Dordrecht Programma RTB - Deel B - def 19-1-2026.pdf
Tekst van het document
Eigenaar document
Datum
Pagina
Programma r&t buitengebieden Dordrecht– Deel B
1.0
Gemeente Dordrecht + Bureau voor Ruimte en Vrije Tijd
September 2025
54 van 80
Figuur 6.9: Bezoekfrequentie per Resono-gebied (mei t/m oktober 2024) Sliedrechtse Biesbosch / Merwelanden:
Overgangs-zone Stad-Achterland
Nieuwe Dordtse Biesbosch
Louisa Cannemanspolder & Viersprong/de Elzen
OostZuidhaven
100% 90% 46%
70%
54% 65%
60%
58% 69%
65%
64% 74%
31%
32%
33%
21% 9%
6%
5%
32%
32% 25%
24% 6%
Sl ie dr ec ht s
-Z ui dh av en
7%
5%
34%
e Bi Be es Po zo bo ek ld sc e er h r sc St en ed tr ed um ijk Bi es bo sc M h e rw H el e de en pl as Zu ile G sp rie ol nd de m r us eu m O pa ve d rg an Re gs ch zo te ne rh el de ft H N ov ie uw en P4 e D / Li or be nk dt zi er se nk he Bi pl lft es as N bo / ie ho sc uw h nd e en D or ui dt tla se at Bi es bo sc h
0%
30%
os t
21%
37%
D Ca e El nn ze em n an sp ol D de e r Vi er sp ro ng
28%
O
42%
20%
Kr ek en ge bi ed
64% 75%
91%
30%
10%
62%
77%
50% 40%
61%
Lo ui se
80%
1x per dag of vaker 1x per week of vaker 1x per maand of vaker minder vaak dan 1x per maand
Documentnaam
Versie
Eigenaar document
Datum
Pagina
Programma r&t buitengebieden Dordrecht– Deel B
1.0
Gemeente Dordrecht + Bureau voor Ruimte en Vrije Tijd
September 2025
55 van 80
6.2.3 Kruisbezoek Als een bezoeker tijdens een bezoek aan de buitengebieden meerdere Resono-gebieden aandoet, spreken we van kruisbezoek. Tabel 6.2 toont de omvang van het kruisbezoek tussen de 14 deelgebieden. Hoe roder de cel, hoe groter het aandeel bezoekers dat vanuit één deelgebied ook een ander gebied bezoekt. Het percentage geeft daarmee inzicht in de manier waarop bezoekers zich door het gebied bewegen. Wat valt op? § Het Wantij vormt zoals te verwachten een natuurlijke barrière tussen gebieden ten noorden (Sliedrechtse Biesbosch/Merwelanden) en ten zuiden (overige deelgebieden) van het Wantij. Tussen deze gebieden is beperkt kruisbezoek zichtbaar. § Kruisbezoek tussen de Resono-gebieden ten zuiden van het Wantij is sterker dan het kruisbezoek tussen de Resono-gebieden in deelgebied 1 (Sliedrechtse Biesbosch/Merwelanden). Dat is waarschijnlijk te verklaren door het Wantij die de buitengebieden doorsnijd en de beperkte verbindingen tussen de Merwelanden en de rest van de buitengebieden. § Bezoekers aan Overgangszone de Hoven doen het minst vaak ook andere gebieden aan. Dit geldt in iets mindere mate ook voor de Merwedeplas en het Krekengebied Sliedrechtse Biesbosch. §
Documentnaam
Versie
Eigenaar document
Datum
Pagina
Programma r&t buitengebieden Dordrecht– Deel B
1.0
Gemeente Dordrecht + Bureau voor Ruimte en Vrije Tijd
September 2025
56 van 80
Tabel 6.2: Kruisbezoek tussen de Resono-gebieden (mei t/m oktober 2024) Horizontaal: Bezoekers aan locaties. Verticaal: % ook gezien bij locaties Bezoekerscentrum Biesbosch
Krekengebied Sliedrechtse Biesbosch
Overgangszone de Hoven
P4/ bezinkplas/ hondenuitlaat
Rechterhelft Nieuwe Dordtse Biesbosch
Linkerhelft Nieuwe Dordtse Biesbosch
De Viersprong
Louisa Cannemanspolder
Merwedeplas
100
24,21
28
7,72
51,36
26,31
4,62
2,69
3,37
3,18
3,44
2,61
3,37
4,84
Merwedeplas
35,95
100
35,2
6,71
21,73
12,5
6,93
7,3
6,48
6,66
5,63
5,57
5,69
8,25
Hel- en Zuilespolder
34,43
29,15
100
43,96
12,84
16,55
6,91
6,47
6,81
6,74
5,43
4,37
5,07
8,48
Polder Stededijk
1,16
0,68
5,39
100
5,93
11,61
0,67
0,99
0,58
0,26
0,42
0,45
0,57
0,98
Griendmuseumpad
10,53
3
2,14
8,05
100
16,43
0,91
0,77
0,91
0,74
0,55
0,35
0,71
1,15
Krekengebied Sliedrechtse Biesbosch
22,38
7,16
11,45
65,44
68,15
100
3,77
3,07
2,57
2,26
1,89
2,21
2,51
4,21
Overgangszone de Hoven
11,54
11,66
14,04
11,07
11,11
11,07
100
25,51
28,82
22,11
21,01
17,43
13,85
27,97
P4/ bezinkplas/ hondenuitlaat
2,48
4,53
4,86
6,04
3,46
3,33
9,42
100
39,57
17,28
12,8
16,28
12,8
20,7
Rechterhelft Nieuwe Dordtse Biesbosch
4,71
6,1
7,74
5,37
6,17
4,23
16,12
59,96
100
40,21
20,69
21,83
20,15
29,24
Linkerhelft Nieuwe Dordtse Biesbosch
3,7
5,22
6,38
2,01
4,2
3,1
10,29
21,78
33,45
100
24,27
31,18
26,74
21,22
De Viersprong
6,99
7,71
8,97
5,7
5,43
4,52
17,1
28,2
30,09
42,43
100
44,56
37,93
35,18
De Elzen
4,96
7,13
6,75
5,7
3,21
4,94
13,25
33,52
29,65
50,91
41,62
100
59,93
29,01
Louisa Cannemanspolder
3,59
4,09
4,41
4,03
3,7
3,15
5,91
14,81
15,39
24,54
19,92
33,69
100
15,46
Oost-Zuidhaven
4,25
4,88
6,05
5,7
4,94
4,35
9,82
19,69
18,36
16,01
15,19
13,41
12,71
100
Bezoekerscentrum Biesbosch
Polder Stededijk
Griendmuseumpad
Hel- en Zuilespolder
De Elzen
Documentnaam
Versie
Eigenaar document
Datum
Pagina
Programma r&t buitengebieden Dordrecht– Deel B
1.0
Gemeente Dordrecht + Bureau voor Ruimte en Vrije Tijd
September 2025
57 van 80
OostZuidhaven
6.2.4 Herkomst Waar komen de bezoekers aan de buitengebieden van Dordrecht vandaan? De herkomst van ruim 90% van de bezoeken is bekend. Om privacy redenen is herkomstinformatie van Nederlandse bezoekers alleen beschikbaar op wijkniveau wanneer er meer dan 15 bezoeken zijn geregistreerd. Ook over buitenlandse bezoekers is geen herkomstinformatie beschikbaar. Herkomst bezoeken buitengebieden Dordrecht Figuur 6.60: Herkomst bezoek buitengebieden Dordrecht (mei t/m oktober 2024) 40% 34% 33% 35% 30%
26%
25% 20% 15% 10%
6%
5% 0%
Gemeente Dordrecht
Zuid-Holland (excl. Dordrecht)
Nederland (excl. Zuid- Onbekend/buitenland Holland)
Wat valt op? § Een derde van de bezoeken komt uit de gemeente Dordrecht (34%), daarna een derde uit de overige gemeenten in Zuid-Holland (33%) en gevolgd door overig. § Een kwart van de bezoeken zijn afkomstig uit de rest van Nederland. Daarvan komen de meeste bezoeken uit Noord-Brabant (7%) en NoordHolland (5%) (niet in figuur 6.10 zichtbaar).
Tabel 6.3: Top 10 gemeenten waar vandaan meeste bezoeken in de buitengebieden van Dordrecht plaatsvinden Gemeente Provincie % bezoekers Dordrecht Zuid-Holland 34% Rotterdam Zuid-Holland 5% Sliedrecht Zuid-Holland 4% Papendrecht Zuid-Holland 3% Zwijndrecht Zuid-Holland 3% Amsterdam Noord-Holland 3% Hoeksche Waard Zuid-Holland 2% 's-Gravenhage Zuid-Holland 2% Hendrik-Ido-Ambacht Zuid-Holland 2% Alblasserdam Zuid-Holland 2% In Tabel 6.3 zien we een lijst met de 10 gemeenten waar de meeste bezoeken vandaan komen. Na Dordrecht (43%) komen de meeste bezoeken uit Rotterdam (5%), Sliedrecht (4%), Papendrecht en Zwijndrecht (beide 3%). Dit laat zien dat een groot deel van de bezoekers uit de directe omgeving komt, vooral de Drechtsteden. Let op: de herkomstinformatie gaat uit van de Nederlandse woonplaats van de bezoeker. Het is niet bekend of die bezoeker de Biesbosch bezoekt vanuit zijn of haar woonadres, of vanuit bijv. een vakantieadres uit de omgeving. Herkomst bezoeken per deelgebied Figuur 6.11 geeft inzicht in de herkomst van de bezoeken, weergegeven per deelgebied.
Documentnaam
Versie
Eigenaar document
Datum
Pagina
Programma r&t buitengebieden Dordrecht– Deel B
1.0
Gemeente Dordrecht + Bureau voor Ruimte en Vrije Tijd
September 2025
58 van 80
Figuur 6.7: Herkomst van de bezoekers aan de buitengebieden van Dordrecht per deelgebied (mei t/m oktober 2024) 100% 90% 80%
5%
6%
9% 25%
23%
27%
28%
27%
28%
26%
70% 60% 50% 40%
29%
27%
44%
44%
40%
41%
Overgangszone StadAchterland
Nieuwe Dordtse Biesbosch
Louise Cannemanspolder & Viersprong/de Elzen
Oost-Zuidhaven
41%
30% 20% 10%
24%
0% Sliedrechtse Biesbosch/Merwelanden Gemeente Dordrecht
Zuid-Holland (excl. Dordrecht)
Wat valt op? § Het verzorgingsgebied van de Sliedrechtse Biesbosch/Merwelanden lijkt groter dan dat van de andere deelgebieden: dit gebied ontvangt relatief meer bezoeken van buiten Dordrecht. In de overige deelgebieden vormen Dordtenaren de grootste groep bezoekers, met iets meer dan 40% van de bezoeken. § Hoewel de combinatie van het aandeel Nederland en onbekend/buitenland relatief hoog is in de Sliedrechtse Biesbosch/Merwelanden (9%), ondersteunt dat niet direct de aanname dat daar wellicht meer buitenlandse bezoekers komen. Het komt vooral doordat er voor de minder drukbezochte locaties, zoals het Griendmuseumpad en Polder
Nederland (excl. Zuid-Holland)
Onbekend/buitenland
Stededijk, om privacy redenen beperkt inzicht is in de herkomst van het bezoek. In de Resono-gebieden met grotere aantallen bezoeken (Bezoekerscentrum Biesbosch, Merwedeplas, en Hel- en Zuilespolder) is het aandeel onbekend/buitenland juist zeer beperkt (3/4%). Uit cijfers van het Biesboschcentrum Dordrecht blijkt daar het buitenlandse bezoek zo’n 7% van het aantal bezoeken uit te maken.
Documentnaam
Versie
Eigenaar document
Datum
Pagina
Programma r&t buitengebieden Dordrecht– Deel B
1.0
Gemeente Dordrecht + Bureau voor Ruimte en Vrije Tijd
September 2025
59 van 80
Herkomst bezoeken per Resono-gebied Figuur 6.12 geeft inzicht in de herkomst van de bezoeken uit Dordrecht naar wijk (volgens de officiële CBS Wijkindeling, zie kaart op de volgende pagina) en is weergegeven per Resono-gebied. De wijken die in alle deelgebieden een aandeel van 6% of minder van het bezoek omvatten, zijn weggelaten uit de figuur. Figuur 6.8: Herkomst bezoek aan de Resono-gebieden per wijk van Dordrecht (mei t/m oktober 2024) 0% 1
10%
Bezoekerscentrum Biesbosch
20%
11%
Merwedeplas
30%
40%
50%
15% 14%
19%
Hel- en Zuilespolder
14%
12%
25%
Polder Stededijk
15%
18%
22%
6%
14%
Krekengebied Sliedrechtse Biesbosch Overgangszone de Hoven
10%
3
P4/bezinkplas/hondenuitlaat
11%
Rechterhelft Nieuwe Dordtse Biesbosch Linkerhelft Nieuwe Dordtse Biesbosch 4
16%
7
Sterrenburg
26%
Stadspolders
6%
7%
5%
6%
Staart
6%
14% 13%
Het Reeland
5%
15%
17%
9%
5%
20%
13%
5%
25%
49%
16%
5%
6%
10%
18%
44%
Dubbeldam
10%
32%
36%
Oost-Zuidhaven
5%
8%
16%
100%
6%
38%
32%
Louise Cannemanspolder
9%
90%
25%
25%
De Elzen
7%
8%
25%
30%
De Viersprong
10%
18%
14%
14%
80%
6%
5%
29%
24%
2
70%
27%
19%
Griendmuseumpad
60%
6%
5%
5%
6%
10% 22%
Binnenstad
5%
5% 5%
Noordflank
5%
Wielwijk
Documentnaam
Versie
Eigenaar document
Datum
Pagina
Programma r&t buitengebieden Dordrecht– Deel B
1.0
Gemeente Dordrecht + Bureau voor Ruimte en Vrije Tijd
September 2025
60 van 80
Figuur 6.13: CBS Wijkindeling
Wat valt op? § Er zijn logische patronen zichtbaar: de nabijheid van een gebied beïnvloedt het verzorgingsgebied. Zo trekken deelgebieden 1 en 2 (Sliedrechtse Biesbosch/Merwelanden en Overgangszone Stad-Achterland) vooral bezoekers uit de aangrenzende wijk Stadspolders. In deelgebied 4 (Louisa Cannemanspolder Viersprong/De Elzen) komen de meeste Dordtse bezoekers uit de nabijgelegen wijk Sterrenburg. § De Resono-gebieden Bezoekerscentrum Biesbosch, Merwedeplas en Helen Zuilespolder trekken het meest diverse bezoek uit de gemeente. Hoewel nabijheid invloed heeft, zien we voor deze gebieden een relatief groter aandeel bezoek uit ook de verder weg gelegen wijken. § Het Krekengebied Sliedrechtse Biesbosch trekt naast het bezoek uit de nabijgelegen Stadspolders, ook relatief veel bezoek uit de wijken Sterrenburg en Het Reeland. § Daarnaast vallen in de minder bezochte deelgebieden enkele zaken op. Zo is er een relatief groot aandeel inwoners uit Noordflank bij de bezoeken aan Polder Stededijk en uit Het Reeland bij de bezoeken aan het Griendmuseumpad, terwijl deze wijken verder weg liggen. Het beperkte aantal bezoeken in deze Resono-gebieden kan dit beeld vertekenen.
Leefstijlen van de bezoeken aan de buitengebieden van Dordrecht
Inwoner Zuid-Holland excl. Dordrecht
13% 20% 11%11% 17% 13% 16%
6.2.5 Leefstijlen Wie zijn de bezoekers aan de buitengebieden van Dordrecht? Dit brengen we in beeld met behulp van de Leefstijlvinder, een model dat zeven doelgroepen (leefstijlen) in de Nederlandse bevolking onderscheidt, elk met een eigen vrijetijdsprofiel (leefstijlvinder.nl). Bijlage 1 geeft meer informatie over de zeven leefstijlen. Op basis van de Leefstijlvinder hebben we inzicht in het leefstijlprofiel van de inwoner van Nederland op postcode-4-niveau. Door dit te wegen naar de herkomst van de bezoeken, brengen we in beeld welke leefstijlen de buitengebieden van Dordrecht bezoeken. We geven dit weer op basis van het aantal bezoeken. Dat wil zeggen dat als een bezoeker meerdere keren het gebied bezoekt, die leefstijl dan ook vaker meetelt. Op die manier houden we ook rekening met de bezoekfrequentie van de leefstijlen.
Bezoeken uit overig Nederland
14% 17% 12% 12% 16% 13% 16%
Figuur 6.94: Leefstijlprofiel van de bezoeken aan de buitengebieden van Dordrecht uitgesplitst naar bezoeken uit Dordrecht, overig ZuidHolland en overig Nederland, en vergeleken met het betreffende profiel van de inwoner 0% 20% 40% 60% 80% 100% Bezoeken uit Dordrecht 8% 19% 13% 13% 18% 14% 16% Inwoner Dordrecht 9%
21%
12% 12% 19% 13% 13%
Bezoeken uit Zuid-Holland excl. 7% 18% 13% 13% 19% 14% 16% Dordrecht
Inwoner Nederland excl. Zuid11% 18% 12% 13% 17% 13% 16% Holland Avontuurzoekers Verbindingszoekers Stijlzoekers
Plezierzoekers Rustzoekers
Harmoniezoekers Inzichtzoekers
Wat valt op? § Onder de bezoekers aan de buitengebieden van Dordrecht vormen Plezierzoekers, Rustzoekers en Stijlzoekers de grootste groepen.
Documentnaam
Versie
Eigenaar document
Datum
Pagina
Programma r&t buitengebieden Dordrecht– Deel B
1.0
Gemeente Dordrecht + Bureau voor Ruimte en Vrije Tijd
September 2025
62 van 80
Bezoeken uit Dordrecht Over het algemeen zitten er geen grote verschillen tussen het profiel van de bezoeker en het profiel van de inwoner van Dordrecht. De Stijlzoeker is iets oververtegenwoordigd onder de bezoeken en de Plezierzoeker is iets ondervertegenwoordigd. Het is opvallend dat de Plezierzoeker ondervertegenwoordigd is, terwijl dit de grootste groep inwoners vormt. Dit is deels te verklaren door de aard van deze leefstijl: de Plezierzoeker trekt iets minder vaak de natuur in en ervaart natuurbezoek vooral als een sociale activiteit. Voor hen draait natuurbeleving om samen tijd doorbrengen met vrienden en familie, gezelligheid en in een omgeving met veel activiteiten, voorzieningen en horeca. Het huidige aanbod in de buitengebieden sluit daar mogelijk minder goed bij aan. Bezoeken uit Zuid-Holland (excl. Dordrecht) De Rustzoeker is iets oververtegenwoordigd onder de bezoeken uit ZuidHolland. De Avontuurzoeker en Plezierzoeker zijn (sterk) ondervertegenwoordigd. Bezoeken uit overig Nederland (excl. Zuid-Holland) De Avontuurzoeker is oververtegenwoordigd onder de bezoeken uit overig Nederland. Dit is niet het geval bij bezoeken uit Dordrecht en Zuid-Holland.
Waarschijnlijk komt een groot deel van de bezoeken uit overig Nederland voor het avontuurlijke varen in het krekengebied bij het Biesboschcentrum; het paradepaardje van de Dordtse buitengebieden wordt dus goed gevonden. 6.3
Conclusie bezoekersonderzoek
De buitengebieden van Dordrecht spelen een belangrijke rol in de invulling van de recreatiebehoefte, met name voor lokale inwoners en bezoekers uit de omliggende regio. In de meetperiode van 1 mei tot en met 31 oktober 2024 werden ruim 1,8 miljoen bezoeken geregistreerd door ongeveer 1,34 miljoen unieke bezoekers. Het gebied is vooral aantrekkelijk voor kortdurende
recreatie en incidenteel bezoek, waarbij een duidelijke verdeling zichtbaar is tussen de gebieden ten noorden en ten zuiden van het Wantij. De noordelijke gebieden trekken relatief meer regionale bezoekers en langere verblijven aan, terwijl de zuidelijke gebieden vooral kortdurend en lokaal worden bezocht. Nabijheid, toegankelijkheid en de aanwezigheid van voorzieningen blijken belangrijke factoren die de omvang, bezoekduur, bezoekfrequentie, eventueel kruisbezoek en herkomst van bezoekers beïnvloeden. Hieronder vatten we de belangrijkste inzichten uit het onderzoek samen. Omvang § In de meetperiode tellen de buitengebieden van Dordrecht 1.815.100 bezoeken. Deze bezoeken zijn afkomstig van 1.338.500 unieke bezoekers, de overige bezoeken betreffen herhaalbezoek. § De meeste bezoeken vinden plaats in het weekend, vooral op zaterdag; de drukste weekdag is donderdag. § Augustus is de drukste maand binnen de meetperiode; oktober is de rustigste maand. Het aantal bezoeken neemt gaandeweg het seizoen licht af (dalende bezoektrend). Dit is een herkenbaar fenomeen dat kan worden verklaard doordat gaandeweg het zomerseizoen gewenning optreed aan warm(er) weer. De deelgebieden 1 (Sliedrechtse Biesbosch/Merwelanden), 2 Overgangs-zone Stad-Achterland en 4 (De Elzen) zijn de drukst bezochte gebieden. Dat komt overeen met de perceptie van de inwoners.
Het is wel opvallend dat r elatief verder gelegen Resono-gebieden, zoals P4 / Bezinksplas / hondenuitlaat en De Viersprong en De Elzen relatief meer bezoekers ontvangen dan de Resono-gebieden dichter bij de stad. Bezoekduur § De buitengebieden worden vooral bezocht voor kortdurende activiteiten: meer dan de helft van de bezoeken duurt minder dan een uur. § In de gebieden ten zuiden van het Wantij zijn de bezoeken relatief korter dan in de noordelijke gebieden. Dit wijst er mogelijk op dat deze gebieden met name worden gebruikt voor korte structurele recreatieve behoeften zoals een ommetje wandelen, hardlopen, de hond uitlaten of korte
Documentnaam
Versie
Eigenaar document
Datum
Pagina
Programma r&t buitengebieden Dordrecht– Deel B
1.0
Gemeente Dordrecht + Bureau voor Ruimte en Vrije Tijd
September 2025
63 van 80
fietstochten. De noordelijke gebieden lenen zich beter voor langer verblijf dankzij een groter aanbod van voorzieningen en recreatieve infrastructuur. Bezoekfrequentie § Het merendeel van de bezoekers komt slechts incidenteel in de gebieden: in vrijwel alle gebieden bezoekt meer dan 50% van de bezoekers minder dan één keer per maand het gebied. § Structureel dagelijks bezoek is zeldzaam; de gebieden worden zelden één keer per dag of nóg vaker bezocht.
Leefstijlen § Onder de bezoekers aan de buitengebieden van Dordrecht vormen Plezierzoekers, Rustzoekers en Stijlzoekers de grootste groepen. § Het is opvallend dat de Plezierzoeker ondervertegenwoordigd is, terwijl dit de grootste groep inwoners vormt. Dit is deels te verklaren door de aard van deze leefstijl.
Kruisbezoek § Kruisbezoek vindt (logischerwijs) vooral plaats in nabijgelegen deelgebieden. § Tussen de gebieden ten noorden en ten zuiden van het Wantij is kruisbezoek beperkt. Het Wantij vormt daarin een natuurlijke barrière. Herkomst • Lokale en regionale bezoekers vormen de kern van het verzorgingsgebied: het grootste deel van de bezoeken komt uit Dordrecht zelf (34%) en de overige gemeenten in Zuid-Holland (33%). Daarmee zijn de buitengebieden een regionale bestemming. • Nabijheid van woonwijken beïnvloedt sterk het verzorgingsgebied: de Sliedrechtse Biesbosch/Merwelanden en Overgangszone Stad-Achterland trekken bijvoorbeeld relatief veel bezoekers uit de aangrenzende wijk Stadspolders, terwijl in de Louisa Cannemanspolder Viersprong/De Elzen bezoekers voor een groot deel uit de wijk Sterrenburg komen. • Het verzorgingsgebied van de Sliedrechtse Biesbosch/Merwelanden is relatief groter dan dat van de andere gebieden: dit deelgebied trekt relatief meer bezoekers van buiten Dordrecht. Daarnaast trekken Bezoekerscentrum Biesbosch, Merwedeplas en Hel- en Zuilespolder relatief diverse bezoekers uit de gemeente Dordrecht, inclusief verder weg gelegen wijken.
Documentnaam
Versie
Eigenaar document
Datum
Pagina
Programma r&t buitengebieden Dordrecht– Deel B
1.0
Gemeente Dordrecht + Bureau voor Ruimte en Vrije Tijd
September 2025
64 van 80
Documentnaam
Versie
Eigenaar document
Datum
Pagina
Programma r&t buitengebieden Dordrecht– Deel B
1.0
Gemeente Dordrecht + Bureau voor Ruimte en Vrije Tijd
September 2025
65 van 80
7.
7.2
Inwonersonderzoek
In dit hoofdstuk rapporteren we de belangrijkste resultaten van het inwonersonderzoek. Dit betreft een samenvatting van de resultaten. De uitgebreide rapportage van het inwonersonderzoek is in een apart document weergegeven. We beginnen dit hoofdstuk met een korte toelichting over de response en de werkwijze van het onderzoek, gevolgd door de belangrijkste resultaten per onderwerp. 7.1
Over het onderzoek
Van 25 juni tot 24 juli 2025 konden inwoners deelnemen aan het inwonersonderzoek over recreatie in de buitengebieden. De gemeente heeft hiervoor enerzijds het bewonerspanel met Dordtenaren ingeschakeld en de enquête is anderzijds gedeeld via verschillende online kanalen waaronder Doe Meer Dordrecht. In totaal hebben 1.410 inwoners de vragenlijst volledig ingevuld. De vragenlijst bestond eerst uit een aantal algemene vragen over het voorzieningenniveau, de bezoekfrequentie en de drukte in de buitengebieden van Dordrecht. Vervolgens werd de respondenten gevraagd één deelgebied te kiezen dat zij het vaakst bezoeken. Over dit gebied beantwoordden zij gerichte vragen, onder andere over verblijfsduur, de frequentie van activiteiten, tevredenheid en eventuele ervaren overlast. In dit hoofdstuk zijn de belangrijkste resultaten samengevat. De uitgebreide rapportage (inclusief figuren en beschrijving) is via de aparte rapportage te zien: Notitie Inwonersonderzoek Dordrecht - Programma T&R Buitengebieden - augustus 2025
Resultaten
Wie recreëert in de buitengebieden? Bijna alle inwoners bezoeken de buitengebieden (93%). Wie dat niet doet, noemt vooral persoonlijke gezondheidsproblemen of te weinig tijd als reden. De meest bezochte deelgebieden in het afgelopen jaar zijn de Sliedrechtse Biesbosch/Merwelanden, de Nieuwe Dordtse Biesbosch en Louisa Cannemanspolder & Viersprong/de Elzen. Van deze gebieden kennen de Nieuwe Dordtse Biesbosch en Louisa Cannemanspolder & Viersprong/de Elzen de hoogste mate van herhaalbezoek: over één derde van de respondenten bezocht deze gebieden in het afgelopen jaar vaker dan 10 keer. Vervoer en verblijfsduur Fietsen is het meest gebruikte vervoermiddel om de deelgebieden te bezoeken (variërend per deelgebied tussen de 61% en 72% van de respondenten), gevolgd door de auto (tussen de 21% - en 64%). Voor een bezoek aan de Sliedrechtse Biesbosch/Merwelanden wordt iets vaker de auto gepakt dan de fiets. De overgangszone Stad-Achterland bezoeken inwoners, na de fiets, meestal te voet. De meeste inwoners verblijven tussen één en twee uur per bezoek in de buitengebieden (variërend per deelgebied tussen de 35% en 53%). Een uitzondering is de Overgangszone Stad-Achterland, welke populairder is voor kortere bezoeken van 30 minuten tot 1 uur. Waarschijnlijk omdat dit een uitloopgebied is voor korte lunchrondjes of de dagelijkse uitlaatrondjes met de hond.
De Sliedrechtse Biesbosch/Merwelanden wordt relatief vaker langer dan twee uur bezocht. Activiteiten en voorzieningen Wandelen, fietsen en natuurbeleving zijn de meest ondernomen activiteiten. Inwoners maken in de gebieden ook vooral gebruik van wandel- en fietsroutes en informatiepunten, die over het algemeen als voldoende aanwezig worden beschouwd.
Documentnaam
Versie
Eigenaar document
Datum
Pagina
Programma r&t buitengebieden Dordrecht– Deel B
1.0
Gemeente Dordrecht + Bureau voor Ruimte en Vrije Tijd
September 2025
66 van 80
Positieve effecten van de buitengebieden Toiletvoorzieningen en zwemlocaties worden het vaakst gemist. Ook is er behoefte aan meer (betaalbare) horecavoorzieningen met een ruime openstelling. Tevredenheid over de buitengebieden Over het algemeen zijn inwoners zeer tevreden over de buitengebieden, vooral over het landschap en de natuur, de bereikbaarheid en de toegankelijkheid. Minder tevreden zijn inwoners over het aanbod aan voorzieningen en de informatievoorziening. Het meest kritisch zijn inwoners over het totaal aantal voorzieningen de Agrarische gebieden en de Overgangszone Stad-Achterland. Die zijn inderdaad op dit moment nog zeer beperkt.
Inwoners halen vooral blijdschap uit de nabijheid van natuur en voorzieningen. Ook zien zij positieve effecten voor hun gezondheid en waarderen ze dat het gebied opengesteld is voor bezoekers. Opvallend is dat niemand de buitengebieden als plek ziet om af te koelen op warme dagen. Voor de meeste inwoners (71%) wegen de positieve effecten zwaarder dan eventuele nadelen zoals drukte of overlast. Slechts 4% is het hier (helemaal) mee oneens. Het merendeel van de inwoners zou de buitengebieden ook aanbevelen aan anderen. Hierbij zijn inwoners over de Nieuwe Dordtse Biesbosch en Dordtse Biesbosch het meest uitgesproken positief.
Ervaren drukte en overlast De ervaren drukte in de buitengebieden is beperkt. In de Sliedrechtse Biesbosch/Merwelanden, Willemsdorp en Europarcs, en Louisa Cannemanspolder & Viersprong/de Elzen ervaren inwoners relatief vaker drukte (variërend tussen de 18% en 29% van de respondenten) dan in de andere deelgebieden (variërend tussen de 3% en 12%). Het bezoekersonderzoek laat eenzelfde beeld zien, behalve voor de Louisa Cannemanspolder. Alleen in de Sliedrechtse Biesbosch/Merwelanden geven inwoners vaker aan drukte te ervaren dan rust. Drukte wordt meestal alleen op sommige momenten of locaties ervaren. Inwoners vermijden drukte door andere tijden of locaties te kiezen. Voor alle deelgebieden geldt dat meer dan de helft van de respondenten geen overlast ervaart; zij die dit wel ervaren, ervaren dit meestal ‘soms’. De ervaren overlast wordt vooral veroorzaakt door zwerfafval en rommel.
Documentnaam
Versie
Eigenaar document
Datum
Pagina
Programma r&t buitengebieden Dordrecht– Deel B
1.0
Gemeente Dordrecht + Bureau voor Ruimte en Vrije Tijd
September 2025
67 van 80
Documentnaam
Versie
Eigenaar document
Datum
Pagina
Programma r&t buitengebieden Dordrecht– Deel B
1.0
Gemeente Dordrecht + Bureau voor Ruimte en Vrije Tijd
September 2025
68 van 80
8.
Draagkrachtonderzoek
In dit hoofdstuk geven we de resultaten van het draagkrachtonderzoek weer. In paragraaf 7.1 geven we een korte inleiding en toelichting van de methode. Paragraaf 7.2 tot en met 7.4 geeft de resultaten weer en paragraaf 7.5 geeft tot slot de conclusie over de draagkracht in de buitengebieden van Dordrecht en de balans tussen natuur en recreatie. 8.1
Inleiding
Om te komen tot een gebalanceerde ontwikkeling van een bestemming is het nodig om rekening te houden met de draagkracht hiervan. Onder draagkracht verstaan we “het vermogen van een bepaalde bestemming om bezoekers (recreanten of toeristen) te ontvangen, zonder dat negatieve gevolgen optreden voor de leefbaarheid of leefomgeving”. Om de draagkracht te bepalen, is recent (2025) in opdracht van de provincie Zuid-Holland een methode ontwikkeld door een consortium van kennisinstituten en adviesbureaus. Hierin staan 15 indicatoren centraal, waarvan een aantal ook voor de buitengebieden van Dordrecht is uitgewerkt (zie resultaten). In figuur 8.1 staat gevisualiseerd hoe die methode eruit ziet. Figuur 8.1: Bestemming in balans
We kijken kort gezegd naar People (maatschappij), Planet (omgeving) en Profit (economie). • Economie: we kijken naar de omvang van toerisme, de bestedingen, werkgelegenheid en het profijt, zie ook paragraaf 3.1; • Maatschappij: we hebben hiervoor o.a. een bezoekersonderzoek uit gevoerd en analyses uitgevoerd naar het voorzieningenniveau, zie ook hoofdstuk 5 en 6. • Leefomgeving hiervoor is een balanstafel uitgevoerd met experts, de resultaten staan in paragraaf 8.4 weergegeven. 8.2
Resultaat Economie
Aantal bezoekers De stad Dordrecht ontving in 2024 850 duizend unieke bezoekers. In totaal bedroeg het aantal bezoeken 2.9 miljoen, een stijging met 20% ten opzichte van 2022. Omvang verblijfsrecreatie Het aantal slaapplaatsen in de gemeente Dordrecht bedraagt ca. 4170. Dit is in vergelijking met andere gemeenten een gering aantal, waarvan het merendeel gevestigd in de stad en slechts 8% in de buitengebieden (excl. Europarcs). Profijt De bestedingen van de bezoekers aan de stad bedragen € 51,- per bezoek, resulterend in inkomsten van 150 miljoen per jaar. Het totaal aan toeristenbelasting bedroeg in 2024 750 miljoen. Dordrecht heeft een relatief hoog tarief voor logiesaccommodaties (3,50 per overnachting), dat is hoger dan landelijk gemiddeld.
Documentnaam
Versie
Eigenaar document
Datum
Pagina
Programma r&t buitengebieden Dordrecht– Deel B
1.0
Gemeente Dordrecht + Bureau voor Ruimte en Vrije Tijd
September 2025
69 van 80
Werkgelegenheid De werkgelegenheid die toerisme en recreatie in Dordrecht genereert is beduidend lager dan in de provincie en in Nederland. En de trend is alleen dalend in Dordrecht. Tabel 8.1: Aandeel toeristisch-recreatieve banen in totale werkgelegenheid Dordrecht Zuid-Holland Nederland Aandeel R&T banen t.o.v. totale werkgelegenheid
4,8%
5,6%
6,6%
Procentuele verandering R&T-banen 2019-2023
-2,8%
+0,8%
+1,3%
Conclusie Economie § Dordrecht profiteert (nog) onvoldoende van toerisme en recreatie als het gaat om bestedingen en werkgelegenheid. § De omvang van de vrijetijdseconomie is vooral te danken aan de stad Dordrecht, de buitengebieden dragen hier summier aan bij. 8.3
Resultaat Maatschappij
Om de draagkracht van de maatschappij te bepalen hebben we twee bronnen gebruikt: § Berekeningen van het voorzieningenniveau (CBS gegevens). § Resultaten van het inwonersonderzoek: positieve effecten, negatieve effecten en overlast als gevolg van drukte in de buitengebieden. Resultaten voorzieningenniveau In tabel 8.2 staan de resultaten van het voorzieningenniveau (dit is tevens in hoofdstuk 2 aan bod gekomen). Hieruit blijkt dat het voorzieningenniveau aan cultuur en detailhandel (winkels) hoger is dan gemiddeld in Nederland. Als het gaat om horeca en zwemwater ‘scoort’ Dordrecht onder het landelijk gemiddelde.
Tabel 8.2: Voorzieningenniveau Dordrecht (aantal voorzieningen per 1.000 inwoners) Branche
Voorziening
Dordrecht
Nederland
Cultuur
Bioscopen Theaters en schouwburgen Supermarkten Winkels (‘funshop’ winkels, en kleding en mode) Eet- en drinkgelegenheden Waarvan: restaurants officiële (buiten) zwemplek (x 100.000 inwoners)
0,2 0,2 4,2 4,5
0,01 0,01 3,8 3,8
▲ ▲ ▲ ▲
34,6 7,8 0,8
45 11,4 4,1
Ñ Ñ Ñ
Detailhandel
Horeca Zwemwater
Resultaten inwonersonderzoek De inwoners geven het volgende aan als het gaat om positieve en negatieve effecten (drukte en overlast), zie tabel 8.3. Tabel 8.3: Perceptie inwoners over toerisme en recreatie Parameter Resultaat Positieve effecten van 93% bezoekt de buitengebieden, ervaart de groene nabijheid en openstelling recreatieruimte Positieve effecten van Op gezondheid, prettig wonen groene recreatieruimte Drukte en overlast Merendeel inwoners ervaart geen drukte of overlast Drukte en overlast Deelgebied 1 en 4 zijn wat drukker. De overlast is echter niet structureel (pieken) Kansen Voorzieningen: toiletten, horeca, zwemplekken, gescheiden (fiets)paden. Informatievoorzieningen
Documentnaam
Versie
Eigenaar document
Datum
Pagina
Programma r&t buitengebieden Dordrecht– Deel B
1.0
Gemeente Dordrecht + Bureau voor Ruimte en Vrije Tijd
September 2025
70 van 80
Conclusie maatschappij § Het voorzieningenniveau in de stad (cultuur en winkels) is hoog, maar in de buitengebieden (zwemmen en horeca) is het voorzieningenniveau nog relatief laag. § Inwoners zien veel voordelen van de groene buitengebieden. Ze ervaren relatief weinig drukte of overlast (op twee deelgebieden na, waar er met pieken drukte wordt ervaren). Er zijn kansen om vooral de buitengebieden beter beleefbaar te maken met o.a. zwemplekken, horeca en toiletten. 8.4
Resultaat Leefomgeving
Om de draagkracht van de leefomgeving te bepalen hebben we de volgende stappen gezet: § Berekeningen (GIS-analyse) naar de hoeveelheid groene (recreatie)ruimte per inwoner; § Een kwalitatieve analyse gedaan op de balans tussen natuurdoelstellingen in de Biesbosch en intensiteit van recreatie; § Een balanstafel georganiseerd. Dit is een kwalitatief instrument waarbij experts van de buitenruimte, inschattingen maken over de mate waarin draagkracht is overschreden (of niet) en vervolgens in hoeverre er kansen zijn voor toeristisch-recreatieve ontwikkeling.
heeft goud in handen met haar ruime hoeveelheid groen en water! Dat is ook nodig voor de 120.000 inwoners en de groeiende behoefte aan ‘buiten zijn’. Kwalitatieve analyse ecologische draagkracht Een deel van de buitengebieden zijn onderdeel van Natuurnetwerk Nederland (NNN) en/of onderdeel van Natura 2000-gebied Biesbosch (zie figuur 8.2). Ze herbergen daarmee belangrijke natuurwaarden die niet alleen landelijk, maar zelfs op Europees niveau beschermd zijn. Daarnaast maken de Natura 2000 gebiedsdelen in Dordrecht onderdeel uit van Nationaal Park De Biesbosch. Figuur 8.2: Begrenzing NNN en Natura 2000
Hoeveelheid groene ruimte per inwoner Dordrecht beschikt binnen haar gemeentegrens over 267 m2 per inwoner aan recreatieruimte. Dit zijn alle natuurgebieden, recreatiegebieden, parken en plantsoenen en (recreatief) water. Dit is 5 keer zoveel dan gemiddeld in ZuidHolland (53 m2 groene ruimte per inwoner). Wanneer we hiervan de hoeveelheid groen afhalen dat niet is opengesteld vanwege natuurwaarden (recreatiezonering) blijft evengoed nog 131 m2 per inwoner over9. Dat is nog een factor 2,5 keer zoveel als gemiddeld in Zuid-Holland. Kortom, Dordrecht
De 131 m2 beschikbare groene recreatieruimte per persoon is berekend op basis van alle huidige groene recreatieruimte op het Eiland van Dordt dat groter is dan 1ha en openbaar toegankelijk. Dit is exclusief de omliggende rivieren, de gebieden in de recreatiezonering die zijn afgesloten voor 9
recreatie en spaarbekken de Grote Rug, maar inclusief het Wantij en bevaarbare kreken op het Eiland. Toekomstig geplande recreatieruimte zoals het nieuwe Dagrecreatieterrein is hierin nog niet opgenomen.
Documentnaam
Versie
Eigenaar document
Datum
Pagina
Programma r&t buitengebieden Dordrecht– Deel B
1.0
Gemeente Dordrecht + Bureau voor Ruimte en Vrije Tijd
September 2025
71 van 80
Toelichting analyse Natuur is een erg breed begrip en er zijn verschillende drukfactoren (zowel in als ver buiten het gebied de Biesbosch) die invloed kunnen uitoefenen op de kwaliteit daarvan. Er zijn verschillende soorten flora en fauna die gevoelig zijn voor verstoring door recreatie. Recreatie heeft daarmee een mogelijke negatieve invloed op de kwaliteit van de natuur. Met name de relatie tussen recreatie en vogelsoorten is goed onderzocht. Om de balans tussen natuur en recreatie te kunnen duiden kijken we daarom naar de ontwikkeling van een aantal vogelsoorten (zowel broedvogels als niet-broedvogels). Het Natura 2000-gebied (zie figuur 8.2) is als zodanig aangewezen vanwege onder andere de aanwezigheid van bepaalde vogelsoorten. Er zijn doelen vastgesteld om die soorten en hun leefgebieden te behouden en te verbeteren. Om de relatie tussen recreatie en vogelsoorten te onderzoeken, hebben we gebruik gemaakt van de Natuurdoelanalyse (NDA) uit 202310. Uit deze analyses blijkt dat de doelen voor de meeste vogelsoorten gehaald worden. Voor een aantal soorten niet, zoals het foerageer gebied voor kolgans, brandgans en grauwe gans of de aantalsontwikkeling van de blauwborst. Hier zijn echter andere drukfactoren mogelijk debet aan dan recreatie. En voor andere soorten, zoals de grutto, is de reden van achteruitgang onbekend.
Voor de bruine kiekendief, wilde eend en tafeleend kan recreatie één van de drukfactoren zijn waardoor doelstellingen niet gehaald worden. De NDA concludeert dat ondanks recreatiedruk op verschillende soorten de opgave voor het behoud daarvan haalbaar wordt bevonden. De Ecologische Autoriteit concludeert dat recreatiezonering essentieel is, dat uitbreiding van recreatienatuur een zinvolle maatregel is om recreatiedruk te concentreren en/of te spreiden, maar dat er ook een tekort is aan data over recreatiedruk.
10
Recreatiezonering Om meer grip te krijgen op de balans tussen natuur en recreatie is het daarom waardevol om ook te kijken of het leefgebied (broedgebied en/of foerageergebied) van vogelsoorten beschermd is. Het mogelijke leefgebied van vogelsoorten functioneert dan als een proxy om mogelijke recreatiedruk te kunnen duiden. Voor deze en andere doelstellingen heeft Staatsbosbeheer eerder een recreatiezonering opgesteld voor de Biesbosch. Gebieden zijn ingedeeld in een viertal zones: van intensieve recreatieve (zone A) tot zones waar de natuur voorop staat (zone D), zie hoofdstuk 2. Als we de kaarten uit de NDA met potentieel leefgebied van broedvogels en niet broedvogels vergelijken met de recreatiezonering dan kan geconcludeerd worden dat: het merendeel van de leefgebieden in de buitengebieden van de gemeente Dordrecht voldoende beschermd worden door de huidige recreatiezonering. Deze lijkt ook te werken gezien de positieve resultaten op een groot aantal vogelsoorten. Een analyse per deelgebied op de vastgestelde recreatiezonering laat echter ook zien dat bijna de helft (45%) van de buitengebieden van de gemeente Dordrecht nog geen recreatiezone heeft toegekend gekregen. Dat is te verklaren door andere functies en vormen van ruimtegebruik, zoals agrarisch gebied, wonen en een voormalig stortterrein.
Het is zeker niet de bedoeling om al deze gebieden een recreatieve invulling te geven, maar het laat wel zien dat: • Er ruimte lijkt te zijn om recreatie-aanbod te ontwikkelen, vooral buiten Natura 2000 en het Nationaal Park, zoals de Merwedeheuvel, Hania’s Polder, het nieuwe dagrecreatieterrein aan de provinciale weg, Louisa- en Cannemanspolder en de agrarische gebieden. Daarmee wordt er voorzien in een stijgende vraag naar recreatie en worden kwetsbare gebieden elders ontlast; • Het waardevol kan zijn om de Staatsbosbeheer zoneringsmethodologie door te voeren voor alle buitengebieden van de gemeente Dordrecht, juist
Hamersveld, I. van (2023). Natuurdoelanalyse 112 Biesbosch. Arcadis.
Documentnaam
Versie
Eigenaar document
Datum
Pagina
Programma r&t buitengebieden Dordrecht– Deel B
1.0
Gemeente Dordrecht + Bureau voor Ruimte en Vrije Tijd
September 2025
72 van 80
om toekomstige mogelijke integraal te beoordelen en wellicht mogelijk te maken.
voorzieningen staat voorop, houd hierbij wel aandacht voor behoud van draagkracht. Blauw: onderbenut, hier liggen echt groeikansen kwantitatief en kwalitatief) voor toerisme en recreatie.
§ Oordeel draagkracht Om tot een oordeel van de draagkracht van de buitengebieden van Dordrecht te komen, zijn de hiervoor genoemde analyses uitgevoerd en is dit tijdens de balanstafel behandeld. De deelnemers aan de balanstafel vertegenwoordigden een divers aantal stakeholders vanuit verschillende ruimtelijke beleidsvelden, zoals mobiliteit, natuur, erfgoed, etc.
In tabel 8.4 staan de resultaten weergegeven, waarbij het meest gegeven oordeel in de tabel is weergegeven. Tabel 8.4: Oordeel draagkracht per deelgebied Deelgebied
De deelnemers is allereerst gevraagd om aan te geven of ze knelpunten zien in de openbare ruimte die recreatie en toerisme aangaan. Onderstaande mogelijke effecten zijn als voorbeeld aan de groep meegegeven: § Natuur (ecologie). Mogelijke effecten zijn verstoring van planten en dieren door van de paden af te gaan, loslopende honden, geluid, zwerfvuil. § Erfgoed. Mogelijk effecten zijn: schade aan erfgoed (bijv. bunkers waar op gelopen wordt), of overlast op monumentale plekken. § Mobiliteit. Mogelijke overlast in de vorm van parkeerdrukte / files, onveiligheid voor recreanten door auto’s? § Agrarisch. Zorgt de recreant voor overlast, bijv. door hondenpoep die besmet is neospora, of zwerfvuil, of onveilige situaties op wegen? Aan de deelnemers van de balanstafel is vervolgens gevraagd om een oordeel te geven over balans met vier kleuren, die het volgende betekenen: § Rood: draagkracht is structureel overschreden, of er zijn waarden die bescherming verdienen (natuur) hetgeen betekent dat er geen toeristisch recreatieve ontwikkeling gewenst is. § Oranje: draagkracht is met pieken overschreden op sommige plekken / momenten. Of er zijn waarden die bescherming verdienen. Toeristisch recreatieve ontwikkeling is alleen mogelijk als dit geen afbreuk doet aan de (natuur)waarde.
§ Groen: recreatie en toerisme hebben geen overlast tot gevolg en er liggen nog de nodige kansen: beter beleefbaar maken met (natuurgerichte)
1
Ontwikkelruimte Onderbenut Balans
2
Sliedrechtse Biesbosch / Merwelanden Overgangszone Stad-Achterland
3
Nieuwe Dordtse Biesbosch
4 5
Louisa Cannemanspolder & Viersprong / de Elzen Agrarische gebieden
6
Dordtse Biesbosch*
7
Oost-Zuidhaven
8
Willemsdorp en EuroParcs
Overlast Pieken Structureel
* Dit resultaat is niet goed te verklaren: het gebied is niet toegankelijk voor recreanten en toch geven respondenten aan dat hier overlast wordt ervaren. Mogelijke oorzaken kunnen zijn: 1) respondenten denken mogelijk aan een ander deelgebied dat wel toegankelijk is, of 2) ze geven aan dat het gebied potentieel kwetsbaar is.
Conclusies draagkracht § Dordrecht heeft goud in handen met haar ruime hoeveelheid groen per inwoner. Dat is ook nodig voor de 120.000 inwoners en de groeiende behoefte aan ‘buiten’. § Voor alle deelgebieden geldt dat de draagkracht niet wordt overschreden, er worden vooral kansen gezien voor toeristisch-recreatieve ontwikkeling.
Documentnaam
Versie
Eigenaar document
Datum
Pagina
Programma r&t buitengebieden Dordrecht– Deel B
1.0
Gemeente Dordrecht + Bureau voor Ruimte en Vrije Tijd
September 2025
73 van 80
§
Het deelgebied Dordtse Biesbosch verdient bescherming (oranje / rood). Die wordt ook geboden door de bestaande recreatiezonering, die goed functioneert. Er zijn nog enkele aandachtspunten per deelgebied aangaande draagkracht, deze verdienen aandacht.
§ §
Kansen voor toeristisch recreatieve ontwikkeling per deelgebied 1. Sliedrechtse Biesbosch Merwelanden – opengesteld deel: § Verbinding verbeteren met OV of waterbus § Groener maken en beter bekend maken van de routes richting Biesboschcentrum vanaf het centrum. § Verbeteren educatie en voorlichting, met QR-codes, meer capaciteit van excursies. § Meer doelgroepen trekken met exclusievere vormen van boottochten vanuit het Biesboschcentrum. § Polder Stededijk openstellen. Het is naast natuurgebied, ook een extensief recreatiegebied dat beter beleefbaar mag worden. Kansen zijn bijv. een trekpontje, laarzenpad, (begeleide) excursies en plekken aan de randen waar je kan aanleggen om even het gebied te bekijken.
§
Aandachtspunt balans Vanuit de natuuropgave kwam het pleidooi om in polder Stededijk enkel te focusen op de natuurdoelstellingen vanuit Natura 2000 en dus geen verdere recreatieve ontwikkeling mogelijk te maken. Het gebied is echter al aangewezen als extensief recreatiezone, maar nu amper beleefbaar. Door dit integraal te onderzoeken kan er verantwoord aanbod worden ontwikkeld die slechts voor een beperkt deel van de bezoekers interessant is, maar wel in een behoefte voorziet.
2. Overgangszone Stad - Achterland § Hier zijn vooral kansen voor agrotoerisme, eten bij de boer (en het verhaal van voedsel), speelplekken voor kinderen en andere vormen van dagrecreatie. Ondernemers willen dit ook, maar er zijn conflicten met o.a.
de gemeente die dit in de weg staan. Er is behoefte aan een open houding richting ondernemers. Er zijn kansen om unieke archeologische waarden hier zichtbaar en beleefbaar te maken (het Groot Raaij / Verhoefslagpalen). Dit gebied kan beter functioneren als HUB, op drie manieren: o van de auto naar de fiets of wandelend; o naar de Brabantse kant van de Biesbosch; o een rondje Dordt verbeteren door dit deelgebied.
3. Nieuwe Dordtse Biesbosch § Meer voorzieningen: ruimte voor een zwemlocatie of ander aanvullend dagrecreatief aanbod. Ook aanvullend ruimte voor meerdaags verblijf. § Erfgoed: Hania’s sluis mag meer aandacht krijgen (restauratie). § Een kunstobject zoals de olifant die hier eerder stond of land-art. Aandachtspunten balans: § Er is een knelpunt met wandelaars die nu vanaf de P-plaats naar het natuurgebied (de vogelkijkhut) over de weg moeten, dat is gevaarlijk en niet aantrekkelijk. Ook het parkeren in de berm zorgt voor wederzijdse irritatie tussen boer en recreant. Mogelijk bieden inhammetjes soelaas, zodat vogelaars daar veilig kunnen parkeren met hun auto. 4. Louisa Cannemanspolder, Viersprong, De Elzen § Meer voorzieningen: zwemplek, horeca en meerdaags verblijf. § Meer aandacht voor educatie en voorlichting. § Grootste hondenlosloopgebied, dit behouden. Tegelijkertijd is dit mogelijk de reden dat bezoekers (zonder hond) hier wegblijven. 5. Agrarisch gebied § Meer voorzieningen: denk aan agrotoerisme, overnachtingen (verblijfsaccommodaties, goed ingepast in het landschap. Zoals camperplaatsen, safaritenten, boerenlodges).
Documentnaam
Versie
Eigenaar document
Datum
Pagina
Programma r&t buitengebieden Dordrecht– Deel B
1.0
Gemeente Dordrecht + Bureau voor Ruimte en Vrije Tijd
September 2025
74 van 80
§
§
Blauwgroene dooradering vanuit NPLG is een kans aan recreatie (routes) aan te koppelen, maar duidelijke bewegwijzering is hiervoor een randvoorwaarde. Net als het behoud van (voldoende) landbouwgrond. Verhaal van Dordrecht vertellen: vertel hoe Boeren en de Biesbosch gezamenlijk geschiedenis delen. Maar ook de Griendwerkershuisjes zijn nu onbenut, dat biedt wellicht kansen voor een route of verblijfsrecreatie.
8.5 §
§ 6. Deelgebied 6 Dordtse Biesbosch § Er zijn kansen om de beleving langs te randen te vergroten of buiten het broedseizoen onder begeleiding. § Is het mogelijk dit gebied te laten beleven op afstand, bijvoorbeeld door middel van webcams, exclusieve tochten of wildcameras? § Verbeteren communicatie over welke belevingen op dit moment mogelijk zijn. 7. Oost-Zuidhaven § Struingebied als identiteit behouden voor de natuurliefhebber, maar verbinding en toegankelijkheid van dit gebied kunnen beter. Nu is het enkel mogelijk heen en weer te gaan op een pad, uitbreiden tot een wandelroute door aansluiting met andere gebieden zou de aantrekkelijkheid vergroten. § Organiseer kleinschalige excursies vanaf hier per boot naar de Brabantse Biesbosch. § Het Zuidplaatje verdient aandacht (strandjes en vogelhut).
§
Conclusies draagkracht en balans
Vrijetijdseconomie. Dordrecht profiteert (nog) onvoldoende van toerisme en recreatie als het gaat om bestedingen en werkgelegenheid. De omvang van de vrijetijdseconomie is vooral te danken aan de stad Dordrecht, de buitengebieden dragen hier slechts summier aan bij. Maatschappij. Inwoners zijn zeer tevreden over de aanwezigheid en toegankelijkheid van de groene buitengebieden en zien voordelen voor hun gezondheid. Ze ervaren meestal geen drukte of overlast, op sommige drukke plekken en momenten na. Toerisme draagt bij aan het voorzieningenniveau, maar dat is vooral in de stad zichtbaar (cultuur, winkels), maar niet in de buitengebieden. Hier worden toiletten, horeca en zwemplekken vooral gemist. Leefomgeving. De buitengebieden worden door experts gezien als kansrijk voor toeristisch-recreatieve ontwikkeling. De bestaande natuur wordt effectief beschermd door de geldende recreatiezonering. Kansen zijn vooral aanwezig om de recreatiegebieden en de agrarische gebieden nog beleefbaarder te maken met de lokale verhalen (erfgoed, griendwerkershuisjes, natuur, rondjes wandelen en fietsen, waterrecreatie, etc.). Aandachtspunten zijn de toekomst van de polder Stededijk en de veiligheid van recreanten en verschillende gebruiksvormen in de buitengebieden.
8. Willemsdorp en EuroParcs § Hier komt een ander publiek dan in de rest van de buitengebieden, waarvan een deel niet op zoek is naar beleving in natuurgebieden. § Waterrecreatie is hier het meest aantrekkelijk. Zeer geliefd voor waterrecreanten en vissers. Ga dit versterken. § Kansen voor intensievere vormen van recreatie, zoals evenementen en festivals. Documentnaam
Versie
Eigenaar document
Datum
Pagina
Programma r&t buitengebieden Dordrecht– Deel B
1.0
Gemeente Dordrecht + Bureau voor Ruimte en Vrije Tijd
September 2025
75 van 80
Documentnaam
Versie
Eigenaar document
Datum
Pagina
Programma r&t buitengebieden Dordrecht– Deel B
1.0
Gemeente Dordrecht + Bureau voor Ruimte en Vrije Tijd
September 2025
76 van 80
9.
De avontuurzoeker gaat de natuur in om avonturen te beleven en nieuwe plekken te ontdekken. Ze vinden het fijn om rond te struinen en van de gebaande paden af te gaan. Ze komen lieven geen andere mensen tegen. Avontuurzoekers gaan vaak de natuur in en hebben een voorkeur voor omvangrijke gebieden, zonder voorzieningen en hoge mate van ongereptheid.
Bijlagen
Bijlage 1 De Leefstijlvinder en natuurbeleving Leefstijlen en natuurbeleving In 2021 is er een verdiepend onderzoek onder de leefstijlen gedaan naar hun gewenste natuurbeleving. In de figuur hiernaast is in het kort te zien hoe zij de natuur het liefst beleven. Voor meer informatie over de kenmerken van de leefstijlen t.a.v. natuurbeleving, zie hier de resultaten van het onderzoek naar de leefstijlen en natuurbeleving. NB In het onderzoek naar natuurbeleving is ‘natuur’ of ‘natuur- en recreatiegebied’ gedefinieerd als alle soorten water- en groengebieden buiten de bebouwde kom (zoals bos, heide, agrarisch landschap, strand, recreatieplassen en –meren, etc.).
Als de plezierzoeker de natuur in gaat, dan is dat zelden alleen. Tijd in de natuur is tijd met vrienden en familie en voor gezelligheid. Plezier hebben, nieuwe plekken ontdekken en avonturen beleven: dat willen ze. Plezierzoekers zijn op zoek naar reuring en ondernemen graag veel activiteiten. Zij hebben een voorkeur voor natuur met veel voorzieningen, maar hoe die natuur er uitziet maakt ze niet zo veel uit. Als het maar gezellig is. Harmoniezoekers houden ervan om er even helemaal tussen uit te zijn. De frisse buitenlucht en het landschap/de natuur trekken hen aan, maar zij waarderen bovenal de gezelligheid en tijd met vrienden/familie. Ze vinden het niet erg als natuurgebieden wat drukker bezocht zijn. Harmoniezoekers gaan graag terug naar hetzelfde plekje en hebben een voorkeur voor nette en goed onderhouden natuur met veel voorzieningen. De verbindingszoeker is een echte natuurliefhebber. Ze gaan vaak naar buiten op pad om er even helemaal tussen uit te zijn en de regio of streek te verkennen. Verbindingszoekers zijn echte fans van wandelen en fietsen en het spotten van vogels en wild en houden niet van drukte in de natuur. Rustzoekers komen vooral voor de rust in een natuurgebied en vermijden dan ook graag de drukte. Lekker een tochtje wandelen of fietsen doen ze graag, het liefst op brede en verharde paden.
Rustzoekers blijven graag dicht bij huis en zoeken graag een bekend gebied om. Het gaat hen echt om het ervaren van de rust.
Rust en ontspanning, het hoofd leeg maken en drukte vermijden, dat zijn dé motieven van de inzichtzoekers om lekker de natuur in te gaan. Inzichtzoekers zijn echte wandelaars en doen dit het liefst in de wilde, ongerepte natuur op onverharde, smalle paadjes. De ultieme natuurbeleving. Voorzieningen hebben ze niet per se nodig, maar ze houden wel van nieuwe inzichten opdoen. De stijlzoeker is graag actief bezig in de natuur. Als ze gaan wandelen en fietsen, dan doen ze dat goed: lange afstanden, meerdaags, en actief en sportief bezig zijn. Daarnaast zoeken ze ook graag de gezelligheid op. De stijlzoeker houdt van sportiviteit en actie, maar wil ook graag kennis opdoen. Ook houden stijlzoekers er van dat alles in een gebied goed geregeld is en op orde is en is de aanwezigheid van horeca van groot belang. Documentnaam
Versie
Eigenaar document
Datum
Pagina
Programma r&t buitengebieden Dordrecht– Deel B
1.0
Gemeente Dordrecht + Bureau voor Ruimte en Vrije Tijd
September 2025
77 van 80
Bijlage 2 Definities Begrip Toerisme
Recreatie / Recreanten
Bezoekers
N2000 / Natura 2000
Definitie Onder toerisme verstaan we een trip maken naar een bestemming met minimaal één overnachting. Dit is veelal buiten de ‘normale leefomgeving’, maar kan ook binnen de normale leefomgeving zijn als het bijvoorbeeld gaat om een seizoensplaats of vaste plaats. De overnachtingen kunnen plaatsvinden vanuit persoonlijke (recreatieve) motieven, maar ook vanuit zakelijke motieven. Toeristen zijn daarmee bezoekers die naar Dordrecht komen met minimaal één overnachting. Recreatie zijn de activiteiten die buitenshuis worden uitgevoerd in de vrije tijd worden uitgevoerd, zonder overnachting. Dit kan in de ‘normale leefomgeving’ (de omgeving waar iemand normaal gesproken woont, werkt en vrije tijd doorbrengt) zijn, denk bijvoorbeeld wandelen in het bos in de buurt, naar het terras gaan, of zwemmen. Ook kan dit buiten de ‘normale leefomgeving’ zijn, zoals een dagje uit, excursie, dagtocht. Recreanten zijn daarmee inwoners uit de gemeente die in de buitengebieden recreëren, maar ook dagbezoekers die voor een dagje uit Dordrecht bezoeken. We duiden de groep recreanten en toeristen (inwoners die in de buitengebieden recreëren, dagbezoekers en verblijfstoeristen) aan als bezoekers. Dit is de benaming voor een netwerk van natuurgebieden in Europa waarin belangrijke flora en fauna voorkomen. In Natura 2000-
NNN
Voorzieningen
(Recreatieve) routenetwerken
Zonering
Bezoekersmanagement
gebieden worden deze flora en fauna (extra) beschermd. Natuur Netwerk Nederland is een samenhangend netwerk van bestaande en toekomstige natuurgebieden in Nederland, die fysiek met elkaar verbonden zijn via zogenaamde ecologische verbindingszones. Met voorzieningen bedoelen wij fysieke structuren die zijn geplaatst speciaal voor de recreant. Voorbeelden kunnen zijn: prullenbakken, bankjes, picknickbanken, horeca, uitkijkpunten, bezoekerscentra, en toiletvoorzieningen. Vooraf opgestelde routes over bestaande paden of door natuur (bijv. de zogenoemde ‘klompenpaden’) die wandelend, fietsend, varend, op een paard of op een andere wijze kunnen worden gevolgd met plezier als uitgangspunt (geen woon-werkverkeer). Routenetwerken kunnen fysieke bebording hebben, of uitgestippeld zijn via een routeboekje, app, of website. Een gebiedsindeling gebaseerd op functies en kenmerken van deelgebieden, vaak gebaseerd op bezoekersdruk en draagkracht van flora en fauna. Alle vormen van beheer die grip geven op het sturen van bezoekersstromen in plaats en tijd, en het gedrag van bezoekers tijdens hun bezoek.
Documentnaam
Versie
Eigenaar document
Datum
Pagina
Programma r&t buitengebieden Dordrecht– Deel B
1.0
Gemeente Dordrecht + Bureau voor Ruimte en Vrije Tijd
September 2025
78 van 80
Bijlage 3 Toelichting thema’s
basisvoorzieningen en promotie kunnen ze een sterk verbindend en toeristisch effect hebben.
Natuurbeleving Natuurbeleving draait om het ervaren van de natuur op een rustige, laagdrempelige manier, zonder commerciële insteek. Voorzieningen zoals uitkijktorens, stiltegebieden of vogelkijkhutten bieden bezoekers de kans om natuur bewust te beleven.
Cultuur (historie) Culturele en historische elementen vertellen het verhaal van de streek, bijvoorbeeld via monumenten, musea of karakteristieke gebouwen. Ze dragen bij aan de identiteit en aantrekkingskracht van de buitengebieden.
Educatie Educatieve voorzieningen brengen kennis over natuur, landschap en geschiedenis over via borden, routes of bezoekerscentra. Ze stimuleren bewustwording en betrokkenheid, bijvoorbeeld door interactieve tentoonstellingen of rondleidingen.
Erfgoed Erfgoed focust op het behoud en de beleving van authentieke landschappen, objecten en gebruiken. Zowel materieel als immaterieel erfgoed versterken het karakter van het gebied en kunnen via routes, evenementen of digitale toepassingen beleefbaar worden gemaakt.
Horeca & pleisterplaatsen Horeca en rustpunten zijn essentieel voor recreanten om te pauzeren, ontmoeten of overnachten. Denk aan cafés, picknickplekken of bankjes die de toegankelijkheid en aantrekkelijkheid van het gebied vergroten. Spelen & attracties Speelplekken en dagattracties bieden recreatie voor gezinnen en kinderen, vaak in een natuurlijke of avontuurlijke setting. Dit kunnen zowel openbare speelbossen zijn als kleinschalige commerciële uitjes. (Water)sport en bewegen Deze voorzieningen stimuleren een actieve levensstijl in de buitenlucht, zoals wandelen, kanoën, suppen of buitensporten. Ze maken gebruik van de natuurlijke omgeving en dragen bij aan gezondheid en vitaliteit. Evenementen Evenementen geven levendigheid aan het gebied en zorgen voor terugkerende ontmoetingsmomenten. Met geschikte locaties, Documentnaam
Versie
Eigenaar document
Datum
Pagina
Programma r&t buitengebieden Dordrecht– Deel B
1.0
Gemeente Dordrecht + Bureau voor Ruimte en Vrije Tijd
September 2025
79 van 80
Documentnaam
Versie
Eigenaar document
Datum
Pagina
Programma r&t buitengebieden Dordrecht– Deel B
1.0
Gemeente Dordrecht + Bureau voor Ruimte en Vrije Tijd
September 2025
80 van 80