Concept Gebiedsprioritering Dordt Centrum.pdf

Mobiliteit Het gebruik van de fiets en openbaar vervoer in Noordflank is hoog te noemen. Daarentegen is het bezit van de auto en gebruik van doelgroepenvervoer laag te noemen. Het gebruik en aanbod van deelmobiliteit in Noordflank is gemiddeld. Stadswerven en Merwestein Noord laten net een iets ander beeld zijn wat betreft autobezit. Hierbij speelt ook mee dat de bereikbaarheid per OV en in mindere mate de fiets lager is in Stadswerven.

Prioriteiten voor een bereikbaar Noordflank De bevindingen op de verschillende aspecten van het doel 'bereikbaar' leiden tot de volgende prioriteiten voor de wijk: ➢ Onderzoek naar ongeval locaties Vrieseweg , Oranjelaan en Noordendijk, waarbij de kruising Bankastraat, Oranjelaan en Stooplaan en het deel van de Oranjelaan tussen de Noordendijk en Maasstraat extra aandacht behoeven.

4. Noordflank

30

Conceptversie 9 april 2025

4.4 Gezond Mentale en fysiek gezondheid

In Dordt Centrum komen ernstige eenzaamheid, angst, depressie en financiële problemen vaker voor dan gemiddeld in Dordrecht. Binnen dit gebied valt de wijk Noordflank extra negatief op, met nog hogere scores op deze thema’s. Dordt Centrum scoort daarnaast rond het stedelijk gemiddelde voor uitkeringsgerechtigden, maar heeft een hoger aandeel jeugdhulpvragers en schuldhulpgebruikers. Noordflank kent juist een hoger percentage uitkeringsgerechtigden en schuldhulpgebruikers, maar minder WMO-gebruikers en jeugdhulpvragers. Op buurtniveau springen Lijnbaan en Matena’s Pad e.o. eruit met hoge scores op eenzaamheid, angst, depressie, een gebrek aan regie over het eigen leven, en financiële problemen. Daarnaast groeien hier meer kinderen op in gezinnen waar geestelijke gezondheidszorg een rol speelt. Bleijenhoek en Kasperspad e.o. vertonen een vergelijkbaar patroon, maar iets minder ernstig. Kasperspad e.o. valt specifiek op door zeer hoge percentages uitkeringsgerechtigden, WMOgebruikers en schuldhulpverlening, die ruim boven het stedelijk gemiddelde liggen, terwijl het aandeel jeugdhulpgebruikers laag is. Bleijenhoek, Lijnbaan, en Matena’s Pad e.o. hebben eveneens veel uitkeringsgerechtigden, met Bleijenhoek en Matena’s Pad opvallend veel WMOgebruikers, terwijl Lijnbaan hierin lager scoort.

Leefstijl Het gebied Centrum scoort iets beter op overgewicht en wekelijkse sportdeelname, maar heeft een hoger aandeel rokers en drinkers. In Noordflank komen roken en alcoholgebruik eveneens vaker voor, terwijl minder inwoners voldoen aan de bewegingsrichtlijn. In de buurten Lijnbaan, Matena’s Pad e.o., en Bleijenhoek ligt het percentage rokers en mensen met overgewicht hoger, en wordt er minder gesport. Kasperspad e.o. scoort gemiddeld, met een iets hoger aandeel wekelijkse sporters.

Gezonde leefomgeving De concentratie van geluidsgevoelige panden in wijken zoals Noordflank, vooral langs wegen zoals Steegoversloot, Sint Jorisstraat, Noordendijk, Torenstraat, Singel en Toulonselaan/Oranjelaan, benadrukt de behoefte aan maatregelen om de geluidbelasting te verminderen vanwege de mogelijke impact op de gezondheid van bewoners. Het gebied Centrum valt in negatieve zin op met de hoogste niveaus van geluidoverlast binnen Dordrecht. Vooral in de Binnenstad en Noordflank zijn veel locaties waar de geluidskwaliteit als slecht tot zeer slecht wordt beoordeeld. Wat betreft luchtkwaliteit zijn er geen grote verschillen binnen Dordrecht, maar blijft verbetering nodig om de geactualiseerde WHO-advieswaarden te halen. Voor de wijk Noordflank is specifieke aandacht hiervoor op dit moment niet noodzakelijk.

Prioriteiten voor een gezonde wijk Noordflank

De bevindingen op de verschillende aspecten van het doel 'gezond' leiden tot de volgende prioriteiten voor de wijk: 4. Noordflank

31

Conceptversie 9 april 2025

➢ Aanpak van psychosociale problemen en financiële moeilijkheden. Gericht op het verminderen van eenzaamheid, angst, depressie, en financiële problemen in met name Kasperspad e.o., Bleijenhoek, Lijnbaangebied, en Matena’s Pad e.o. Prioriteer ondersteuning voor gezinnen waar geestelijke gezondheidszorg een rol speelt. ➢ Versterk gezondheid bevorderende maatregelen in de Noordflank, met speciale aandacht voor het verminderen van roken en alcoholgebruik en het stimuleren van sportdeelname. Vooral gericht op de buurten Lijnbaangebied, Matena’s Pad e.o., en Bleijenhoek, waar het percentage rokers en mensen met overgewicht hoger ligt en sportdeelname lager is. ➢ Maatregelen tegen geluidsoverlast. Door het implementeren van gerichte maatregelen om de geluidbelasting te verlagen in de Noordflank. Vooral langs wegen als Steegoversloot, Sint Jorisweg, Noordendijk en Singel, waar de geluidskwaliteit slecht tot zeer slecht wordt beoordeeld. Dit is essentieel om de gezondheid van bewoners te beschermen en de leefbaarheid te verbeteren.

4.5 Toekomstbestendige economie Bedrijvigheid

Wat betreft bedrijvigheid scoort de wijk Noordflank gemiddeld. Ongeveer 7,4% van de bedrijven in Dordrecht is gevestigd in deze wijk. De meeste bedrijven zijn gevestigd in de buurt Bleijenhoek. Twee bedrijven in de wijk Noordflank hebben meer dan 100 werknemers (o.a. Yulius). Binnen de Binnenstad zijn de meeste bedrijven actief in de branches ‘zakelijke dienstverlening’ en ‘overheid, onderwijs en zorg’. In de Horecanota is een nieuw horecagebied aangewezen in Noordflank: Lijnbaan – Energiehuis. In de wijk Noordflank zijn iets meer zelfstandigen dan gemiddeld in Dordrecht. Het cijfer is ongeveer gelijk aan het landelijk gemiddelde. De buurt Park Merwestein e.o. springt er iets bovenuit wat betreft het aantal zelfstandigen (24%).

Arbeidsparticipatie

De wijk Noordflank in Dordrecht vertoont een gemengd beeld qua arbeidspotentieel en opleidingsniveau. Het aandeel laag- en hoogopgeleiden ligt net iets boven het stedelijk gemiddelde. Hoewel het percentage voortijdige schoolverlaters in 2021 juist gedaald is tot onder het stedelijke gemiddelde, komen jongeren zonder startkwalificatie echter vaker voor in Noordflank en dit percentage stijgt. De bijstandsafhankelijkheid is boven het Dordtse gemiddelde, met negatieve uitschieters in Matena’s Pad e.o., Bleijenhoek en Lijnbaangebied. Ook het werkloosheidspercentage is hoog in deze buurten, met een arbeidsparticipatie die significant onder het stadsniveau ligt. Hoewel Noordflank een gemiddeld percentage inwoners in de arbeidsleeftijd heeft, blijft de benutting van het arbeidspotentieel hierachter bij het stedelijk gemiddelde.

Inkomen In de wijk Noordflank ligt het gemiddeld inkomen per inwoner hoger dan het stedelijk gemiddelde en dicht bij het gemiddelde van Gebied Centrum. In de buurten Lijnbaan, Matena’s Pad e.o. en Bleijenhoek ligt het gemiddelde inkomen echter aanzienlijk lager dan het stedelijk gemiddelde. Lijnbaan en Matena’s Pad e.o. hebben het laagste gemiddelde inkomen van Noordflank (respectievelijk -6.600 euro en -6.000 euro). Deze buurten kennen ook de hoogste 4. Noordflank

32

Conceptversie 9 april 2025 concentratie van lage inkomens en mensen rond het sociaal minimum. Het gemiddeld inkomen per inwoner is in de buurt Kasperspad e.o. gelijk aan het stedelijk gemiddelde.

Onderwijs

De scholen in de wijk Noordflank scoren redelijk gemiddeld vergeleken met landelijk en Dordts cijfer wat betreft niveau van uitstroomprofiel. Wat betreft de kans op onderwijsachterstand scoort de wijk Noordflank minder goed dan het gemiddelde van de stad en het nationale percentage.

Prioriteiten voor een toekomstbestendige economie op de Noordflank: De bevindingen op de verschillende aspecten van het doel vestigingsklimaat leiden tot de volgende prioriteiten voor de wijk:

➢ Bevorderen van startkwalificaties en onderwijs door onderzoek naar de stijging van het percentage jongeren zonder startkwalificatie in Noordflank en het implementeren van gerichte interventies, zoals mentoring, naschoolse programma's en samenwerking met scholen en werkgevers, om schooluitval te voorkomen en de kansen op de arbeidsmarkt te vergroten. ➢ Verhogen van arbeidsparticipatie in de buurten Matena’spad e.o., Bleijenhoek en Lijnbaan door gerichte interventies om werkloosheid en bijstandsafhankelijkheid te verminderen, met een focus op vaardighedenontwikkeling, loopbaanbegeleiding en het aantrekken van werkgelegenheid op maat. ➢ Verbeter de onderwijskwaliteit door specifieke ondersteuning te bieden aan scholen in de Noordflank, met focus op het verhogen van het niveau van het uitstroomprofiel en het verkleinen van de onderwijsachterstanden, om een gelijkwaardige basis voor alle leerlingen te garanderen.

4.6 Klimaatbestendig Groenblauw Over het algemeen lijkt Noordflank een matig groenblauw gebied te zijn. De groenstructuren binnen de wijk lijken voornamelijk beperkt tot Park Merwestein en enkele structuren langs wegen (o.a. Oranjelaan). Verder lijkt groen verspreid aanwezig, maar vallen er in de bebouwde gebieden flinke gaten in de groenstructuur (zoals omgeving Stadswerven – hoewel nog in ontwikkeling en Energieplein). Overeenkomstig scoort de wijk op de 3-30-3002 regel, met uitzondering van de omgeving van het park, overwegend matig. Voor blauw overheerst hetzelfde beeld: hoewel de wijk in het noorden gekarakteriseerd wordt door de Beneden-Merwede en het Wantij, zijn er verder in de wijk (met uitzondering van in Park Merwestein en langs Kromhout) weinig waterstructuren te vinden. In het ontwikkelplan WantijWest worden deze knelpunten in de groenblauwe structuur geadresseerd, met concrete

2

3: dicht bij elke woning staan minimaal 3 volwassen bomen. 30: elke buurt heeft minstens 30% boomkronen en daardoor schaduw. En dat zorgt voor een koelere buurt. 300: vanuit iedere woning is er binnen 300 meter een parkje waar je kunnen verblijven en recreëren.

4. Noordflank

33

Conceptversie 9 april 2025 maatregelen om de kwaliteit en samenhang van het groen en water in dit gebied structureel te verbeteren.

Hitte

Overeenkomstig met de beperkte aanwezigheid van groen en blauw binnen de wijk is er in een groot gedeelte van de wijk sprake van urgente hittestress. Vooral park Merwestein en Oranjepark lijken hierop de grootste uitzonderingen. Bovendien lijkt er overlappend met de aanwezige hittestress sprake van sociale kwetsbaarheid te zijn (hoge broosheid en minima in omgeving Bleijenhoek, Matena’s Pad, Kasperspad en Lijnbaan). In deze gebieden zijn mensen extra kwetsbaar voor hitte.

Wateroverlast en droogte In de wijk lijkt er tijdens extreme buien en droge periode in delen van de wijk sprake te zijn van watertekort/droogte én wateroverlast. Enerzijds zijn er een drietal overlastlocaties aangemerkt met betrekking tot waterdiepte bij intense neerslag: omgeving De Vereniging (tussen Chris J. Walsonstraat en de Singel), tussen Noordendijk en Stooplaan en Dubbeldamseweg Noord. Daarnaast lijkt er op verspreide andere plekken binnen de wijk ook sprake van wateroverlast (o.a. ten zuiden van Park Merwestein). Overeenkomstig lijken (veelal) in deze gebieden de wegen slecht begaanbaar bij intense neerslag. Anderzijds lijkt er langs het Wantij (omgeving Stadswerven en Lijnbaan) en in de omgeving van de Stooplaan en (noordelijk) Bleijenhoek sprake te zijn van droogte tijdens drogere tijden.

Funderingen Verder lijkt er binnen de wijk in de omgeving van Bleijenhoek hoog/matig risico op paalrot. Ook lijkt er redelijk veel sprake te zijn van ondiepe funderingen en beperkte bodemdaling.

Prioriteiten voor een klimaatbestendige wijk Noordflank

De bevindingen op de verschillende aspecten van het doel ‘klimaatbestendig’ leiden tot de volgende prioriteiten voor de wijk: ➢ Vergroenen van de wijk. Dit moet de veelvuldig en verspreid aanwezige hittestress binnen de wijk verminderen en de scores op de 3-30-3003 regel verbeteren. Hoewel dit belangrijk is voor de gehele wijk, ligt de prioriteit op gebieden met overlappende sociale kwetsbaarheid (omgeving Bleijenhoek, Matena’s Pad en Kasperspad). ➢ Verbinden van bestaand groen en blauw. Aan de randen van de wijk zijn er grote structuren blauw (Wantij en Beneden Merwede) en groen (Park Merwestein) aanwezig. Visie is vergroenen van Noordendijk, Groenedijk en Oranjelaan. ➢ Wateroverlast verminderen en omgaan met droogte. In de wijk is verspreid sprake van wateroverlast (o.a. omgeving De Vereniging, Noordendijk & Stooplaan, Dubbeldamseweg Noord, zuiden van Park Merwestein) én watertekort/droogte (langs het Wantij – Stadswerven en Lijnbaan, en omgeving Stooplaan en (noordelijk) Bleijenhoek). Onderzoek naar gepaste maatregelen en de toepassing hiervan is, locatie specifiek, nodig.

3

3: dicht bij elke woning staan minimaal 3 volwassen bomen. 30: elke buurt heeft minstens 30% boomkronen en daardoor schaduw. En dat zorgt voor een koelere buurt. 300: vanuit iedere woning is er binnen 300 meter een parkje waar je kunnen verblijven en recreëren.

4. Noordflank

34

Conceptversie 9 april 2025 ➢ Onderzoek naar paalrot en ondiepe fundering en bodemdaling. Er is meer informatie nodig over de risico’s op paalrot (Bleijenhoek) en de verwachte gevolgen van de ondiepe funderingen en bodemdaling.

4.7 Duurzaam en klimaatneutraal Energie- en warmtetransitie

De energietransitie opgave in Noordflank is relatief groot. Ongeveer 22% van het totaal aantal woningen in de wijk dient nog verbeterd te worden. De buurten Kasperspad, Park Merwestein en Merwestein Noord blijven iets achter. Een aandachtspunt hierbij is dat het bouwjaar van verschillende woningen in Noordflank het lastig maakt om te verduurzamen. Er zijn relatief weinig daken geschikt om zonnepanelen te plaatsen. De wijk Noordflank geeft een heel divers beeld wat betreft de transitievisie warmte. Een deel is recent gebouwd en daarmee al niet aangesloten op gas. Een ander deel zal waarschijnlijk nooit anders dan via gas de woning kunnen verwarmen. Verder zijn er buurten die nu al zijn aangesloten op het warmtenet van HVC of staat gepland voor in de toekomst.

Laadinfra Er zijn op dit moment ongeveer 44 laadpalen aanwezig of in voorbereiding in de openbare ruimte in Noordflank. Er worden tot 2026 ongeveer 21 laadpalen (strategisch) bijgeplaatst in Noordflank. Er zijn richting 2030 nog 20 extra laadpalen nodig.

Verzwaring elektriciteitsnet

De Noordflank heeft een beperkt gestapelde elektrificatie opgave: warmtetransitie divers en aantal benodigde extra laadpunten is niet extreem hoog. Er zijn daarvoor ongeveer 12 nieuwe stroomstations nodig. In de buurt Park Merwestein e.o. zijn de meeste nieuwe stroomstations nodig, 6. In vergelijking, Binnenstad heeft er 40 nodig.

Prioriteiten voor een duurzame en klimaatneutrale wijk Noordflank

De bevindingen op de verschillende aspecten van het doel 'duurzaam en klimaatneutraal' leiden tot de volgende prioriteiten voor de wijk: ➢ Opstellen van een wijkuitvoeringsplan aardgasvrij/besparingsplan. Het opstellen van een uitvoeringsplan waarin definitieve keuzes gemaakt worden over hoe en wanneer de wijk aardgasvrij/minder aardgas verbruikt wordt. Bewoners, huiseigenaren en andere belanghebbende worden hier actief bij betrokken. ➢ Verzwaring van het elektriciteitsnet met ongeveer 12 stroomstations.

4.8 Biodivers Groenblauw structuren

De wijk Noordflank lijkt een beperkt groene wijk. Hoewel het noorden van de wijk wordt gekarakteriseerd door water (het Wantij en de Beneden-Merwede), lijken beide oevers(/kades) beperkt groen. Dit beeld lijkt haaks op de ambitie voor natuurvriendelijke overs te staan. “Groen op land” wordt grotendeels gekarakteriseerd door park Merwestein en enkele straten (o.a. Oranjelaan). De rest van de wijk lijkt (op meerdere niveaus, o.a. bomen specifiek en 4. Noordflank

35

Conceptversie 9 april 2025 vegetatie algemeen) beperkt groen, ook de buurten die direct grenzen aan het park (bijvoorbeeld omgeving Merwestein-Noord). Gebieden getypeerd als “veel te weinig groen” concentreren zich (in beperkte mate) tot het noorden van de wijk (omgeving Stadswerven, Lijnbaan en Bleijenhoek). Het vergroenen van de wijk lijkt dus een prioriteit te zijn. (Groen)verbindingen van het park met de rest van de wijk zou hier ook kansen kunnen bieden (bijvoorbeeld door het toevoegen van groen aan toegangswegen).

Flora en fauna

Overeenkomstig met de beperkte aanwezigheid van groen zijn de waarnemingen van zowel flora als fauna zijn sterk gecentreerd in het park Merwestein, weinig divers en vallen er grote gaten in de verspreiding van waarnemingen (o.a. in omgeving Kasperspad en het oosten van MerwesteinNoord). Faunavoorzieningen ontbreken bovendien volledig in de wijk. Omdat de oevers, dijken en bebouwing voor verschillende dieren een habitat kunnen bieden (o.a. egels, huismus), lijkt het introduceren van faunavoorzieningen (en vergroening) een passende maatregel. Precieze informatie over (1) waar welke diersoorten voorkomen (waarnemingen geven naar verwachting geen compleet beeld) en (2) de variatie/kwaliteit van planten/bomen (en hun bijdrage aan de biodiversiteit) ontbreekt momenteel echter. Om kansrijke locaties voor ingrepen te kunnen identificeren en specifieke prioriteiten te kunnen stellen is er aanvullend onderzoek nodig. Tot slot wordt de aanwezigheid van de eikenprocessierups op verschillende plekken in de wijk (geconcentreerd in Park Merwestein) als “direct ingrijpen” bestempeld.

Prioriteiten voor een biodiverse wijk Noordflank De bevindingen op de verschillende aspecten van het doel 'biodivers' leiden tot de volgende prioriteiten voor de wijk: ➢ Verder onderzoek naar de kwaliteit van groen en de verspreiding van diersoorten. Dit moet meer inzicht geven in de huidige bijdrage aan de biodiversiteit binnen de wijk en helpen om specifieke prioriteiten te kunnen stellen (zoals faunavoorzieningen, die nog volledig ontbreken in de wijk) te bepalen. ➢ Het vergroenen van de oevers/kades van het Wantij en de Beneden-Merwede. Dit moet bijdragen aan de ambitie voor natuurvriendelijke oevers en de biodiversiteit in de wijk verbeteren. ➢ Het vergroenen van de wijk algemeen, maar zeker de “woonwijk-gebieden” (o.a. Stadswerven (nog in ontwikkeling) en Energieplein, waar grote gaten in de aanwezigheid van groen vallen). Dit moet leefomgeving van mens en dier verbeteren en bijdragen aan de biodiversiteit in de wijk. ➢ Het verbinden van het park Merwestein met de rest van de wijk op een groene manier, om de toegang tot het park voor dieren te verbeteren, de leefomgeving van mens en dier te verbeteren en bij te dragen aan de biodiversiteit in de wijk. Dit zou gecombineerd kunnen worden met het “blauw” van het Wantij en de Beneden-Merwede.

4. Noordflank

36

Conceptversie 9 april 2025

4.9 Overzicht prioriteiten voor de Noordflank In onderstaande tabel worden de prioriteiten geclusterd weergegeven per buurt: Buurt Stadswerven

Bleijenhoek

Lijnbaangebied

Matena’s Pad e.o.

Kasperspad e.o.

Merwestein-Noord

4. Noordflank

Prioriteit Verbeteren van het aanbod van speel- beweeg- en sport- en ontmoetingsplekken Vergroenen van de wijk Het verbeteren van de woonomgeving (fysieksociaal) Het versterken van de sociale cohesie Aanpak van psychosociale problemen en financiële moeilijkheden Versterk gezondheid bevorderende maatregelen Verhogen van arbeidsparticipatie Vergroenen van de wijk Het verbeteren van de woonomgeving Verbeteren van het aanbod van speel- beweeg- en sport- en ontmoetingsplekken Het bevorderen van veiligheid Het versterken van de sociale cohesie Aanpak van psychosociale problemen en financiële moeilijkheden Verhogen van arbeidsparticipatie Vergroenen van de wijk Het verbeteren van de woonomgeving (fysieksociaal) Het versterken van de sociale cohesie Aanpak van psychosociale problemen en financiële moeilijkheden Versterk gezondheid bevorderende maatregelen Verhogen van arbeidsparticipatie Vergroenen van de wijk Verbeteren van het aanbod van speel- beweeg- en sport- en ontmoetingsplekken Het verbeteren van de sociale verbondenheid in de buurt Kasperspad e.o. door in samenspraak met bewoners zowel de sociale als fysieke aspecten aan te pakken Het bevorderen van veiligheid Aanpak van psychosociale problemen en financiële moeilijkheden Vergroenen van de wijk Verbeteren van het aanbod van speel- beweeg- en sport- en ontmoetingsplekken

Dordtse doelen Aantrekkelijk Biodivers Aantrekkelijk Aantrekkelijk Gezond Gezond Toekomstbestendige economie Klimaatbestendig Aantrekkelijk Aantrekkelijk Aantrekkelijk Aantrekkelijk Gezond Toekomstbestendige economie Biodivers Aantrekkelijk Aantrekkelijk Gezond Gezond Toekomstbestendige economie klimaatbestendig Aantrekkelijk Aantrekkelijk

Aantrekkelijk Gezond klimaatbestendig Aantrekkelijk

37

Conceptversie 9 april 2025 Daarnaast zijn er prioriteiten van toepassing op de hele (of grote delen van) de wijk: Wijk Noordflank

Prioriteit Onderzoek naar ongeval locaties Vrieseweg Oranjelaan en Noordendijk Maatregelen tegen geluidsoverlast Bevorderen van startkwalificaties en onderwijs Verbeter de onderwijskwaliteit door specifieke ondersteuning Verbinden van bestaand groen en blauw Wateroverlast verminderen en omgaan met droogte Onderzoek naar paalrot en ondiepe fundering en bodemdaling. Opstellen van een wijkuitvoeringsplan aardgasvrij/besparingsplan Verzwaring van het elektriciteitsnet met ongeveer 12 stroomstations Het vergroenen van de oevers/kades van het Wantij en de Beneden-Merwede Onderzoek naar de kwaliteit van groen en de verspreiding van diersoorten Vergroenen van de wijk

4. Noordflank

Dordtse doelen Bereikbaar Gezond Toekomstbestendige economie Toekomstbestendige economie Klimaatbestendig/biodivers Klimaatbestendig Klimaatbestendig Duurzame en klimaatneutraal Duurzame en klimaatneutraal Biodivers Biodivers Biodivers/klimaatbestendig

38

Conceptversie 9 april 2025

5. Het Reeland

5.1 Kenschets van de wijk Korte beschrijving van de wijk Het Reeland is een diverse wijk die in de volksmond is onderverdeeld in de buurten: de Wantijbuurt, de Transvaalbuurt, de Vogelbuurt, de Indische Buurt en het Land van Valk. In de Wantijbuurt wonen voornamelijk welgestelden. De Transvaalbuurt is de oudste buurt uit de wijk en is een kleine volksbuurt. De Vogelbuurt en Indische buurt vormen min of meer één buurt en heeft ook een volkskarakter. Het Land van Valk is een middenklasse buurt. Het Leerpark maakt hier onderdeel vanuit.

5. Het Reeland

39

Conceptversie 9 april 2025

Uitgelichte buurten Naar aanleiding van dataonderzoek op wijkniveau, gesprekken met bewoners en professionals zijn is voor Het Reeland extra ingezoomd op de volgende buurten: Leerpark e.o. (Maria Montessorilaan e.o.), Standhasenstraat e.o., Transvaalstraat e.o., Vogelbuurt e.o.

Figuur 8: CBS-buurtindeling van de wijk Het Reeland

• • • • • • • •

Het Reeland telt ongeveer 11.500 inwoners. In Het Reeland vormt de leeftijdsgroep 25-65 jaar, met 56%, de grootste groep. Voor het overgrote deel gaat het om huishoudens met kinderen (37%). 39,5% heeft een middelbaar opleidingsniveau en 35% heeft een hoog opleidingsniveau. Het gemiddelde bruto jaarinkomen ligt met €30.700 iets boven het Dordts gemiddelde (€ 29.900). Het Reeland telt ruim 5.200 woningen waarvan 64% koopwoningen, 27% sociale huurwoningen en 9% overige huur. Van de sociale huurwoningen is 76% eigendom van woningcorporaties en 24% van particuliere verhuurders. De gemiddelde WOZ-waarde bedraagt € 299.000 (stedelijke gemiddelde is €290.000).

5.2 Aantrekkelijk Leefbaarheid

Het Reeland scoort op veel gebieden boven het gemiddelde van Dordrecht, met uitzondering van veiligheid, waar het iets lager scoort. De Vogelbuurt valt negatief op door problemen op sociaal en veiligheidsgebied. Daarnaast valt op dat de score m.b.t. de fysieke woonomgeving in de buurten Leerpark e.o. en Transvaalbuurt e.o. achterblijft. Het Reeland heeft meer koopwoningen dan gemiddeld in Dordrecht, behalve in de Vogelbuurt, waar sociale huurwoningen domineren. Opvallend is het grote aantal woningen met een laag energielabel (F en G).

Wonen / verdichten

5. Het Reeland

40

Conceptversie 9 april 2025 In de wijk het Reeland is de diversiteit aan woningtypen en -grootten voldoende aanwezig. Wel zijn er nauwelijks appartementen groter dan 100m2 te vinden. Er zijn iets meer koopwoningen dan huurwoningen te vinden. De verdeling in verschillende huursegmenten is op voldoende. Het Reeland is een strak gelegde puzzel: binnen de structuur van de bestaande gesloten blokken is weinig ruimte voor verdichting. De wijk is relatief dichtbebouwd. De verdichtingspotentie kent een bandbreedte van + 100 tot 375 woningen. De aanwezige potentie ligt vooral in de herontwikkeling van bestaand vastgoed, onder andere nabij (wijk)voorzieningen zoals het Vogelplein of groenstructuren (langs Noordendijk en nabij het Stadspark). Dit vraagt om samenwerking met corporaties en particulieren. Daarbij dient aandacht te zijn voor het behouden van voldoende woningen voor starters en de sociale sector. Er spelen klimaat- en energie gerelateerde opgaven in deze wijk waarvoor verdichting een investeringsmotor kan vormen. Het Reeland heeft meerdere maatschappelijke woonvoorzieningen (waaronder Enver, Zorggroep de Linde, Eddee en Syndion). Grotendeels gevestigd in de Vogelbuurt. In combinatie met relatief veel kwetsbare bewoners kan dit de wijk onevenredig veel belasten.

Voorzieningen

De wijk Het Reeland scoort hoog op de nabijheid van voorzieningen zoals winkels en kinderopvang, hoewel het Leerpark iets lager scoort. Ondanks een positieve ontwikkeling in de afgelopen jaren, met een stijging van 0,5 punten, kampt Het Reeland met tekorten aan huisartsen en tandartsen. Ook is er geen apotheek. Verder valt op dat er weinig losloopgebieden voor honden zijn, is het aantal speelplekken beperkt en is er weinig variatie in recreatieve faciliteiten. Hoewel de beweegvriendelijkheid in bepaalde delen van de wijk goed scoort, ontbreekt recreatief groen, vooral buiten de Wantijbuurt en het sportterrein Krommedijk.

Schoon, heel en veilig Het Reeland scoort iets boven het Dordts gemiddelde qua leefbaarheid en WOZ-waarde, maar kampt met uitdagingen, zoals een concentratie van kwetsbare bewoners in de Vogelbuurt en achterstallig woningonderhoud. Bewoners waarderen de woonomgeving, maar ervaren problemen met sociale overlast en een tekort aan groenstructuren. De stijging van meldingen over verwarde personen en jeugdoverlast met name op het Leerpark (schoolcampus) vraagt om gerichte maatregelen. Op het Leerpark is daarom o.a. sprake van cameratoezicht. Dit alles biedt kansen voor een integrale aanpak (fysieke en sociaal). De buurten Wantijpark e.o., VogelpleinAalscholverstraat e.o. en Standhasenstraat scoren op het aspect misdrijven slecht. Het gaat om high impact crimes, overlast meldingen, diefstal/inbraak, straatroof/overval en aantasting openbare orde. Voor de Vogelbuurt is de Wet maatregelen grootstedelijke problematiek (Wmgp) van toepassing.

Sociale cohesie

Het Reeland kent een hoger percentage vrijwilligers (29%) dan gemiddeld in Dordrecht (24%), maar slechts 8% van de bewoners is actief in de buurt, wat lager is dan het stedelijk gemiddelde. Een groot deel van de inwoners is lid van een vereniging (80%), hoewel de Vogelbuurt en Transvaalbuurt hierin achterblijven. De wijk heeft beperkte ontmoetingsplekken, met slechts twee locaties in de Vogelbuurt.

Prioriteiten voor een aantrekkelijke wijk Het Reeland De bevindingen op de verschillende aspecten van het doel 'aantrekkelijk' leiden tot de volgende prioriteiten voor de wijk: 5. Het Reeland

41

Conceptversie 9 april 2025

➢ Verbeteren van veiligheid en sociale cohesie in de Vogelbuurt, door een integrale aanpak die zowel fysieke als sociale aspecten aanpakt, met nadruk op het verminderen van sociale overlast, bieden van ondersteuning aan kwetsbare bewoners en het ontwikkelen van maatregelen tegen verwarde personen en jeugdoverlast. ➢ Verbeteren van de veiligheid op het Leerpark, door een breed gedagen integrale aanpak met scholen, ondernemers en partners. ➢ Uitbreiden van recreatief groen, speel-beweeg- sport - en ontmoetingsplekken. Met een focus op het vergroten van recreatief groen, vooral buiten de Wantijbuurt en sportterrein Krommedijk om de leefbaarheid en aantrekkelijkheid van de wijk verder te versterken. ➢ Verbeteren van toegang tot zorgvoorzieningen zoals huisartsen en apotheken. Door stimuleren van het vestigen van nieuwe zorgvoorzieningen. ➢ Concentratie kwetsbare bewoners en bijzondere woonvoorzieningen in kaart brengen, om na te gaan in hoeverre Het Reeland onevenredig wordt belast. ➢ Verbeteren van de kwaliteit van de woningvoorraad.

5.3 Bereikbaar Bereikbaarheid basisvoorzieningen Alle basisvoorzieningen in en rondom de wijk Het Reeland zijn vanuit de verschillende buurten binnen 5 minuten fietsen te bereiken. Hierbij zijn ook de voorzieningen in de andere naastgelegen wijken meegenomen. Ze zijn niet allemaal binnen 10 minuten lopen te bereiken. Dit geldt voor de supermarkt en huisarts, dan wel apotheek. In Het Reeland zetten we in op herstel van de balans tussen wandelen, fietsen en autorijden centraal. Fiets en OV krijgen betrouwbare doorgaande routes. Doorgaand verkeer gebruikt de hoofdstructuren en in de woongebieden is enkel ruimte voor bestemmingsverkeer.

Verkeersveiligheid In Het Reeland vallen verschillende locaties op wat betreft verkeersveiligheid. Met name de Oranjelaan steekt er negatief bovenuit, bij de kruising Bankastraat, Oranjelaan, Stooplaan en Sumatraplein. Ook het deel tussen de Noordendijk en Maasstraat vraagt om extra aandacht. Ook de rotonde Dubbeldamseweg zuid – Eemsteynstraat – Prof. Waterinklaan en de Krommedijk bij de spoorwegovergang (aanrijding met trein) behoeven aandacht. In totaal hebben er 70 ongevallen plaatsgevonden in de wijk Het Reeland, waarvan 23 met letselschade. Helaas is hierbij ook een dodelijk slachtoffer gevallen. In de buurten Leerpark en Vogelplein-Aalscholverstraat e.o. vonden de meeste ongevallen plaats. In de buurt Standhasenstraat e.o. vond het dodelijk ongeval plaats (spoorwegkruising). Binnen Het Reeland springen enkele delen van wegen eruit als het gaat om snelheidsovertredingen: Dubbeldamseweg zuid (tussen Eemsteynstraat en Twintighoevenweg) en de Crayensteynstraat (parallelstructuur).

Parkeerdruk De parkeerdruk op donderdagnacht is hoog in Het Reeland. In de buurten Vogelplein, Indische buurt-noord en een deel van Boeroestraat e.o. is deze het hoogst (meer dan 100% bezet). De 5. Het Reeland

42

Conceptversie 9 april 2025 parkeerdruk is redelijk hoog op zaterdagochtend en -avond, zondagmiddag en donderdagavonden in de buurten Vogelplein-Aalscholverstraat e.o., Indische buurt-noord, Boeroestraat e.o. en Indische buurt-zuid. Op andere meetmomenten is de parkeerdruk niet hoog te noemen, zoals op donderdagmiddag en zaterdagmiddag. In Leerpark en Wantijpark is de parkeerdruk laag te noemen.

Mobiliteit

In Het Reeland wordt redelijk gemiddeld gebruik gemaakt van het openbaar vervoer, doelgroepenvervoer, deelmobiliteit en de fiets. Het autobezit is ook redelijk gemiddeld te noemen voor Dordtse begrippen. Een uitschieter qua bestemming is het Leerpark. Rond deze locatie vinden veel vervoersbewegingen met alle modaliteiten plaats.

Prioriteiten voor een bereikbare wijk Het Reeland

De bevindingen op de verschillende aspecten van het doel 'bereikbaar' leiden tot de volgende prioriteiten voor de wijk: ➢ Onderzoek naar potentiële verkeersonveilige locaties Dubbeldamseweg zuid, Krommedijk en Oranjelaan waarbij de rotonde Dubbeldamseweg zuid – Eemsteynstraat – Prof. Waterinklaan, gedeelte van de Oranjelaan tussen de Noordendijk en Maasstraat en de Krommedijk bij de spoorwegovergang extra aandacht behoeft.

5.4 Gezond Mentale en fysiek gezondheid

De gezondheidsdata van Dordrecht onthullen significante variaties in mentale en fysieke gezondheid. Het percentage uitkeringsgerechtigden en WMO-gebruikers ligt in de wijk Het Reeland lager dan het gemiddelde, terwijl jeugdhulpvragers en schuldhulpverlening iets hoger zijn. De buurt Vogelplein-Aalscholverstraat e.o. vertoont hoge concentraties van uitkeringsgerechtigden en ernstige eenzaamheid, angst en depressie. Op het gebied van stress ervaren bewoners in deze buurt ook verhoogde niveaus. Het percentage kinderen in GGZgezinnen is in de hele stad 9%, maar in buurten als Leerpark (14%) en Standhasenstraat (13%) zijn deze percentages aanzienlijk hoger. In de context van jeugdzorg scoort de wijk vergelijkbaar met het Dordts gemiddelde, maar de buurt Vogelplein-Aalscholverstraat e.o. heeft een hoger percentage jeugdzorggebruikers. Deze gegevens wijzen op een noodzaak voor gerichte beleidsinterventies om de mentale en fysieke gezondheid in de meest getroffen buurten te verbeteren en om ondersteuning te bieden aan gezinnen in kwetsbare situaties.

Leefstijl

Gebied Centrum en de wijk Het Reeland scoren dichtbij of beter dan het Dordts gemiddelde op gezondheid, met minder ernstig overgewicht en meer wekelijkse sporters. De buurt VogelpleinAalscholverstraat e.o. scoort negatief door een hoog percentage rokers en meer overgewicht, terwijl de buurt Transvaalstraat e.o. een gemengd beeld laat zien: meer roken en drinken, maar ook meer sporten en minder overgewicht. Leerpark e.o. scoort beter op roken. 5. Het Reeland

43

Conceptversie 9 april 2025

Gezonde leefomgeving De concentratie van geluidsgevoelige panden in wijken zoals Het Reeland, met name langs wegen als Toulonselaan, Oranjelaan, Krommedijk en Reeweg Oost, benadrukt de noodzaak van maatregelen om de geluidbelasting te verminderen, gezien de potentiële impact op de gezondheid van de bewoners. Wat bijdraagt aan een gezonde leefomgeving zijn voldoende plekken om te bewegen en te spelen. Er lijken extra speelplekken in vrijwel alle buurten in Het Reeland nodig (behalve Wantijpark). Zeker in de buurten Boeroestraat e.o. en Heysterbachstraat e.o., Vogelplein e.o.

Prioriteiten voor een gezonde wijk Het Reeland

De bevindingen op de verschillende aspecten van het doel 'gezond' leiden tot de volgende prioriteiten voor de wijk: ➢ Verbeter de mentale en fysieke gezondheid in de buurten Vogelplein e.o. en Aalscholverstraat e.o. door gerichte interventies die ernstige eenzaamheid, angst, depressie en stress verminderen en een gezonde leefstijl bevorderen. En het bieden van extra ondersteuning aan gezinnen in kwetsbare situaties, zoals GGZ-gezinnen en huishoudens met schuld- en jeugdhulpvragen, met speciale aandacht voor kinderen en jongeren. ➢ Geluidsoverlast aanpakken. Door gerichte maatregelen om de geluidbelasting langs drukke wegen in Het Reeland, zoals Toulonselaan, Oranjelaan, Krommedijk en Reeweg Oost, te verminderen en de gezondheid van bewoners te beschermen. ➢ Creëren van speel- beweeg- en sportplekken. In buurten binnen Het Reeland, met prioriteit voor Boeroestraat e.o. en Vogelplein e.o., om een gezonde leefomgeving te bevorderen.

5.5 Toekomstbestendige economie Bedrijvigheid

Wat betreft bedrijvigheid scoort de wijk Het Reeland gemiddeld. Ongeveer 9,3% van de bedrijven in Dordrecht is gevestigd in deze wijk. De meeste bedrijven zijn gevestigd in de buurten Vogelplein-Aalscholverstraat (200), Indische Buurt-Noord (160) en Transvaalstraat (150). 7 bedrijven hebben meer dan 20 werknemers. 1 bedrijf daarvan heeft meer dan 100 werknemers (Da Vinci college). Binnen Het Reeland zijn de meeste bedrijven actief in de branches ‘zakelijke dienstverlening’ en ‘overheid, onderwijs en zorg’ en zijn evenveel zelfstandigen als gemiddeld in Dordrecht en Nederland. Een van de Dordtse bovenregionale voorzieningen is gevestigd in Het Reeland: Leerpark. Leerpark ontwikkelt zich verder als campus door de realisatie van een field lab Smart Industrie voor toegepaste innovatie, prototype ontwikkeling en testing. Al aanwezig is de Duurzaamheidsfabriek, waar leren, experimenteren en innoveren centraal staan. In ontwikkeling is de Maakfabriek, waar startups zich kunnen vestigen en begeleiding kunnen krijgen.

Arbeidsparticipatie

In de wijk Het Reeland is het arbeidspotentieel goed ontwikkeld, met een relatief hoog percentage inwoners tussen 18 en 67 jaar en een arbeidsparticipatie van 71%, boven het Dordts gemiddelde. Het percentage laagopgeleiden is lager dan gemiddeld, terwijl voortijdig 5. Het Reeland

44

Conceptversie 9 april 2025 schoolverlaten en jongeren zonder startkwalificatie dicht bij het stedelijke niveau liggen. In Vogelplein e.o. en Aalscholverstraat e.o. is echter het aandeel laagopgeleiden hoog, de arbeidsparticipatie laag (60%), en het werkloosheidspercentage hoog (40%). Andere buurten, zoals Leerpark e.o. en Transvaalstraat e.o., scoren beter, met meer hoogopgeleiden en lagere percentages bijstandsontvangers en WW’ers, wat wijst op een sterkere arbeidsmarktpositie binnen Het Reeland.

Inkomen

In de wijk Het Reeland ligt het gemiddeld inkomen per inwoner iets boven het Dordtse gemiddelde, hoewel het lager is dan in het Gebied Centrum. Binnen de wijk vallen verschillen op: de buurt Leerpark e.o. heeft een aanzienlijk hoger inkomen (+3.300 euro), terwijl Vogelplein e.o. en Aalscholverstraat e.o. fors lager scoort (-8.200 euro). Daarnaast ligt het percentage inwoners met een laag inkomen of een inkomen onder het sociaal minimum in Het Reeland lager dan gemiddeld, behalve in Vogelplein-Aalscholverstraat e.o., waar dit percentage juist hoog is.

Onderwijs

De scholen in Het Reeland scoren gemiddeld vergeleken met landelijk en Dordts cijfer wat betreft niveau van uitstroomprofiel en te verwachten onderwijsachterstand.

Prioriteiten voor een toekomstbestendige economie wijk Het Reeland:

De bevindingen op de verschillende aspecten van het doel ‘toekomstbestendige economie leiden tot de volgende prioriteiten voor de wijk: ➢ Verhoog de arbeidsparticipatie en verbeter de scholingskansen in de buurten Vogelplein e.o. en Aalscholverstraat e.o. door gerichte initiatieven te ontwikkelen, zoals toegang tot onderwijsprogramma’s, vaardighedenontwikkeling en gerichte ondersteuning bij toeleiding naar werk, om de ongelijkheid binnen Het Reeland te verkleinen en het arbeidspotentieel optimaal te benutten.

5.6 Klimaatbestendig Groenblauw

Over het algemeen lijkt Het Reeland een redelijk groenblauw gebied, al verwijst dit overwegend naar een aantal geconcentreerd plekken. Wat betreft groen wordt de wijk gekarakteriseerd door het Wantijpark en de sportparken (Krommedijk, Reeweg, Stadspolders). Naar verwachting is de groenwaarde van de sportparken echter beperkt. Vanuit de opgave Groenblauw ligt er de visie van het ontwikkelen en verbinden van delen van het Stadspark. En het vergroenen van de Krommedijk en Heysterbachstraat. De aanwezigheid van groenstructuren in het “bebouwde” westelijke deel van de wijk is daarnaast veelal beperkt (o.a. omgeving Maria Montessorilaan, Heysterbachstraat, Hoekenessestraat, Standhasenstraat, Transvaalstraat, Indische Buurt-Zuid, Boeroestraat, Indische Buurt-Noord, en het westen van Vogelplein-Aalscholverstraat). Afgezien van de directe omgeving van de parken lijken de scores op de 3-30-3004 regel dan ook veelal matig.

4

3: dicht bij elke woning staan minimaal 3 volwassen bomen. 30: elke buurt heeft minstens 30% boomkronen en daardoor schaduw. En dat zorgt voor een koelere buurt. 300: vanuit iedere woning is er binnen 300 meter een parkje waar je kunnen verblijven en recreëren.

5. Het Reeland

45

Conceptversie 9 april 2025 Overeenkomstig maakt de wijk een blauwe indruk met het Wantijpark, maar zijn waterstructuren dieper in de wijk nog maar beperkt aanwezig (bijvoorbeeld wel bij sportpark Krommedijk).

Hitte Hoewel de wijk over het algemeen relatief weinig last van hittestress lijkt te hebben, correspondeert dit wederom vooral naar de omgeving van parken. Overeenkomstig met de beperkte aanwezigheid van groen en blauw lijken de “bebouwde buurten” veelvuldig last te hebben van hittestress: o.a. omgeving Heysterbachstraat, Standhasenstraat, Hoekenessestraat, Transvaalstraat, Indische Buurt-Zuid, Boeroestraat, Indische Buurt Noord en het westen van Vogelplein-Aalscholverstraat. Bovendien lijkt er in de omgeving Vogelplein-Aalscholverstraat overlappend sprake van sociale kwetsbaarheid te zijn (hoge broosheid en hoge minima). In deze gebieden zijn mensen extra kwetsbaar voor hitte. Ook de gebieden tussen de Adelaarstraat en Bankastraat en tussen de Crayensteinstraat/Krommedijk/Standhasenstraat hebben een te grote afstand tot een koele plek.

Wateroverlast en droogte Hoewel de grondwaterstanden in het algemeen niet opvallen, lijkt er bij extreme buien en droge periodes op bepaalde locaties in de wijk sprake van watertekort/droogte én wateroverlast. Enerzijds lijkt er verspreid sprake te zijn van drogere locaties, waar vooral Vogelbuurt en de oevers van het Wantijpark en de omgeving langs de N3 opvallen. Anderzijds zijn er een viertal overlastlocaties aangemerkt met betrekking tot waterdiepte bij intense neerslag: omgeving Transvaalstraat, Reeweg Oost, Komatistraat en Boeroestraat. Daarnaast is er mogelijk op verspreide andere plekken binnen de wijk (o.a. rondom Crayensteynstraat en in het Wantijpark) sprake van wateroverlast. In o.a. de omgeving van de Transvaalstraat en Indische Buurt Zuid lijkt er daarnaast sprake te zijn van onbegaanbare wegen en risico op water tegen gevels bij intense neerslag en hogere grondwaterstanden bij de sportparken Krommedijk en Reeweg.

Funderingen

Verder lijkt er binnen het zuidelijke gedeelte van de wijk (bijvoorbeeld omgeving Sportterrein Krommedijk, Heysterbachstraat, Hoekenessestraat, Transvaalstraat en Indische Buurt Zuid) sprake van ondiepe funderingen.

Prioriteiten voor een klimaatbestendige wijk Het Reeland

De bevindingen op de verschillende aspecten van het doel ‘klimaatbestendig’ leiden tot de volgende prioriteiten voor de wijk: ➢ Vergroenen van de “bebouwde” gebieden in de wijk. Specifiek verwijst dit naar o.a. Heysterbachstraat, Standhasenstraat, Hoekenessestraat, Transvaalstraat, Indische Buurt Zuid, Boeroestraat, Indische Buurt Noord, westen van Vogelplein-Aalscholverstraat. Voor deze laatste buurt is er overlappend sprake van sociale kwetsbaarheid, waardoor hier de prioriteit kan liggen. Vergroenen van bijvoorbeeld het Vogelplein en een groen schoolplein Vrije School moet de hittestress binnen deze omgeving verminderen. ➢ Verbinden van bestaand groen en blauw. Het Wantijpark aan de rand van de wijk lijkt Het Reeland op het gebied van groenblauw te karakteriseren. Deze verbinden met de rest van de wijk door ontwikkelen van het Stadspark en de verbindingen daarnaartoe. En het vergroenen van de Krommedijk en Heysterbachstraat. 5. Het Reeland

46

Conceptversie 9 april 2025 ➢ Wateroverlast verminderen en omgaan met droogte. In de wijk is verspreid sprake van wateroverlast (o.a. omgeving Transvaalstraat, Reeweg Oost, Komatistraat, Boeroestraat, Crayensteynstraat, Wantijpark en sportparken) én watertekort/droogte (o.a. Vogelbuurt en oevers van het Wantij en rondom de N3). Onderzoek naar gepaste maatregelen en de toepassing hiervan is, locatie specifiek, nodig. ➢ Onderzoek naar ondiepe fundering en bodemdaling. Er is meer informatie nodig over de verwachte gevolgen van de ondiepe funderingen (o.a. omgeving sportpark Krommedijk, Heysterbachstraat, Hoekenessestraat, Transvaalstraat, Indische Buurt Zuid) en bodemdaling.

5.7 Duurzaam en klimaatneutraal Energie- en warmtetransitie

De energietransitie opgave in Het Reeland is relatief groot. Ongeveer 32% van het totaal aantal woningen in de wijk dient nog verbeterd te worden. De buurten Boeroestraat e.o., Indische Buurt zuid en Standhasenstraat blijven achter. Verder is het aantal daken dat geschikt is voor het plaatsen van zonnepanelen niet heel groot. Een klein, relatief nieuw, deel van Het Reeland (Leerpark) is al aangesloten op het warmtenet. Enkele andere buurten zijn bestempeld als zogenaamde besparingsbuurten. De meeste buurten staan gepland om op om langere termijn (na 2031) aangesloten te worden op het warmtenet.

Laadinfra

Er zijn op dit moment ongeveer 60 laadpalen aanwezig of in voorbereiding in de openbare ruimte in Het Reeland. Er worden tot 2026 ongeveer 18 laadpalen (strategisch) bijgeplaatst. Er zijn richting 2030 nog 37 extra laadpalen nodig.

Verzwaring elektriciteitsnet

De noodzaak voor het toevoegen van extra stroomstations in Het Reeland is met 24 gemiddeld te noemen. In de Indische buurt zuid zijn de meeste nieuwe stroomstations nodig, 6.

Prioriteiten voor een duurzame en klimaat neutrale wijk Het Reeland

De bevindingen op de verschillende aspecten van het doel 'duurzaam en klimaatneutraal' leiden tot de volgende prioriteiten voor de wijk: ➢ Opstellen van een wijkuitvoeringsplan aardgasvrij/besparingsplan. Het opstellen van een uitvoeringsplan waarin definitieve keuzes gemaakt worden over hoe en wanneer de wijk aardgasvrij/minder aardgas verbruikt wordt. Bewoners, huiseigenaren en andere belanghebbende worden hier actief bij betrokken. ➢ Verzwaring van het elektriciteitsnet met ongeveer 24 stroomstations.

5.8 Biodivers Groenblauw 5. Het Reeland

47

Conceptversie 9 april 2025 De wijk Het Reeland geeft over het algemeen een blauwgroene indruk. Met name de ligging van het Wantij (en Wantijpark) in het noorden lijkt van groot belang voor de groenblauwe structuur. Verder zijn er duidelijke groenstructuren aanwezig langs wegen (o.a. omgeving Noordendijk) en wordt het oosten van de wijk gekenmerkt door sportparken (waarvan de groenwaarde naar verwachting beperkt is, maar wellicht verder onderzoek nodig heeft). De bebouwde gebieden in het westen lijken echter iets achter te blijven in termen van groen (o.a. omgeving Heysterbachstraat, Hoekenessestraat, Standhasenstraat, Transvaalstraat, Indische Buurt-Zuid, Boeroestraat, Indische Buurt-Noord, en het westen van Vogelplein-Aalscholverstraat). Het vergroenen van deze gebieden en/of het introduceren van groene verbindingen vanuit het Wantijpark lijkt dan ook een prioriteit.

Flora en fauna

Vergeleken met andere wijken in gebied Centrum zijn er relatief veel faunavoorzieningen en passages in (o.a. omgeving Wantijpark) en om (o.a. omgeving Dubbelmondepark en Essenhof) de wijk aanwezig. Ook zijn er relatief veel en verspreide waarnemingen, alhoewel veelal geconcentreerd in het noorden bij het Wantijpark. De westelijke wijken (zoals hierboven beschreven) lijken hierin iets achter te blijven, terwijl bebouwing voor verschillende dieren een habitat kan bieden (o.a. egels). Dit lijkt de notie van het vergroenen en/of verbindingen introduceren met reeds groene gebieden (zoals het Wantijpark) te versterken. De huidige waarnemingen lijken momenteel vooral te verwijzen naar vogels, vaatplanten en vleermuizen. Precieze informatie over (1) waar welke diersoorten voorkomen (waarnemingen geven naar verwachting geen compleet beeld) en (2) de variatie/kwaliteit van planten/bomen (en hun bijdrage aan de biodiversiteit) ontbreekt momenteel echter. Om kansrijke locaties voor ingrepen te kunnen identificeren en specifieke prioriteiten te kunnen stellen is er aanvullend onderzoek nodig. Tot slot wordt de aanwezigheid van de eikenprocessierups op verschillende plekken in de wijk (geconcentreerd in de omgeving van de sportparken) als “direct ingrijpen” bestempeld.

Prioriteiten voor een biodiverse wijk Het Reeland De bevindingen op de verschillende aspecten van het doel 'biodivers' leiden tot de volgende prioriteiten voor de wijk: ➢ Verder onderzoek naar de kwaliteit van groen (bijvoorbeeld bij de sportparken) en de verspreiding van diersoorten. Dit moet meer inzicht geven in de huidige bijdrage aan de biodiversiteit binnen de wijk en helpen om specifieke prioriteiten te kunnen stellen. ➢ Vergroenen van de sportparken (Stadspolders, Reeweg en Krommedijk). Hoewel de precieze bijdrage aan biodiversiteit nog verder onderzoek nodig heeft, is de groenwaarde naar verwachting beperkt. Het verhogen van de groenwaarde moet de leefomgeving van mens en dier verbeteren en bijdragen aan de biodiversiteit in de wijk. ➢ Vergroenen van westelijke buurten (o.a. omgeving Heysterbachstraat, Hoekenessestraat, Standhasenstraat, Transvaalstraat, Indische Buurt-Zuid, Boeroestraat, Indische BuurtNoord, en het westen van Vogelplein-Aalscholverstraat). Dit moet de leefomgeving van mens en dier verbeteren en bijdragen aan de biodiversiteit in de wijk. ➢ Het verbinden van het Wantijpark met de westelijke buurten op een groene manier, om de toegang tot het park voor dieren te verbeteren, de leefomgeving van mens en dier te verbeteren en bij te dragen aan de biodiversiteit in de wijk. 5. Het Reeland

48

Conceptversie 9 april 2025

5.9 Overzicht prioriteiten voor Het Reeland In onderstaande tabel worden de prioriteiten geclusterd weergegeven per buurt: Buurt VogelpleinAalscholverstraat.e.o.

Prioriteit Verbeteren van veiligheid en sociale cohesie Verbeter de mentale en fysieke gezondheid Creëren van speel- beweeg- en sportplekken Verhoog de arbeidsparticipatie en verbeter de scholingskansen Vergroenen van het Vogelplein

Dordtse doelen Aantrekkelijk Gezond Gezond Toekomstbestendige economie Klimaatbestendig

Maria Montessorilaan e.o. (Leerpark) Boeroestraat e.o.

Verbeteren van de veiligheid

Aantrekkelijk

Creëren van speel- beweeg- en sportplekken

Gezond

Daarnaast zijn er prioriteiten van toepassing op de hele (of grote delen van) de wijk: Wijk Reeland

5. Het Reeland

Prioriteit Uitbreiden van recreatief groen, speel-beweegsport - en ontmoetingsplekken Verbeteren van toegang tot zorgvoorzieningen zoals huisartsen en apotheken Concentratie kwetsbare bewoners en bijzondere woonvoorzieningen in kaart brengen Verbeteren van de kwaliteit van de woningvoorraad

Dordtse doelen Aantrekkelijk

Onderzoek naar potentiële verkeersonveilige locaties Dubbeldamseweg zuid, Krommedijk en Oranjelaan Geluidsoverlast aanpakken langs drukke wegen Vergroenen van de “bebouwde” gebieden in de wijk Verbinden van bestaand groen en blauw Wateroverlast verminderen en omgaan met droogte Onderzoek naar ondiepe fundering en bodemdaling Opstellen van een wijkuitvoeringsplan aardgasvrij/besparingsplan Verzwaring van het elektriciteitsnet met ongeveer 24 stroomstations Onderzoek naar de kwaliteit van groen (bijvoorbeeld bij de sportparken) en de verspreiding van diersoorten en indien nodig het vergroenen van sportparken Vergroenen van de westelijke buurten

Bereikbaar

Aantrekkelijk Aantrekkelijk Aantrekkelijk

Gezond Klimaatbestendig Klimaatbestendig/biodivers Klimaatbestendig Klimaatbestendig Duurzaam en klimaatneutraal Duurzaam en klimaatneutraal Biodivers

Biodivers

49

Conceptversie 9 april 2025

6. De Staart

6.1 Kenschets van de wijk Korte beschrijving van de wijk

De Staart ligt oostwaarts van Dordrecht, ten noorden van rivier de Wantij. De wijk ligt geheel op het gebied van de destijds genoemde “heerlijkheid Merwede”, waar het huis te Merwede, vroeger een kasteel en tegenwoordig een ruïne, nog aan herinnert. De wijk dankt haar naam aan de vorm van een uitstekende strook. De wijk is opgedeeld in de buurten: 1e Merwedehaven e.o., 2e Merwedehaven e.o., Amerstraat e.o., Beekmanstraat e.o., Merwedepolder-West, Merwedepolder-Oost, Noorderkwartier, Spaarbekken en Plein 1940-1045 e.o. In de praktijk spreken wij vooral van Staart-West en Staart-Oost. Het oudste bewoonde gedeelte is in 1901 gebouwd met grote uitbreidingen in de jaren dertig en de decennia na de oorlog. Wegens ondernemingen als Dupont, Chemours, Stortplaats, HVC (vuilverbranding) zijn er een toenemend aantal aan publicaties en demonstraties en staat het leefklimaat onder grote druk. Sinds de bouw in 2000 van luxe stadswijk, de Stadswerven, (alhoewel de Stadswerven formeel als CBS buurt tot de Noordflank wordt gerekend) zit de wijk weer enigszins in de lift.

6. De Staart

50

Conceptversie 9 april 2025

Uitgelichte buurten Naar aanleiding van dataonderzoek op wijkniveau, gesprekken met bewoners en professionals is voor De Staart extra ingezoomd op de volgende buurten: Beekmanstraat e.o., Merwedepolderoost, Merwedepolder-west, Noorderkwartier.

Figuur 9: CBS-buurtindeling van de wijk Binnenstad

• • • • • • • •

De Staart telt ongeveer 5.240 inwoners. In De Staart vormt de leeftijdsgroep 25-65 jaar, met 32%, de grootste groep. Het overgrote deel van de inwoners (46%) is alleenstaand. 41% van de inwoners van De Staart heeft een laag opleidingsniveau, 42% een middelbaar opleidingsniveau en 17% een hoog opleidingsniveau. Het gemiddelde bruto jaarinkomen ligt met €26.000 fors beneden het Dordts gemiddelde (€ 29.900). De Staart telt ongeveer 2.700 woningen waarvan 55% koopwoningen, 36% sociale huurwoningen en 9% overige huur. Van de sociale huurwoningen is 42% eigendom van woningcorporaties en 58% van particuliere verhuurders. De gemiddelde WOZ-waarde ligt met € 205.000 ruim onder het stedelijk gemiddelde (290.000).

6. De Staart

51

Conceptversie 9 april 2025

6.2 Aantrekkelijk Leefbaarheid Met een gemiddelde score van 3,98 op leefomgeving blijft De Staart achter bij Dordrecht en het Centrum, met de Beekmanstraat e.o. als een bijzonder problematische buurt. Sociale problemen en een tekort aan kwaliteitswoningen en voorzieningen dragen bij aan een alarmerend lage score (-12,22) in vergelijking met het Dordtse gemiddelde. Verder zijn in De Staart veel huurwoningen in particulier bezit, vooral in de sociale huursector, en hebben woningen vaak een relatief laag energielabel (C en E). Verdere aandacht voor groene structuren, voorzieningen, veiligheid en woningkwaliteit is noodzakelijk om de aantrekkelijkheid van De Staart te verhogen.

Wonen / verdichten De woningvoorraad op De Staart is eenzijdig. Er zijn relatief veel kleine grondgebonden woningen te vinden in het westelijk deel van De Staart en veel kleine appartementen in De Staart oost. Het merendeel van de huurwoningen valt binnen het huursegment sociaal. De woonbuurten op De Staart zijn toe aan liefde en aandacht. Het toekomstbestendig maken van de naoorlogse voorraad en het borgen van de nabijheid van zorg en dagelijkse voorzieningen zijn aanknopingspunten waar verdichting bij kan helpen. Een grote kans ligt in het vervangen van de relatief laagwaardige bedrijvigheid aan de Merwedestraat met een gemengd milieu, waardoor meer arbeidsplaatsen en woningen ontstaan. De verdichtingspotentie kent een bandbreedte van + 1125 tot 1875 woningen. De best passende verdichtingsprincipes op de Staart zijn, met behoud van de groene kwaliteiten, 1) in de bestaande wijkstructuren met name in Staart oost, 2) bij (wijk)voorzieningen zoals Plein 1940-194 en Rivierenplein en 3) in en naast werkgebieden aan de westzijde van de wijk. In het Noorderkwartier zijn twee kleinschalige voorzieningen voor beschermd wonen. De ‘Merwedehuusjes’ zijn ook gevestigd op De Staart, aan de Veerplaat. Dit betreft kleinschalige huisvesting voor inwoners die anders op straat leven. Deze huisvesting vraagt voortdurende zorg en aandacht.

Voorzieningen Hoewel De Staart in leefbaarheid vooruitgang heeft geboekt, blijft de wijk op veel vlakken onder het gemiddelde van Dordrecht. Met een lichte stijging naar een score van 6,5, net onder het Dordtse gemiddelde van 6,6, blijft de wijk echter achter in voorzieningen zoals huisartsen, tandartsen en apotheken. Er zijn voldoende kinderopvanglocaties, maar basisschoolleerlingen gaan vaak naar scholen buiten de wijk. Op het gebied van speel- en sportvoorzieningen en beweegvriendelijkheid scoort De Staart onder het Nederlands en Dordts gemiddelde, met name door beperkte diversiteit in speelplekken en een tekort aan openbare sportfaciliteiten.

Schoon, heel en veilig

De Staart scoort onder het Dordtse en gebied Centrum gemiddelde op het gebied van woningkwaliteit, woontevredenheid en sociale samenhang. De woningen hebben een lage WOZwaarde (€ 203.000) en bewoners ervaren een tekort aan belangrijke voorzieningen, zoals medische voorzieningen en sociaal-maatschappelijke voorzieningen waaronder ontmoetingsruimten, wat hun buurtbinding verzwakt. Hoewel de sociale overlast iets lager is dan gemiddeld, blijft het gevoel van veiligheid onder gemiddeld en komen meldingen van 6. De Staart

52

Conceptversie 9 april 2025 overlast en afval vaak voor, vooral in het Noorderkwartier en Staart-Oost. De buurt Beekmanstraat e.o. valt in negatieve zin op wat betreft het aantal misdrijven, waaronder high impact crimes. Ook zijn kwetsbare ouderen op de Staart-Oost vaker de dupe van woninginbraken, nepagenten en oplichtingszaken.

Sociale cohesie De betrokkenheid van bewoners op De Staart is gemengd: hoewel een groter deel vrijwilligerswerk doet dan het Dordtse gemiddelde (27% vs. 24%), ligt het verenigingslidmaatschap lager (68% vs. 74%). Er is weinig actieve buurtdeelname (11%) en beperkte beschikbaarheid van ontmoetingsplekken zoals de Wijkhaven in Staart-West en één tijdelijk ('t Staartje). Bewoners ervaren een tekort aan sociale voorzieningen, vooral in StaartOost, waar de behoefte aan ontmoetingsruimten en georganiseerde activiteiten duidelijk zichtbaar is.

Prioriteiten voor een aantrekkelijke wijk De Staart De bevindingen op de verschillende aspecten van het doel 'aantrekkelijk' leiden tot de volgende prioriteiten voor de wijk: ➢ Verbeteren van veiligheid en sociale omstandigheden in Beekmanstraat e.o., Met specifieke aandacht voor de Giessenstraat en Dubbelstraat. En die van ouderen op Staart-Oost. ➢ Verbeteren van toegang tot zorgvoorzieningen zoals huisartsen en apotheken. Door stimuleren van het vestigen van nieuwe zorgvoorzieningen. ➢ Vergroten van de diversiteit en spreiding van speel- beweeg en sportplekken, met extra aandacht voor Staart-West en de Rivierenbuurt (Amerstraat), om de beweegvriendelijkheid te verbeteren. ➢ Verbeteren van woningkwaliteit en aanpak van problematiek rond particuliere verhuurders en VvE’s, met specifieke aandacht voor Beekmanstraat e.o. en Staart-Oost, om woontevredenheid en WOZ-waarde te verhogen. ➢ De woningvoorraad gevarieerder en toekomstbestendiger maken. ➢ Versterken van sociale cohesie en buurtbetrokkenheid op De Staart. Door het creëren van ontmoetingsruimten, organiseren van activiteiten, en verbeteren van toegang tot sociaalmaatschappelijke voorzieningen op met name Staart-Oost.

6.3 Bereikbaar Bereikbaarheid basisvoorzieningen Niet alle basisvoorzieningen die gelegen zijn in de wijk De Staart zijn vanuit de verschillende buurten binnen 10 minuten lopen te bereiken. Dit geldt voor de supermarkt en huisarts, dan wel apotheek. Ook binnen 5 minuten fietsen zijn de huisartsen en apotheken niet te bereiken. Binnen 10 minuten fietsen is een huisarts en apotheek in Stadspolders bereikbaar. Op De Staart west zetten we in op herstel van de balans tussen wandelen, fietsen en autorijden centraal. Fiets en OV krijgen betrouwbare doorgaande routes Doorgaand verkeer gebruikt de hoofdstructuren en in de woongebieden is enkel ruimte voor bestemmingsverkeer. Op De Staart oost zetten we in op het veilig faciliteren van de bestaande automobiliteit in combinatie met het verbeteren van de voorzieningen voor lopen, fietsen en het gebruik van openbaar vervoer. 6. De Staart

53

Conceptversie 9 april 2025

Verkeersveiligheid

Binnen De Staart springen enkele delen van wegen eruit als het gaat om snelheidsovertredingen: Merwedestraat (parallelweg tussen IJsselstraat en Amerstraat), Kerkeplaat, Baanhoekweg (ter hoogte van Golfbaan Crayestein). In totaal vonden er 35 ongevallen plaats in de wijk De Staart, waarvan 8 met letselschade. De meeste ongevallen vonden plaats op de Merwedestraat, in het gedeelte tussen Dommelstraat en Amerstraat (kruising ter hoogte van de Jumbo). Op basis van meldingen valt ook de kruising Merwedestraat – Maasstraat op.

Mobiliteit

Het gebruik van het openbaar vervoer, doelgroepenvervoer en deelmobiliteit op De Staart is gemiddeld te noemen. Bewoners en wijkprofessionals geven aan dat zij veelal afhankelijk zijn van openbaar vervoer maar dat deze niet frequent genoeg rijdt en vaak uitvalt. Het gebruik van de fiets of lopend verplaatsen is op De Staart laag vergeleken met andere wijken. Het autobezit is hier iets lager dan het Dordts gemiddelde. De vraag die hierbij rijst is waar bewoners behoefte aan hebben.

Prioriteiten voor een bereikbare wijk Staart

De bevindingen op de verschillende aspecten van het doel 'bereikbaar' leiden tot de volgende prioriteiten voor de wijk: ➢ Onderzoek en indien nodig maatregelen naar potentiële verkeersonveilige locatie Merwedestraat; specifiek de kruising met de Maasstraat en de kruising bij de Jumbo. ➢ Onderzoek naar mobiliteitsbehoefte van de inwoners van De Staart (mogelijk onderdeel wijkuitwerking), waaronder de behoefte aan openbaar vervoer. ➢ Verbeteren van bereikbaarheid basisvoorzieningen, met name in het oostelijk deel van De Staart. Daarbij hoeft de oplossing niet direct in de eigen wijk of buurt gevonden te worden.