Concept Jaarstukken 2023 Dordrecht.pdf

Concept Jaarstukken 2023 Dordrecht

90

Bedragen x € 1.000

Heffingsoort

Kwijtschelding 2023

Kwijtschelding in 2023 over eerdere jaren

Totaal

2

1

3

1.425

30

1.455

452

9

461

1.879

40

1.919

OZB Afvalstoffenheffing Rioolheffing Totaal

We voeren een zeer actief beleid op het gebied van invordering, door tijdig te herinneren en aanmaningen te versturen. Waar nodig gaan we over tot dwanginvordering. Desondanks blijken deze inspanningen in sommige gevallen ontoereikend en rest niets anders dan, nadat alle invorderingsmogelijkhed en zijn benut, deze verschuldigde belastingen wegens oninbaarheid af te boeken. In de meeste gevallen is de oorzaak gelegen in faillissementen, onbekende adressen van belastingplichtigen of doordat er reeds een schuldsaneringstraject loopt. Het actief inzetten op het voorkomen van oninbare belastingen werpt vruchten af. Het percentage oninbaar neemt al sinds 2013 af. De sterke daling in 2021 blijft stabiel in 2022 en in 2023. Statistici voeren overheidssteun als reden aan.

4.1.6 Overige lokale heffingen

Jaarlijks worden de tarieven voor de diverse heffingen door de raad bij de kadernota vastgesteld voor het komende begrotingsjaar en verwerkt in de begroting en de heffingsverordeningen. Voor 2023, het jaar na de bestuurswisseling, is de indexatie op de lokale heffingen echter voort gekomen uit het Politieke Akkoord 2022-2026 in plaats van uit de kaderbrief/kadernota. In de raadsinformatiebrief Kaderbrief 2023 (RIB) is alvast wel een bespiegeling gegeven ten aanzien van de indexeringen op de inkomsten voor 2023. Met het collegebesluit van 27 juni 2022 is door het college besloten de lokale heffingen te indexeren met 6,3% om in balans te blijven met de inflatie. Heffing Hondenbelasting

Indexatie 2023 geen belastingheffing (2023-2026) in de bestuursperiode 2022-2026

Leges KCC

6,3%

Leges omgevingsvergunning

6,3%

Leges APV en overige

6,3%

Lijkbezorgingsrechten

gemiddeld 6,3%

Marktgeld

6,3%

Reinigingsrecht

6,3%

Parkeerbelastingen

6,18%

Precariobelasting

6,3%

Concept Jaarstukken 2023 Dordrecht

91

Hondenbelasting In het Politiek Akkoord 2022-2026 (pagina 24) is vastgelegd dat het tarief van de hondenbelasting voor deze bestuursperiode terug naar nul wordt gebracht. Dat betekent dat hondenbezitters de komende jaren geen aanslag voor de hondenbelasting ontvangen. Hierdoor vervallen ook de jaarlijkse inkomsten van de hondenbelasting. Dit is indertijd meegenomen in het totale financiële perspectief bij de Begroting 2023 Geen heffing bedrijveninvesteringszones (BIZ) en reclamebelasting In 2023 is geen BIZ-bijdrage en reclamebelasting geheven om ondernemers financieel tegemoet te komen in de na-ijlende effecten van de coronacrisis een in afwachting van het in het Politiek Akkoord 2022-2026 (pagina 15) opgenomen op te richten ondernemersfonds. Het betreft de concretisering van de in de voorstellen 'Beschikbaar stellen van middelen voor het Herstelplan Dordtse Economie en Werkgelegenheid' en 'Instemmen met Steunmaatregelen bij heropstart en herstel van de horeca in Dordrecht' genoemde belastingmaatregelen, waarmee de raad op 23 maart 2021 heeft ingestemd. De inkomsten die hiermee worden gemist zijn gedekt uit de reserve Crisis- en herstelfonds. De raad heeft op 19 december 2023 ingestemd met het instellen van een ondernemersfonds per 2024.

4.1.7 Berekening kostendekkendheid van een heffing

Conform het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) wordt in deze paragraaf de berekening van tarieven van heffingen, die hoogstens kostendekkend mogen zijn, inzichtelijk gemaakt. In de onderstaande overzichten is per heffing de kostendekkendheid bepaald. Overheadtoerekening De overheadtoerekening is gebaseerd op de ureninzet (loonsom) van het directe personeel. De verdeling van de overhead is conform de begroting, er is geen correctie gemaakt voor eventuele gewijzigde ureninzet. Enkel het prijsverschil dat is opgetreden bij de overhead is gecorrigeerd. De overhead wordt toegelicht onder Financiën van Dordrecht.

Concept Jaarstukken 2023 Dordrecht

92

Berekening kostendekkendheid van een heffing

Bedragen x € 1.000

Afvalstoffenheffing Reinigingsrecht

Legesverordening Legesverordening Legesverordening Rioolheffing (titel I) (titel II) (titel III)

Lijkbezorgingsrechten

Marktgeld

Parkeerbelasting 2.637

Kosten taakveld

15.021

167

12.740

6.861

4.291

796

3.306

567

Inkomsten taakveld (niet zijnde de heffing)

-1.723

0

-1.068

-3.215

0

0

-320

-39

-60

Directe kosten taakveld

13.298

167

11.672

3.646

4.291

796

2.986

528

2.577

297

0

1.430

6.069

155

0

1.513

252

1.801

2.819

0

1.862

287

862

167

7

29

344

Overhead Btw Indirecte kosten taakveld

3.116

0

3.292

6.356

1.017

167

1.520

281

2.145

Totale kosten taakveld

16.414

167

14.964

10.002

5.308

963

4.506

809

4.722

Opbrengst heffingen

17.701

134

14.408

1.751

4.167

57

2.740

281

6.533

Dekkingspercentage JRK2023

108%

80%

96%

18%

79%

6%

61%

35%

138%

Dekkingspercentage B2023

97%

100%

100%

17%

94%

14%

61%

45%

127%

Verschil JRK2023 vs B2023

11%

-20%

-4%

1%

-15%

-8%

0%

-10%

11%

Dekkingspercentage JRK2022

102%

63%

105%

19%

100%

9%

63%

35%

168%

Concept Jaarstukken 2023 Dordrecht

93

Toelichting verschillen Een toelichting volgt als het verschil tussen het begrote en werkelijke dekkingspercentage groter is dan tien procent. Afvalstoffenheffing De toename van het dekkingspercentage wordt verklaard door hogere opbrengsten uit het afvalfonds als gevolg van de maatregelen uit het grondstoffenplan, hogere bijdragen van regiogemeenten door de invoering recycletarieven DIFTAR en lagere verwerkingskosten dan verwacht. Reinigingsrecht De afname van het dekkingspercentage is een gevolg van lagere opbrengsten. De opbrengsten zijn gerelateerd aan het aangeboden bedrijfsafval, waarvan de hoeveelheid lager uitvalt dan verwacht. Titel II Legesverordening Het kostendekkendheidspercentage van de omgevingsvergunningen komt lager uit dan in de Begroting 2023 was voorzien. Dit wordt veroorzaakt door een stagnatie bij de nieuwbouw van woningen in Nederland. Er zijn minder (grote) WABO-vergunningen aangevraagd, waardoor de legesopbrengsten achter bleven bij de verwachtingen, terwijl de uitvoeringslasten in verhouding minder hard zijn gedaald. Marktgelden De werkelijke dekkingsgraad is 10% lager dan bij de Begroting 2023, omdat er meer kosten waren door het versterken van de teamleidersfunctie ten bate van de uitvoering van meerdere projecten, voor inhuur van specialistische juridische kennis en als gevolg van de sterk gestegen energieprijzen.

Parkeerbelasting De stijging van het dekkingspercentage is een gevolg van een hogere opbrengst op straat parkeren vanwege de toename van het gebruiksgemak bij het verrichten van betalingen en groeiende betalingsbereidheid van burgers op straat.

Concept Jaarstukken 2023 Dordrecht

94

4.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing Een gezonde financiële positie van de gemeente is een absolute voorwaarde voor haar slagkracht. Dat vergt niet alleen een sluitende exploitatie en realisatie daarvan in het uitvoeringsjaar, maar óók voldoende weerstandscapaciteit in relatie tot de risico’s. In deze paragraaf geven wij informatie over het risicomanagement in Dordrecht. Daarmee geven we inzicht in de omvang van het risicoprofiel en de grootste risico’s met de daarbij behorende beheersmaatregelen. De paragraaf laat zien hoe het gemeentelijk risicoprofiel, het weerstandsvermogen en de daarbij behorende ratio zich in 2023 hebben ontwikkeld.

4.2.1 Algemeen

Het beleid van de gemeente Dordrecht is gericht op een actieve beheersing van risico’s. Door het periodiek uitvoeren van risicoanalyses worden risico’s en beheersmaatregelen niet op een willekeurige, maar op een gestructureerde wijze geïnventariseerd. Hierdoor ontstaat een completer en betrouwbaar beeld van de risico’s. De kans dat risico’s over het hoofd worden gezien wordt hiermee gereduceerd. Wij zijn van mening dat we op het terrein van risicomanagement: • een uitgewerkt risicomanagementbeleid hebben dat bestaat uit afspraken over sturing en verantwoording betreffende de belangrijkste risico’s, • en daardoor een relatief compleet risicoprofiel kennen waarin de belangrijkste risico’s zijn opgenomen, en waarmee de benodigde omvang van het weerstandsvermogen op een betrouwbare en robuuste wijze wordt bepaald.

4.2.1.1 Beleid voor risicomanagement

De gemeente Dordrecht heeft zoals iedere organisatie te maken met risico’s. Het is van belang om die risico’s inzichtelijk te maken, onder andere omdat de risico’s de uitvoer van beleidsdoelen nadelig kunnen beïnvloeden. De Nota risicobeheersing en weerstandsvermogen legt het begrippenkader en randvoorwaarden voor risicomanagement vast. De Nota definieert risicomanagement als: het effectief en systematisch omgaan met de kansen en bedreigingen die het tot stand komen van organisatiedoelstellingen kunnen beïnvloeden. De in de Nota opgenomen doelstellingen voor risicomanagement zijn: 1. inzicht krijgen in de strategische risico’s die de gemeente Dordrecht loopt en daarmee het risicobewustzijn te stimuleren. 2. vermindering van het negatieve effect van risico’s op het bestaande beleid en de kwaliteit van de bestaande voorzieningen. 3. optimaliseren van interne beheersing als onderdeel van integraal management. 4. onderbouwing berekening weerstandsvermogen gerelateerd aan de met de raad afgesproken norm van ten minste 1,0. In de Nota zijn de uitgangspunten voor risicomanagement en risicobeheersing, alsmede de diverse gemeentelijke, interne rollen en de afbakening en definiëring van de diverse risicobegrippen opgenomen.

4.2.2 Risico's

Op basis van een periodieke risico-inventarisatie krijgen we inzicht in de aard en omvang van het risicoprofiel. Wij definiëren een risico als: een onzekere (interne of externe) gebeurtenis die het realiseren van onze doelen kan beïnvloeden. Dit betreft naast de financiële risico’s ook de nietfinanciële risico’s. Risico’s met financiële effecten worden meegenomen bij de bepaling van de benodigde weerstandscapaciteit en bepalen daarbij mede de omvang van de ratio van het weerstandsvermogen. Ter voorbereiding op de Jaarstukken 2023 actualiseren we het laatst vastgestelde risicoprofiel, te weten dat van de Begroting 2024 dat in september 2023 is opgesteld. Hiertoe doorlopen we het huidige risicoprofiel, worden de risico’s voorzien van een eigenaar, worden de beheersmaatregelen doorgenomen en vindt bespreking ervan plaats binnen de managementteams. Bewustwording van

Concept Jaarstukken 2023 Dordrecht

95

risico’s is een belangrijke stap in het beheersen van risico’s. Daarom is het van belang regelmatig stil te staan bij de risico’s die het bereiken van de doelstellingen in de weg staan en het gesprek hierover te organiseren. De risico’s zijn geïnventariseerd met de volgende uitgangspunten: • risico's met een structureel gevolg worden opgenomen met een impact van maximaal 3 keer het jaarlijkse gevolg. Wij gaan ervan uit dat er in een termijn van circa 3 jaar een structurele voorziening in de begroting is gevonden voor structurele risico’s. • de gemeente Dordrecht maakt onderscheid in risico’s voor de Stad en risico’s bij het Grondbedrijf (grondexploitatieprojecten). Alhoewel voor beide entiteiten een eigen risicoprofiel en weerstandsratio kan worden bepaald, gaat het uiteindelijk om de gezamenlijke weerstandsratio voor de gemeente als geheel. In onderstaand overzicht zijn de grootste risico’s van de gemeente Dordrecht (exclusief Grondbedrijf) ten tijde van het opstellen van de Jaarstukken 2023 weergegeven. In het risicoprofiel is een aantal veranderingen doorgevoerd ten opzichte van de lijst bij de Begroting 2024. Het totale risicoprofiel van € 19,5 miljoen is per saldo € 9,6 miljoen lager vergeleken met het profiel uit de Begroting 2024.

Deze daling wordt overwegend veroorzaakt door toename van de positieve risico's op winstnames uit grondexploitaties (zie paragraaf Grondbeleid) en door daling van de risico's voor Jeugdhulp en Uitvoerings- en proceskosten GBD omdat deze risico's zich feitelijk al op onderdelen voordoen en als onontkoombare ontwikkelingen in de Perspectiefnota 2025 verwerkt worden. Bij Stadswerven heeft een ophoging van de verliesvoorziening plaatsgevonden met als bijkomend gevolg dat het bijbehorende risico verlaagd kon worden. Verder zijn de risicoteksten van alle risico's uit de lijst nagelopen op actualiteit en hierdoor op enkele plekken (in beperkte mate) herzien. De grote risico's van het Grondbedrijf worden gevormd door de algemene risico's als gevolg van schommelingen in de economische groeiverwachting en risico's als gevolg van de kans op lagere grondopbrengsten en renteverliezen door vertraging. In de paragraaf Grondbeleid wordt separaat uitleg gegeven over het risicoprofiel en de algemene reserve van het Grondbedrijf in 2023. Het hiernavolgende overzicht geeft een nadere uitleg van de mogelijke risicogebeurtenissen en de beheersing ervan. Het overzicht bevat de grootste en daarmee meest relevante risico's die in de risicodatabase zijn opgenomen.

Jeugdhulp We zien, ondanks dat we verschillende maatregelen hebben genomen, een stijging in de intensiteit en complexiteit van jeugdhulptrajecten en daarmee een stijging in de uitgaven aan jeugdhulp. Dit wordt onder andere versterkt door een (hogere) indexatie van jeugdhulptarieven. Onduidelijk is overigens in hoeverre het Rijk de gemeenten volledig compenseert voor de gestegen inflatie. In onze meerjarenbegroting hebben we een landelijke taakstelling met betrekking tot de landelijke Hervormingsagenda opgenomen. Door het demissionair worden van het kabinet Rutte IV is het nog meer de vraag in hoeverre het Rijk de gemeenten compenseert nu de maatregelen uit de Landelijke Hervormingsagenda substantieel vertragen. Een landelijke commissie van deskundigen zal hierop adviseren (ook als de ingezette gemeentelijke ombuigingen tot minder besparingspotentieel leiden). Een deel van de maatregelen hebben we nl. al genomen, waardoor het beoogde besparingseffect naar verwachting lager is dan landelijk wordt verwacht. Tot slot houden we ook rekening met het niet volledig realiseren van het geraamde besparingspotentieel op lokale ombuigingsmaatregelen en een zeer kleine toename van het aantal zorgbehoeftige jeugdigen.

Concept Jaarstukken 2023 Dordrecht

96

Beheersing In 2023 hebben we gewerkt aan een integrale visie voor het sociaal domein. De visie vormt het gemeentelijke sturingsinstrument om ervoor te zorgen dat inwoners in de meest kwetsbare situaties hulp krijgen, nu en in de toekomst. We sturen op jeugdhulp middels 6 lijnen: 1. Focus op bestaanszekerheid als basis. 2. Kanteling naar meer algemene voorzieningen. 3. Meer integrale vraagverheldering en een strengere toegang. 4. Aanpassing van het huidige hulpaanbod. 5. Meer samenwerking met en tussen partners over wetten heen. 6. Differentiatie in de uitvoering. Dit betekent investeren in: normaliseren, preventie, vroegsignalering en integraliteit. Ook regionaal, in de regio Zuid-Holland Zuid, werken we samen om de uitgaven in de jeugdhulp te verminderen en de kwaliteit van jeugdhulp te verbeteren. In september 2022 hebben de tien gemeenten uit de regio Zuid-Holland Zuid een meervoudig lokaal programma vastgesteld: Werk voor de Jeugd. Een van de belangrijkste onderleggers van het programma Werk voor de Jeugd is het, door de raad vastgestelde, inkoopkader. Opgaven in het programma zijn onder andere stringenter contractmanagement door de gemeenten en de Serviceorganisatie Jeugd ZHZ, versterken van de lokale teams en slimmer gebruik maken van data.

Inzicht in de ontwikkelingen en de oorzaken van de stijgende uitgaven zijn blijvend van belang om aan de juiste knoppen te kunnen draaien om de stijging te kunnen afvlakken en de jeugdhulp te transformeren. Voorts is eind 2023 een bestuursopdracht 'Verkenning naar een bijdrage van de GR DG&J aan het verminderen van de financiële problematiek van deelnemende gemeenten' aan de GR dienst Gezondheid & Jeugd verstrekt. Met deze verkenning en uitvoering van maatregelen beogen we de stijgende lijn aan uitgaven af te vlakken. Cybercriminaliteit Gemeenten zijn een doelwit voor cybercriminelen die financieel gewin willen behalen via diefstal van geld of vertrouwelijke informatie, of die willen ‘verstoren.’ Ook kan belangrijke IT uitvallen. Cyber is een breed risico waarmee veel overheidsinstanties te maken hebben vanwege hun afhankelijkheid van informatietechnologie, connectiviteit en geautomatiseerde processen. Ook wettelijke regulering neemt toe, net als (contractuele) eisen op het gebied van beveiliging, weerbaarheid en (cyber)aansprakelijkheidsverzekeringen. De potentiële cyberincidenten waar wij als gemeente mee te maken kunnen krijgen zijn onder andere: • Activiteiten van hackers. • Verstoring van belangrijke IT, waardoor processen en bedrijfsvoering onderbroken zullen worden. • Opzettelijke handelingen van malafide medewerkers om informatie of geldmiddelen te bemachtigen.

• Ransomware-aanvallen. • Cyberaanval bij, via of door leveranciers, externen of aanvullende dienstverleners. • Statelijke actoren die spioneren of willen verstoren. Beheersing In technische zin beschermen wij onze belangen onder meer door de inzet van firewalls en systemen die onrechtmatige pogingen om in onze netwerken te komen, detecteren. Onze digitale werkplekken hebben aanvullende beveiligingsmaatregelen gekregen en worden door een zeer gespecialiseerd security team continu bewaakt. Gebruikers verkrijgen alleen onder bepaalde voorwaarden toegang en zij gebruiken een zogenaamde twee-factor methode om in te loggen. Onze backup- en restore procedures zijn aangescherpt, alsmede de wijze waarop we kwetsbaarheden van onze infrastructuur in kaart brengen en oplossen. Onze organisatie is en blijft gebaat bij een effectief bewustzijn-programma dat gericht is op de verschillende doelgroepen binnen Drechtsteden. Inmiddels wordt invulling gegeven aan de verplichte cursus voor nieuwe medewerkers. Dit jaar is een leer-systeem beschikbaar gesteld

Concept Jaarstukken 2023 Dordrecht

97

waarmee onze medewerkers altijd alert kunnen blijven op de nieuwste, steeds geavanceerdere manieren waarmee onze belangen worden aangevallen. We leren van incidenten van andere organisaties en versterken onze positie op basis van vermijdbare risico’s. Tenslotte versterken we onze weerbaarheid door ons voor te bereiden op een eventueel security incident. Wet Maatschappelijke Ondersteuning Door diverse ontwikkelingen stijgt het aantal toegekende aanvragen in het kader van de Wmo. Zo zien we een forse stijging sinds het door het Rijk afgedwongen maximeren van de eigen bijdrage en het afschaffen van de vermogenstoets (abonnementstarief). Andere belangrijke ontwikkelingen zijn: de dubbele vergrijzing (het aandeel ouderen én onze toegenomen levensverwachting) gecombineerd met de 'langer thuis' insteek en de extramuralisering alsook de uitname van valpreventie uit de Algemene Uitkering. Beheersing Personeelstekorten bij zorgaanbieders zetten op dit moment een rem op de hogere afname van maatwerkvoorzieningen. We zien dit bij huishoudelijke ondersteuning en het collectief vervoer. De Sociale Dienst Drechtsteden zoekt samen met zorgaanbieders naar mogelijke oplossingen. Dit is onderwerp in de nieuwe aanbesteding Huishoudelijke Ondersteuning (HO) en een bestuursopdracht toekomstbestendige Wmo. Het wetsvoorstel over resultaatgericht beschikken is niet ingediend.

Dit heeft gevolgen voor de Drechtsteden, omdat zowel het contract voor huishoudelijke ondersteuning als individuele begeleiding gebaseerd zijn op de resultaatgerichte systematiek. Voorgaande wordt de komende jaren bij de aanbesteding HO en individuele begeleiding gerepareerd; hetgeen waarschijnlijk ook tot extra kosten leidt. Verder kunnen lokale keuzes de instroom beperken. In het derde kwartaal van 2023 is de verordening Wmo herijkt. De integrale visie voor het sociaal domein, die in het 1e kwartaal van 2024 voorligt in de raad, zal dienen als een afwegingskader voor de inhoudelijke keuzes binnen het krapper wordende budget. Tot slot is eind 2023 een bestuursopdracht “Verkenning bijdrage van de GR Sociaal aan verminderen van de financiële problematiek gemeenten” aan de GR Sociaal verstrekt. Met deze verkenning en uitvoering van maatregelen beogen we de stijgende lijn aan uitgaven af te vlakken. ICT-Beweegt In februari 2021 zijn voor het programma ICT-Beweegt middelen beschikbaar gesteld door de Drechtraad. Het programma betreft een omvangrijke modernisering van het fundament van onze Informatiehuishouding. De transitie gaat gepaard met onzekerheden over de doorlooptijd en haalbaarheid van de einddatum. De verwachting is dat ook 2024 nodig gaat zijn om een kwalitatief goede en gedegen transitie uit te kunnen voeren.

Er is een claim opgenomen in de meerjarenbegroting 2023-2026 voor de doorloop van dit programma. Deze claim dekt vooralsnog de al opgelopen vertraging naar eind van het eerste kwartaal 2024. Wij blijven rekening houden met een langere doorlooptijd en dus extra kosten in 2024. Dit heeft zijn weerslag op de kosten en daarmee het budget welke door de Drechtraad in februari 2021 beschikbaar is gesteld. Beheersing In deze complexe en omvangrijke transitie wordt strak gestuurd en gemonitord op de voortgang van het programma, de projectgelden, (meerjarig) kaderstellend (extra) budget, teneinde de risico's te beperken. Nieuwe aanpak arbeidsmarkt HR heeft de afgelopen jaren gewerkt aan een nieuwe aanpak arbeidsmarkt. Bij de bespreking van deze aanpak en de benodigde financiering is, gezien de urgentie, afgesproken om een start te maken met het bemensen van de nieuwe functies en het in gang zetten van de nieuwe aanpak. Dit vooruitlopend op de definitieve financiering. Hierbij heeft Dordrecht aangegeven achter een instapmodel te staan waarbij de deelnemende gemeenten op eigen tempo aan kunnen haken en waarbij Dordrecht garant staat voor dekking van de kosten tot een maximaal bedrag. De kans dat

Concept Jaarstukken 2023 Dordrecht

98

niet alle partijen dit jaar instappen is reëel. Op voorhand is te zeggen dat alle organisaties in het netwerk positief zijn over deze ontwikkeling en dat de verbonden partijen intrinsiek graag mee willen doen. HR heeft in 2023 de nieuwe aanpak in gang gezet en de bijbehorende functies bemenst. HR ontwikkelt de aanpak in 2024 verder door. Het risico dat onvoldoende dekking vanuit de klanten wordt gekregen zet zich voort in 2024 en zal mogelijk van invloed zijn op het resultaat van het cluster HRFD en daarmee op het resultaat van de SGD. Beheersing Een aantal klanten heeft de deelname aan de nieuwe aanpak bevestigd. In 2024 wordt verder gewerkt aan het verder ontwikkelen van de nieuwe aanpak en het komen tot een dienstverleningsaanbod met passende financiering in samenspraak met de klanten. Planschade Het risico van schade als gevolg van planologische maatregelen die tot een waardevermindering van onroerend goed of tot gederfde inkomsten leiden die terug te voeren zijn op de betreffende planologische maatregelen. Beheersing Zoveel mogelijk bij planologische ontwikkelingen rekening houden met planschade en het planschaderisico waar mogelijk afwentelen op de veroorzaker.

Als planschade niet te vermijden is wordt een extern deskundige ingeschakeld en wordt namens de gemeente verweer gevoerd, waarbij met name gelet wordt op voorzienbaarheid en risico-aanvaarding aan de zijde van de planschadeverzoeker. Stijgende uitvoerings- en proceskosten GBD De afgelopen jaren is, zowel landelijk als lokaal, het aantal bezwaren voor de gemeentelijke belastingen sterk gestegen en in het bijzonder de bezwaren voor de WOZ-waarde via de zogenaamde No Cure No Pay (NCNP) bedrijven. Om de grote aantallen WOZ-bezwaren van de NCNP bedrijven te reduceren is er onlangs een wetswijziging aangenomen, die onder andere de proceskostenvergoeding die aan deze bedrijven wordt uitgekeerd sterk verminderd. Dit, in combinatie met andere wetswijzigingen, zal het aantal bezwaren dat via NCNP bedrijven binnenkomt moeten doen dalen evenals de kosten ervan. Op basis van de huidig beschikbare kennis is voor 2024 en 2025 een bedrag opgenomen in de bijdrage waarin de verwachte extra kosten voor het afhandelen van bezwaren is opgenomen. Echter is het in dit stadium nog lastig in te schatten wat de NCNP zullen doen. In dit kader is er een aantal zorgzame ontwikkelingen, zoals de stijging in het aantal beroepen en de uitwijking van de NCNP bedrijven naar andere gemeentelijke belastingen.

De komende tijd zullen de ontwikkelingen evenals het aantal te behandelen bezwaren en beroepen nauwgezet worden gemonitord. Het risico bestaat echter dat tussentijds extra middelen benodigd zijn. Beheersing Binnen het GBD zal gemonitord worden wat de ontwikkelingen zijn van het aantal bezwaren, beroepen en het aandeel van de NCNP bedrijven. Wanneer de belastingaanslagen over 2024 verstuurd zijn en de periode om bezwaar in te dienen verlopen is zal er meer duidelijkheid ontstaan over het effect van de wetswijziging. Dienst Gezondheid en Jeugd De GR DG&J brengt periodiek de financiële risico's in beeld. Hierbij kan gedacht worden aan het uitblijven van subsidies c.q. bijdragen van derden, het (tijdelijk) extra inlenen van capaciteit, caoontwikkelingen en overige prijsbijstellingen en het schadeloos stellen bij claims. De GR DG&J beschikt over een beperkt weerstandsvermogen om tegenvallers op te vangen. De gemeenten staan aan de lat om eventuele tekorten af te dekken met een extra inwonersbijdrage, als het weerstandsvermogen ontoereikend is. Onduidelijk is in hoeverre het Rijk de gemeente compenseert voor de gestegen prijzen/lonen.

Concept Jaarstukken 2023 Dordrecht

99

Beheersing • De GR DG&J heeft in de afgelopen jaren verbeteringsmaatregelen qua bedrijfsvoering getroffen en heeft de financiële functie herijkt. • De GR DG&J kent een grote verscheidenheid aan producten. Om de kwaliteit hiervan te borgen worden de nodige inspanningen geleverd, mede in het kader van de HKZ-certificatie (Harmonisatie Kwaliteitsbeoordeling in de Zorgsector). Hierdoor worden risico's op fouten (zoals miscommunicatie en foutieve registraties) en hieruit mogelijk voortkomende schadeclaims verminderd. • Daarnaast adviseert een team van regionale ambtenaren de wethouders van de deelnemende gemeenten eenduidig. Hierdoor kan meer invulling aan de eigenaars- en opdrachtgeversrol van deze gemeenten richting GR DG&J worden gegeven. • Voorts is eind 2023 een bestuursopdracht “Verkenning naar een bijdrage van de GR DG&J aan het verminderen van de financiële problematiek van deelnemende gemeenten” aan de GR dienst Gezondheid & Jeugd verstrekt. Met deze verkenning en uitvoering van maatregelen beogen we de stijgende lijn aan uitgaven af te vlakken.

4.2.3 Risicomanagement in de planning en control cyclus

Onze gemeente kent een grote diversiteit aan beleidsterreinen: de decentralisaties in het sociaal domein, vastgoed, grondexploitaties, sport, veiligheid. Op al deze gebieden lopen we verschillende soorten risico’s: financieel, juridisch, veiligheid, bestuurlijk, imago, maatschappelijk en integriteit. Daarom is het belangrijk dat we vooraf nadenken over de mogelijke gevolgen van beleid en dat we afwegen welke risico’s we kunnen en willen nemen en welke maatregelen we nemen om de risico’s te monitoren en te beheersen. Het moet vanzelfsprekend worden dat we regelmatig het gesprek voeren over ontwikkelingen en risico’s, de risico’s daarna concretiseren en nadenken over hoe we ermee omgaan. Risicobeheersing- en sturing is geen doel op zich maar draagt bij aan het bereiken van onze doelstellingen. Gedurende het uitvoeringsjaar zijn ten behoeve van de communicatie over risico's zowel managementrapportages (intern) als een bestuursrapportage (extern) opgesteld om risico’s op beleid en financiën bij te sturen en waar nodig ook bijstellingen te doen. Bij de afsluiting van het jaar leggen we in de jaarstukken verantwoording af over onder andere ontwikkelingen en maatregelen van risicomanagement en de gevolgen ervan voor het weerstandsvermogen.

Indien er tussentijds verstoringen zijn die van grote invloed zijn op de uitvoering van de gemeentelijke maatschappelijke opdracht, dan is er een actieve meldingsplicht van het college aan de raad. Zo is risicomanagement verankerd in ons proces van bestuurlijke beleidsvorming en verantwoording.

4.2.4 Weerstandsvermogen

De mate waarin de gemeente in staat is om de ingeschatte risico’s financieel op te vangen, wordt zichtbaar gemaakt via het weerstandsvermogen. Uitgangspunt daarbij is risicosturing. Risicosturing gaat verder dan risicobeheersing. Met risicosturing bedoelen we niet dat ons handelen gestuurd moet worden door de mogelijke risico's. Dit laatste roept het beeld op van een doorgeschoten risicomijdende organisatie, wat wij als ambitieuze stad niet kunnen en willen zijn. Met risicosturing bedoelen we dus niet gestuurd worden door alle mogelijke risico's, maar juist sturing op de relevante risico's, vanuit de doelen die we willen bereiken. In alle keuzes van de gemeente is het van belang de ontwikkeling van de risico’s en de daarbij genomen beheersmaatregelen te monitoren. En als een risico zich daadwerkelijk voordoet om dan keuzes te maken in acties die de schade, alsmede het effect op doelen kan beperken. Het weerstandsvermogen is één van de bepalende indicatoren voor de gemeentelijke financiële positie. Concreet in formulevorm: het weerstandsvermogen bestaat uit de verhouding tussen de weerstandscapaciteit, dit zijn de middelen waarover de gemeente beschikt/kan beschikken, en de risico’s waarvoor geen voorzieningen zijn getroffen.

Concept Jaarstukken 2023 Dordrecht

100