Eindrapport Evaluatie Kromhout-Kasperspad Onderzoekshuis 14-10-2024.pdf

Evaluatierapport Evaluatieonderzoek van het Plan van Aanpak Kromhout-Kasperspad in Dordrecht 2020-2023

Een veilige en prettige leefomgeving voor iedereen in het KromhoutKasperspad, voor nu en in de toekomst.

Colofon Het Onderzoekshuis In opdracht van de gemeente Dordrecht Sven Langenberg, Clustermanager Wijken Datum: Auteurs:

September 2024 Tessa de Groot Ida Kersseboom Lucy Schreutelkamp Sheline van der Meer

Evaluatie Kromhout - Kasperspad | Gemeente Dordrecht (2024)

2

Voorwoord

In dit rapport presenteren wij de evaluatie van het Plan van Aanpak 'Leefbaarheid KromhoutKasperspad' over de periode 2020-2023. Het doel van deze evaluatie is om de voortgang, effectiviteit en impact van de genomen maatregelen op het gebied van leefbaarheid, veiligheid en sociale cohesie in het gebied te beoordelen. Deze evaluatie is gebaseerd op een uitgebreide analyse van kwantitatieve data en kwalitatieve inzichten, waarbij gebruik is gemaakt van documentanalyse, interviews en focusgroepen. Het Onderzoekshuis heeft nauw samengewerkt met Clustermanager Wijken bij de gemeente Dordrecht en de aandachtsregisseur van het Kromhout-Kasperspad, voor het betrekken van de relevante stakeholders. Wij willen hen bedanken voor hun ondersteuning en betrokkenheid gedurende het evaluatieproces. Daarnaast willen wij alle respondenten bedanken die hun tijd hebben geïnvesteerd om hun visie op de wijk en hun ervaringen met ons te delen. Hun input heeft een waardevolle bijdrage geleverd aan de diepgang en volledigheid van deze evaluatie. Dit rapport geeft een overzicht van de resultaten en conclusies van het evaluatieonderzoek en bevat aanbevelingen voor de verdere beleidsontwikkeling en uitvoering in het gebied. Wij hopen dat dit evaluatieonderzoek zal bijdragen bij het vormgeven van toekomstig beleid. Met vriendelijke groet, Tessa de Groot Directeur

Het Onderzoekshuis

Evaluatie Kromhout - Kasperspad | Gemeente Dordrecht (2024)

3

Samenvatting

Dit evaluatierapport richt zich op het evalueren van het Plan van Aanpak (2020-2023) voor Kromhout-Kasperspad in Dordrecht, dat werd opgezet om de leefbaarheid, veiligheid en sociale cohesie in het gebied te verbeteren. Het plan werd geïntroduceerd in reactie op diverse uitdagingen, waaronder overlast, fysieke verloedering en sociale onveiligheid. Gedurende de looptijd van het plan is gewerkt aan fysieke interventies, sociale projecten en diverse veiligheidsmaatregelen om de leefbaarheid in de wijk te verbeteren. Het onderzoek is uitgevoerd op basis van een mixed-methods benadering, waarbij gebruik is gemaakt van diverse onderzoeksmethoden, zoals documentanalyse, kwantitatieve dataanalyse, diepte-interviews en focusgroepen. Dit biedt een uitgebreid inzicht in de verschillende aspecten van de aanpak en betrokkenheid van belanghebbenden. Door middel van zowel kwalitatieve als kwantitatieve methoden is inzicht verkregen in de effectiviteit van de ingezette maatregelen, de ervaringen en de resultaten die tot op heden zijn behaald.

Kwantitatieve data-analyse Het Onderzoekcentrum Drechtsteden (OCD) heeft gedurende de looptijd van het plan van aanpak (t/m 2024) jaarlijks onderzoek gedaan naar de leefbaarheid- en veiligheidsbeleving van de inwoners in het Kromhout-Kasperspad. Om de ontwikkeling binnen deze pijlers te meten, wordt in ieder geval het Rapportcijfer ‘Prettig Wonen’ als indicator aangehouden.

Evaluatie Kromhout - Kasperspad | Gemeente Dordrecht (2024)

Ook indicatoren als sociale samenhang, fysieke verloedering en sociale overlast zijn indicatoren die zijn gemonitord gedurende de looptijd van het plan van aanpak. Indicatoren leefbaarheid Op het gebied van veiligheid is een iets grotere daling te zien van het aantal bewoners dat veel sociale overlast ervaart. Waar in 2022 40% van de bewoners aangeeft veel sociale overlast te ervaren, daalt dit percentage in 2023 naar 33%. De cijfers laten zien dat de grootste vooruitgang in 2021 is geboekt, een jaar waarin merkbare verbeteringen zichtbaar werden bij de bewoners. Sindsdien zijn de problemen rondom sociale overlast en fysieke verloedering geleidelijk afgenomen tussen 2021 en 2022, maar het algemene gevoel van prettig wonen, de sociale veiligheid en tevredenheid over de leefomgeving is grotendeels stabiel gebleven tussen 2022 en 2023. Fixi-meldingen Uit de analyse van de Fiximeldingen blijkt dat afvalproblematiek een belangrijk knelpunt blijft in de wijk. Het aantal meldingen over afval is in 2024 verder gestegen en vertegenwoordigt inmiddels 43% van het totaal aantal meldingen. Dit wijst erop dat afval een aandachtspunt blijft voor de verdere verbetering van het gebied.

4

Samenvatting

Politiemeldingen De conclusie die getrokken -kan worden uit het hoge aantal meldingen bij de politie in het Kromhout-Kasperspad is dat er een duidelijke behoefte bestaat aan meer handhaving en toezicht in het gebied. Het feit dat het aantal meldingen van overlast, mishandelingen en bedreigingen significant hoger ligt dan in de rest van Dordrecht wijst erop dat de problemen rondom veiligheid nog steeds een grote zorg zijn voor de bewoners. Op basis van het gemeten rapportcijfer ‘Prettig Wonen’ en de indicatoren sociale samenhang, fysieke verloedering en sociale overlast waarmee de aanpak is gemonitord, blijkt dat de situatie in de wijk duidelijk is verbeterd sinds 2 0 2 0 , wa t a a n t o o n t d a t d e g e n o m e n maatregelen effect hebben gehad. Hoewel 2023 een stabiel jaar was, blijft het afvalprobleem en de behoefte aan meer toezicht en handhaving een aandachtspunt om de leefbaarheid verder te optimaliseren.

Kwalitatieve evaluatie Voor deze evaluatie is een framework ontwikkeld dat bestaat uit zes hoofdcomponenten: planvorming (1), opstartfase (2), uitvoering (3), samenwerking (4), monitoring en evaluatie (5), en toekomstvisie (6). Het framework is opgesteld in overleg met de gemeente Dordrecht en biedt zowel inzicht in de procesmatige als inhoudelijke aspecten van de aanpak in het Kromhout-Kasperspad. Dit framework is gebruikt voor het evalueren van alle betrokken stakeholdergroepen: interne gemeentelijke medewerkers, externe partners, en bewoners. De kwalitatieve evaluatie is uitgevoerd door middel van diepte-interviews en focusgroepen.

Evaluatie Kromhout - Kasperspad | Gemeente Dordrecht (2024)

Interne stakeholders binnen de gemeente Dordrecht evalueerden over de effectiviteit van de genomen maatregelen en hun bijdrage aan de leefbaarheid en veiligheid in de wijk. Externe stakeholders, waaronder Buurtwerk, Politie, het Leger des Heils en woningcorporatie Trivire, beoordeelden de samenwerking en communicatie gedurende de uitvoering van de aanpak. Hun betrokkenheid en participatie zijn cruciaal om te begrijpen hoe de samenwerking heeft bijgedragen aan de beoogde doelen. Ook is gesproken met bewoners die actief zijn in het bewonersplatform en de Verbindingskamer. Hun perceptie van de leefbaarheid en veiligheid in de wijk en de impact van de ingezette maatregelen stonden centraal in deze gesprekken. Het Actiecomité besloot niet deel te nemen aan deze evaluatie, waardoor hun visie niet is meegenomen. Component 1 | Planvorming Uit de evaluatie van de planvormingsfase blijkt dat zowel gemeentelijke medewerkers als externe professionals aangeven dat het Plan van Aanpak ‘Krachtige daden voor het gebied Kromhout-Kasperspad’ onder grote tijdsdruk tot stand is gekomen. De doelstelling om het rapportcijfer ‘Prettig Wonen’ in drie jaar van een 6,0 naar een 7,6 te verhogen, wordt als onrealistisch beschouwd, mede vanwege de specifieke uitdagingen in de wijk, zoals de aanwezigheid van GGZ-instellingen en het Leger des Heils.

Deze omstandigheden maken dat Kromhout-Kasperspad niet vergelijkbaar is met andere delen van de stad. Bewoners binnen het platform geven aan dat ze zich onvoldoende betrokken voelden bij de planvorming en hadden graag een langere termijn gezien voor het aanpakken van de problemen, met een voorkeur voor 5 tot 10 jaar in plaats van de gestelde drie jaar.

5

Samenvatting

Component 2 | Opstartfase In 2021 werd -een aandachtsregisseur aangesteld om de ve i l i g h e i d i n K r o m h o u t- Ka s p e r s p a d t e verbeteren. Deze regisseur had meer autonomie dan een reguliere wijkmanager en kon snel actie ondernemen, wat volgens gemeentelijke medewerkers noodzakelijk was voor de complexe problemen in de wijk. De intensieve aanwezigheid en betrokkenheid van de aandachtsregisseur werd als zeer waardevol gezien, omdat hij goed in contact stond met bewoners en partners. Externe professionals bevestigen de noodzaak van de rol en waardeerden de snelle actie en nauwe samenwerking met de regisseur. Een belangrijke interventie was het SOSoverleg, waarin verschillende partijen, zoals politie, handhaving, het Leger des Heils en Trivire, samenkwamen om problemen in de wijk snel op te lossen. Dit overleg werd als een groot succes gezien omdat het vroegtijdige signalering van problemen mogelijk maakte en zorgde voor een meer gecoördineerde aanpak. Hoewel de resultaten moeilijk in cijfers uit te drukken zijn, werd de kwalitatieve verbetering in samenwerking en vertrouwen tussen de betrokkenen als een van de grootste successen beschouwd.

Component 3 | Uitvoering Uit de evaluatie blijkt dat de uitvoering van het Plan van Aanpak in Kromhout-Kasperspad aanzienlijke resultaten heeft opgeleverd op het gebied van veiligheid, sociale cohesie en fysieke verbeteringen, al blijven sommige problemen hardnekkig. De intensivering van het cameratoezicht rondom hotspots heeft bijgedragen aan een verbeterd veiligheidsgevoel, maar loste de overlast niet volledig op.

Evaluatie Kromhout - Kasperspad | Gemeente Dordrecht (2024)

De samenwerking met de politie en handhaving, zoals bij kamerverhuurcontroles en het samenscholingsverbod, werd als zeer effectief beschouwd. Ook de inzet van twee vaste handhavers, die nauw betrokken waren bij de wijkbewoners, werd positief geëvalueerd. Hun vertrek leidde echter tot een terugval in het succes van de handhaving. Het SOSoverleg, waarin verschillende partijen samenkwamen om snel op problemen in de wijk te reageren, werd als een van de grootste succesfactoren gezien. De Buurtkamer aan de Vrieseweg heeft een belangrijke functie als ontmoetingsplek en voor toezicht, hoewel de beperkte opkomst bij activiteiten vragen oproept over de toekomst ervan. De Verbindingskamer speelde een sleutelrol in het versterken van de sociale cohesie door middel van huis-aan-huisbezoeken en het opzetten van buurtactiviteiten, wat door bewoners zeer werd gewaardeerd. Het aanpakken van de afvalproblematiek blijft een groot knelpunt, ondanks intensieve schoonmaakacties door het buurtserviceteam en initiatieven zoals afvalcoaches. Dit probleem blijft hardnekkig en vraagt om meer aandacht. Daarnaast zijn verkeersveiligheidsmaatregelen, zoals de aanleg van een verkeersplateau, door bouwwerkzaamheden vertraagd, wat frustratie bij bewoners veroorzaakt. Toch worden er stappen ondernomen om bewoners te laten zien dat er aan oplossingen wordt gewerkt.

In het algemeen laten de resultaten zien dat, hoewel er op verschillende pijlers vooruitgang is geboekt, sommige problemen zoals afval en overlast hardnekkig zijn en blijvende aandacht vereisen.

6

Samenvatting

In het algemeen laten de resultaten zien dat, -hoewel er op verschillende pijlers vooruitgang is geboekt, sommige problemen zoals afval en overlast hardnekkig zijn en blijvende aandacht vereisen. Component 4 | Samenwerking De evaluatie laat zien dat de samenwerking tussen de gemeente, de aandachtsregisseur en externe partners zoals het Leger des Heils, politie, en bewonersgroepen goed heeft gewerkt, maar ook enkele verbeterpunten kent. Gemeentelijke medewerkers benoemen dat de integrale aanpak, zoals beoogd in het Plan van Aanpak, niet altijd volledig tot stand is gekomen. De functie van de aandachtsregisseur, die extern was aangesteld, leidde tot een gevoel van verminderde regie binnen de gemeente zelf. Hoewel de externe partners de samenwerking met de aandachtsregisseur als zeer positief ervoeren, gaven interne medewerkers aan dat er meer afstemming had moeten plaatsvinden met de wijkmanager. Daarnaast zijn er zorgen over de overdracht van de aanpak wanneer de opdracht van de aandachtsregisseur afloopt in 2024. Een concreet plan voor een nieuwe wijkmanager ontbreekt nog, wat onzekerheid creëert over de continuïteit. De samenwerking met bewoners wordt als fragiel ervaren. Hoewel de participatiegraad hoog is, voelen bewoners zich niet altijd serieus genomen door de gemeente. Bewoners willen meer eigenaarschap en betrokkenheid in besluitvormingsprocessen.

Met name de Beheergroep speelt een belangrijke rol, maar bewoners merken op dat belangrijke partners soms afwezig zijn bij bijeenkomsten, wat hun rol zou minimaliseren.

Evaluatie Kromhout - Kasperspad | Gemeente Dordrecht (2024)

De gemeente ervaart echter dat volledige gelijkwaardigheid niet altijd haalbaar is door politieke en budgettaire beperkingen. De samenwerking met het Leger des Heils is aanzienlijk verbeterd, met meer transparantie richting de buurt. Bewoners worden nu beter geïnformeerd over wat er speelt binnen de instelling, zoals via een gezamenlijk opgesteld stroomschema voor communicatie bij incidenten. Zowel gemeentelijke als externe partners erkennen het belang van de Beheergroep als platform voor samenwerking in de wijk. Er wordt echter gepleit voor een strategische focus, waarbij de vergaderingen meer gericht zijn op lange-termijnkwesties in plaats van praktische vragen die op andere momenten kunnen worden beantwoord. Het minder frequent bijeenkomen wordt positief ervaren, mits de focus ligt op de toekomst en strategische kwesties voor de wijk. Component 5 | Monitoring en evaluatie In deze evaluatie worden twijfels geuit over de representativiteit en bruikbaarheid van de onderzoeken die door het OCD zijn uitgevoerd. Vooral de schriftelijke enquêtes worden in twijfel getrokken, omdat een deel van de bewoners mogelijk de Nederlandse taal niet voldoende beheerst, wat betekent dat bepaalde groepen bewoners niet goed worden meegenomen. Dit kan leiden tot een onvolledig beeld van de ervaringen in de wijk.

7

Samenvatting

Er is behoefte om de kwantitatieve gegevens -uit de OCD-onderzoeken aan te vullen met kwalitatieve inzichten om een completer beeld te krijgen, vooral met betrekking tot indicatoren zoals het rapportcijfer ‘Prettig Wonen’, sociale samenhang, fysieke verloedering en sociale overlast. Daarnaast ontbreken belangrijke gegevens over huishoudsamenstelling, woningtype en sociaal-economische status, wat het moeilijk maakt om concrete uitspraken te doen over de diversiteit van de respondenten. Wat betreft de financiële monitoring is gebleken dat er in het eerste jaar bij enkele gemeentelijke medewerkers gebrek aan inzicht was in uitgaven die in de eerste periode van uitvoering waren gedaan. Dit had met name te maken met een interne wisseling van de gemeentelijke budgethouder, die op dat moment verantwoordelijk was voor het inboeken, monitoren en vastleggen van uitgaven van de aandachtsregisseur. Uit de evaluatie blijkt dat alle uitgaven van de aandachtsregisseur altijd zijn afgestemd en goedgekeurd door de bestuurlijk portefeuillehouder, maar dat dit niet altijd goed is vastgelegd. Gemeentelijke medewerkers merkten dit in 2023 op, wat intern vragen opriep over de toewijzing van middelen. Dit onderstreept de noodzaak van continue samenwerking en overdracht om te waarborgen dat er voldoende zicht is op financiële uitgaven en inzet van middelen.

Component 6 | Toekomstvisie Tijdens de evaluatie van component 6, waarin d e t o e ko m s tv i s i e vo o r h e t K ro m h o u tKasperspad centraal stond, werd onderzocht welke inzet noodzakelijk wordt geacht voor de wijk, zowel in termen van intensiteit als de vraag of het gebied in de toekomst als aandachtswijk moet worden beschouwd.

Evaluatie Kromhout - Kasperspad | Gemeente Dordrecht (2024)

Bij gemeentelijke medewerkers bestaan twijfels over de forse inzet van een aandachtsregisseur voor Kromhout-Kasperspad, zeker in vergelijking met andere wijken in Dordrecht die te maken hebben met vergelijkbare overlast en criminaliteit. Hoewel de wijk veel aandacht en middelen heeft gekregen, vragen zij zich af of deze aanpak in verhouding staat tot wat andere wijken ontvangen. Een aantal medewerkers stelt dat de verantwoordelijkheid beter terug kan worden gegeven aan een wijkmanager, waarbij de intensieve aanpak kan worden afgeschaald. Hoewel sommige medewerkers pleiten voor het afschalen van inzet, benadrukken externe p a r t n e r s e n b e w o n e r s d a t K ro m h o u tKasperspad blijvende aandacht nodig heeft vanwege de structurele aanwezigheid van kwetsbare doelgroepen. Zonder voortzetting van de extra inzet bestaat het risico dat de problemen, zoals sociale overlast en verloedering, snel zullen terugkeren. Bewoners vrezen dat de wijk opnieuw zal vervallen in oude problemen als de huidige maatregelen worden afgebouwd, en dringen aan op een langdurige strategie die samenwerking en monitoring centraal stelt. Gemeentelijke medewerkers pleiten voor een overdracht van de taken van de aandachtsregisseur naar een wijkmanager, maar benadrukken dat deze wijkmanager een profiel moet hebben dat aansluit bij de behoeften van de wijk.

De nieuwe wijkmanager moet scherp kunnen reageren op incidenten en goed in verbinding staan met de bewoners en partners in de wijk. Dit vraagt om specifieke kennis van juridische interventiemogelijkheden en de capaciteit om adequaat te handelen. Hoewel de huidige aanpak als te intensief wordt ervaren, onderstrepen de betrokkenen dat de wijk altijd extra aandacht en flexibiliteit nodig zal hebben. 8

Samenvatting

Financiële analyse

-Voor de periode 2021-2024 is het budget voor het plan van aanpak ‘Leefbaarheid KromhoutKasperspad’ efficiënt beheerd. Vanwege vertragingen bij fysieke projecten zijn er minder middelen onttrokken aan de reserves, wat ruimte biedt voor toekomstige investeringen, zoals de aanleg van een verkeersdrempel, ontmoetingsplek en de vergroening van de buurt. Ook is het behoud van de Buurtkamer tot 2026 een prioriteit. Om deze projecten te realiseren, is het belangrijk dat er na 2024 nieuwe financiële middelen beschikbaar blijven. D e f i n a n c i ë l e a n a l y s e va n d e ra a d s informatiebrieven en het bestedingsplan van de aandachtsregisseur laat zien dat de verwachte uitgaven voor 2025 en 2026 hoger zijn dan oorspronkelijk in de raadsinformatiebrief van april 2024 werd geschat. Dit is grotendeels te verklaren door aanvullende kostenposten, zoals de inzet van SUS-wachters, schoonmaak van de buurtkamer, interventies voor een schone wijk en extra ondersteuning voor de wijkmanager.

Conclusie De problematiek in de wijk KromhoutKasperspad is nauw verweven met bredere, landelijke vraagstukken, zoals dak- en thuisloosheid, verslavingsproblematiek en criminaliteit. Dit vraagt om een aanpak die verder gaat dan de wijk zelf. Het huidige zorgen strafrechtsysteem in Nederland biedt nog onvoldoende structurele oplossingen, waardoor de aanpak binnen de wijk zich voornamelijk richt op symptoombestrijding in plaats van het oplossen van de onderliggende problemen. De zorg in Nederland is overbelast, met p e r s o n e e l s t e ko r t e n e n ove r vo l l e G G Zinstellingen, waardoor overlastplegers vaak zonder directe hulp vrij blijven rondlopen.

Evaluatie Kromhout - Kasperspad | Gemeente Dordrecht (2024)

Dit leidt in de wijk regelmatig tot terugkerende overlast. Aangezien dit een landelijk probleem is, is bestuurlijke aandacht nodig vanuit de gemeente om de druk op de wijk te verlichten en naar structurele oplossingen te zoeken. Vanwege de structurele aanwezigheid van kwetsbare doelgroepen in de wijk, zoals daken thuislozen en mensen met psychische problemen, is blijvende aandacht voor de wijk noodzakelijk. Het helemaal loslaten van de wijk is volgens betrokkenen ook niet raadzaam, vanwege de structurele aanwezigheid van kwetsbare doelgroepen in het gebied. Uit het onderzoek blijkt dat externe partners en bewoners ervaren dat extra aandacht voor de wijk Kromhout-Kasperspad essentieel blijft om de behaalde resultaten vast te houden en de situatie beheersbaar te houden. Zonder blijvende inzet is er een risico dat de problemen, zoals verloedering en sociale overlast, snel terugkeren. Er is behoefte aan een langetermijnvisie van 5 tot 10 jaar voor het Kromhout-Kasperspad, waarin rekening wordt gehouden met de specifieke uitdagingen van de wijk. Deze visie moet flexibel zijn, maar ook duidelijk de continuïteit van de aanpak waarborgen. Daarnaast is het belangrijk om bewoners blijvend te betrekken in het proces. De huidige aanpak van de problemen in de wijk zou uitgebreid kunnen worden naar een bredere wijkaanpak voor de omliggende 19e-eeuwse Schil.

Hiermee kan worden voorkomen dat overlast zich verplaatst naar andere wijken. Een integrale aanpak, waarbij meerdere wijken en problemen gezamenlijk worden aangepakt, zou een duurzamer en effectiever resultaat kunnen bieden.

9

Inleiding

Dit rapport beschrijft de resultaten van het evaluatieonderzoek naar de intensieve aanpak in het Kromhout-Kasperspad, een wijk in Dordrecht die sinds 2020 bijzondere aandacht heeft gekregen met het plan van aanpak 'Krachtige daden voor het gebied Kromhout-Kasperspad'. Dit plan werd ontwikkeld om de leefbaarheid en veiligheid in de wijk te verbeteren, welke al jaren onder druk stonden door diverse sociale, fysieke en veiligheidsuitdagingen. De gemeenteraad heeft het plan in maart 2021 officieel vastgesteld en een bedrag van € 1,5 miljoen uit de reserves beschikbaar gesteld voor de uitvoering tot en met 2024. Het doel van deze evaluatie is om te bepalen in hoeverre deze intensieve aanpak succesvol is geweest en waar eventuele aandachtspunten liggen voor de toekomst. Hiervoor is uitgebreid onderzoek uitgevoerd op basis van een mixed-methods benadering, waarbij gebruik is gemaakt van verschillende onderzoeksmethoden, zoals documentanalyse, kwantitatieve data-analyse, diepteinterviews en focusgroepen. Dit biedt een uitgebreid inzicht in de diverse aspecten van de aanpak en betrokkenheid van belanghebbenden. Door middel van kwalitatieve en kwantitatieve methoden is inzicht verkregen in de effectiviteit van de ingezette maatregelen, de ervaringen en de resultaten die tot op heden zijn behaald. Daarnaast biedt dit rapport aanbevelingen voor de toekomst van het Kromhout-Kasperspad.

Het rapport beoogt niet alleen een terugblik te geven op de afgelopen jaren, maar ook een vooruitblik te bieden op hoe de aanpak verder aangescherpt en verbeterd kan worden. De evaluatie biedt daarmee een waardevolle kans om te reflecteren op de inspanningen die tot nu toe zijn geleverd en om te bepalen welke aanpassingen nodig zijn om de ambities voor het Kromhout-Kasperspad te realiseren. Dit rapport is dan ook bedoeld als een praktisch hulpmiddel voor beleidsmakers, uitvoerders en bewoners, met als doel het creëren van een veilige en prettige leefomgeving voor iedereen in het Kromhout-Kasperspad, voor nu en in de toekomst.

Disclaimer | Alle respondenten die hebben deelgenomen aan de kwalitatieve evaluatie binnen dit onderzoek, waren direct betrokken bij de planvorming, opstartfase, en/of uitvoering van het Plan van Aanpak voor het Kromhout-Kasperspad. Om deze reden richt dit onderzoek zich specifiek op gemeentelijke medewerkers, professionals in de wijk en bewoners die een rol hebben gespeeld in, of actief betrokken zijn geweest bij de uitvoering van het plan.

Evaluatie Kromhout - Kasperspad | Gemeente Dordrecht (2024)

10

Inhoudsopgave

Toelichting Hoofdstuk 1 Aanleiding en achtergrond

- Onderzoeksmethoden - Achtergrond en context - Acties voor fysiek, sociaal en veilig - Instellingen en hotspots in de wijk - Een tijdspad

13 14 15 16 17

Hoofdstuk 2 Kwantitatieve analyse

- Meetindicatoren OCD onderzoeken - Fix-meldingen - Meldingen bij politie - Conclusie

24 26 27 28

Hoofdstuk 3 Kwalitatieve evaluatie

- De kwalitatieve evaluatie - Component 1: planvorming - Component 2: opstartfase - Component 3: uitvoering - Component 4: samenwerking - Component 5: monitoring en evaluatie - Component 6: toekomstvisie

29 34 39 41 49 56 58

Hoofdstuk 4 Financiële analyse

- Financiële analyse raadsinformatiebrieven - Financiële analyse Bestedingsplan Kromhout-

63 65

Hoofdstuk 5 Conclusies en aanbevelingen

- Conclusies - Aanbevelingen

69 72

Tot slot

75

Evaluatie Kromhout - Kasperspad | Gemeente Dordrecht (2024)

Kasperspad 2024-2026

11

Evaluatie framework

Hoofdstuk 1 Aanleiding en achtergrond In dit hoofdstuk leest u informatie over de aanleiding en achtergrond van het gebied Kromhout-Kasperspad en vindt u een overzicht van de belangrijkste pijlers van het plan van aanpak. Tevens is een tijdslijn opgenomen die chronologisch inzicht geeft in de acties van de afgelopen jaren.

12

Onderzoeksmethoden

De volledige evaluatie is uitgevoerd op basis van een mixed-methods benadering, waarbij gebruik is gemaakt van verschillende onderzoeksmethoden, zoals documentanalyse, kwantitatieve dataanalyse, diepte-interviews en focusgroepen. Dit biedt een uitgebreid inzicht in de diverse aspecten van de aanpak en betrokkenheid van belanghebbenden.

Documentanalyse Voor dit evaluatieonderzoek zijn verschillende documenten geanalyseerd, waaronder het Plan van Aanpak ‘Krachtige daden voor het gebied Kromhout-Kasperspad’ en de voortgangsrapportage ‘Een terug- en vooruitblik op het Kromhout-Kasperspad’. Ook zijn de raadsbrieven geanalyseerd om inzicht te krijgen in de beslissingen, acties en resultaten die gedurende de looptijd van het plan zijn gepresenteerd.

Kwantitatieve data-analyse Er is een kwantitatieve data-analyse uitgevoerd op basis van de gegevens uit de onderzoeken van het Onderzoekscentrum Drechtsteden (OCD). De kwantitatieve data, die betrekking hebben op de leefbaarheids- en veiligheidsbeleving van de bewoners, zijn geanalyseerd en meegenomen in de evaluatie. Hiermee bieden we een objectief overzicht van de ontwikkeling van het gebied over de afgelopen jaren.

Kwalitatieve evaluatie Naast de documentanalyse en kwantitatieve data-analyse hebben we een uitgebreide kwalitatieve evaluatie uitgevoerd om dieper inzicht te krijgen in de ervaringen en perspectieven van verschillende betrokkenen. Hiervoor hebben we diepte-interviews gehouden met diverse stakeholdergroepen, zoals buurtbewoners, gemeentelijke medewerkers en professionals die werkzaam zijn in de wijk en betrokken zijn bij het plan van aanpak voor het Kromhout-Kasperspad. Als laatste zijn er focusgroepen georganiseerd met bewoners uit het gebied. Deze focusgroepen boden de mogelijkheid om in een groepssetting te discussiëren over de ervaringen van bewoners in de wijk en de impact van de maatregelen, de ervaren veranderingen in de buurt en de belangrijkste aandachtspunten voor de toekomst. De uitkomsten van zowel de diepte-interviews als de focusgroepen leverden waardevolle inzichten op die de kwantitatieve data en documentanalyse verder aanvullen. Deze kwalitatieve input helpt om een meer compleet beeld te schetsen van de ontwikkelingen in het gebied.

Evaluatie Kromhout - Kasperspad | Gemeente Dordrecht (2024)

13

Achtergrond en context

Het Kromhout-Kasperspad is al sinds 2017 door de gemeente aangemerkt als aandachtsgebied, met als doel de kwetsbaarheid van de wijk te verminderen. Het gebied, dat enkele straten en ongeveer 1.000 inwoners omvat, herbergt verschillende instellingen en bedrijven die de leefbaarheid beïnvloeden. In 2020 werd het 'Krachtige daden voor het gebied Kromhout-Kasperspad'-plan gelanceerd met concrete maatregelen om de leefbaarheid te verbeteren. Dit Plan van Aanpak was een reactie op de verschillende typen overlast die door bewoners werden ervaren, zoals afval op straat, geluidsoverlast, hangjongeren, openbaar dronkenschap, straatintimidatie, asociaal gedrag, drugshandel- en gebruik, wildplassen, vernielingen, vechtpartijen, verwarde mensen en de aanwezigheid van dak- en thuislozen. Een deel van de bewoners koppelde deze overlast aan locaties zoals het Leger des Heils, de coffeeshop en de casino's in de wijk.

Veilig, fysiek en sociaal Het plan richt zich op drie hoofdlijnen van leefbaarheid: fysiek, sociaal en veilig. Binnen deze drie sporen zijn verschillende acties en interventies gedefinieerd en uitgevoerd. Binnen het plan van aanpak staan diverse fysieke maatregelen genoemd om de leefomgeving te verbeteren. Er is ingezet op het vernieuwen en verbeteren van de infrastructuur, waaronder de vervanging van de verlichting op parkeerplaatsen en straten die niet voldeden aan de Nederlandse Praktijk Richtlijn. Daarnaast wordt beoogt om de aanleg van meer groen in het gebied aan te pakken, evenals het zwerfvuil. Er is ook aandacht voor grootschalige herontwikkelingen, zoals de sloop en nieuwbouw van panden op het Kromhout en de herontwikkeling van de Yulius-locatie. Het sociale spoor van het plan richt zich op het versterken van de gemeenschap en het verbeteren van de sociale cohesie in het gebied. Er wordt ingezet op het openen van een fysieke wijklocatie waar bewoners in contact kunnen komen met de politie, buurtwerkers en handhaving. Ook zijn er initiatieven opgestart waarbij bewoners actief betrokken worden bij het organiseren van buurtactiviteiten en het verbeteren van de leefbaarheid. Daarnaast wordt de visie ‘Opvang naar Wonen 2020-2025’ uitgevoerd, waarbij er aandacht is voor de doorstroom van dak- en thuislozen naar vaste woonplekken.

Op het gebied van veiligheid zijn er in het plan verschillende maatregelen opgenomen om de ervaren onveiligheid in het gebied te verminderen. Zo zijn er samenscholingsverboden opgelegd en is het cameratoezicht in het gebied versterkt. Daarnaast worden wijk- en gebiedsverboden toegepast om notoire overlastgevers te weren uit het gebied. Handhaving en politie zijn zichtbaarder aanwezig en er wordt intensief samengewerkt met diverse partners, waaronder het Leger des Heils, om de aanpak van overlastgevende individuen te coördineren en de veiligheid te vergroten.

Evaluatie Kromhout - Kasperspad | Gemeente Dordrecht (2024)

14

Het plan visueel weergeven

In onderstaand overzicht staan de verschillende acties zoals benoemd in het definitieve Plan van Aanpak ‘Krachtige daden voor het gebied Kromhout-Kasperspad’ (2021).

Evaluatie Kromhout - Kasperspad | Gemeente Dordrecht (2024)

15

Het plan visueel weergeven

In onderstaand overzicht zijn de verschillende accomodaties/instellingen en hotspots in de wijk aangegeven. Deze weergave is opgenomen in het definitieve Plan van Aanpak ‘Krachtige daden voor het gebied Kromhout-Kasperspad’ (2021).

Evaluatie Kromhout - Kasperspad | Gemeente Dordrecht (2024)

16

Een tijdspad

Voordat er inhoudelijk geëvalueerd wordt op de inzet, processen en samenwerking in het KromhoutKasperspad, brengen we onderstaand de belangrijkste acties en interventies die tussen 2020 en 2024 zijn ondernomen in het Kromhout-Kasperspad in kaart. Deze samenvatting is gebaseerd op een grondige analyse van alle beschikbare raadsinformatiebrieven die betrekking hebben op het Plan van Aanpak voor dit gebied. Door de acties in chronologische volgorde te plaatsen, wordt duidelijk hoe de aanpak zich in de tijd heeft ontwikkeld, welke maatregelen zijn genomen en welke resultaten zijn bereikt.

2020 Het plan van aanpak 'Krachtige daden voor het gebied Kromhout-Kasperspad' werd opgesteld met als doel de leefbaarheid en veiligheid in de wijk te verbeteren. Dit plan omvatte drie pijlers: sociaal, fysiek en veilig.

2021 Het plan van aanpak werd officieel vastgesteld in maart 2021. De pijlers en de bijbehorende doelstellingen werden gedeeld met de gemeenteraad. Per 1 mei is een aandachtsregisseur aangesteld. De regisseur heeft in de eerste periode sterk geïnvesteerd in het netwerk van partners en inwoners in de wijk. De volgende inzet is gepleegd in 2021 per pijler: Fysiek • Verbetering van de verlichting op het Kasperspad. • Aanleg van geveltuinen. • Beperking van lawaai en zwaar verkeer door nieuwbouwactiviteiten. • Extra inzet van afvalcoaches en het BuurtServiceTeam op het Vrieseplein. • Onderhoud door HVC en aannemers op kwaliteitsniveau A. • Bewoners betrokken bij de ontwikkeling van een nieuw verkeerscirculatieplan. • Succesvolle opruimdag eind september 2021. Sociaal • Oprichting van het bewonersplatform (Buurtplu) met vijf overleggroepen: 'Plan van aanpak', 'Beheergroep', 'Straatpraatje', 'Overleggroep het Leger des Heils', en 'De Vlindertuin’. • Regelmatige overlegmomenten tussen bewoners, de gemeente, wijkagent, buurtwerk, het Leger des Heils en Trivire.

Evaluatie Kromhout - Kasperspad | Gemeente Dordrecht (2024)

17

Tijdstpad Kromhout-Kasperspad

2021

• Regelmatige overlegmomenten tussen bewoners, de gemeente, wijkagent, buurtwerk, het Leger des Heils en Trivire. • Verbeterde communicatie met het actiecomité en betrokkenheid bij de visie 'Van opvang naar wonen' 2020-2025. • Inhuur van aanvullende expertise ('Budle Zorgt') voor persoonsgerichte aanpak bij cliënten van het Leger des Heils met een niet-westerse migratieachtergrond die overlast veroorzaken. Deze aanpak wordt gefinancierd vanuit de Blokhuisgelden voor de aanpak van dakloosheid. • Tijdelijke buurtkamer in voormalig Yulius-pand sinds 2021, bijdragend aan versterking sociale cohesie. Veiligheid • Persoonsgerichte aanpak voor notoire overlastgevers in samenwerking met partners zoals het Openbaar Ministerie en het Leger des Heils. • Inzet van SUS-wachters voor extra toezicht en aanspreken van mensen op hun gedrag. • Cameratoezicht in de wijk. • Aanwezigheid van twee vaste wijkboa's om continuïteit van de handhaving te borgen. • Bewoners dienden bezwaar in tegen de hernieuwde vergunning van Coffeeshop 't Geeltje; behandeling van dit bezwaar is in gang. Het Onderzoekcentrum Drechtsteden (OCD) heeft in het najaar van 2021 onderzoek gedaan naar de leefbaarheid- en veiligheidsbeleving van de inwoners in het Kromhout-Kasperspad. Dit onderzoek wordt gedurende de looptijd van het plan van aanpak (t/m 2024) jaarlijks herhaalt.

Om de ontwikkeling binnen deze pijlers te meten, worden de volgende indicatoren gemeten: Pijler

Indicator

2020

2021

Algemeen

Rapportcijfer Prettig Wonen

6,0

6,6

Sociaal

Schaalscore sociale samenhang (hoe hoger, hoe beter)

-

5,3

Fysiek

Schaalscore fysieke verloedering (hoe hoger, hoe meer verloedering

50%

47&

Veilig

Schaalscore sociale veiligheid (hoe hoger, hoe meer overlast)

53%

47%

Schema 1: de pijlers en indicatoren van het plan van aanpak leefbaarheid Kromhout-Kasperspad (OCD, 2021)

In de eerste meting van het OCD worden er al enkele positieve veranderingen waargenomen, zoals een stijging van het rapportcijfer 'Prettig Wonen' van 6,0 naar 6,6 en een afname van de overlast aan de hand van de schaalscore sociale veiligheid (van 53% naar 47%).

Evaluatie Kromhout - Kasperspad | Gemeente Dordrecht (2024)

18

Tijdstpad Kromhout-Kasperspad

2022 In februari 2022 en oktober 2022 zijn raadsinformatiebrieven verstuurd naar de gemeenteraad waarin de volgende inzet in de brief is toegelicht per pijler. Fysiek • Plaatsing van nieuwe verlichtingsarmaturen in het Kasperspad om de veiligheid en zichtbaarheid te verbeteren. • Huis-aan-huis enquêtes door afvalcoaches van HVC om bewustwording over afvalscheiding onder buurtbewoners te vergroten. Hieruit bleek dat bijna de helft van de bewoners op de hoogte is van afvalscheiding, maar dit niet toepast; focus op gedragsverandering in het komende jaar. • Verhoging van de beeldkwaliteitseis van B naar A in het gebied, wat heeft geleid tot een hogere frequentie van afvalverwijdering door samenwerkingspartners. • Twee grote herontwikkelingsprojecten: • Bouw van 35 stadswoningen en appartementen op de hoek KromhoutWarmoezierspad, met oplevering voor de kerst in 2022. • Herontwikkeling van de voormalige Yulius-locatie, met 28 eengezinswoningen, waarbij de start van sloop- en nieuwbouwwerkzaamheden wordt voorbereid. • In 2023 starten rioleringswerkzaamheden, gevolgd door herinrichting van het Kromhout, met betrokkenheid van het bewonersplatform. • Extra inzet op het schoonhouden van de omgeving, met nadruk op hotspots bij ondergrondse containers op de Vrieseweg, Warmoezierspad en Kasperspad, in samenwerking met Leger des Heils, ondernemers en bewoners.

Sociaal • Versterking van het bewonersplatform in samenwerking met Buurtwerk, met oprichting van commissies die in contact staan met de gebiedsregisseur. • Organisatie van activiteiten door commissies, zoals een kerstwensboom, wekelijkse soep en brood voor eenzame bewoners en kleurwedstrijden voor kinderen. • Monitoring van klachten over cliënten van het Leger des Heils door een commissie van het bewonersplatform, in samenwerking met het Leger des Heils en de gebiedsregisseur, om negatieve trends om te buigen. • Vestiging van een politieservicepunt en Buurtkamer op Vrieseweg 10-12 rond september 2022, als werkplek voor wijkagenten en ontmoetingsplek voor bewoners. • Politieservicepunt die functioneert als uitvalsbasis voor wijkagenten, met aanwezigheid van wijkmanager en buurtwerkers om zichtbaarheid te verbeteren en sociale cohesie te versterken. • Buurtkamer die sociale activiteiten faciliteert voor een brede doelgroep, georganiseerd door Buurtwerk en bewonersplatform 'de Buurtplu’. Voorbeelden van activiteiten: soepmiddagen

Evaluatie Kromhout - Kasperspad | Gemeente Dordrecht (2024)

19

Tijdstpad Kromhout-Kasperspad

2022 Veilig • Leger des Heils heeft in samenwerking met buurtbewoners een klachtenlijst opgesteld, waarbij geluidsoverlast als grootste probleem werd geïdentificeerd. Daarom zijn het rookplein en een tennistafel op het terrein van het Leger des Heils verplaatst. • De politie heeft twee succesvolle drugsacties uitgevoerd, wat leidde tot aanhoudingen en beëindiging van overlastklachten vanuit de betrokken panden. • Daarnaast hebben verschillende overlastgevers een wijk- en gebiedsverbod opgelegd gekregen, en is de handhaving van het samenscholingsverbod in dit gebied verlengd. • Er worden SUS-wachters ingezet voor extra toezicht met focus op overlastgevend gedrag. • In april 2022: Overgang van nachtopvang van Leger des Heils naar Kromhout, wat tijdelijk leidde tot onrust en een opleving van overlastmeldingen. Gemiddeld werden er maandelijks 24 incidenten genoteerd, met een piek van 40 incidenten in mei 2022. De overlastmeldingen stabiliseerden weer naar het oude niveau vanaf juni 2022, na de piek in mei. • Een kleine groep van circa vijftien deelnemers van het Leger des Heils verantwoordelijk voor een groot deel van de overlast. Deze groep wordt individueel gemonitord en aangepakt, maar doorstroomproblemen zorgen voor blijvende overlast.

• Drie brandstichtingen bij het Leger des Heils in juli en augustus 2022, wat leidde tot de invoering van extra veiligheidsmaatregelen en een intensieve monitoring van omwonenden om maatschappelijke onrust te beperken. • Twee integrale controles uitgevoerd bij bedrijven aan de Sint Jorisweg in het kader van ondermijnende signalen. • Evaluatie van het cameratoezicht, met een besluit over de voortzetting van de inzet van camera's in het gebied Kromhout, gepland voor december 2022. Het Onderzoekcentrum Drechtsteden (OCD) heeft in het najaar van 2022 opnieuw onderzoek gedaan naar de leefbaarheid- en veiligheidsbeleving van de inwoners in het KromhoutKasperspad. De volgende voortgang is in 2022 gemeten:

Pijler

Indicator

2020

2021

2022

Algemeen

Rapportcijfer Prettig Wonen

6,0

6,6

6,8

Sociaal

Schaalscore sociale samenhang (hoe hoger, hoe beter)

-

5,3

5,3

Fysiek

Schaalscore fysieke verloedering (hoe hoger, hoe meer verloedering

50%

47%

40%

Veilig

Schaalscore sociale veiligheid (hoe hoger, hoe meer overlast)

53%

47%

40%

Schema 2: de pijlers en indicatoren van het plan van aanpak leefbaarheid Kromhout-Kasperspad (2021 en 2022)

Evaluatie Kromhout - Kasperspad | Gemeente Dordrecht (2024)

20

Tijdstpad Kromhout-Kasperspad

2023 In maart 2023 en december 2023 zijn raadsinformatiebrieven verstuurd naar de gemeenteraad waarbij de volgende inzet is toegelicht per pijler. Sociaal • Nauwe samenwerking met bewonersplatform 'De Buurtplu' en periodiek overleg in de Beheergroep. • Implementatie van een gezamenlijke 'beslisboom' voor communicatie bij buurtincidenten. • Inzet van de Verbindingskamer door woningcorporatie Trivire, om huurders actief te betrekken en te stimuleren deel te nemen aan buurtactiviteiten • Het bewonersplatform 'De Buurtplu' heeft verschillende activiteiten georganiseerd, zoals een buurtbarbecue en de opening van de Vlindertuin. • Actieve samenwerking tussen het bewonersplatform en het Leger des Heils om de belangen van bewoners te behartigen. Fysiek • Lopende gebiedsontwikkelingen zoals de sloop en nieuwbouw van de Yuliuslocatie, de bouw van het hotel Vrieseplein, en de vernieuwing van de riolering in het Kromhout. • Start van rioolwerkzaamheden in oktober 2023, met tijdelijke stop vanwege asbestonderzoek. • Implementatie van een buurtmaatje tijdens de rioolwerkzaamheden om bewoners te ondersteunen en informeren. • Herinrichting van het Kromhout gepland na de verzakking van de straat na rioolwerkzaamheden. • Plannen voor vergroening, in navolging van het 'bewegend bos' op de Sint Jorisweg. Veilig • Het cameratoezicht in de buurt is verlengd tot 1 juni 2024.

Er wordt gewerkt aan een beleidskader voor cameratoezicht, dat in het eerste kwartaal van 2024 verwacht wordt. Op basis van dit kader zal de toekomstige vormgeving van het cameratoezicht worden bepaald. • De inzet van 'SUS-wachters' (buurtwachten zonder formele bevoegdheden) wordt naar verwachting per januari 2024 stopgezet. De SUS-wachters waren vooral gericht op het melden van zwerfvuil via Fixi, maar hun rol in het signaleren van overlast bleek beperkt. • De inzet van twee wijkhandhavers (BOA's) in het gebied wordt voortgezet, gezien hun belangrijke rol in het handhaven van de openbare orde. • Afgelopen zomer werd overlast door vermoedelijke drugshandel bij een pand aan het Warmoezierspad aangepakt. Dit leidde tot een politieonderzoek en de sluiting van een deel van het pand door de burgemeester. Samen met woningcorporatie Trivire wordt de verhuizing van de betreffende bewoner voorbereid.

Evaluatie Kromhout - Kasperspad | Gemeente Dordrecht (2024)

21

Tijdstpad Kromhout-Kasperspad

2023 Het Onderzoekcentrum Drechtsteden (OCD) heeft in het najaar van 2023 opnieuw onderzoek gedaan naar de leefbaarheid- en veiligheidsbeleving van de inwoners in het KromhoutKasperspad. Onderstaande voortgang is in 2023 gemeten: Indicator

2020

2021

2022 2023

Algemeen Rapportcijfer Prettig Wonen

6,0

6,6

6,8

6,7

Sociaal

Schaalscore sociale samenhang (hoe hoger, hoe beter)

-

5,3

5,3

5,3

Fysiek

Schaalscore fysieke verloedering (hoe hoger, hoe meer verloedering)

50%

47%

40%

37%

Veilig

Schaalscore sociale veiligheid (hoe hoger, hoe meer overlast)

53%

47%

40%

33%

Pijler

Schema 3: de pijlers en indicatoren van het plan van aanpak leefbaarheid Kromhout-Kasperspad (2021, 2022 en 2023)

Uit de resultaten van het OCD blijkt dat de ervaren leefbaarheid is verbeterd van een 6,0 naar een 6,7 op basis van het rapportcijfer 'prettig wonen'. De sociale samenhang is constant gebleven in de periode 2020-2023 en daarnaast is een afname te zien in de ervaren fysieke verloedering (van 50% in 2020 naar 37% in 2023) en sociale overlast (van 53% in 2020 naar 33% in 2023) volgens de resultaten van het OCD.

2024 In april 2024 is de laatste raadsbrief verstuurd met daarin de resultaten van het OCDonderzoek dat in het najaar van 2023 is uitgevoerd. In deze raadsbrief worden echter maar enkele acties benoemd die in 2024 zullen worden ingezet. De inzet is aangevuld met acties die zijn benoemd door gemeentelijke medewerkers en professionals die aan het evaluatieonderzoek hebben deelgenomen. Het Onderzoekcentrum Drechtsteden (OCD) zal in het najaar van 2024 opnieuw onderzoek doen naar de leefbaarheid- en veiligheidsbeleving van de inwoners in het Kromhout-Kasperspad. Deze resultaten zullen in 2025 beschikbaar zijn.

• Het uitvoeren van een evaluatieonderzoek van het plan van aanpak door een externe partij. • De Verbindingskamer zet in op het versterken van de sociale cohesie in de buurt. Zij verbindt vanuit een proactieve benadering bewoners en bewonersgroepen door huis aan huis in gesprek te gaan met bewoners en contact te onderhouden via een WhatsApp-groep. • In de zomer is de buurtbarbecue ‘Eten bij de Buren’ georganiseerd door bewoners uit de wijk. Bij deze barbecue zijn meer dan 100 bewoners aanwezig geweest. • Het organiseren van een bewonersfeest o.b.v. de Verbindingskamer in september. • Het OCD onderzoek naar leefbaarheid- en veiligheidsbeleving in het Kromhout-Kasperspad vindt plaats in het najaar van 2024. Evaluatie Kromhout - Kasperspad | Gemeente Dordrecht (2024)

22

Evaluatie framework

Hoofdstuk 2 Kwantitatieve evaluatie In dit hoofdstuk leest u de kwantitatieve data-analyse die is uitgevoerd op basis van de gegevens van het Onderzoekscentrum Drechtsteden (OCD). De kwantitatieve data, die betrekking hebben op de leefbaarheids- en veiligheidsbeleving van de bewoners, zijn in dit hoofdstuk geanalyseerd. Deze data bieden een overzicht van de ontwikkeling van het gebied over de afgelopen jaren.

Evaluatie Kromhout - Kasperspad | Gemeente Dordrecht (2024)

23

Meetindicatoren

Het Onderzoekcentrum Drechtsteden (OCD) heeft gedurende de looptijd van het plan van aanpak (t/m 2024) jaarlijks onderzoek gedaan naar de leefbaarheid- en veiligheidsbeleving van de inwoners in het Kromhout-Kasperspad. Om de ontwikkeling binnen deze pijlers te meten, wordt in ieder geval het Rapportcijfer ‘Prettig Wonen’ als indicator aangehouden. Ook indicatoren als sociale samenhang, fysieke verloedering en sociale overlast zijn indicatoren die zijn gemonitord gedurende de looptijd van het plan van aanpak. De indicatoren die door het OCD zijn gemonitord, worden hieronder kort toegelicht waarna een analyse van de indicatoren in de periode 2021 tot 2024 volgt. Sociale samenhang: De sociale samenhang verwijst naar de mate waarin bewoners met elkaar verbonden zijn en hoe ze met elkaar omgaan. Het gaat om de onderlinge relaties, het gevoel van vertrouwen en betrokkenheid binnen de gemeenschap. Sociale samenhang kan bijdragen aan een veilige, ondersteunende en prettige woonomgeving. Fysieke verloedering: De schaalscore 'veel fysieke verloedering' geeft het aandeel inwoners weer dat zelf veel overlast ervaart van rommel op straat, bekladding van muren/gebouwen en/ of vernieling van straatmeubilair.

Sociale veiligheid: Bij het vragen naar ervaren overlast hanteert het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) al een aantal jaren de methode om eerst te vragen óf een vorm van overlast voorkomt in de buurt en vervolgens in welke mate men er zelf last van ervaart. We passen die methode ook toe in de vragenlijst voor het Kromhout – Kasperspad e.o. Kwantitatieve analyse | Leefsituatie Kromhout-Kasperspad, OCD onderzoeken In het gebied Kromhout-Kasperspad is het rapportcijfer voor 'prettig wonen' in de afgelopen jaren licht verbeterd. In 2020 werd het wonen in de buurt beoordeeld met een 6,0, terwijl dit cijfer in 2021 steeg naar 6,6 en in 2022 verder opliep naar 6,8. In 2023 daalde het rapportcijfer licht naar 6,7, maar dit blijft nog steeds hoger dan het niveau van 2020, voorafgaand aan de start van de gemeentelijke aanpak (OCD, 2021, 2022, 2023). Het percentage bewoners dat het wonen als (zeer) prettig ervaart, steeg eveneens: in 2021 vond 71% het prettig wonen, een verbetering ten opzichte van 2020 toen nog 40% van de bewoners aangaf ontevreden te zijn. In 2022 was dit percentage gestegen naar 77% en in 2023 bleef dit stabiel met 76% van de bewoners die het wonen als (zeer) prettig ervaart. Ook het aandeel bewoners dat het wonen als (zeer) onprettig ervaart, nam sinds 2020 af: van 40% in 2020 naar 25% in 2021, 22% in 2022 en 21% in 2023 (OCD, 2021, 2022, 2023).

Evaluatie Kromhout - Kasperspad | Gemeente Dordrecht (2024)

24

Kwantitatieve analyse OCD-cijfers 2021-2024

De sociale samenhang in de buurt bleef echter onveranderd gedurende deze periode, met een constante schaalscore van 5,3 in 2021, 2022 en 2023. Dit toont aan dat er op het gebied van onderlinge betrokkenheid en relaties tussen buurtbewoners geen vooruitgang is geboekt (OCD, 2021, 2022, 2023). Wel verbeterde de fysieke leefomgeving enigszins. In 2020 gaf nog 52% van de bewoners aan overlast te ervaren van fysieke verloedering, zoals rommel op straat en vernielingen. Dit percentage daalde naar 47% in 2021, 40% in 2022 en verder naar 37% in 2023 (OCD, 2021, 2022, 2023). Op het gebied van sociale veiligheid is er eveneens een afname van overlast zichtbaar. In 2020 ervaarde 53% van de bewoners sociale overlast, zoals hinder van rondhangende jongeren of dronken mensen op straat. Dit percentage daalde naar 47% in 2021, 40% in 2022 en 33% in 2023 (OCD, 2021, 2022, 2023). Hoewel er dus duidelijke verbeteringen zijn in fysieke verloedering en sociale veiligheid, blijft het niveau van sociale samenhang een aandachtspunt. Over het geheel genomen toont de situatie in 2023 lichte verbeteringen vergeleken met 2020, maar de vooruitgang is voornamelijk gerealiseerd in het jaar 2021, waarna de situatie grotendeels stabiel bleef.

Pijler

Indicator

2020

2021

2022

2023

Algemeen

Rapportcijfer Prettig Wonen

6,0

6,6

6,8

6,7

Sociaal

Schaalscore sociale samenhang (hoe hoger, hoe beter)

-

5,3

5,3

5,3

Fysiek

Schaalscore fysieke verloedering (hoe hoger, hoe meer verloedering

50%

47%

40%

37%

Veilig

Schaalscore sociale veiligheid (hoe hoger, hoe meer overlast)

53%

47%

40%

33%

Schema 4: Gemeente Dordrecht. (2024). Raadsinformatiebrief - Voortgang plan van aanpak Kromhout-Kasperspad. April 2024.

Bekendheid maatregelen In het OCD-onderzoek van 2023 is de bekendheid van de beheermaatregelen in de wijk KromhoutKasperspad onder bewoners in kaart gebracht. Met dit onderdeel is inzicht verkregen in welke maatregelen bewoners opmerken en hoe zij de effectiviteit ervan ervaren. Uit de cijfers van het OCD onderzoek in 2023 kwam naar voren dat het cameratoezicht (63%) en de inzet op het verwijderen van zwerfafval (59%) volgens buurtbewoners de meest zichtbare maatregelen zijn. Minder opgemerkt worden de aanpak van overlastgevende panden (9%), de inzet van de aandachtsregisseur (10%), SUS-wachters (19%), afvalcoaches (26%) en de beveiliger van het Leger des Heils (36%). Wat betreft de ervaren effectiviteit vinden buurtbewoners de inzet van de beveiliger van het Leger des Heils het meest effectief (74%), gevolgd door de inzet van de aandachtsregisseur (66%), politie (65%), en Handhaving (58%). Ook het verwijderen van zwerfafval wordt door een meerderheid van de bewoners als een belangrijke maatregel gezien (55%). Ondanks de genomen maatregelen geeft vier op de tien buurtbewoners aan dat zij graag aanvullende beheermaatregelen zouden zien. Zo wordt de behoefte aan meer toezicht en strengere handhaving, ook in de avond, het meest benoemd. Daarnaast vragen bewoners om extra aandacht voor het schoonhouden van de buurt. (OCD, 2023, Leefsituatie Kromhout Kasperspad)

Evaluatie Kromhout - Kasperspad | Gemeente Dordrecht (2024)

25

Kwantitatieve analyse OCD-cijfers 2021-2024

Gemeentelijke aandacht in de buurt De perceptie van bewoners over de betrokkenheid en communicatie van de gemeente is tussen 2021 en 2023 grotendeels stabiel gebleven. Ongeveer 15 tot 20% van de bewoners geeft aan niet tevreden te zijn over de mate van aandacht die de gemeente aan de wijk besteedt. Daarentegen is twee derde van de bewoners (67%) van mening dat de gemeente voldoende aandacht heeft voor de leefbaarheid en veiligheid in hun buurt. Minder positief zijn bewoners over hoe de gemeente luistert naar hun mening, waarbij slechts 33% vindt dat hun stem voldoende gehoord wordt. Daarnaast ervaart 35% van de bewoners dat er ruimte is voor hun ideeën en initiatieven, wat een verbetering laat zien ten opzichte van 2022, toen dit percentage nog op 24% lag. Dit duidt erop dat er in het afgelopen jaar enige vooruitgang is geboekt op het gebied van bewonersparticipatie. (OCD, 2023, Leefsituatie Kromhout Kasperspad) Fixi-meldingen Uit de analyse van de Fixi-meldingen in het Kromhout-Kasperspad blijkt een aanzienlijke toename in het aantal meldingen tussen januari 2023 en juni 2024. Bewoners vroegen tijdens een beheergroepoverleg om dit overzicht, omdat ze benieuwd waren of er in 2024 meer meldingen worden gedaan dan in 2023.

De resultaten laten inderdaad zien dat het aantal meldingen in 2024 significant is toegenomen, met een stijging van ongeveer 30% tot 270% vergeleken met het jaar ervoor, terwijl de verwachting slechts een stijging van 10% per jaar was. In 2023 werden de meeste meldingen gedaan in de categorieën "handhaving openbare ruimte" (39%), "afval" (30%) en "wegen, bestrating en paden" (11%). (Gemeente Dordrecht, Fixi-meldingen 2023-2024, juni 2024) De hotspots waar de meeste meldingen plaatsvonden, waren onder andere het Kasperspad ter hoogte van het Vriesepoortshof, het Vrieseplein, het Warmoezierspad (midden), Kromhout ter hoogte van het Leger des Heils, en het Kasperspad aan de Sint Jorisweg. In 2024 is het aantal meldingen in de categorieën "afval" en “handhaving openbare ruimte" verder toegenomen. Afvalmeldingen maken in 2024 maar liefst 43% van het totaal aantal meldingen uit, terwijl handhaving openbare ruimte goed is voor 34% van de meldingen. Meldingen over wegen, bestrating en paden zijn in 2024 gedaald naar 7%. Dit laat zien dat afvalproblematiek steeds meer een dominant issue wordt in de wijk. Wat betreft de locaties van de meldingen blijven de hotspots in 2024 grotendeels dezelfde als in 2023. De meeste meldingen komen nog steeds van het Kasperspad ter hoogte van het Vriesepoortshof en het Vrieseplein.

Ook het Kromhout ter hoogte van het Leger des Heils en het Warmoezierspad blijven plekken waar relatief veel meldingen worden gedaan. (Gemeente Dordrecht, Fixi-meldingen 2023-2024, juni 2024)

Evaluatie Kromhout - Kasperspad | Gemeente Dordrecht (2024)

26

Kwantitatieve analyse OCD-cijfers 2021-2024

Politieregistraties Uit de analyse van de politieregistraties door het OCD blijkt dat het aantal meldingen van overlast door alcohol, drugs, zwervers en verwarde/overspannen personen in het gebied Kromhout-Kasperspad hoger ligt dan gemiddeld in de rest van Dordrecht. De meldingen over zwervers en verwarde personen vertonen meer fluctuaties, met een daling in het tweede en derde kwartaal van 2023 vergeleken met voorgaande jaren. Over het algemeen blijft KromhoutKasperspad een gebied waar meer meldingen van overlast worden geregistreerd dan in de rest van de stad. Uit de criminaliteitsmeldingen van het gebied Kromhout-Kasperspad blijkt dat met name het aantal meldingen van mishandeling per 1.000 inwoners opvallend hoog is. In de afgelopen jaren lag dit aantal bijna elk kwartaal op het dubbele van het gemiddelde in Dordrecht, en in 2022 bereikte het aantal meldingen het hoogste niveau sinds 2019. In het tweede en derde kwartaal van 2022 was het aantal meldingen van mishandeling zelfs drie keer zo hoog als in Dordrecht als geheel. Ook bedreigingen worden vaker gemeld in Kromhout-Kasperspad dan in de rest van de stad. Wat betreft diefstallen van snor-, brom- en gewone fietsen lag het aantal meldingen in 2022 rond het Dordtse gemiddelde, wat een lichte verbetering is ten opzichte van voorgaande jaren waarin dit aantal vaak iets hoger was.

Evaluatie Kromhout - Kasperspad | Gemeente Dordrecht (2024)

27

Kwantitatieve analyse OCD-cijfers 2021-2024

Conclusie In 2023 bleef de leefbaarheid in het gebied Kromhout-Kasperspad vrijwel onveranderd ten opzichte van het voorgaande jaar (er is een daling te zien van 40% in 2022 naar 37% in 2023). Op het gebied van veiligheid is een iets grotere daling te zien, waarbij in 2022 40% van de bewoners veel sociale overlast ervaarde, terwijl dit percentage in 2023 daalde naar 33%. De cijfers laten zien dat de grootste vooruitgang in 2021 is geboekt, een jaar waarin merkbare verbeteringen zichtbaar werden bij de bewoners. Sindsdien zijn de problemen rondom sociale overlast en fysieke verloedering geleidelijk afgenomen tussen 2021 en 2022, maar het algemene gevoel van prettig wonen, de sociale veiligheid en tevredenheid over de leefomgeving is grotendeels stabiel gebleven tussen 2022 en 2023. Daarnaast blijkt uit de analyse van de Fixi-meldingen dat afvalproblematiek een belangrijk knelpunt blijft in de wijk. Het aantal meldingen over afval is in 2024 verder gestegen en vertegenwoordigt inmiddels 43% van het totaal aantal meldingen. Dit wijst erop dat het aanpakken van afval en de handhaving van een schone openbare ruimte essentiële aandachtspunten blijven voor de verdere verbetering van de leefbaarheid in het gebied.

De conclusie die getrokken kan worden uit het hoge aantal meldingen bij de politie in het KromhoutKasperspad is dat er een duidelijke behoefte bestaat aan meer handhaving en toezicht in het gebied. Het feit dat het aantal meldingen van overlast, mishandelingen en bedreigingen significant hoger ligt dan in de rest van Dordrecht wijst erop dat de problemen rondom veiligheid nog steeds een grote zorg zijn voor de bewoners. Op basis van het gemeten rapportcijfer ‘Prettig Wonen’ en de indicatoren sociale samenhang, fysieke verloedering en sociale overlast waarmee de aanpak is gemonitord, blijkt dat de situatie in de wijk duidelijk is verbeterd sinds 2020, wat aantoont dat de genomen maatregelen effect hebben gehad. Hoewel 2023 een stabiel jaar was, blijft het afvalprobleem en de behoefte aan meer toezicht en handhaving een aandachtspunt om de leefbaarheid verder te optimaliseren. Pijler

Indicator

2020

2021

2022

2023

Algemeen

Rapportcijfer Prettig Wonen

6,0

6,6

6,8

6,7

Sociaal

Schaalscore sociale samenhang (hoe hoger, hoe beter)

-

5,3

5,3

5,3

Fysiek

Schaalscore fysieke verloedering (hoe hoger, hoe meer verloedering

50%

47%

40%

37%

Veilig

Schaalscore sociale veiligheid (hoe hoger, hoe meer overlast)

53%

47%

40%

33%

Bron: Gemeente Dordrecht. (2024). Raadsinformatiebrief - Voortgang plan van aanpak Kromhout-Kasperspad. April 2024.

Evaluatie Kromhout - Kasperspad | Gemeente Dordrecht (2024)

28

Evaluatie framework

Hoofdstuk 3 Kwalitatieve evaluatie In dit hoofdstuk leest u de kwalitatieve input van drie belangrijke stakeholdergroepen in het Kromhout-Kasperspad. Gemeentelijke medewerkers, professionals uit de wijk en bewoners zijn geïnterviewd en hebben geëvalueerd op de afgelopen jaren aan de hand van zes componenten.

Evaluatie Kromhout - Kasperspad | Gemeente Dordrecht (2024)

29

Over de kwalitatieve evaluatie

Om deze evaluatie systematisch en uitgebreid te kunnen uitvoeren, is een evaluatieframework opgebouwd rondom zes hoofdcomponenten. Het evaluatieframework is met zorg bepaald in samenspraak met de gemeente Dordrecht. Het geeft zowel een beeld van de procesmatige als de inhoudelijke aspecten van de aanpak en brengt tevens de resultaten in kaart. Het evaluatieframework is opgebouwd rondom zes hoofdcomponenten. Dit framework zal consistent en uniform worden toegepast in de evaluatie en geldt voor alle stakeholdergroepen (interne stakeholders, externe partijen en bewoners), zodat iedere stakeholdergroep via dezelfde onderzoekslijn de aanpak van het Kromhout-Kasperspad evalueert. Voor de evaluatie van de aanpak worden zowel kwantitatieve als kwalitatieve gegevens gebruikt. Het framework is verdeeld in de volgende zes componenten:

Component 1

Planvorming Dit onderdeel richt zich op de motivaties achter het plan van aanpak, het proces en de informatie die hebben geleid tot de vorming van het plan.

Component 2

Startfase Hier wordt de aandacht gevestigd op de start van de aanpak, de rolverdeling en de initiële samenwerking tussen stakeholders.

Component 3

Uitvoering Dit deel evalueert de daadwerkelijke uitvoering van de interventies en initiatieven, inclusief hun effectiviteit en verbeterpunten.

Component 4

Betrokkenheid Stakeholders Dit onderdeel onderzoekt hoe stakeholders zijn betrokken bij verschillende fasen van het plan en hoe zij de samenwerking en communicatie ervaren.

Component 5

Monitoring en Evaluatie Deze sectie focust op de kwantitatieve analyse en de evaluatie van de meetbare resultaten. Ook brengt het in kaart hoe stakeholders kijken naar de kwantitatieve meetindicatoren en -methoden.

Component 6

Vooruitblik 2025 Tot slot wordt in de evaluatie gekeken naar de toekomst en de behoefte aan voortzetting of afronding van het plan en de borging van inzet.

Evaluatie Kromhout - Kasperspad | Gemeente Dordrecht (2024)