicht en de financiële informatie van onze verbonden partijen is opgenomen in de paragraaf verbonden partijen. Informatie over verbonden partijen die bijdragen aan de realisatie van de doelstellingen in dit programma is weergegeven in onderstaand overzicht. We geven daarbij niet alleen een indicatie over het afgelopen jaar, maar ook een actuele stand van zaken (status april 2022).

Gemeenschappelijke regeling Dienst Gezondheid en Jeugd ZuidHolland Zuid (GR DG&J ZHZ) Website

Vertegenwoordiging Dordrecht Deelnemers Vestigingsplaats Openbaar of gemeentelijk belang

Jaarstukken 2022 Dordrecht

• www.dienstgezondheidjeugd.nl • www.jeugdzhz.nl • www.veiligthuiszuidhollandzuid.nl • www.ravzhz.nl • De heer H. van der Linden, voorzitter Algemeen en Dagelijks Bestuur • De heer M.P.P.M. Merx, lid van Algemeen Bestuur • Mevrouw C.C van Benschop, plaatsvervangend lid AB. De gemeenten Alblasserdam, Dordrecht, Gorinchem, Hardinxveld-Giessendam, Hendrik-Ido-Ambacht, Hoeksche Waard, Molenlanden, Papendrecht, Sliedrecht en Zwijndrecht. Dordrecht Het in algemene zin behartigen van belangen op het terrein van: publieke gezondheid, maatschappelijke zorg, huiselijk geweld en kindermishandeling, onderwijs, jeugdgezondheidszorg, ambulancezorg en jeugdhulp. De DG&J bevat de onderdelen: Dienst Gezondheid & Jeugd (DGJ), Serviceorganisatie Jeugd ZHZ (SOJ) en de Regionale Ambulancevoorziening Zuid-Holland Zuid (RAV).

100