Eindrapport Evaluatie Kromhout-Kasperspad Onderzoekshuis 14-10-2024.pdf

30

Evaluatieframework | De componenten

Component 1: Planvorming Dit onderdeel onderzoekt de basis waarop het Plan van Aanpak is gebouwd. Het is essentieel om te begrijpen wat de motivaties van de gemeente waren en welke informatie en stakeholders betrokken waren bij de formulering van het plan. Dit helpt bij het evalueren of de fundamenten van het plan solide waren en of alle relevante partijen op de juiste manier zijn betrokken vanaf het begin.

Component 2: Startfase De opstartfase is cruciaal omdat het de fase is waarin de basis wordt gelegd voor de uitvoering. Het evalueren van deze fase helpt bij het identificeren van eventuele problemen of successen in de vroege stadia van de aanpak. Het onderzoekt hoe de rol van de aandachtsregisseur is vormgegeven en hoe stakeholders zijn betrokken bij de initiële stappen.

Component 3: Uitvoering Bij de uitvoering ligt de focus op de implementatie van de initiatieven en interventies. Dit onderdeel beoordeelt welke initiatieven zijn uitgevoerd, hoe effectief deze waren, en welke leerpunten en succesfactoren kunnen worden geïdentificeerd. Het omvat ook een kwantitatieve analyse van de leefbaarheid, misdaadcijfers en participatiegraden van 2020, 2021, 2022 en 2023 om de effectiviteit van de interventies te meten.

Component 4: Betrokkenheid stakeholders De betrokkenheid van stakeholders is een cruciale factor voor het succes van het plan. Dit onderdeel evalueert in hoeverre stakeholders betrokken zijn geweest bij de verschillende fasen van het plan, hoe zij de samenwerking en communicatie ervaren, en welke verbeterpunten er zijn. Dit biedt inzicht in de mate van participatie en de kwaliteit van de samenwerking tussen alle betrokken partijen.

Component 5: Monitoring en evaluatie De monitoring en evaluatie sectie richt zich op de kwantitatieve aspecten van het plan. Het analyseert de gegevens verzameld door het OCD en andere bronnen om te bepalen in hoeverre de doelstellingen zijn bereikt. Het onderzoekt ook de perceptie van stakeholders over de betrouwbaarheid en relevantie van deze gegevens. Dit onderdeel helpt bij het objectief meten van de impact en effectiviteit van de aanpak.

Component 6: Toekomstvisie Kromhout-Kasperspad Dit onderdeel kijkt naar de toekomst en onderzoekt de behoefte aan voortzetting van het Plan van Aanpak. Het verzamelt feedback van stakeholders over de noodzaak en vorm van een eventuele voortzetting, en identificeert wat er nodig is om de aanpak te verbeteren of af te ronden. Dit helpt bij het maken van strategische beslissingen voor de toekomst van de aanpak.

Evaluatie Kromhout - Kasperspad | Gemeente Dordrecht (2024)

31

Evaluatieframework | Stakeholdergroepen

Interviews per stakeholdergroep Voor de kwalitatieve evaluatie zijn diverse stakeholdergroepen geïnterviewd om een breed en representatief beeld te krijgen van de effectiviteit en impact van de aanpak in het gebied KromhoutKasperspad. Iedere stakeholdergroep evalueert de aanpak via dezelfde onderzoekslijn. De belangrijkste groepen die in deze evaluatie worden betrokken zijn interne stakeholders binnen de gemeente Dordrecht, externe stakeholders zoals de politie, het Leger des Heils en woningcorporatie Trivire en de bewoners uit het gebied als derde stakeholdergroep. Hieronder worden de groepen nader toegelicht. Interne stakeholders Voor de evaluatie met interne stakeholders is in gesprek gegaan met betrokkenen die werkzaam zijn bij onder meer de afdeling Openbare Orde en Veiligheid, Wijk- Gebied en Accountmanagement, Wijkadvies, Handhaving, Planning & Control cluster Wijken, het Sociaal domein en de bestuurlijk portefeuillehouder. Het bureau zal de verschillende initiatieven en interventies die zijn ingezet door de gemeente om de leefbaarheid en veiligheid in het gebied te verbeteren, grondig evalueren. Hierbij wordt gekeken naar de effectiviteit van deze maatregelen en hoe zij hebben bijgedragen aan de beoogde doelen.

Externe stakeholders Voor de evaluatie van de stakeholderbetrokkenheid gaan wij in gesprek met diverse externe stakeholders die betrokken zijn geweest bij de aanpak om de mate van betrokkenheid en participatie van alle betrokken partijen te evalueren. Het gaat hier primair om organisaties als Buurtwerk, Politie, Leger des Heils en Trivire. In de evaluatie wordt de samenwerking en communicatie tussen deze belanghebbenden gedurende de uitvoering van de aanpak geëvalueerd. In de evaluatie wordt ook in kaart gebracht hoe deze stakeholders hebben bijgedragen binnen de aanpak. Bewoners uit het gebied Voor de evaluatie met bewoners is gesproken met bewoners die actief zijn in het Bewonersplatform de “BuurtPlu” en en de bewoners die vanuit de Verbindingskamer (in opdracht van Trivire en de gemeente Dordrecht) zijn betrokken. Daarnaast is er gesproken met één individuele bewoner. In deze gesprekken evalueren wij met de bewoners of en in welke mate de verschillende initiatieven en interventies die zijn ingezet door de gemeente de leefbaarheid en veiligheid in het gebied wel of niet hebben verbeterd. De tevredenheid van bewoners en hun perceptie van de veranderingen in het gebied is onderzocht om een breed beeld te verkrijgen van de impact van de aanpak op hun leefomgeving.

Bewoners die actief zijn binnen het Actiecomité wilden niet deelnemen aan deze evaluatie wat maakt dat hun visie, ervaringen en behoeften niet zijn meegenomen in dit evaluatieonderzoek.

Evaluatie Kromhout - Kasperspad | Gemeente Dordrecht (2024)

32

Evaluatieframework | Stakeholdergroepen

Onderzoekspopulatie Voor dit evaluatieonderzoek is gesproken met in totaal n=34 respondenten die direct of indirect betrokken zijn bij het Plan van Aanpak voor het Kromhout-Kasperspad. Dit omvat n=13 gemeentelijke medewerkers van de Gemeente Dordrecht, waaronder de Clustermanager Wijken, Teamleider Wijken, Opgavemanager Veilige Wijken, Wijk- en Gebiedsmanager, Teamleider Handhaving, Programmamanager Aanpak Overlast, Strategisch Beleidsadviseur Maatschappelijke Opvang en Wonen, en Beleidsadviseurs Wijkadvies. Daarnaast zijn er gesprekken gevoerd met n=7 professionals van externe partijen, waaronder de Politie, het Leger des Heils, woningcorporatie Trivire, de Verbindingskamer en Buurtwerk. Ook is gesproken met n=14 bewoners, waarvan 5 afkomstig uit het Bewonersplatform, 1 individuele bewoner, en 8 bewoners die verbonden zijn aan de Verbindingskamer. Deze diverse groep respondenten biedt een breed inzicht in de verschillende perspectieven op de aanpak en de ervaringen binnen het gebied. Het aantal respondenten (n=34) is daarmee passend voor dit evaluatieonderzoek, gezien de focus op de directe betrokkenheid van de respondenten bij het Plan van Aanpak.

Evaluatie Kromhout - Kasperspad | Gemeente Dordrecht (2024)

Gemeentelijke medewerkers

n=13

Externe partijen uit de wijk

n=7

Bewoners uit de wijk

n=14

33

Component 1 | Planvorming Dit onderdeel richt zich op de motivaties achter het plan van aanpak, het proces en de informatie die hebben geleid tot de vorming van het plan.

1

De planvorming van het Plan van Aanpak ‘Krachtige daden voor het gebied Kromhout-Kasperspad’ is voortgekomen uit de aanhoudende uitdagingen op het gebied van leefbaarheid in het gebied Sint Jorisweg, Kromhout, Vriesestraat, Vrieseplein en Kasperspad. Zoals in de inleiding van het plan staat vermeld: "De leefbaarheid in het gebied Sint Jorisweg, Kromhout, Vriesestraat, Vrieseplein en Kasperspad staat al jarenlang onder druk. Dit gebied is in 2017 geprioriteerd als aandachtsgebied en sindsdien is de gemeente Dordrecht samen met de partners, de beheergroep en de (maatschappelijke) instellingen actief om de overlast terug te dringen. Ondanks alle aandacht, inzet en investeringen in dit gebied, die de afgelopen jaren tot de nodige verbeteringen hebben geleid, wordt door een deel van de bewoners nog overlast ervaren en voelen sommige bewoners zich relatief onveilig. Deze aanpak is nauw verbonden met diverse gemeentelijke beleidsterreinen en beleidsplannen, zoals de visie ‘Van opvang naar wonen 2020-2025’ en het ‘Integraal Veiligheidsplan 2019-2022’. Stuk voor stuk richtinggevende plannen, maar wel afzonderlijke plannen. Om de problematiek en acties in het gebied Kromhout-Kasperspad krachtiger en meer in samenhang te laten zien, en de ervaren problemen van de bewoners1 goed te adresseren, presenteren we de aanpak voor de overzichtelijkheid in één integraal plan.

Dit is het plan van aanpak dat voor u ligt. Een plan waar alle thema’s die in het gebied spelen, samen komen. We geven er, naast alles wat we al doen, ook een impuls aan. We verstevigen en geven extra gas.” — Krachtige daden voor het gebied Kromhout-Kasperspad, Gemeente Dordrecht (2020).

De inleiding van het plan 'Krachtige daden voor het gebied Kromhout-Kasperspad' geeft de context weer waarbinnen het plan tot stand is gekomen en onderstreept de noodzaak van voortdurende inspanningen om de overlast en het gevoel van onveiligheid in het Kromhout-Kasperspad verder terug te dringen. In het kader van deze evaluatie is gekeken naar de motivatie achter het plan, het proces waarop het plan is vormgegeven en de mate waarin gemeentelijke medewerkers, professionals die werkzaam zijn bij externe partijen in de wijk en bewoners zich betrokken hebben gevoeld in deze planfase. De ervaringen en perspectieven van de verschillende stakeholders bieden waardevolle inzichten in zowel de uitdagingen als de successen die het proces van planvorming hebben gekenmerkt.

Evaluatie Kromhout - Kasperspad | Gemeente Dordrecht (2024)

34

Component 1: Planvorming

Het proces van planvorming Wat allereerst opvalt in de evaluatie van component 1 (planfase) is dat zowel gemeentelijke medewerkers als professionals die werkzaam zijn bij externe organisaties in de wijk aangeven dat het plan ‘Krachtige daden voor het gebied Kromhout-Kasperspad’ onder grote tijdsdruk tot stand is gekomen. Verschillende respondenten benoemden dat een groep bezorgde bewoners zich in 2020 mobiliseerde en hun zorgen over de wijk uitten richting de gemeenteraad en politieke partijen binnen de gemeente Dordrecht. Tijdens een Raadsvergadering werd vervolgens besloten dat het KromhoutKasperspad, naast de aandacht die het gebied al kreeg in het kader van overlastbestrijding, extra aandacht nodig had om de ervaren problematiek aan te pakken. Volgens interne en externe stakeholders leidde dit tot de bestuurlijke opdracht om in een zeer korte periode een plan van aanpak te formuleren voor het gebied. Hoewel er begrip is voor de hoge interne druk om tot een goed plan te komen, merkten sommige gemeentelijke medewerkers op dat deze haast ten koste is gegaan van een breder draagvlak binnen de gemeente en bij partners in de wijk. Ze gaven aan dat de noodzaak voor het plan, naast de bestaande inzet, niet volledig werd begrepen, omdat er al sinds 2017 aanzienlijke inspanningen werden geleverd in het kader van overlastbestrijding.

“Kijkend naar het proces geeft het mij de indruk dat het plan onder stoom en kokend water tot stand is gekomen en niet integraal. Op dat moment stond er veel druk op, waardoor het plan heel snel is opgezet.” - Gemeentelijke medewerker Professionals die op dit moment werkzaam zijn in de wijk geven aan dat zij nauwelijks betrokken zijn geweest bij de planfase en niet goed weten wie er vanuit hun organisatie wel betrokken was. Zij benadrukken dat het Kromhout-Kasperspad altijd hun aandacht had, en dat er al een goede samenwerking was met de gemeente Dordrecht op het gebied van overlastproblematiek. Hun focus en activiteiten zijn consistent gebleven, ondanks de ontwikkeling van het nieuwe Plan van Aanpak, evenals hun samenwerking met omliggende wijken. Aan de andere kant wijzen sommige interne medewerkers erop dat er wel degelijk sprake was van intensieve samenwerking tijdens de planvorming. Eén van hen benadrukt dat er een dynamische periode was waarin bestaande initiatieven in de wijk werden voortgezet, maar er ook actief gezocht werd naar nieuwe interventies. Zo ervaart één van de respondenten dat er destijds juist veel communicatie tussen partijen onderling was, zowel binnen de gemeente als met externe partijen en bewonersgroepen. Deze verschillende perspectieven tonen aan dat de samenwerking tijdens de planvorming niet door iedereen hetzelfde werd ervaren.

Terwijl sommige medewerkers de periode als dynamisch en intensief omschrijven, voelden anderen zich juist minder of helemaal niet betrokken. Het merendeel van de gemeentelijke medewerkers en professionals van externe partijen ervaren wel dat het plan onder hoge tijdsdruk tot stand is gekomen, wat voor de toekomst niet wenselijk wordt geacht.

Evaluatie Kromhout - Kasperspad | Gemeente Dordrecht (2024)

35

Component 1: Planvorming

De pijlers en hotspots In het Plan van Aanpak ‘Krachtige daden voor het gebied Kromhout-Kasperspad’ staan drie pijlers centraal: fysiek, sociaal, en veilig. Deze pijlers worden door zowel gemeentelijke medewerkers als professionals die werkzaam zijn bij externe partijen in de wijk gezien als relevante en noodzakelijke richtlijnen voor verbetering van de wijk. Dit geldt ook voor de hotspots die in het plan staan omschreven. Een aantal personen geeft aan dat het vanuit het plan lastig te achterhalen waarom de hotspots waren geïdentificeerd als hotspots. Uit de evaluatie blijkt dat deze hotspots mede zijn bepaald op basis van input van bewoners, gesprekken met stakeholders in de wijk en overlastcijfers en fixi-meldingen.

“Kijkend naar de pijlers en hotspots denk ik dat de buurt KromhoutKasperspad goed is geprioriteerd, gezien de opsomming van de aanwezige voorzieningen die te vinden zijn. Daardoor kan je het verantwoorden dat het een aandachtsgebied is.” - Gemeentelijke medewerker Integraal plan In het Plan van Aanpak ‘Krachtige daden voor het gebied Kromhout-Kasperspad’ wordt benadrukt dat de aanpak nauw verbonden is met diverse gemeentelijke beleidsterreinen en beleidsplannen, zoals de visie ‘Van opvang naar wonen 2020-2025’ en het ‘Integraal Veiligheidsplan 2019-2022’ (Krachtige daden voor het gebied Kromhout-Kasperspad, Gemeente Dordrecht, 2020). Uit de evaluatie blijkt dat gemeentelijke medewerkers, professionals bij externe partijen in de wijk en bewoners hopen dat de visie ‘van Opvang naar Wonen’ de komende jaren resultaat gaat opleveren, omdat men denkt dat veel problematiek in de wijk wordt (mede)veroorzaakt door bewoners die tijdelijk bij het Leger des Heils verblijven. Zowel interne als externe stakeholders en bewoners vinden het essentieel dat het Leger des Heils inzet op een snellere doorstroom naar zelfstandig wonen. Daarnaast moet er meer crisisopvang in de regio beschikbaar komen. Hierdoor kan de druk op de zorg en opvang voor daken thuislozen beter worden verspreid. Dit zal de overlast in het Kromhout-Kasperspad de komende jaren verminderen.

Een aantal gemeentelijke medewerkers geeft in de evaluatie aan dat zij van mening zijn dat de aanpak beter afgestemd had moeten worden met de gebiedsmanager en dat er vooraf beter nagedacht had kunnen worden over de mogelijke effecten van de intensieve inzet in het KromhoutKasperspad op omliggende wijken. Zij merken op dat bepaalde overlastproblematiek zich inmiddels heeft verplaatst naar nabijgelegen wijken, een verschijnsel dat zij omschrijven als het "waterbedeffect." Volgens een aantal medewerkers had dit effect mogelijk voorkomen kunnen worden met een meer geïntegreerde en strategisch afgestemde benadering, waarin de bredere impact op aangrenzende gebieden beter was meegenomen.

Evaluatie Kromhout - Kasperspad | Gemeente Dordrecht (2024)

36

Component 1: Planvorming

De doelstelling Om de daadwerkelijke resultaten van de inzet in het gebied meetbaar te maken, is besloten de veiligheidsmonitor van de gemeente Dordrecht als algemeen uitgangspunt aan te houden. In 2019 kreeg Dordrecht als geheel een 7,3 voor ‘prettig wonen’ van haar inwoners. De binnenstad van Dordrecht scoorde hierbij een 7,6, terwijl het gebied Kromhout-Kasperspad een 6,0 kreeg. Als doel voor het Kromhout-Kasperspad werd gesteld om eind 2024 hetzelfde leefbaarheidscijfer als de binnenstad (7,6) te behalen. Om dit te bereiken werd eind april 2020 een aandachtsregisseur aangesteld om de aanpak te coördineren en verder uit te bouwen.

“De ambitie was een rapportcijfer 7,6 voor prettig wonen. Wie verzint het? Je wekt een verwachting op die je in deze buurt nooit kan waarmaken! De doelstelling is niet realistisch.” - Gemeentelijke medewerker De doelstelling die in het Plan van Aanpak is gesteld om het rapportcijfer ‘Prettig Wonen’ in een periode van drie jaar van een 6,0 te verhogen naar een 7,6, wordt door zowel gemeentelijke medewerkers als professionals die werkzaam zijn in de wijk als onrealistisch beschouwd. Uit de evaluatie blijkt dat er onduidelijkheid heerst over de herkomst en onderbouwing van deze doelstelling. Zo wordt namelijk meermaals benadrukt dat een wijk als het Kromhout-Kasperspad niet kan worden vergeleken met de binnenstad, gezien de aanwezigheid van GGZ-instellingen, het Leger des Heils en de ligging van de wijk vlakbij centraal station. Men ziet dat het Leger des Heils veel positieve inzet heeft gepleegd in de wijk, maar het blijft volgens professionals een instelling die specifieke doelgroepen en uitdagingen met zich meebrengt die niet aanwezig zijn in andere delen van de stad. Dit maakt dat het Kromhout-Kasperspad niet kan worden vergeleken met de binnenstad. Bovendien wordt door het merendeel van de stakeholders benadrukt dat het verbeteren van het rapportcijfer ‘Prettig Wonen’ in een wijk met deze omstandigheden meer tijd kost dan gestelde termijn van 3 jaar.

“Voor Kromhout-Kasperspad is als belangrijkste indicator het rapportcijfer van een 7,6 aangehouden. Je kan een rapportcijfer wel als indicator gebruiken, maar dan wel een realistisch cijfer. Zeker gezien de voorzieningen die er in het Kromhout-Kasperspad gevestigd zijn.” - Gemeentelijke medewerker

Evaluatie Kromhout - Kasperspad | Gemeente Dordrecht (2024)

37

Component 1: Planvorming

Bewoners in de planvorming In de evaluatie is gesproken met bewoners die actief zijn binnen het bewonersplatform, de Beheergroep en bewoners die zijn betrokken via de Verbindingskamer. Uit het onderzoek blijkt dat er verschil te zien is in de beleving van de wijk tussen bewoners die actief zijn in het bewonersplatform en de bewoners die betrokken zijn door de Verbindingskamer. Een aantal bewoners die actief zijn binnen het bewonersplatform geeft aan dat medebewoners invloed hebben gehad op de planfase door hun onvrede te hebben geuit bij de gemeente Dordrecht. Deze uiting van onvrede heeft uiteindelijk geleid tot de oproep voor het opstellen van het Plan van Aanpak, waarbij de nadruk heeft gelegen op het veiligheidsprobleem in de wijk. Bewoners zien dat de politieke steun en het verkrijgen van aandacht voor de problematiek in het Kromhout-Kasperspad tot stand is gekomen doordat men zich heeft gemobiliseerd en gezamenlijk de onvrede over de wijk heeft geuit. Bewoners binnen het bewonersplatform voelen zich onvoldoende betrokken bij de planvorming, in tegenstelling tot de totstandkoming van de visie ‘Van Opvang naar Wonen’ en zijn teleurgesteld dat hun input niet actief is opgehaald. Daarnaast hadden zij graag gezien dat het plan een langere termijn besloeg dan de gestelde termijn van 3 jaar.

Om structureel problemen aan te pakken zou de gewenste termijn daarom 5 tot 10 jaar moeten zijn.

“De visie 'Van Opvang naar Wonen' heeft uiteindelijk een beeld gegeven van de huidige stand van zaken in de wijk. Als bewoners mochten wij ook onze mening hierover geven. We hebben ons toen ingezet bij de gemeente om de visie te veranderen en deze is op basis van onze input aangepast. In het uiteindelijke plan lazen wij onze eigen input terug. Onze wensen en bedenkingen stonden er ook in. Dit had idealiter ook zo moeten zijn bij het opstellen van het Plan van Aanpak. ” - Bewoner uit de wijk Bewoners die betrokken zijn via de Verbindingskamer zijn zich niet bewust geweest van het feit dat er een Plan van Aanpak actief was in het Kromhout-Kasperspad vanuit de gemeente. Zij geven aan dat zij wel problemen in de wijk ervaren, maar dat deze problematiek met name gericht is op het afvalprobleem in de wijk en de geringe parkeerplekken. De groep bewoners die via de Verbindingskamer is betrokken, geeft aan dat zij weinig tot geen veiligheidsproblemen ervaren in de wijk, behalve dat er regelmatig erg hard wordt gereden in de wijk. Een aantal van deze bewoners ervaart overlast door medebewoners vanwege een burenruzie, maar dit belemmerd hen niet in hun veiligheidsbeleving.

Evaluatie Kromhout - Kasperspad | Gemeente Dordrecht (2024)

38

Component 2 | Opstartfase Hier wordt de aandacht gevestigd op de start van de aanpak, de rolverdeling en de initiële samenwerking tussen stakeholders.

2

Na de fase van planvorming is het Plan van Aanpak ‘Krachtige daden voor het gebied KromhoutKasperspad’ gestart, waarbij een aandachtsregisseur in de wijk is aangesteld die zich specifiek richt op het gebied Kromhout-Kasperspad en de 9 hotspots die in het plan vermeld staan. Een aandachtsregisseur in de wijk In 2021 is een aandachtsregisseur aangesteld door de gemeente. Hij werkte op dat moment in opdracht van de burgemeester vanwege de focus op veiligheid die het gebied op dat moment nodig had. Gemeentelijke medewerkers geven aan dat de keuze voor de aandachtsregisseur met zorg is gemaakt. Er werd gezocht naar iemand met ervaring binnen het veiligheidsdomein en iemand die een actieve benadering kent. De keuze voor een aandachtsregisseur sloot aan bij de behoefte van de gemeente om een frisse blik te hebben in de wijk en om daadwerkelijk vooruitgang te boeken binnen de gestelde pijlers. Interne medewerkers erkennen dat de rol van de aandachtsregisseur duidelijk anders was dan die van de reguliere wijkmanager, iets wat op dat moment ook zeer gewenst was voor de wijk. Zo had de aandachtsregisseur meer autonomie om snel actie te ondernemen en kon hij veel zichtbaar zijn in de wijk. Iets wat door gemeentelijke medewerkers met name aan het begin als zeer belangrijk werd gezien om resultaat te behalen in de wijk.

Professionals die werkzaam zijn in de wijk benadrukken dat de functie van de aandachtsregisseur uniek en noodzakelijk was vanwege de op dat moment complexe problemen in de wijk. De keuze voor de aandachtsregisseur werd gezien als passend vanwege zijn ervaring en achtergrond op het gebied van veiligheid. Professionals benadrukken dat zij hebben ervaren dat de aandachtsregisseur snel aan de slag ging en direct contact zocht met de partners en bewoners in de wijk. Uit de evaluatie blijkt dat de werkwijze van de huidige aandachtsregisseur als positief en onderscheidend wordt ervaren ten opzichte van de reguliere werkwijze van wijkmanagers. De intensieve aanwezigheid en betrokkenheid van de aandachtsregisseur in de buurt wordt gezien als grote meerwaarde, omdat hij goed in contact staat met de bewoners en partners in de wijk en de problemen in het gebied kan onderhouden.

“De aandachtsregisseur houdt de mensen bijeen waardoor de lijntjes kort blijven. Hij is goed in verbinden en mee bewegen. Hij hield ons betrokken door één keer in de twee weken een bijeenkomst te organiseren en er was ook een gezamenlijke WhatsApp groep.” - Externe professional in de wijk

Evaluatie Kromhout - Kasperspad | Gemeente Dordrecht (2024)

39

Component 2: Startfase

Daarnaast wordt benadrukt dat het aanstellen van een aandachtsregisseur met achtergrond en kennis van het juridisch instrumentarium, goed past bij wijken die te maken hebben met meerdere, complexe problemen op veiligheidsvlak. Een stevige aanpak gericht op handelen is in zulke gevallen noodzakelijk, waarbij een frisse blik van een nieuwe persoon in de wijk waardevol kan zijn. De aandachtsregisseur heeft volgens zowel gemeentelijke medewerkers als professionals die werkzaam zijn in de wijk laten zien dat het belangrijk is om direct en daadkrachtig van start te gaan, samenwerking op te zoeken en de communicatielijnen kort te houden. Zijn rol en betrokkenheid bij het Kromhout-Kasperspad wordt daarom ook gezien als succesfactor in de uitvoering van het plan. Bewoners benadrukken dat zij de zichtbare aanwezigheid van de aandachtsregisseur in de wijk waardeerden. De aandachtsregisseur was vanaf het begin af aan benaderbaar en toonde oprechte betrokkenheid bij de ervaren overlast in de wijk. Het aantal bewoners dat betrokken is vanuit de Verbindingskamer was pas rond 2022 op de hoogte van de komst van de aandachtsregisseur. Ook zij benoemen het als positief dat de gemeente met de komst van de aandachtsregisseur in positieve zin gemakkelijker aanspreekbaar en benaderbaar is.

“Ik denk dat het heel goed is dat er een aandachtsregisseur is aangesteld om regie te houden in de wijk.” - Bewoner uit de wijk Het SOS-overleg Eén van de belangrijkste interventies die de aandachtsregisseur vanaf de start heeft geïntroduceerd is volgens gemeentelijke medewerkers en de externe partijen het SOS-overleg. Uit de evaluatie blijkt dat de samenwerking tussen verschillende betrokken partijen tijdens de SOS-overleggen een van de belangrijkste succesfactoren was in de uitvoering van het plan in het Kromhout-Kasperspad. Dit overleg werd vooral gebruikt om signalen en problemen in de wijk snel op te pikken en gezamenlijk te bespreken. Zowel de aandachtsregisseur als externe partijen, zoals politie en handhaving, het Leger des Heils en Trivire, namen deel aan dit overleg. De snelle informatiedeling en coördinatie zorgden ervoor dat problemen vroegtijdig werden gesignaleerd en aangepakt, waardoor de algehele veiligheid verbeterde. Het SOS-overleg werd door zowel gemeentelijke medewerkers als externe partijen als bijzonder waardevol ervaren, omdat het regelmatig bijeenkomen van verschillende stakeholders hielp om sneller inzicht te krijgen in wat er in de buurt speelde. Hoewel het effect van deze overleggen moeilijk in harde cijfers of data uit te drukken is, wordt het succes vooral toegeschreven aan de kwalitatieve resultaten.

Door het SOS-overleg zijn relaties versterkt en is er vertrouwen opgebouwd tussen de betrokken partijen, wat de samenwerking ten goede kwam en zorgde voor een meer gecoördineerde en effectieve aanpak van problemen in de wijk.

“Ik zou zeggen dat het SOS-overleg het meest effectief is geweest. Dat valt hier niet uit te drukken in cijfers of data. Het heeft meer kwalitatief resultaat, want er zijn relaties en vertrouwen opgebouwd. ” - Externe professional in de wijk

Evaluatie Kromhout - Kasperspad | Gemeente Dordrecht (2024)

40

Component 3 | Uitvoering Dit deel evalueert de daadwerkelijke uitvoering van de interventies en initiatieven, inclusief hun effectiviteit en verbeterpunten.

3

Na de planvorming begon de uitvoering van het plan ‘Krachtige daden voor het gebied KromhoutKasperspad’. In dit onderdeel belichten we de uitvoering van de verschillende interventies die door gemeentelijke medewerkers, professionals die werkzaam zijn bij externe partijen in de wijk en bewoners benoemd zijn in de evaluatiegesprekken. We ordenen de besproken initiatieven aan de hand van de drie pijlers die centraal staan in de aanpak: veilig, sociaal en fysiek. Pijler Veilig | Cameratoezicht Het cameratoezicht in de wijk is aanzienlijk geïntensiveerd volgens betrokkenen, vooral in de gebieden rond het Leger des Heils en andere hotspots. Deze maatregelen hebben bijgedragen aan een gevoel van veiligheid, hoewel het probleem van overlast niet volledig is opgelost. Er wordt erkend dat ondanks de intensivering van het cameratoezicht en andere handhavingsmaatregelen, overlast een terugkerend probleem blijft dat moeilijk volledig te elimineren is. Uit de evaluatie blijkt dat het cameratoezicht in de wijk Kromhout-Kasperspad door gemeentelijke medewerkers en professionals in de wijk van groot belang wordt geacht voor het handhaven van de veiligheid en het aanpakken van overlast. Er wordt benadrukt dat het niveau van inzet van politie, handhaving en cameratoezicht minimaal op het huidige niveau moet blijven.

De samenwerking tussen de politie en handhaving, waarbij live camerabeelden worden bekeken en snel kan worden opgetreden, biedt de mogelijkheid om effectief in te grijpen wanneer zich incidenten voordoen. Desondanks blijkt uit enkele gesprekken dat de beschikbare juridische instrumenten zoals het cameratoezicht niet altijd op een logische en effectieve manier worden ingezet door de betrokken partners. Er is behoefte aan meer coördinatie en duidelijke afspraken over wie welke rol vervult in de aanpak van overlast. Bewoners die zijn gesproken via de Verbindingskamer ervaren in mindere mate een veiligheidsprobleem en ervaren met het cameratoezicht eerder een inbreuk op hun eigen privacy. Een aantal bewoners heeft het gevoel te worden afgeluisterd.

“Het is belangrijk om te kunnen sturen op juridische instrumenten. Camera toezicht wordt gefinancierd vanuit de gemeente en is een samenwerking tussen de politie en handhaving. Beelden kunnen live worden uitgekeken en als er gebeld wordt naar handhaving, die kan bellen naar de politie, dan kan je de dealer of overlastgever in een portiek ter plekke pakken en fouilleren. De instrumenten zijn er, maar wordt er wel echt effectief gebruik van gemaakt?” - Gemeentelijke medewerker Evaluatie Kromhout - Kasperspad | Gemeente Dordrecht (2024)

41

Component 3: Uitvoering

Pijler Veilig | Interventies in samenwerking met politie Uit de evaluatie blijkt dat de veiligheid in de wijk Kromhout-Kasperspad is verbeterd door gerichte acties en nauwe samenwerking tussen verschillende partijen. Zo is het samenscholingsverbod en het verbod om openlijk alcohol te nuttigen doorgezet. Controles op kamerverhuurpanden zijn uitgevoerd in samenwerking met de omgevingsdienst en BRP-controleurs, waarbij de korte lijnen tussen de aandachtsregisseur en andere betrokkenen als zeer effectief worden ervaren. Deze directe samenwerking maakt het mogelijk om snel te handelen wanneer ongeregistreerde bewoners of andere onregelmatigheden worden gesignaleerd. Hierdoor kunnen situaties die voorheen veel langer duurden, nu direct worden aangepakt, wat bijdraagt aan het gevoel van veiligheid in de wijk. Daarnaast zijn er concrete successen geboekt met de aanpak van drugspanden, in samenwerking met de woningbouwcorporaties. Het opruimen van deze panden, die als verzamelpunt dienden voor zowel drugsgebruikers als handelaren, heeft de overlast merkbaar verminderd. Ook aanvullende maatregelen, zoals de inzet van SUS-wachters en handhaving via APV-acties, hebben volgens externe partners bijgedragen aan een meer zichtbare en daadkrachtige aanpak van overlast in de wijk.

Deze gecombineerde aanpak, waarbij er snel en effectief wordt ingegrepen, heeft geleid tot een verbeterde veiligheidssituatie in het gebied. Een aantal bewoners dat actief is binnen het bewonersplatform ervaart de inzet van SUS-wachters echter als minder positief. Zij vinden dat SUSwachters niet relevant zijn en dat deze investering beter elders besteed had kunnen worden. Pijler Veilig | Handhaving Uit de evaluatie blijkt dat de inzet van twee vaste handhavers in de wijk bijzonder effectief was in het verminderen van overlast. Deze handhavers, die aanvankelijk waren ingehuurd, kenden de wijk goed en waren zeer betrokken bij de bewoners. Hun zichtbare aanwezigheid en actieve benadering droegen bij aan een groter gevoel van veiligheid in de wijk. Ze spraken regelmatig met bewoners en wisten wie de veroorzakers van overlast waren, wat hen in staat stelde om gericht in te grijpen. Bovendien hadden zij door hun fysieke verschijning en houding een natuurlijk gezag, wat bijdroeg aan hun effectiviteit. Het is volgens externe professionals jammer dat deze handhavers uiteindelijk het gebied moesten verlaten, wat volgens hen het succes van de aanpak op toezicht en handhaving ondermijnde. De ervaring met deze handhavers toont echter aan dat persoonlijke betrokkenheid, zichtbaarheid en kennis van de wijk cruciaal zijn voor een succesvolle handhavingsaanpak.

“Wat ik effectief vond zijn de twee eigen handhavers in de wijk. Toen liep het heel goed. Zij waren ingehuurd en toen er sprake was om ze in dienst te nemen liep het stuk met de detachering. Deze handhavers waren erg begaan met de bewoners; ze spraken ze aan en ze waren zichtbaar. Ze wisten wat er speelde in de wijk en ze wisten wie de veroorzakers waren. Fysiek gezien waren ze ook groot gebouwd. Ze hadden echt gezag. Het effect van deze handhavers was dat de overlast verminderde.” - Gemeentelijke medewerker Evaluatie Kromhout - Kasperspad | Gemeente Dordrecht (2024)

42

Component 3: Uitvoering

Pijler Sociaal | De Buurtkamer De buurtkamer aan de Vrieseweg vervult een belangrijke functie als fysieke en zichtbare plek in de wijk. Bewoners kunnen er letterlijk aankloppen om in contact te komen met handhavers, de politie of de aandachtsregisseur, wat bijdraagt aan een gevoel van toezicht en veiligheid. Hoewel niet alle bezoekers van de buurtkamer uit de directe wijk komen, wordt de aanwezigheid van deze ruimte over het algemeen als positief ervaren. Toch geven sommigen aan te twijfelen of de buurtkamer behouden moet blijven, omdat er momenteel te weinig deelnemers zijn bij activiteiten en de buurtkamer zelf. In de evaluatie wordt aangegeven dat dit mogelijk juist te maken kan hebben met de aangesloten politiepost, wat een gevoel van toezicht kan opwekken. Tegelijkertijd wordt benadrukt dat het goed is om overleggen en bijeenkomsten in de buurtkamer te blijven organiseren, zodat zowel de gemeente als externe partijen zichtbaar en bereikbaar blijven voor de wijkbewoners. De hernieuwde zichtbaarheid van de politie, die eerder leek af te nemen, wordt als een groot winstpunt gezien en onderstreept het belang van deze fysieke aanwezigheid.

“Ik weet niet of we de plek van de buurtkamer moeten houden. Er is een locatie nodig om het gevoel te geven. Bewoners hebben door een buurtkamer het gevoel dat er toezicht is, omdat er een politiepost in zit, maar de bezoekers van de buurtkamer zijn niet zo zeer de mensen uit de wijk. Het zijn meer de deelnemers van het Leger des Heils. De buurtkamer wordt ook te weinig bezocht. Er zijn te weinig activiteiten.” - Gemeentelijke medewerker Pijler Sociaal | Buurtwerk Uit de evaluatie blijkt dat de buurtkamer in het Kromhout-Kasperspad momenteel niet optimaal functioneert, wat mogelijk te maken heeft met de invulling van de aanbesteding voor Buurtwerk. Een aantal gemeentelijke medewerkers binnen de gemeente geven aan dat binnen de huidige aanbesteding is vastgelegd dat buurtwerkers volgens een present werkmodel moeten opereren, wat inhoudt dat zij actief en zichtbaar in de wijk aanwezig moeten zijn. Echter, er is een verschil in interpretatie van wat dit precies inhoudt. Waar in de evaluatie te zien is dat bewoners verwachten dat buurtwerkers actief bij buurtbewoners aanbellen en zich proactief opstellen, lijkt Buurtwerk dit anders te benaderen. Dit heeft ertoe geleid dat bewoners de buurtwerkers en de activiteiten die door buurtwerk worden georganiseerd, niet altijd weten te vinden, simpelweg omdat er onvoldoende contact is geweest.

“De buurtkamer is een goede zet geweest. Het is een fysieke zichtbare plek in de wijk. Bewoners kunnen letterlijk op de deur kloppen om aanwezige handhavers, politie of de aandachtsregisseur te spreken.” - Externe professional in de wijk

Evaluatie Kromhout - Kasperspad | Gemeente Dordrecht (2024)

43

Component 3: Uitvoering

Met het oog op de nieuwe aanbesteding van Buurtwerk in 2025, wordt aanbevolen om de omschrijving van de functie in deze wijk te herzien. Er zou meer nadruk moeten worden gelegd op het actief langs de deuren gaan van buurtbewoners en een dagelijkse aanwezigheid in de wijk, zodat er echt een community kan worden opgebouwd. De buurtkamer, die gefinancierd wordt vanuit het bestaande budget, blijft een belangrijk ontmoetingspunt waar bewoners samen kunnen komen. Het behouden van deze faciliteit wordt dan ook sterk aangeraden, aangezien het een plek is waar verschillende groepen samenkomen en verbindingen worden gelegd binnen de wijk.

“Als bewoners hadden we andere verwachtingen over de inzet vanuit Buurtwerk, namelijk dat vanuit Buurtwerk meer out-reachend contact gezocht zou worden met bewoners. De toezegging van Buurtwerk door de gemeente is namelijk onder andere ontstaan door het onderzoek vanuit […] in eerdere jaren. Als gevolg hiervan hadden we een meer opbouwachtige inzet verwacht. Dat maakt dat we niet tevreden zijn over de inzet van Buurtwerk omdat het niet duurzaam is, niet bijgedragen heeft aan versterking van het sociale netwerk in onze wijk. Wij zouden de inzet van de Buurtkamer graag zien op het versterken van de gemeenschapskracht in onze buurt.” - Bewoner uit de wijk Pijler Sociaal | De Verbindingskamer De Verbindingskamer heeft in opdracht van de aandachtsregisseur en woningcorporatie Trivire een belangrijke rol gespeeld in het versterken van de sociale cohesie in de wijk Kromhout-Kasperspad. De opdracht richtte zich specifiek op bewoners die een woning huren bij Trivire. De focus van de Verbindingskamer lag op het opbouwen van een community. Dit deden zij onder andere door huisaan-huisbezoeken, het organiseren van buurtactiviteiten en het opzetten van een WhatsApp-groep waarmee bewoners sneller met elkaar in contact konden komen en elkaar konden helpen.

Deze inzet wordt door de betrokken bewoners zeer gewaardeerd, en ook bewoners uit het bewonersplatform geven aan dat zij een kans zien om in de toekomst meer met de Verbindingskamer samen te werken.

Bij een doorstart lijkt het mij goed om de Verbindingskamer weer te betrekken. In de toekomst is het des te belangrijk dat mensen elkaar leren kennen en dat er binding ontstaat in de wijk. Wij zouden graag met De Verbindingskamer in gesprek gaan om te bekijken welke mogelijkheden er zijn voor de toekomst. We zien dat De Verbindingskamer resultaten oplevert; als voorbeeld, vorig jaar deden de moskee in onze wijk en de Herman Josinahof niet mee aan het buurtdiner, maar dit jaar wel. Dat is al een winstpunt.” - Bewoner Evaluatie Kromhout - Kasperspad | Gemeente Dordrecht (2024)

44

Component 3: Uitvoering

Uit de evaluatie blijkt dat er een duidelijke kans ligt om de bewoners die een woning huren bij Trivire actiever te betrekken bij het verbeteren van de leefbaarheid, maar dit vereist een andere benadering dan de manier waarop bijvoorbeeld het bewonersplatform actief is. De bewoners die zijn betrokken via de Verbindingskamer geven namelijk aan dat zij niet snel zelf initiatief zullen nemen om problemen collectief aan te pakken, of de behoefte hebben om in de vorm van vergaderingen bij elkaar te komen. Ze kenmerken zich door een wat meer afwachtende houding en ervaren minder problemen op het gebied van veiligheid en leefbaarheid dan de bewoners die actief zijn in het bewonersplatform. De zorgen en problemen van de bewoners die zijn gesproken via de Verbindingskamer richten zich specifiek op hun eigen woonomgeving, zoals de woning en (voor)tuin, en hebben daarmee vaak betrekking op de eigen woningcorporatie. Zij geven aan dat zij de algemene leefomgeving als prettig ervaren. Om de opgebouwde relaties en betrokkenheid te behouden, is het cruciaal dat er iemand blijft die deze contacten voortzet en versterkt. Voor de bewoners die betrokken zijn via de Verbindingskamer is mondelinge communicatie belangrijk en zijn kleinschalige bijeenkomsten zonder ingewikkelde discussies essentieel om hen betrokken te krijgen.

Een laagdrempelige avond in de buurtkamer met een specifiek thema zou bijvoorbeeld een effectieve manier zijn om deze bewoners op een toegankelijke manier te betrekken bij de wijk.

“Het is belangrijk dat er iemand is die de opgebouwde relaties voortzet en versterkt, zodat de betrokkenheid blijft bestaan, ook na mijn vertrek. Een goede overdracht is hierin essentieel..” - Externe professional uit de wijk

Evaluatie Kromhout - Kasperspad | Gemeente Dordrecht (2024)

45

Component 3: Uitvoering

Pijler Fysiek | Afvalinzet in de wijk Uit de evaluatie blijkt dat het buurtserviceteam binnen de gemeente de opdracht heeft gekregen om drie keer per week extra schoon te maken, bovenop de reguliere schoonmaakwerkzaamheden in de wijk. Deze intensivering van de schoonmaak, waarvoor extra financiële middelen zijn vrijgemaakt, is bedoeld om de wijk schoner te houden en de overlast van zwerfafval te verminderen. Dit initiatief komt naast de inzet van bewoners zelf, die ook actief bijdragen aan het opruimen van zwerfafval in de buurt. Door deze gezamenlijke inspanning van zowel het buurtserviceteam als de bewoners, wordt er gestreefd naar een schonere en leefbaardere omgeving in het Kromhout-Kasperspad. Er is veel geïnvesteerd in het aanpakken van afvalproblemen in de wijk, vooral rondom de ondergrondse containers. Hoewel er zichtbare verbeteringen zijn, zoals de benoeming van de schoonste straat en diverse gedragsinterventies (zoals borden en stickers), blijft het probleem bestaan vanwege het gedrag van eigen bewoners uit de buurt. Een deel van de bewoners die actief is in het bewonersplatform zetten zich in met afvalacties om de eigen wijk schoon te houden. Ondanks de intensieve inspanningen om het afvalprobleem aan te pakken, wordt geconcludeerd dat het een hardnekkig probleem blijft dat moeilijk volledig op te lossen is.

Bewoners die betrokken zijn via de Verbindingskamer (huurders van Trivire) geven aan graag ook ondergrondse containers te krijgen, omdat de kliko’s onvoldoende zijn om hun afval in kwijt te kunnen. Omdat zij geen pas hebben voor ondergrondse containers, kunnen zij deze nu niet gebruiken en men benadrukt dat de eigen kliko’s te snel vol raken.

“Mijn kliko wordt bijna nooit geleegd. En in de zomer komen er maden. Ik zou graag een pas willen voor de ondergrondse container.” - Bewoner uit de wijk Uit de evaluatie blijkt dat de inzet van afvalcoaches in de wijk gemengde resultaten heeft opgeleverd. Hoewel de afvalcoaches regelmatig actief zijn in het gebied en kleine problemen zoals bijplaatsingen van afval aanpakken en bewoners informeren over correct afvalbeheer, wordt de effectiviteit ervan door sommige respondenten in twijfel getrokken. Er is aangegeven dat de afvalcoaches niet de gewenste langdurige gedragsverandering onder bewoners teweegbrengen. Ondanks diverse interventies, zoals borden, stickers en gesprekken met bewoners, blijft het probleem bestaan dat afval vaak niet op de juiste manier wordt aangeboden. Er is behoefte aan meer structurele oplossingen om het probleem effectief aan te pakken en bewoners die een woning huren bij Trivire geven aan dat zij graag een eigen afvalpas willen ontvangen om de ondergrondse containers te kunnen openen.

“Het buurtserviceteam krijgt de opdracht om extra schoon te maken voor drie keer in de week. Er gaat veel extra geld naar toe. Dit is bovenop de reguliere schoonmaak en de inzet van bewoners zelf op zwerfafval.” - Gemeentelijke medewerker

Evaluatie Kromhout - Kasperspad | Gemeente Dordrecht (2024)

46

Component 3: Uitvoering

Een van de uitdagingen voor de toekomst in de wijk Kromhout-Kasperspad is het voorgestelde pasjessysteem voor het restafval, waarbij bewoners per zak moeten betalen om hun afval weg te gooien. Een bewoner uit de wijk uitte zijn zorgen hierover, met name omdat niet-geregistreerde bewoners geen pasje hebben en waarschijnlijk niet bereid zullen zijn om voor elke zak te betalen. Dit zou volgens de bewoner kunnen leiden tot een toename van illegaal afvaldumpen, wat het al bestaande afvalprobleem in de wijk verder zou verergeren. Deze zorg benadrukt de noodzaak om goed na te denken over de mogelijke gevolgen van dergelijke maatregelen voor de leefbaarheid in de wijk.

“Een andere uitdaging voor de toekomst in onze wijk is het pasjessysteem dat de gemeente wil introduceren voor het restafval. Op dit moment moeten we een pasje gebruiken om de container te openen, maar ze willen ook dat we per zak gaan betalen. Dit zou een ramp kunnen worden in de wijk. Wat gebeurt er dan? Niet-geregistreerde bewoners hebben geen pasje en willen zeker niet betalen. Ik ben bang dat dit het afval probleem in de wijk zal vergroten.” - Bewoner uit de wijk Groenonderhoud in omgeving Warmoezierspad en het Herman Josinahof Een deel van de bewoners die zijn betrokken via de Verbindingskamer, geven in de evaluatie aan dat zij veel investeren in het groenonderhoud in de wijk. Zo planten zij regelmatig zelf plantjes bij boomspiegels op de straat, maken zij gebruik van geveltuintjes of planten zij rozenstruiken ter vergroening van de straat. Zij ervaren helaas dat de gemeente Dordrecht regelmatig tijdens het onderhoud van de straat de bloemen en struiken die door bewoners zijn geplant kapot maken of verwijderen. Dit zorgt voor grote frustratie bij de bewoners, omdat zij met deze inspanningen juist proberen om het aanzien van de wijk te verbeteren.

“We hebben zelf bloemen geplant, en dan haalt de gemeente ze steeds weg. Dat is echt frustrerend. We doen juist zo onze best om de wijk op te vrolijken, het lijkt soms net alsof dit niet wordt gewaardeerd.” - Bewoner uit de wijk

Evaluatie Kromhout - Kasperspad | Gemeente Dordrecht (2024)

47

Component 3: Uitvoering

Pijler Fysiek | Verkeersoverlast Uit de evaluatie blijkt dat er plannen zijn voor de aanleg van een verkeersplateau in de wijk, maar dat dit pas gerealiseerd kan worden nadat de bouwwerkzaamheden zijn voltooid. Hoewel hier al drie jaar aan wordt gewerkt, wordt verwacht dat de daadwerkelijke uitvoering pas over twee jaar zal plaatsvinden. Om in de tussentijd vertrouwen te behouden onder de bewoners, zijn er andere acties ondernomen, zoals een handtekeningenactie en verkeersmetingen, om te laten zien dat er actief aan het verkeersprobleem wordt gewerkt. Veel bewoners ervaren dat er te hard wordt gereden in de wijk en maken zich zorgen over de verkeersveiligheid. Toen de bewoners de tekening van het verkeersplateau onder ogen kregen, begrepen velen niet direct waar de tekening voor diende. Er was verwarring, waarbij sommigen aanvankelijk dachten dat de tekening verwees naar een kinderthema feestje. Pas later werd duidelijk dat de maatregel bedoeld was om het verkeer te vertragen en daarmee de verkeersveiligheid te verbeteren. Dit onderstreept het belang van duidelijke communicatie met de bewoners over de geplande maatregelen en hun impact.

“Er wordt hier heel erg hard gereden. Ik zag een middag allemaal mensen druk aan de straat bezig, maar toen ik later ging kijken was er alleen een tekening op de straat gemaakt. Ik snapte niet waarvoor, was er een kinderfeestje? Ik vind dat de gemeente ons hier best over had kunnen informeren. Dan hadden wij begrepen wat het doel was van die tekening. En zo’n tekening werkt natuurlijk niet hetzelfde als gewoon een verkeersdrempel.” - Bewoner uit de wijk Pijler Fysiek | Bouwwerkzaamheden Uit de evaluatie blijkt dat de wijk zichtbaar opknapt door de inzet op de fysieke omgeving en de bouwwerkzaamheden. Tegelijkertijd veroorzaken deze bouwwerkzaamheden echter ook vertraging voor projecten waar bewoners zelf grote behoefte aan hebben, zoals de aanleg van een verkeersplateau. Hoewel dit plateau al drie jaar op de agenda staat, kan de realisatie pas plaatsvinden wanneer de bouwwerkzaamheden zijn afgerond, wat nog zeker twee jaar zal duren. Om het vertrouwen van de bewoners te behouden en te laten zien dat er wel degelijk actie wordt ondernomen, zijn er tussentijds andere maatregelen getroffen, zoals een handtekeningenactie en verkeersmetingen.

Als we de interventies kort samenvatten: de afvalcoaches lijken niets te hebben opgeleverd voor zover wij kunnen zien. Met de komst van het hotel zijn we nog steeds bezig. Wel is er nieuwe felle verlichting in de wijk geplaatst. Wat betreft de fysieke ontwikkelingen is er veel niet van de grond gekomen, mede doordat het ene afhankelijk is van het anderen.” - Bewoner uit de wijk Evaluatie Kromhout - Kasperspad | Gemeente Dordrecht (2024)

48

Component 4 | Betrokkenheid stakeholders Dit onderdeel onderzoekt hoe stakeholders zijn betrokken bij verschillende fasen van het plan en hoe zij de samenwerking en communicatie ervaren.

4

Bij het vierde component is onderzocht hoe verschillende stakeholders, waaronder gemeentelijke medewerkers, externe partijen en bewoners, betrokken zijn geweest en hoe zij de onderlinge samenwerking hebben ervaren. Dit biedt inzicht in de mate van participatie en de kwaliteit van de samenwerking tussen de diverse partijen. Allereerst is gekeken naar de samenwerking tussen de gemeente en de extern aangestelde aandachtsregisseur voor het Kromhout-Kasperspad. De regierol van de gemeente en samenwerking met aandachtsregisseur Een belangrijk onderdeel van het Plan van Aanpak 'Krachtige daden voor het gebied KromhoutKasperspad' was de nadruk op een integrale aanpak, waarbij de gemeente Dordrecht een centrale regierol zou vervullen. In het plan wordt dit als volgt verwoord: “Voor een integrale aanpak is het belangrijk dat de gemeentelijke regierol goed blijft ingevuld. Het gaat hier om duidelijke afspraken, taakverdelingen, doelstellingen en strategiebepaling. We zien een grote wilskracht binnen onze gemeente, maar het is wel belangrijk dat de strategie verder gestroomlijnd wordt. Binnen de gemeente Dordrecht is en wordt, zoals uit hoofdstuk 2 blijkt, veel opgestart en uitgezet qua acties.

Voor een effectieve integrale aanpak is het belangrijk om daarnaast met partners ook het onderliggende plan te formuleren en te delen: wat willen we bereiken met deze actie, waar willen we een groep of een individu hebben, en op welke manier draagt deze actie daar aan bij? Een deel van de regie, voor wat betreft het bieden van een sociaal aanbod aan overlastgevers, was uitbesteed aan een uitvoerende partij en op afstand komen te staan. Die regierol pakken we nu met Taskforce weer stevig terug.” — Krachtige daden voor het gebied Kromhout-Kasperspad, Gemeente Dordrecht (17 februari, 2021).

Ondanks deze intentie om de regie stevig in handen te houden, benoemen gemeentelijke medewerkers in de evaluatie dat zij in de praktijk niet het gevoel hebben gehad daadwerkelijk in regie te zijn geweest in het gebied. Dit wordt met name toegeschreven aan het feit dat de functie van aandachtsregisseur bij start is belegd bij de externe partij die een regiefunctie op zich nam binnen het kader van de opdracht. Een aantal gemeentelijke medewerkers geeft aan dat er onvoldoende is samengewerkt met de reguliere gebieds- en wijkmanager. Tevens heeft deze constructie er volgens een deel van de gemeentelijke medewerkers toe geleid dat er binnen de gemeente onvoldoende zicht was op cruciale aspecten zoals de inzet in de wijk en de financiële verantwoording van deze inzet. De aandachtsregisseur heeft de inzet echter altijd afgestemd met de gemeentelijke opdrachtgever, waarbij in de beginfase van het plan met name afstemming is geweest tussen de aandachtsregisseur en de burgemeester. Later is de voortang en inzet afgestemd met de clustermanager Wijken en bestuurlijk portefeuillehouder. Evaluatie Kromhout - Kasperspad | Gemeente Dordrecht (2024)

49

Component 4: Betrokkenheid stakeholders

Een aantal gemeentelijke medewerkers maakt zich zorgen over de overdracht van de aanpak nu de opdracht van de huidige aandachtsregisseur afloopt in 2024. Zij signaleren dat er op dit moment nog geen concreet plan ligt voor de nieuwe wijkmanager, wat onzekerheid creëert over de continuïteit van de aanpak in de wijk. Volgens deze medewerkers had de overdracht eerder en duidelijker onderdeel moeten zijn van het plan van de aandachtsregisseur om een soepele overgang te waarborgen. Het ontbreken van een uitgewerkt plan voor de toekomstige regie zorgt voor bezorgdheid over de mate waarin gemeentelijke professionals de intensieve aanpak effectief kunnen overnemen en voortzetten.

“De aanpak van de aandachtsregisseur is heel erg op zichzelf staand geweest. Het wijkadviesteam heeft meegeschreven, maar het is niet breed uitgerold binnen de gemeente. In ieder geval niet bij de gebiedsmanager en wijkmanager. Intern hebben we er niets van geleerd. Zodra je een externe inhuurt voor een specifieke aanpak, dan hadden we er wat van moeten leren. Wij hadden als gemeente hier kritischer op moeten zijn.” - Gemeentelijke medewerker Hoewel de samenwerking met de aandachtsregisseur door externe partners als zeer goed werd ervaren, met het overheersende gevoel dat de aandachtsregisseur benaderbaar is, de juiste mensen aan tafel krijgt en actie onderneemt wanneer nodig, ervaren gemeentelijke medewerkers de interne samenwerking als minder betrokken. Met name de gebieds- en wijkmanager voelden zich op momenten onvoldoende op de hoogte van de werkzaamheden en hadden behoefte aan meer afstemming met de aandachtsregisseur. Samenwerking tussen gemeente en bewoners Uit de evaluatie blijkt dat de samenwerking tussen de gemeente Dordrecht en de bewoners van het Kromhout-Kasperspad rondom participatie een fragiel proces is. Hoewel er volgens gemeentelijke medewerkers wel degelijk geluisterd wordt naar de bewoners, wordt tevens benadrukt dat wat zij willen niet altijd haalbaar is vanwege wet- en regelgeving, of budgettaire beperkingen.

Dit kan soms leiden tot frustratie bij de bewoners, omdat zij het gevoel hebben dat hun inbreng niet serieus wordt genomen. De participatiegraad in de wijk is groot, maar het blijft volgens gemeentelijke medewerkers belangrijk om te erkennen dat de wijk deel uitmaakt van een grotere gemeente, waarbij bredere gemeentelijke belangen ook een rol spelen. Het is volgens een deel van de gemeentelijke medewerkers onrealistisch om te streven naar een volledig gelijkwaardige samenwerking tussen de gemeente en de bewoners, aangezien er politieke processen zijn waarin bewoners geen directe invloed hebben. Desondanks is het essentieel dat bewoners begrijpen welke rol zij spelen in het besluitvormingsproces en waarom bepaalde keuzes worden gemaakt. Bewoners zijn actief betrokken geweest bij de herinrichting van het Kromhout, bijvoorbeeld door input te leveren op de tekening voor de speeltuin en de ontmoetingsplek.

Evaluatie Kromhout - Kasperspad | Gemeente Dordrecht (2024)

50

Component 4: Betrokkenheid stakeholders

Daarnaast is er bezorgdheid geuit over de grote hoeveelheid financiële middelen die de gemeente in de wijk heeft geïnvesteerd. Een aantal gemeentelijke medewerkers vraagt zich af of de angst voor een nieuw actiecomité mogelijk een drijfveer is geweest voor de aanzienlijke investeringen in het gebied.

“We kunnen niet streven naar een volledig gelijkwaardige samenwerking, omdat dat vaak niet haalbaar is. Wat we wel kunnen doen, is zorgen dat iedereen begrijpt wie welke rol heeft, en dat we op die manier het gesprek kunnen voeren. Het is belangrijk dat bewoners weten waarom bepaalde beslissingen worden genomen, ook als dat betekent dat hun ideeën niet altijd worden uitgevoerd.” - Gemeentelijke medewerker De samenwerking met de gemeente kan volgens bewoners verbeterd worden. Zo geven bewoners aan dat belangrijke partners niet altijd aansluiten bij de Beheergroep of andere overleggen. Dit geeft bewoners het gevoel dat hun rol wordt geminimaliseerd. Bewoners willen meer eigenaarschap en een gelijkwaardige samenwerking met de gemeente en andere stakeholders. Bewoners ervaren de houding van de gemeente als paternalistisch, waarbij de input van bewoners niet serieus wordt overwogen of onderzocht. Ze zien het als essentieel dat de Beheergroep structureel betrokken wordt bij besluitvormingsprocessen en dat hun kennis beter wordt benut. Een nieuwe aanpak zou moeten voortbouwen op de ervaringen van de bewoners en hen actief betrekken in het gesprek over toekomstige plannen.

“Bij de uitvoering waren niet altijd de juiste bewoners betrokken. Er was een moment waarop bewoners konden meepraten over verkeersmaatregelen, maar niemand van ons was hiervan op de hoogte. Later hoorden we dat hier wel naar bewoners was gevraagd, maar blijkbaar niet naar ons. Hierdoor hebben we het gevoel dat we voor de gemeente eigenlijk alleen maar een vinkje zijn. Het is jammer dat de kennis van bewoners zelf niet wordt benut, terwijl dit juist heel waardevol kan zijn.” - Bewoner uit de wijk

Evaluatie Kromhout - Kasperspad | Gemeente Dordrecht (2024)

51

Component 4: Betrokkenheid stakeholders

Samenwerking tussen gemeente en het Leger des Heils Uit de evaluatie blijkt dat de samenwerking met het Leger des Heils aanzienlijk is verbeterd, met als belangrijkste resultaat dat de organisatie is getransformeerd van een gesloten naar een meer open instelling. Het Leger des Heils heeft de ambitie uitgesproken om een goede buur te zijn, en dit is een belangrijke stap in het vergroten van de publieke familiariteit. Voorheen kregen buurtbewoners geen informatie over wat er zich binnen de instelling afspeelde, wat leidde tot een gevoel van onveiligheid. Om dit te verbeteren, is in samenwerking met de bewoners een stroomschema ontwikkeld waarin duidelijk wordt vastgelegd wanneer en hoe er gecommuniceerd wordt over interne gebeurtenissen, zoals bij een reanimatie. Deze transparantie heeft bijgedragen aan een groter gevoel van veiligheid en vertrouwen in de wijk.

“Door de samenwerking met het Leger des Heils is de organisatie van een gesloten instelling naar een meer open instelling gegaan. Zij willen ook een goede buur zijn. Die publieke familiariteit is belangrijk! Voorheen namen ze bewoners niet mee over wat er binnen speelde. Als je niet weet wat er aan de hand is, dan krijg je een onveilig gevoel. Daarom hebben we met bewoners een stroomschema gemaakt waarin staat op welk moment we communiceren naar bewoners. Dan weten bewoners bijvoorbeeld dat het voor een reanimatie is. Die transparantie helpt enorm!” - Gemeentelijke medewerker Wat betreft de samenwerking tussen het Leger des Heils en de bewoners, zijn er door de jaren heen veel activiteiten georganiseerd, zoals burendagen en open dagen, maar ook kleinere acties zoals een valentijnsactie. Dit heeft geholpen om de band tussen de bewoners en het Leger des Heils te versterken en om beter te begrijpen wat er speelt in de buurt. Ondanks deze betrokkenheid, is er echter soms het gevoel dat er een grens is aan hoeveel het Leger des Heils nog kan doen om volledig geaccepteerd te worden door de buurtbewoners. Hoewel de organisatie op vele manieren meedoet, zoals met financiële bijdragen, fysieke aanwezigheid bij acties, en het doneren van geld en spullen, blijft de acceptatie vanuit sommige bewoners een uitdaging. Toch is er een duidelijke verbetering merkbaar in de relatie met de buurt.

Het Leger des Heils heeft actief gewerkt aan het versterken van de positieve contacten met bewoners, bijvoorbeeld door het deelnemen aan de buurtschouw en het organiseren van inloopmomenten en rondleidingen. De organisatie investeert niet alleen in zichtbaarheid, maar ook in financiële middelen om een positieve bijdrage te leveren aan de wijk. Deze inspanningen hebben geleid tot kortere lijntjes en minder overlast, en dit wordt ook door bewoners erkend. Waar het Leger des Heils voorheen als een gesloten organisatie werd gezien, staat het nu meer open voor de wijkbewoners, wat ook heeft geleid tot een opener houding van de buren.

Evaluatie Kromhout - Kasperspad | Gemeente Dordrecht (2024)

52

Component 4: Betrokkenheid stakeholders

Samenwerking bewoners en het Leger des Heils Binnen de pijler veiligheid is afgesproken dat er samen met het Leger des Heils een logboek zou worden bijgehouden om op lange termijn trends in de wijk te kunnen bespreken en opvolgen. Dit logboek zou bijdragen aan het inzichtelijk maken van de acties die worden ondernomen en de meldingen die binnenkomen. Echter, in de praktijk blijkt het lastig om het logboek regelmatig te ontvangen. Wanneer er om het logboek wordt gevraagd, is er vaak enige terughoudendheid of zucht, wat aangeeft dat dit proces niet optimaal verloopt. Daarnaast bestaat er twijfel of alle relevante meldingen daadwerkelijk worden opgenomen in het logboek. Het is dus een belangrijk verbeterpunt om het logboek consistent bij te houden en beschikbaar te stellen, zodat er adequaat op veiligheidskwesties kan worden ingespeeld en er meer transparantie is rondom de genomen maatregelen.

Gekeken naar de pijler veiligheid, is afgesproken dat er samen met het Leger des Heils een logboek zou worden bijgehouden. Dit was bedoeld om op lange termijn trends te kunnen bespreken. Telkens wanneer we nu om het logboek vragen, volgt er een zucht. Het is dus een verbeterpunt om het logboek regelmatig te ontvangen met daarin de besproken acties. We vragen ons ook af of alle meldingen wel worden opgenomen in het logboek.” - Bewoner uit de wijk Stroomschema voor communicatie bij incidenten Bewoners van het Kromhout-Kasperspad hebben samen met betrokken partijen uit de wijk, waaronder de gemeente en het Leger des Heils, een stroomschema opgesteld om de communicatie rondom incidenten en beleidsmaatregelen te verbeteren. Dit schema beschrijft duidelijk op welke momenten en op welke wijze bewoners geïnformeerd moeten worden wanneer er iets belangrijks in de wijk gebeurt. Voor de bewoners is het van groot belang dat dit schema nauwgezet wordt opgevolgd, zodat zij actief op de hoogte worden gehouden door instanties wanneer er bijvoorbeeld een incident heeft plaatsgevonden. In het verleden was er volgens hen vaak een gebrek aan informatievoorziening richting bewoners, wat leidde tot frustratie.