Bijlage OGV 1.0 NR 2 2020218 Beoordeling op de impact van de fysieke leefomgeving.pdf

Blad 29 van 98

Omgevingsvisie Dordrecht Beoordeling van de impact op de fysieke leefomgeving projectnummer 0459107.100 25 augustus 2020 Gemeente Dordrecht

bereikbaarheid van de stad en daarmee ook economische gevolgen heeft. Een tweede nadeel is dat verkeersstagnatie slecht is voor het milieu. • Het doel stellen dat op de plekken waar binnenstedelijke verdichting plaatsvindt niet de auto maar het openbaar vervoer en de fiets centraal staat. • Inzetten op het stimuleren van elektrisch vervoer door het plaatsen van laadinfrastructuur voor particulieren. Het stadsvervoer in Dordrecht rijdt sinds 2019 al met alleen elektrische bussen. Daarnaast wordt gekeken naar de mogelijkheden van schonere stadsdistributie, waarbij kleine, schone voertuigen de distributie naar de stad verzorgen vanaf een locatie aan de rand van de stad. • Autobezit wordt ontmoedigd door een hoogwaardig en divers aanbod van mobiliteit nabij knooppunten. Dit moet bijdragen aan een transitie van ‘bezit’ naar ‘gebruik’ van mobiliteit. De visie op duurzame mobiliteit vraagt om een uitwerking van de Omgevingsvisie in een programma. De gemeente Dordrecht is hiermee al gestart met een Verkeersstructuurplan inclusief innovatieve oplossingen en het Actieplan Duurzame mobiliteit. Aandachtspunten voor specifieke locaties Specifiek gekeken naar de ontwikkelingslocaties zijn aanbevelingen: Woningbouwlocatie Maasterras/Spuiboulevard Stationszone/Centrum Amstelwijck Wilgenwende Stadswerven Gezondheidspark

Aandachtspunt Maximaal inzetten op vermindering autogebruik en stimuleren OV- en fietsgebruik: transferium, verdichting OV- net, verdichting fietsnetwerk Inzetten op vermindering autogebruik en stimuleren OVen fietsgebruik: stationshalte, optimaliseren aansluiting op fietsnetwerk richting stad Inzetten op vermindering autogebruik en stimuleren OVen fietsgebruik: aansluiting op fietsnetwerk richting stad Inzetten op vermindering autogebruik en stimuleren OVen fietsgebruik: aansluiting fietsnetwerk richting stad Inzetten op vermindering autogebruik en stimuleren OVen fietsgebruik: stationshalte

Blad 30 van 98

Omgevingsvisie Dordrecht Beoordeling van de impact op de fysieke leefomgeving projectnummer 0459107.100 25 augustus 2020 Gemeente Dordrecht

6.2

Conclusie Subdoel Effecten op verkeer en vervoer

Aandachtspunten en randvoorwaarden • De groei van Dordrecht leidt tot een forse toename van verkeersbewegingen. De bereikbaarheid van de stad komt (verder) onder druk te staan (en daarmee ook de leefbaarheid) • Om verdere overbelasting van het wegennet te voorkomen moet maximaal ingezet worden op vermindering van het autogebruik en het stimuleren van OV- en fietsgebruik • Per uitbreidingslocatie moet worden bekeken of de toename van verkeer nog wel gefaciliteerd kan worden op het wegennet en zo niet welke maatregelen ingezet moeten worden om de verkeerstoename te beperken • Dit vraagt op een visie in de vorm van een uitwerking van de Omgevingsvisie en/of in een programma. (De start hiervoor is gemaakt met het Verkeersstructuurplan en het Actiepan Duurzame mobiliteit

Blad 31 van 98

Omgevingsvisie Dordrecht Beoordeling van de impact op de fysieke leefomgeving projectnummer 0459107.100 25 augustus 2020 Gemeente Dordrecht

7

Gezonde stad Criteria voor de beoordeling Stimuleren van De effecten op de hoeveelheid groen in het bewegen stedelijk gebied. Veiligheid De effecten van woningbouw en in de omgeving van de risicobronnen van externe veiligheid. Geluid De geluidbelasting rond de grote infrastructuur in en rond de gemeente Dordrecht. Luchtkwaliteit De gemiddelde concentraties luchtverontreinigende stoffen in de gemeente.

7.1

Relevante opgaven • Woningbouw •

Woningbouw

•

Woningbouw

•

Woningbouw

Effecten op stedelijk groen Groen in de woonomgeving heeft meerdere functies. Het maakt in de eerste plaats de woonomgeving tot een aantrekkelijke omgeving, het vormt een welkome afwisseling tussen het asfalt en het beton in een stad. Groen zorgt daarnaast ook voor verkoeling in tijden van (extreme) warmte. Voldoende groen is daarom goed voor een aantrekkelijke en leefbare stad.

7.1.1

Effecten van de groei met 10.000 woningen De groei van de gemeente Dordrecht met 10.000 woningen vindt grotendeels plaats binnen het bestaand stedelijk gebied. Dit leidt tot verdere verdichting en van het aantal inwoners per vierkante meter. Dit kan op twee manieren ingevuld worden: 1. 2.

Uitbreiding van het ruimtebeslag voor woningen. Het toevoegen van nieuwe woningen kan ten koste gaan van de openbare ruimte en/of de ruimte voor voorzieningen, infrastructuur of bedrijvigheid; Uitbreiding van woningen in de hoogte. Door (meer) hoogbouw toe te passen kan voorzien worden in nieuwe woningen, zonder dat dit leidt tot meer ruimtebeslag.

Toevoegen van 10.000 woningen vraagt in ieder geval om ruimte, ook indirect door de toenemende vraag naar bijvoorbeeld parkeergelegenheid en basisvoorzieningen (zie voorgaande hoofdstukken). De ruimte voor groen in de stad kan hierdoor onder druk komen te staan. Om een beeld te schetsen van wat de ontwikkeling van 10.000 woningen betekent voor (de ruimte voor) groen in de stad, is allereerst een beeld nodig van hoe het er nu voor staat.

Blad 32 van 98

Omgevingsvisie Dordrecht Beoordeling van de impact op de fysieke leefomgeving projectnummer 0459107.100 25 augustus 2020 Gemeente Dordrecht

7.1.2

Huidige situatie groen Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) brengt op basis van wijk- en buurtgegevens het percentage groen per buurt in beeld. Onderstaande figuur toont deze gegevens voor de gemeente Dordrecht. Over het algemeen is te zien dat het centrumgebied een duidelijk lager aandeel groen kent dan de randen van het stedelijk gebied. Ook de bedrijventerreinen aan de noord- en de westkant van Dordrecht springen eruit met een laag aandeel groen. Aan de zuid- en de oostkant varieert het aandeel groen per buurt. Hierbij dient wel opgemerkt te worden dat er veel groen in de directe omgeving aanwezig is. Wijken zoals Sterrenburg verdienen wel aandacht als het gaat om de ambitie van ‘groen aan de voordeur’.

Figuur 7.1 Hoeveelheid groen per buurt in de gemeente Dordrecht en het aantal woningen per woningbouwontwikkeling.

7.1.3

Relevante trends en ontwikkelingen Aandacht voor groen De laatste jaren groeit de aandacht voor en het belang van groen in het stedelijk gebied. Mensen waarderen openbare parken en groenvoorzieningen steeds meer en laten dat ook nadrukkelijk meewegen bij de woningkeuze. Zeker in grote steden speelt openbaar groen een belangrijke rol als ‘vervanging’ van de tuin. Voor bewoners van appartementen zijn parken de plek om te recreëren in de buitenlucht. Het belang van voldoende groen in het stedelijk gebied neemt ook steeds meer toe. Groen speelt een belangrijke rol bij het bergen van regenwater en heeft daarnaast een verkoelend effect.

Blad 33 van 98

Omgevingsvisie Dordrecht Beoordeling van de impact op de fysieke leefomgeving projectnummer 0459107.100 25 augustus 2020 Gemeente Dordrecht

Inwoners merken deze positieve effecten ook en zien daardoor steeds meer het belang van voldoende groen in de nabijheid van de woning. Individueel sporten Op het gebied van sport is er de laatste jaren een ontwikkeling zichtbaar richting meer individueel sporten in plaats van sporten in teamverband. De vrijheid om op eigen tijd en gelegenheid te gaan sporten speelt hierin een belangrijke rol. Parken en openbare ruimte vervullen hier ook een rol in. Openbare sportvoorzieningen kunnen mensen stimuleren om meer te gaan sporten en dit in de buitenlucht te doen, in plaats van in de sportschool. Door ruimte te geven aan deze voorzieningen faciliteert de gemeente in deze groeiende behoefte van inwoners.

7.1.4

Effecten van de ontwikkeling van 10.000 woningen De ontwikkeling van 10.000 nieuwe woningen vraagt veel ruimte. De woningbouwopgave gaat mogelijk ten koste van stedelijk groen. Zo is het gebied waar Amstelwijck gepland in de huidige situatie groen. Met de ontwikkeling van een nieuwe woonwijk gaat dit groen (deels) verloren. Bij dergelijke ontwikkelingen dient daarom aandacht te zijn voor de realisatie van stedelijk groen. Zo kunnen waterlopen, parken, plantsoenen en grasvelden ontwikkeld worden om het aanbod aan stedelijk groen te behouden of te versterken. Ook maatregelen met betrekking tot het verkeer kunnen een positief effect hebben op stedelijk groen. Zo bieden autoluwe wegen meer ruimte voor groen doordat er minder ruimte nodig is voor bijvoorbeeld parkeerplaatsen. De aantrekkelijkheid en leefbaarheid van de leefomgeving wordt daarmee positief beïnvloed.

7.1.5

Aandachtspunten en aanbevelingen De omvang van de ontwikkeling per buurt is bepalend voor de effecten op het aandeel groen in de stad. In onderstaande tabel zijn de belangrijkste aandachtsgebieden opgenomen. Woningbouwlocatie Maasterras / centrumgebied Stadswerven Sterrenburg e.o. Amstelwijck

Aandachtspunt De toevoeging van woningen zal hier met name voor uitbreiding in de hoogte zorgen, wat niet direct leidt tot extra ruimtebeslag. Andere ontwikkelingen zoals het autoluw maken van deze gebieden, biedt kansen om het aandeel groen te vergroten. Het aandeel groen is hier nu beperkt. Er is wel veel water in de directe omgeving. Groene oevers en parken kunnen de wijken gezonder en aantrekkelijker maken. Voor een randstedelijke woonwijk is het aandeel groen hier beperkt. In de directe omgeving is echter veel groen aanwezig. Het is van belang goede verbindingen met dit groen te behouden en te versterken. Deze woningbouwontwikkeling vindt plaats in een gebied waar nu veel groen aanwezig is. Inpassing van voldoende groen en het creëren van verbindingen met het groene buitengebied kunnen de nieuwe woonwijk aantrekkelijk maken.

Blad 34 van 98

Omgevingsvisie Dordrecht Beoordeling van de impact op de fysieke leefomgeving projectnummer 0459107.100 25 augustus 2020 Gemeente Dordrecht

7.2

Effecten op externe veiligheid

7.2.1

Wat houdt externe veiligheid in? Externe veiligheid beschrijft de risico's die ontstaan als gevolg van opslag of handelingen met gevaarlijke stoffen. Dit kan betrekking hebben op inrichtingen (bedrijven) of transportroutes. Binnen het beleidskader voor externe veiligheid staan twee kernbegrippen centraal: het plaatsgebonden risico en het groepsrisico (vertaalt in aandachtsgebieden). Hoewel beide begrippen onderlinge samenhang vertonen zijn er belangrijke verschillen. Plaatsgebonden Risico (PR) Het plaatsgebonden risico (PR) geeft de kans, op een bepaalde plaats, om te overlijden ten gevolge van een ongeval bij een risicovolle activiteit. De kans heeft betrekking op een fictief persoon die de hele tijd op die plaats aanwezig is. Het PR kan op de kaart van het gebied worden weergeven met zogeheten risicocontouren: lijnen die punten verbinden met eenzelfde PR. Binnen de 106 /jaar-contour (welke als wettelijk harde norm fungeert) mogen geen nieuwe kwetsbare objecten geprojecteerd worden. Voor beperkt kwetsbare objecten geldt de 10-6/jaar-contour niet als grenswaarde, maar als een richtwaarde. Groepsrisico / aandachtsgebieden Het groepsrisico geeft de kans weer waarbij een groep van tien of meer personen tegelijkertijd om het leven komt door een ongeval bij een activiteit met externe veiligheidsrisico’s.

In een omgevingsplan moet met deze kans rekening gehouden worden binnen bepaalde gebieden in de omgeving van een activiteit met externe veiligheidsrisico’s. Deze verplichting leidt ertoe dat de gemeente bij het toelaten van activiteiten, zoals het toevoegen van woningen, binnen een aandachtsgebied omgevingsmaatregelen moet afwegen of een dichthedenbeleid moet voeren om het risico op overlijden van groepen te beperken. In plaats van het toetsen van een initiatief aan een lijn in een abstracte grafiek voor het groepsrisico, wordt onder de Omgevingswet gewerkt met aandachtsgebieden die rond een activiteit met externe veiligheidsrisico’s liggen. Daarbij worden brandaandachtsgebieden, explosieaandachtsgebieden en gifwolkaandachtsgebieden onderscheiden die zijn afgeleid van relevante ongevalsscenario’s bij een activiteit met externe veiligheidsrisico’s. De aandachtsgebieden maken inzichtelijk in welk gebied bij een incident nog levensbedreigende gevolgen voor personen in gebouwen kunnen voordoen.

Blad 35 van 98

Omgevingsvisie Dordrecht Beoordeling van de impact op de fysieke leefomgeving projectnummer 0459107.100 25 augustus 2020 Gemeente Dordrecht

7.2.2

Huidige situatie externe veiligheid De volgende risicobronnen zijn in Dordrecht aanwezig: • Inrichtingen: o In het westen van Dordrecht in de Julianahaven/Mallegat zijn een aantal BRZO en Bevi – inrichtingen aanwezig. Deze inrichtingen vormen een risico in het kader van het Besluit risico’s zware ongevallen (BRZO) en besluit externe veiligheid inrichtingen (Bevi). Op industrieterrein Dordtse Kil is een clustering van kleinere risicovolle inrichtingen aanwezig. o In het Noorden van Dordrecht, bij de tweede Merwedehaven en de baanhoekhaven bevinden zich een aantal bedrijven die een risico vormen in het kader van het BRZO. • Transport van gevaarlijke stoffen: o Basisnetroute spoor 35: Kijfhoek – Dordrecht – Moerdijk: Dit is één van de spoorroutes in Nederland waarover zeer veel gevaarlijke stoffen worden vervoerd. o Basisnetroute Rijksweg N3: Dit is een basisnetroute voor wegverkeer waarover veel gevaarlijke stoffen worden vervoerd en waarvoor een verhoogde ongevalsfrequentie geldt. o Basisnetroute Rijksweg A16: Dit is een basisnetroute voor wegverkeer waarover zeer weinig gevaarlijke stoffen worden vervoerd door het bebouwd gebied van Dordrecht. o Aan de randen van Dordrecht bevinden zich meerdere hogedruk aardgastransportleidingen. Een hogedruk aardgastransportleiding loopt door het midden van Dordrecht, voor een groot gedeelte parallel aan de N3.

o Aan het westen van Dordrecht bevindt zich de basisnetroute water Dordtse KilHollandsch Diep. o Aan de Noordkant van Dordrecht bevindt zich de basisnetroute water Corridor Rotterdam – Duitsland. De locaties van de risicobronnen zijn weergegeven in Figuur 7.2.

Blad 36 van 98

Omgevingsvisie Dordrecht Beoordeling van de impact op de fysieke leefomgeving projectnummer 0459107.100 25 augustus 2020 Gemeente Dordrecht

Figuur 7.2 Ligging risicobronnen Dordrecht

Zoals in de vorige paragraaf beschreven geldt dat het bevoegd gezag onder de Omgevingswet het toestaan van nieuwe functies binnen aandachtsgebieden moet overwegen of ze maatregelen wil nemen of af wil dwingen om de veiligheid voor mensen te borgen. Voor een groot aantal risicobronnen zijn nog geen aandachtsgebieden beschikbaar. Op basis van de invloedsgebieden van deze inrichtingen kan echter indicatief bepaald worden waar rekening gehouden moet worden met gevolgen op het gebied van omgevingsveiligheid 1. De invloedsgebieden van de verschillende risicobronnen zijn weergegeven in Figuur 7.3. Binnen deze gebieden zal het bevoegd gezag moeten beoordelen of de veiligheid in de mogelijk te maken functies voldoende geborgd is, of dat er aanvullende maatregelen moeten worden getroffen om deze veiligheid te borgen.

1

Aandachtsgebieden kunnen afwijken van de invloedsgebieden.

Blad 37 van 98

Omgevingsvisie Dordrecht Beoordeling van de impact op de fysieke leefomgeving projectnummer 0459107.100 25 augustus 2020 Gemeente Dordrecht

Figuur 7.3 Invloedsgebieden inrichtingen en de woningbouwplannen naar aantal woningen.

Knelpunten in de huidige situatie In de structuurvisie Dordrecht 2040 heeft Dordrecht zich tot doel gesteld waar mogelijk veiligheidsverbeteringen in de bestaande stad door te voeren. Het spoor heeft namelijk een grote impact op het groepsrisico in Dordrecht. Dordrecht heeft te maken met overschrijdingen van het risico van verver van gevaarlijke stoffen. Bij het vaststellen van het Basisnet (2015) behoorde Dordrecht, samen met Tilburg en Zwijndrecht, tot de drie resterende veiligheidsknelpunten. Met het oog hierop heeft het Rijk een aantal veiligheidsmaatregelen getroffen:, waaronder de bouw van een ontsporingsleiding ten oosten van het station van Dordrecht, het saneren van kruiswissels en het verbeteren van de zichtbaarheid van seinen. De twee knelpunten in het groepsrisico die voortkwamen uit de basisnetinventarisatie uit 20082009 zijn aangepakt door middel van aangepaste bouwprogramma’s. Het betreft de overschrijding van het groepsrisico in de bocht ten oosten van het station Dordrecht en de overschrijding ten westen van het station. Het groepsrisico is hier gedaald naar 5,8 en 1,8.

Blad 38 van 98

Omgevingsvisie Dordrecht Beoordeling van de impact op de fysieke leefomgeving projectnummer 0459107.100 25 augustus 2020 Gemeente Dordrecht

Het vervoer van gevaarlijke stoffen over het spoor kan in de toekomst veranderen. In opdracht van Prorail heeft Ecorys een prognose gemaakt van het totale vervoer van gevaarlijke stoffen per spoor in Nederland in 2028. Hiervoor zijn verschillende routeringscenario’s opgesteld. De impact op het groepsrisico in Dordrecht is als volgt: 1. In het voor Dordrecht meest ongunstige scenario, waarbij preferent via de Betuweroute wordt gereden, neemt het groepsrisico in Dordrecht met circa 60% toe. 2. In het voor Dordrecht meest gunstige scenario, waarbij de snelste route wordt gehanteerd, neemt het vervoer in Dordrecht veel minder toe. Het vervoer en het groepsrisico blijft in dat geval lager dan de basisnet-afspraken. De geplande ruimtelijke ontwikkelingen hebben ook een effect op de groepsrisico’s. Het merendeel van deze locaties ligt op grotere afstand (meer dan 200 meter) vanaf het spoor en hebben daarom beperkt invloed op het groepsrisico. Daar waar dichter bij het spoor wordt ontwikkeld is in de structuurvisie 2040 gebiedspecifiek risicobeleid opgenomen. Hierin is bepaald dat ruimtelijke ontwikkelingen zo veilig als mogelijk moeten plaatsvinden en is er per gebiedstypologie een maximum waarde voor het groepsrisico geformuleerd; variërend van 4 maal de oriëntatiewaarde in het centrum stedelijk gebied tot 0,75 maal de oriëntatiewaarde in woongebieden.

Daar waar sprake is van overschrijdingen van de maximum waarde zijn deze gedefinieerd als streefwaarden. Aanvullend op het groepsrisico beleid geldt er voor het spoor dat binnen een zone van 200 meter vanaf de zijkant van het buitenste spoor geen functies mogen worden ontwikkeld die speciaal bedoeld zijn voor het huisvesten van beperkt zelfredzame personen.

7.2.3

Relevante trends en ontwikkelingen Onder de Omgevingswet verandert de beoordelingssystematiek op het gebied van externe veiligheid. De belangrijkste verandering is dat voor het groepsrisico niet langer gerekend hoeft te worden, maar dat het bevoegd gezag maatregelen kan nemen of afdwingen om de veiligheid binnen aandachtsgebieden van inrichtingen en transportroutes voor gevaarlijke stoffen te verbeteren. Naast de Omgevingswet is het ministerie van I&W op dit moment bezig met de herijking van de risicoplafonds van het Basisnet. Dit betekent dat de toegestane hoeveelheden van gevaarlijke stoffen over transportroutes wordt aangepast. Daarnaast wordt onderzoek uitgevoerd naar de beoordelingssystematiek van de kans op ongevallen met gevaarlijke stoffen op het spoor. Beide ontwikkelingen kunnen gevolg hebben voor (het rekenkundige) risico waar de inwoners van Dordrecht aan blootgesteld worden.

Blad 39 van 98

Omgevingsvisie Dordrecht Beoordeling van de impact op de fysieke leefomgeving projectnummer 0459107.100 25 augustus 2020 Gemeente Dordrecht

7.2.4

Wat betekent de woningbouw voor de externe veiligheid Het toevoegen van woningen leidt in het bestaand stedelijk gebied leidt tot een toename van de personendichtheid. Het groepsrisico binnen de aandachtsgebieden neemt hierdoor toe. Het bevoegd gezag moet bij het toedelen of uitbreiden van functies binnen aandachtsgebieden afwegen of de veiligheid voldoende geborgd is of dat er aanvullende maatregelen moeten worden getroffen om de veiligheid te borgen. Er worden drie soorten aandachtsgebieden omschreven: •

•

•

Brandaandachtsgebieden: Hierbinnen moet worden overwegen of er maatregelen moeten worden getroffen om de gevolgen vanwege een brand te beperken. Maatregelen waaraan gedacht kan worden zijn: o Maatregelen in het overdrachtsgebied om de brand op voldoende afstand te houden / de warmtestraling te beperken of de zelfredzaamheid / bestrijdbaarheid te verbeteren. o Maatregelen aan gebouwen om de brandwerendheid te vergroten en de veiligheid van mensen binnen te verbeteren. o Maatregelen om het aantal slachtoffers te beperken. Explosieaandachtsgebieden: o Maatregelen in het overdrachtsgebied om de overdruk op gebouwen te beperken of de zelfredzaamheid / bestrijdbaarheid te verbeteren. o Maatregelen aan gebouwen om de gevolgen van een explosie te beperken. o Maatregelen om het aantal slachtoffers te beperken. Gifwolkaandachtsgebieden: o Maatregelen in het overdrachtsgebied om blootstelling van groepen mensen aan giftige stoffen te beperken of de zelfredzaamheid / bestrijdbaarheid te verbeteren. o Maatregelen om het aantal slachtoffers te beperken.

In Figuur 7.4 zijn de op dit moment beschikbare aandachtsgebieden weergegeven.

Blad 40 van 98

Omgevingsvisie Dordrecht Beoordeling van de impact op de fysieke leefomgeving projectnummer 0459107.100 25 augustus 2020 Gemeente Dordrecht

Figuur 7.4 Op dit moment beschikbare aandachtsgebieden. (brandaandachtsgebieden: rood, Explosieaandachtsgebieden: oranje)

7.2.5

Aandachtspunten en aanbevelingen Zoals in hoofdstuk 5 is toegelicht vraag de groei van Dordrecht om nieuwe basisvoorzieningen. Hiermee neemt het aantal kwetsbare objecten, zoals onderwijsinstellingen en zorgvoorzieningen, toe. Deze kwetsbare objecten mogen niet in de nabijheid van risicobronnen gebouwd worden. In hoofdstuk 5 is benoemd dat grote ontwikkelingen zoals Maasterras en Amstelwijck waarschijnlijk nieuwe basisscholen met zich mee brengen. Basisscholen zijn een kwetsbaar object en bij de locatiekeuze van de scholen dient rekening gehouden te worden met de aanwezigheid van risicobronnen.

Blad 41 van 98

Omgevingsvisie Dordrecht Beoordeling van de impact op de fysieke leefomgeving projectnummer 0459107.100 25 augustus 2020 Gemeente Dordrecht

Woningbouwlocatie Maasterras Amstelwijck

7.3

Aandachtspunt De omvang van de ontwikkeling vraagt om nieuwe basisvoorzieningen. De locatie van kwetsbare objecten dient zorgvuldig gekozen te worden met in achtneming van de aanwezige risicobronnen. De omvang van de ontwikkeling vraagt om nieuwe basisvoorzieningen. De locatie van kwetsbare objecten dient zorgvuldig gekozen te worden met in achtneming van de aanwezige risicobronnen.

Effecten op geluid Bijna alle functies hebben te maken met geluid. Sommige functies veroorzaken geluidhinder, zoals verkeer en bedrijven. Andere functies, zoals wonen, de gezondheidszorg en onderwijs kunnen hinder ondervinden van geluid. Bij een gezonde leefbare stad hoort een geluidbelasting die zo min mogelijk overlast veroorzaakt. Overlast als gevolg van geluid kan immers leiden tot gezondheidsklachten zoals stress of slapeloosheid.

7.3.1

Welke effecten heeft woningbouw en uitbreiding werklocaties op geluid De groei van Dordrecht met 10.000 woningen en 4.000 banen heeft op hoofdlijnen twee effecten op het geluidniveau in de gemeente: 1. Een toename van verkeer en activiteiten in stedelijk gebied leidt tot een toename van de geluidbelasting. 2. De lokale geluidbelasting is een belangrijk aspect met betrekking tot de woningbouwontwikkelingen, omdat een toename van geluid mogelijk effect heeft op de gezondheid van Dordtenaren. 1) Functies zoals verkeer en bedrijvigheid veroorzaken geluid. De groei van Dordrecht met 10.000 woningen en 4.000 banen leidt tot fors meer verkeersbewegingen, zoals woon-werkverkeer maar ook het verkeer voor bijvoorbeeld boodschappen. Dit betreft zowel een toename van het wegverkeer als het openbaar vervoer. Een toename van het aantal verkeersbewegingen leidt tot een toename de geluidbelasting op de wegen, gaat daarmee ten koste van de leefbaarheiden kan een negatief effect hebben op de gezondheid.. 2) Andere functies, zoals wonen, de gezondheidszorg en onderwijs kunnen hinder ondervinden van geluid. Met de komst van 10.000 nieuwe woningen (en de bijbehorende basisvoorzieningen) neemt het aantal geluidgevoelige objecten in de gemeente toe. Daarmee neemt ook de kans toe dat inwoners geluidoverlast ervaren.

Overlast als gevolg van geluid kan leiden tot gezondheidsklachten zoals stress en slapeloosheid.

7.3.2

Huidige situatie Cumulatieve geluidbelasting Wegen, sporen en industrie veroorzaken geluid. In onderstaand figuur is de cumulatieve geluidbelasting van deze drie geluidbronnen weergegeven. Te zien is dat de A16 en N3 belangrijke veroorzakers van geluid zijn. Deze verkeersaders lopen dwars door Dordrecht en zijn daarmee een bron voor geluidoverlast in de gemeente. Maar ook lokale hoofdontsluitingswegen zijn belangrijke geluidbronnen die tot geluidbelasting op woningen leiden (Dordrecht heeft meer dan 1.000

Blad 42 van 98

Omgevingsvisie Dordrecht Beoordeling van de impact op de fysieke leefomgeving projectnummer 0459107.100 25 augustus 2020 Gemeente Dordrecht

woningen met een verkeerslawaaibelasting groter dan 65 dB, mededeling gemeente Dordrecht). Daarnaast zijn de gezoneerde industrieterreinen De Staart, Groote Lindt/Dordt West en Derde Merwedehaven duidelijk zichtbaar op de kaart. Tot slot liggen enkele spoorlijnen in Dordrecht. Alleen direct langs het spoor treedt een hoge geluidbelasting op.

Figuur 7.5 Cumulatieve geluidbelasting in 2017 in Dordrecht (bron: Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid)

Gezoneerde industrieterreinen In Dordrecht liggen drie gezoneerde industrieterreinen: De Staart en Groote Lindt/Dordt West en Derde Merwedehaven. Rondom gezoneerde industrieterrein liggen wettelijke geluidszones die als ‘geluidsruimte’ voor het totale industrieterrein gelden. Dit betekent dat een bepaald geluidsniveau van industrielawaai binnen deze geluidzone is toegestaan. Deze zones zijn vastgelegd in het bestemmingsplan. In onderstaande figuren is de ligging van de drie gezoneerde industrieterreinen weergegeven.

Blad 43 van 98

Omgevingsvisie Dordrecht Beoordeling van de impact op de fysieke leefomgeving projectnummer 0459107.100 25 augustus 2020 Gemeente Dordrecht

Figuur 7.6 Gezoneerd industrieterrein De Staart (bron: Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid)

Figuur 7.7 Gezoneerd industrieterrein Groote Lindt/Dordt West (bron: Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid)

Blad 44 van 98

Omgevingsvisie Dordrecht Beoordeling van de impact op de fysieke leefomgeving projectnummer 0459107.100 25 augustus 2020 Gemeente Dordrecht

Scheepvaart Door de ligging van Dordrecht langs scheepvaartroutes heeft de stad te maken met geluid dat afkomstig is van de scheepvaart. In Nederland bestaat geen wettelijk toetsingskader voor scheepvaartgeluid. De geluidbelasting van scheepvaart speelt met name bij de ontwikkeling van Stadswerven. Uit onderzoek blijkt echter dat de geluidbelasting van de scheepvaart circa 55-58 dB bedraagt en dat dit nauwelijks als overlast ervaren wordt. Stiltegebieden Een stiltegebied is een gebied dat zo stil mogelijk gehouden wordt. In een stiltegebied zijn alleen geluiden toegestaan die noodzakelijk zijn om het gebied in stand te houden of te gebruiken. Het streven is om de geluidbelasting in deze gebieden lager te houden dan 40 dB. Stiltegebieden zijn per provincie aangewezen en de ligging van de gebieden in de gemeente Dordrecht is weergegeven in onderstaand figuur. In de gemeente Dordrecht is een groot deel van het buitengebied aangewezen als stiltegebied. Deze stiltegebieden zijn van belang voor de flora en fauna in de natuur en de rustzoekende recreant. Op de figuur zijn daarom ook de fiets- en wandelroutes weergegeven.

Figuur 7.8 Stiltegebieden en fiets- en wandelroutes in de gemeente Dordrecht (bron: Atlas Leefomgeving)

Blad 45 van 98

Omgevingsvisie Dordrecht Beoordeling van de impact op de fysieke leefomgeving projectnummer 0459107.100 25 augustus 2020 Gemeente Dordrecht

Geluidbeleid in Dordrecht In de Structuurvisie 2 zijn richtlijnen voor een gebiedsgericht milieubeleid opgenomen. In het ene woonmilieu worden andere milieuvoorwaarden gesteld dan in het andere woonmilieu. In rustige woongebieden gelden hogere eisen voor geluid dan in de binnenstad, waar een combinatie van verschillende functies gewenst is. In de Structuurvisie zijn de volgende gebiedsgerichte richtlijn voor geluid opgesteld: • Levendig centrum: doordat een combinatie van verschillende functies wordt nagestreefd is het niet realistisch of noodzakelijk om te voldoen aan de voorkeursgrenswaarde van 48 dB uit de Wet. Een geluidbelasting van 58 dB is onder voorwaarden voor wonen in dit leefmilieu aanvaardbaar. • Stedelijk wonen: Vanuit de doelen die worden nagestreefd binnen dit leefmilieu is het niet realistisch of noodzakelijk om hier te voldoen aan de voorkeursgrenswaarde van 48 dB uit de Wet geluidhinder. Daarom is de maximale geluidbelasting van wegverkeer-, spoor en industrielawaai voor nieuwe woonbebouwing vastgesteld op 53 dB op de gevel. • Suburbaan: De nadruk in dit woonmilieu ligt op (rustig) wonen. Daarom is er voor gekozen om de geluidbelasting hier laag te houden, bij voorkeur wordt een maximum van 48 dB gehanteerd. • Rustig groen: In beginsel bedraagt de maximale geluidsbelasting 48 dB.

De meeste locaties in dit leefmilieu liggen dan ook ver van risicobronnen als het spoor of de N3. Daarnaast geeft het gemeentelijk hogere waarden beleid belangrijke uitgangspunten voor woningen met een verhoogde geluidbelasting: zorg voor een geluidluwe zijde, voor een geluidluwe buitenruimte en voor een goede woningindeling. En zorg bij grotere projecten voor een afschermende werking van de eerstelijns bebouwing.

7.3.3

Relevante trends en ontwikkelingen Algemene toename van geluid Door toenemende activiteiten (onder andere verkeer en evenementen) is er steeds meer geluid in Nederland. Stille plekken waar mensen kunnen genieten van de rust worden steeds schaarser, terwijl het belang daarvan juist groter wordt. Maatregelen zoals het plaatsen van geluidschermen of het aanbrengen van stiller asfalt zijn met name bedoeld om verdere toename van geluidbelasting zoveel mogelijk tegen te gaan. Deze maatregelen volgen op ontwikkelingen of activiteiten, zoals wegverbredingen of woningbouwontwikkelingen, die in eerste instantie leiden tot een toename van geluid. Zonder actief beleid dat primair gericht is op het realiseren van een stillere omgeving, zal de algemene geluidbelasting alleen maar toenemen. Inzet op andere vervoersmodaliteiten Om de toename van verkeer als gevolg van woningbouw en nieuwe arbeidsplaatsen op te vangen wil de gemeente Dordrecht het gebruik van OV en fiets steeds meer stimuleren. Met name in het centrumgebied moet de auto steeds meer wijken voor andere verkeersmodaliteiten. Doordat autoverkeer een belangrijke bron van geluidoverlast is, kan deze inzet leiden tot een afname van de geluidbelasting langs drukke wegen. Reeds geplande geluidmaatregelen 2

Structuurvisie Dordrecht 2040 (d.d. september 2013).

Blad 46 van 98

Omgevingsvisie Dordrecht Beoordeling van de impact op de fysieke leefomgeving projectnummer 0459107.100 25 augustus 2020 Gemeente Dordrecht

In Dordrecht zijn al maatregelen gepland om de geluidbelasting lans de belangrijkste geluidbronnen te vermidneren. Dit o.a.in het kader van het Meerjarenprogramma Geluidsanering (MJPG). Dit programma is er op gericht geluidhinder bij woning nabij Rijkswegen en het spoor te verminderen.. Daarnaast worden lokale saneringsmaatregelen gnomen bij overbelaste situatie langs lokale geluidbronnen. De geluidmaatregelen in Dordrecht hebben met name betrekking op de A16 en de N3. Deze maatregelen betreffen het plaatsen van geluidschermen bij de afrit Merwedestraat (Staart) van de N3, het plaatsen van een geluidscherm langs de A16 nabij het voormalige Refaja ziekenhuis, het realiseren van stiller asfalt op de N3, en het aanleggen van dubbellaags ZOAB op de A16. Deze maatregelen zijn voornamelijk bedoeld om bestaande knelpunten aan te pakken en om negatieve effecten van toekomstige groei van het verkeer te verminderen. Maatregelen die wel geluidwinst opleveren voor woningbouw zijn het verlagen van het geluidproductieplafond door de aanleg van een stiller wegdek, het verlagen van de maximumsnelheid en het realiseren van geluidschermen.

7.3.4

Wat betekent de woningbouwontwikkeling voor geluid? De groei van Dordrecht met 10.000 woningen en 4.000 banen leidt op twee manieren tot een toename van eventuele geluidoverlast. Ten eerste leidt de groei tot een toename van activiteiten in stedelijk gebied en daarmee groeit het aantal verkeersbewegingen in de gemeente Dordrecht fors. Deze toename van verkeer gaat gepaard met een toename van wegverkeersgeluid, langs de A16 en N3, maar vooral ook langs lokale hoofdontsluitingswegen. Daarnaast leidt de groei van Dordrecht tot nieuwe woningbouwontwikkelingen Een aantal van deze ontwikkelingen zijn gepland in de nabijheid van geluidsbronnen zoals de A16, N3, lokale hoofdontsluitingswegen en het spoor, zoals de ontwikkelingen Maasterras, Schil West, Amstelwijck, Leerpark en Gezondheidspark. Als nieuwe woningen nabij geluidbronnen worden gebouwd leidt tot tot een toename van geluidbelaste / gehinderde inwoners in de stad. Andere woningbouwontwikkelingen zijn gepland in of nabij een gezoneerd industrieterrein. De ontwikkeling van Stadswerven vormt een aandachtspunt met betrekking tot industrielawaai, vanwege de ligging nabij het gezoneerde industrieterrein De Staart. Daarnaast liggen de ontwikkelingen Maasterras en Amstelwijck deels in de geluidzone van het gezoneerde industrieterrein Groote Lindt/Dordt West. De geluidbelasting in Dordrecht is al relatief hoog.

Toename van de geluidbelasting door extra verkeer of extra inwoners in de omgeving van bestaande geluidbronnen, gaat ten koste van de leefbaarheid in de stad en heeft daarmee een negatief effect op de gezondheid. Per locatie moet bij uitwerking nader worden bekeken of de geluidbelasting (nog) acceptabel is bij groei en of negatieve effecten kunnen worden voorkomen door geluidmaatregelen. Verschillende maatregelen kunnen bijdragen aan het beperken van de geluidoverlast. Belangrijkste maatregel is het beïnvloeden van de verkeersgroei (ziehoofdstuk Bereikbare stad). Maximaal inzetten op beperken van de verkeersgroei voorkomt een groot deel van de negatieve geluideffecten van groei. Daarnaas zijn maatregelen mogelijk in de overdracht van geluid (aanleg stil asfalt op wegen) en aan de ontvangerkant: gebruik van dove gevels en het plaatsen van geluidschermen. Deze maatregelen zijn met name relevant voor de nieuwe

Blad 47 van 98

Omgevingsvisie Dordrecht Beoordeling van de impact op de fysieke leefomgeving projectnummer 0459107.100 25 augustus 2020 Gemeente Dordrecht

woningbouwontwikkelingen langs geluidbronnen als de A16, N3, hoofdontsluitingswegen en het spoor, maar kunnen ook bijdragen aan een verbetering van het geluidniveau in bestaande woonwijken. De maatregelen zijn nodig omdat ze bijdragen aan een gezond leefklimaat in Dordrecht en de kans op gezondheidsklachten, zoals stress en slapeloosheid, verkleinen. In Amstelwijck en Gezondheidspark wordt gewerkt aan concrete plannen om de geluidsoverlast te beperken door middel van geluidschermen langs het spoor, de N3 en de A16. Voor andere woningbouwontwikkelingen bestaan nog geen concrete plannen.

7.3.5

Aandachtspunten en aanbevelingen De visie op geluid en het beperken van geluidoverlast bij nieuwe ontwikkelingen vraagt om een uitwerking van de Omgevingsvisie in een programma. De gemeente Dordrecht is hiermee al gestart met een Actieplan. Op basis van de huidige situatie met betrekking tot geluid en de effecten op verschillende woningbouwontwikkelingen kunnen onderstaande aandachtspunten en aanbevelingen worden meegegeven. Woningbouwlocatie Maasterras Schil-West Stadswerven Leerpark Gezondheidspark Amstelwijck

7.4

Aandachtspunt Gelegen nabij de geluidsbronnen A16, het spoor en industrieterrein Dordt West Gelegen nabij het spoor Gelegen nabij industrieterrein De Staart Gelegen tussen de geluidsbronnen N3 en het spoor Gelegen nabij de N3 Gelegen nabij de geluidsbronnen de A16, N3, het spoor en industrieterrein Dordt West

Effecten op de luchtkwaliteit De kwaliteit van de lucht wordt bepaald door de aanwezigheid van luchtverontreinigende stoffen. Door onder andere verbrandingsmechanismen en bestrijdingsmiddelen komen verontreinigende stoffen in de atmosfeer. De overheid heeft daarom normen gesteld aan de concentraties en aan het aantal dagen in het jaar dat deze normen overschreden mogen worden. De belangrijkste luchtverontreinigende stoffen zijn fijnstof (PM10 en PM2,5) en stikstofdioxide (NO2). De fijnstof in de lucht is voornamelijk afkomstig van natuurlijke bronnen (bijvoorbeeld opwaaiend bodemstof en zeezout) en het buitenland. De voornaamste bron van stikstofdioxide is het verkeer en het buitenland. Hoge concentraties van luchtverontreinigende stoffen kunnen luchtwegklachten en hart- en vaatziekten veroorzaken. Vooral kinderen, ouderen of mensen met luchtwegaandoeningen of hart- en vaatziekten, lopen meer risico op het krijgen van gezondheidsklachten. Een betere luchtkwaliteit levert gezondheidswinst op, ook als de concentraties luchtvervuilende stoffen onder de landelijke norm liggen. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) heeft daarom advieswaarden voor de concentraties luchtverontreinigende stoffen aangegeven. In onderstaande tabel zijn de wettelijke normen en de WHO advieswaarden opgenomen.

Blad 48 van 98

Omgevingsvisie Dordrecht Beoordeling van de impact op de fysieke leefomgeving projectnummer 0459107.100 25 augustus 2020 Gemeente Dordrecht

Tabel 7.1 Normen voor luchtkwaliteit

PM10 PM2,5 NO2

7.4.1

Wettelijke normen 40 µg/m3 20 µg/m3 40 µg/m3

WHO advieswaarden 20 µg/m3 10 µg/m3 40 µg/m3

Wat betekent groei van inwoners en arbeidsplaatsen voor luchtkwaliteit? De groei van Dordrecht met 10.000 woningen en 4.000 banen heeft op hoofdlijnen twee effecten op de luchtkwaliteit in de gemeente: 1. Een toename van activiteiten in stedelijk gebied gaat gepaard met een toename van verkeer. Deze verkeerstoename leidt tot een verslechtering van de luchtkwaliteit doordat er meer luchtverontreinigende stoffen vrijkomen. 2. De luchtkwaliteit is een relevant aspect voor een gezond woon- en leefklimaat omdat een toename van luchtverontreinigende stoffen mogelijk effect heeft op de gezondheid van Dordtenaren. 1) De kwaliteit van de lucht wordt bepaald door de mate waarin luchtverontreinigende stoffen aanwezig zijn. Door onder andere verbrandingsmechanismen en bestrijdingsmiddelen komen verontreinigende stoffen in de atmosfeer. Met de groei van Dordrecht zal het aantal verkeersbewegingen in Dordrecht toenemen. De uitlaatgassen van motorvoertuigen zijn een belangrijke bron van luchtverontreinigende stoffen, waardoor de toename van verkeer een negatief effect heeft op de luchtkwaliteit. 2) Luchtkwaliteit is een belangrijk aspect voor een gezonde woon- en leefomgeving. Hoge concentraties van luchtverontreinigende stoffen kunnen namelijk luchtwegklachten en hart- en vaatziekten veroorzaken.

Vooral kinderen, ouderen of mensen met luchtwegaandoeningen of hart- en vaatziekten, lopen meer risico op het krijgen van gezondheidsklachten.

7.4.2

Huidige situatie De voornaamste luchtverontreinigende stoffen zijn fijnstof (PM10) en stikstofdioxide (NO2). De voornaamste bronnen voor fijnstof zijn natuurlijke bronnen en het buitenland. Een kleiner deel van de fijnstof in de lucht is afkomstig van het verkeer en de landbouw. De invloed van het verkeer op de concentratie stikstofdioxide is veel groter. Het verkeer is samen met het buitenland de voornaamste bron van stikstofdioxide. De concentratie fijnstof en stikstofdioxide in de lucht kunnen door het jaar heen sterk verschillen. De concentratie fijnstof is bijvoorbeeld afhankelijk van het weer. Als het droog weer is en er weinig wind staat is de concentratie fijnstof over het algemeen hoger dan bij bijvoorbeeld stormachtig weer. Plaatselijk kan een overschrijding van de grenswaarden plaatsvinden, bijvoorbeeld in drukke straten en binnensteden. De volgende figuren geven een algemeen beeld van de luchtkwaliteit in Dordrecht door middel van de gemiddelde jaarconcentraties in 2017 voor fijnstof en stikstofdioxiden. Op onderstaande figuren is te zien dat zowel de concentratie fijnstof als stikstofdioxide in het centrum van Dordrecht relatief hoog is. De belangrijkste bronnen van fijnstof zijn natuurlijke

Blad 49 van 98

Omgevingsvisie Dordrecht Beoordeling van de impact op de fysieke leefomgeving projectnummer 0459107.100 25 augustus 2020 Gemeente Dordrecht

bronnen (zoals opwaaiend bodemstof), fijnstof dat afkomstig is uit het buitenland, het verkeer en de landbouw. De concentratie fijnstof ligt in het centrum rond de WHO-adviesnorm, buiten het centrum ligt de jaarconcentratie onder deze norm. De concentratie stikstofdioxide is voor een groot deel afkomstig van verkeer. In het centrum van Dordrecht vinden veel verkeersbewegingen plaats, bijvoorbeeld woon-werkverkeer en de bevoorrading van winkels en restaurants. Daarnaast zijn de A16 en de N3 duidelijk zichtbaar in de gemiddelde jaarconcentratie van stikstofdioxide. De jaarconcentratie stikstofdioxide blijft in het centrum en daarbuiten onder de wettelijke norm. De jaarconcentratie nabij de A16 ligt echter dicht tegen deze norm.

Figuur 7.9 Gemiddelde jaarconcentratie fijnstof (PM10) in 2017 (bron: RIVM)

Blad 50 van 98

Omgevingsvisie Dordrecht Beoordeling van de impact op de fysieke leefomgeving projectnummer 0459107.100 25 augustus 2020 Gemeente Dordrecht

Figuur 7.10 Gemiddelde jaarconcentratie stikstofdioxide (NO2) in 2017 (bron: RIVM)

7.4.3

Relevante trends en ontwikkelingen Autonome daling concentraties luchtverontreinigende stoffen In Nederland is de concentratie van fijnstof in de lucht al jarenlang aan het dalen. Volgens het Compendium voor de Leefomgeving is de gemeten jaargemiddelde hoeveelheid fijnstof in de lucht de afgelopen 20 jaar gehalveerd door maatregelen bij verkeer, industrie en de energiesector. Het aanwijzen van milieuzones, het toenemende gebruik van elektrisch vervoer en hernieuwbare energie zijn maatregelen die hieraan bijdragen. Het RIVM verwacht de komende jaren een verdere afname van de gemiddelde concentratie en de aantallen overschrijdingen van grenswaarden. Echter kunnen er lokaal overschrijdingen plaatsvinden door een toename van activiteiten, zoals woningbouw, industrie en verkeer. Een groei van het aantal inwoners zorgt daarnaast voor een toename van het aantal personen gezondheidsklachten kan ondervinden als gevolg van de luchtkwaliteit. Het Nationaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit (NSL) is een plan om de luchtkwaliteit in Nederland te verbeteren. Naast de berekening van de huidige luchtkwaliteit wordt ook de luchtkwaliteit in 2030 voorspelt. In onderstaande figuren is deze voorspelling voor fijnstof en stikstofdioxide in Dordrecht opgenomen.

Blad 51 van 98

Omgevingsvisie Dordrecht Beoordeling van de impact op de fysieke leefomgeving projectnummer 0459107.100 25 augustus 2020 Gemeente Dordrecht

Figuur 7.11 verwachte waarden in µg/m3 voor fijnstof in 2030 (bron: NSL monitoringstool)

Blad 52 van 98

Omgevingsvisie Dordrecht Beoordeling van de impact op de fysieke leefomgeving projectnummer 0459107.100 25 augustus 2020 Gemeente Dordrecht

Figuur 7.12 Verwachte waarden in µg/m3 voor stikstofdioxide in 2030 (bron: NSL monitoringstool)

De hoogst verwachte waarde voor fijnstof in 2030 in Dordrecht is 18,6 µg/m3. Dit ligt ver onder de wettelijke norm van 40 µg/m3 en zelfs onder de WHO-adviesnorm van 20 µg/m3. De hoogst verwachte waarde voor stikstofdioxide in 2030 in Dordrecht is 23,7 µg/m3, ook deze waarde ligt ver beneden de wettelijke norm en WHO-advieswaarde van 40 µg/m3. Deze door het NSL verwachte waarden zijn gebaseerd op de autonome ontwikkeling. De groei van Dordrecht met 10.000 woningen en 4.000 banen is hierin nog niet opgenomen. Schone Lucht Akkoord Dordrecht is één van de ondertekenaars van het Schone Lucht Akkoord (SLA), dat door de Rijksoverheid opgesteld is. Het doel van het SLA is de gezondheidsschade door luchtvervuiling in 2030 te verminderen. Voor de delen in Nederland waar de lucht het meest vervuild is, komen er extra maatregelen. Dan gaat het om de gebieden rond de grote steden en in de buurt van intensieve veehouderijen. De gezondheidsschade door luchtverontreiniging moet in 2030 zijn gehalveerd. Een voorbeeld van een maatregel is aanpak van houtstook: Houtstook is een bron van lokale luchtverontreiniging. Houtstookmaatregelen zijn onderdeel van het Schone Lucht Akkoord en worden structureel meegenomen in de monitoring. In het Schone Lucht Akkoord zijn maatregelen met betrekking tot houtstook benoemd en daardoor op Dordrecht van toepassing.

Zo wordt een stookalarm ingevoerd voor dagen met ongunstig weer en wordt, in

Blad 53 van 98

Omgevingsvisie Dordrecht Beoordeling van de impact op de fysieke leefomgeving projectnummer 0459107.100 25 augustus 2020 Gemeente Dordrecht

samenwerking met gemeenten, in kaart gebracht hoe houtstookvrije wijken kunnen worden gerealiseerd. Daarnaast wordt ingezet op een verdere aanscherping van de eisen van de Ecodesignrichtlijn. Houtkachels die voldoen aan de ecodesignnormen veroorzaken minder fijnstofemissie. Deze normen worden verplicht voor nieuwe kachels, maar de mogelijkheid bestaat om deze verplichting uit te breiden naar bestaande houtkachels.

7.4.4

Effecten van de groei van Dordrecht op luchtkwaliteit De groei van Dordrecht met 10.000 woningen en 4.000 banen leidt tot een toename van het verkeer en daarmee mogelijk tot een verslechtering van de luchtkwaliteit. Hoe bij de groei van de gemeente omgegaan wordt met de verkeerseffecten is beschreven in hoofdstuk 6. Echter verminderen ontwikkelingen zoals het toenemend gebruik van elektrisch vervoer en hernieuwbare energie, de emissie van luchtverontreinigende stoffen. Daarnaast kunnen maatregelen zoals een fietsbeleid en autoluwe binnensteden bijdragen aan het verbeteren van de luchtkwaliteit. Vervolgens draagt de verbeterde luchtkwaliteit bij aan het creëren van een gezonde leefomgeving in Dordrecht omdat het de kans op gezondheidsklachten, zoals luchtwegklachten en hart- en vaatziekten, vermindert. Aandachtspunt hierbij is dat, anders dan bij geluid, luchtkwaliteit vooral bepaald wordt door de achtergrondconcentratie en maar deels door lokale bronnen. Aanhaken bij landelijke luchtkwaliteitprogramma’s als het SLA is daarmee de beste manier om de luchtkwaliteit te verbeteren.

7.4.5

Aandachtspunten en aanbevelingen Op basis van de huidige situatie met betrekking tot luchtkwaliteit en de effecten op verschillende woningbouwontwikkelingen kunnen onderstaande aandachtspunten en aanbevelingen worden meegegeven. Woningbouwlocatie Maasterras Leerpark Amstelwijck

Aandachtspunt Dichtbij het centrum van Dordrecht gelegen, nabij de A16. Gelegen in de nabijheid van de N3. Deze weg vormt een bron van luchtverontreinigende stoffen. Gelegen in de nabijheid van zowel de A16 als de N3. Dit zijn twee bronnen van luchtverontreinigende stoffen.

Blad 54 van 98

Omgevingsvisie Dordrecht Beoordeling van de impact op de fysieke leefomgeving projectnummer 0459107.100 25 augustus 2020 Gemeente Dordrecht

7.5

Conclusie Subdoel Effecten op stedelijk groen

Effecten op veiligheid Effecten op geluid

Effecten op luchtkwaliteit

Aandachtspunten en randvoorwaarden • Ruimtebeslag van woningbouwontwikkelingen gaat mogelijk ten koste van stedelijk groen. • Aandacht voor de realisatie van stedelijk groen bij woningbouwontwikkelingen. • Verkeersmaatregelen, zoals autoluwe wegen, biedt ruimte voor stedelijk groen. • Grotere woningbouwontwikkelingen brengen nieuwe basisvoorzieningen met zich mee. Basisvoorzieningen zoals basisscholen zijn kwetsbare objecten met betrekking tot externe veiligheid. • De groei van Dordrecht leidt tot een toename van activiteiten in stedelijk gebied. Daarmee neemt de geluidbelasting toe. • Door de forse verkeerstoename neemt met name het wegverkeerslawaai toe • Met de bouw van nieuwe woningen neemt het aantal geluidgevoelige objecten en daarmee geluidbelaste/gehinderde inwoners toe. • Dit speelt met name voor woningbouwlocaties nabij de A16, N3, lokale hoofdontsluitingswegen, het spoor en gezoneerde industrieterreinen. • De leefbaarheid als gevolg van geluid staat nu al onder druk in delen van de stad: toename leidt tot een verdere afname van de leefbaarheid en heeft een negatief effect op de gezondheid • Per uitbreidingslocatie moet worden bekeken of de toename van geluid nog wel acceptabel is en zo niet welke maatregelen ingezet moeten worden om de geluidtoename te beperken • Dit vraagt op een visie in de vorm van een uitwerking van de Omgevingsvisie en/of in een programma.

(De start hiervoor is gemaakt met het Actieplan Geluid) • Het verkeer in Dordrecht is de belangrijkste bron voor luchtverontreiniging. • De groei van Dordrecht zorgt voor een toename van het aantal inwoners dat gezondheidsklachten kan ondervinden van de luchtkwaliteit. • Dit speelt met name op locaties voor woningbouw nabij de A16 en N3.

Blad 55 van 98

Omgevingsvisie Dordrecht Beoordeling van de impact op de fysieke leefomgeving projectnummer 0459107.100 25 augustus 2020 Gemeente Dordrecht

8

Uitstekend vestigingsklimaat Criteria voor de beoordeling Behoud en versterking aantrekkingskracht van Dordrecht Dordrecht is koploper in maritieme maakindustrie en blijft innoveren Dordrecht koppelt onderwijs- en arbeidsmarktbeleid Dordrecht investeert in het potentieel van jongeren Revitalisering bestaande bedrijventerreinen met aandacht voor duurzaamheid, circulaire economie en watergebonden bedrijvigheid Dordrecht hoort tot de top 5 van MKB-vriendelijkste gemeenten

Relevante opgaven • Arbeidsplaatsen • Arbeidsplaatsen • Woningbouw • Arbeidsplaatsen • Arbeidsplaatsen • Arbeidsplaatsen • Woningbouw •

Arbeidsplaatsen

De beoordeling op dit doel wijkt af van de wijze van beoordeling van de overige doelen. Voor dit doel zijn geen kenmerkende criteria met relevante effecten op de fysieke leefomgeving te benoemen. De subdoelen richten zich met name op de positionering en promotie van de werkgelegenheid in Dordrecht. In deze beoordeling zijn aanbevelingen gedaan hoe de opgave voor uitbreiding van woningen en arbeidsplaatsen bij kan dragen aan de subdoelen en welke risico’s er op kunnen treden. Kans De opgave(n) bieden kansen om bij te dragen aan het subdoel. Dit kan door bijvoorbeeld voorwaarden te stellen aan de ontwikkeling of andere ontwikkelingen, zoals de aanleg van infrastructuur hieraan te koppelen.

Risico De opgave(n) leiden tot mogelijke knelpunten voor het subdoel. Randvoorwaarden of nader onderzoek kan nodig zijn om goed om te gaan met risico’s of deze te vermijden.

Aandachtspunt De opgave(n) en het subdoel zijn verenigbaar, maar er zijn wel aandachtspunten voor de verdere uitwerking van de opgaven of het halen van het (sub)doel.

De zes subdoelen 1. Versterken van de aantrekkingskracht van Dordrecht. 2. Dordrecht als koploper in (innovatie op het gebied van) de maritieme maakindustrie. 3. Koppelen van onderwijs- en arbeidsmarktbeleid. 4. Investeren in het potentieel van onze jongeren. 5. Revitaliseren van bestaande bedrijventerreinen met aandacht voor duurzaamheid, circulaire economie en watergebonden bedrijvigheid. 6. Dordt hoort tot de top 5 van MKB-vriendelijkste gemeenten.

Blad 56 van 98

Omgevingsvisie Dordrecht Beoordeling van de impact op de fysieke leefomgeving projectnummer 0459107.100 25 augustus 2020 Gemeente Dordrecht

Figuur 8.1 Locaties waar het aantal banen moet groeien

8.1

Dordrecht als koploper in (innovatie op het gebied van) de maritieme maakindustrie Dordrecht heeft een sterke connectie met het omliggende water en watergebonden bedrijvigheid. De maritieme maakindustrie, zoals scheepsbouw vormt hier een belangrijk onderdeel van. Dordrecht behoort tot de top binnen deze industrie en beoogt deze toppositie te behouden. Dit is belangrijk voor het behoud van het maritieme karakter van de stad. Een koploperspositie binnen deze doelstelling is belangrijk omdat het bijdraagt aan de (inter)nationale positionering van Dordrecht binnen de maritieme maakindustrie. De woningbouwopgave is er primair op gericht het aanbod aan woningen te vergroten en meer inwoners naar Dordrecht te trekken. De toevoeging van woningen vindt verspreid over de gemeente plaats. Op onderstaande kaart is ingezoomd op de woningbouwlocaties die grenzen aan de bedrijventerreinen.

Blad 57 van 98

Omgevingsvisie Dordrecht Beoordeling van de impact op de fysieke leefomgeving projectnummer 0459107.100 25 augustus 2020 Gemeente Dordrecht

Koppelen van de twee opgaven: huisvesting voor arbeiders Met de uitbreiding van het aantal arbeidsplaatsen stijgt ook de vraag naar woongelegenheid in de regio. Een woning in de nabijheid van de arbeidsplaats heeft daarbij vaak de voorkeur. Door woningen in de nabijheid van de werkgelegenheid te realiseren kan het aantal en de omvang van de verplaatsingen binnen de gemeente afnemen. Met name de woningbouwontwikkelingen aan de westkant van het stedelijk gebied bieden goede verbindingen met de bedrijventerreinen. Milieuhinder door bedrijvigheid Bedrijven en bedrijvigheid hebben uitstraling naar de omgeving. Met name industriële bedrijvigheid kenmerkt zich door zware activiteiten die lawaai veroorzaken of leiden tot luchtvervuiling of lichthinder. Om hier voldoende rekening mee te houden zijn bedrijven ingedeeld in milieucategorieën. Voor alle mogelijke hinderfactoren zijn richtafstanden vastgelegd. Dit worden ook wel de milieucontouren genoemd. Indien er (beperkt) gevoelige objecten binnen deze afstanden aanwezig zijn of gerealiseerd worden, dient allereerst nader onderzoek uitgevoerd te worden. Dit onderzoek kan leiden tot aanvullende maatregelen, zoals het realiseren van geluidwerende voorzieningen. Havengebonden bedrijvigheid is aan te merken als industrie met aanzienlijke milieuhinder.

De exacte richtafstanden zijn afhankelijk van de aard en de omvang van de inrichting, maar de maatgevende afstanden bedragen vaak enkele honderden meters. Geluid is in de meeste gevallen

Blad 58 van 98

Omgevingsvisie Dordrecht Beoordeling van de impact op de fysieke leefomgeving projectnummer 0459107.100 25 augustus 2020 Gemeente Dordrecht

de maatgevende factor. Woningbouw in de nabijheid van deze bedrijvigheid of uitbreiding van bedrijvigheid in de richting van bestaande woongebieden is daarom niet zondermeer mogelijk. Indien woningbouw binnen de richtafstanden plaatsvindt of indien uitbreiding van bedrijvigheid leidt tot uitbreiding van de milieucontouren over bestaande woningen, is aanvullend onderzoek nodig. Vastleggen van de gewenste branchering De gemeente Dordrecht wil zich profileren als koploper op het gebied van de maritieme maakindustrie. De ruimte die de gemeente biedt aan bedrijvigheid moet dan ook zoveel mogelijk bijdragen aan deze ambitie. In het omgevingsplan kunnen hiervoor regels of nadere bepalingen voor opgenomen worden. Hiermee kan vastgelegd worden dat nieuw bedrijfsmogelijkheden alleen benut worden door bedrijven die passen bij de maritieme maakindustrie die de gemeente nastreeft.

Woningbouwopgave

Arbeidsplaatsen

8.2

Ruimte bieden aan huisvesten voor arbeiders bij de nabijgelegen woningbouwontwikkelingen Geluidbelasting of lichthinder bij uitbreiding van de havengebonden maritieme maakindustrie in de nabijheid van (nieuwe) woongebieden. De focus op maritieme maakindustrie ook vastleggen in het omgevingsplan. Dit moet wel passen binnen de (Europese) regels ten aanzien van vrijheid van vestiging.

Koppelen van onderwijs- en arbeidsmarktbeleid Dordrecht heeft de opgave om te groeien in aantal inwoners. Een goede aansluiting van bedrijven op de arbeidsmarkt is daarin belangrijk. Daarom wordt zowel op economische vlak als op het vlak van onderwijs de aansluiting gezocht. Daarnaast wordt geprobeerd hoger onderwijs in Dordrecht te faciliteren. Zo komen er doorlopende leerlijnen in het vmbo-, mbo en hbo-onderwijs. Als locatie voor het hoger onderwijs wordt ingezet op het Leerpark. Eén van de doelen is om op deze manier hoger opgeleiden binnen de stad te behouden. Ook werkenden moeten de mogelijkheid hebben om door te ontwikkelen. Een deel van de arbeidsplaatsen is voorzien op het Leerpark, het gebied van Dordrecht waar MBOen HBO-instellingen gevestigd zijn of worden. De gemeente heeft als doel om deze opleidingen ook aan te laten sluiten bij de maritieme maakindustrie. Dat vraagt ook om goede fysieke verbindingen met de bedrijventerreinen en de havengebieden. Voor studenten zijn met name fiets- en OV-verbindingen van belang. Onderstaand figuur toont de busverbindingen binnen de gemeente. Te zien is dat er geen directe verbinding van het Leerpark naar de bedrijventerreinen aan de westkant van Dordrecht. Voor de fiets zijn er meer verbindingen tussen het Leerpark en de bedrijventerreinen. Er zijn hiervoor ook meer oversteken van de A16.

Blad 59 van 98

Omgevingsvisie Dordrecht Beoordeling van de impact op de fysieke leefomgeving projectnummer 0459107.100 25 augustus 2020 Gemeente Dordrecht

Leerpark

Figuur 8.2 De verbinding tussen Leerpark en werklociates met het OV

Leerpark

Figuur 8.3 De verbinding tussen Leerpark en de werklocaties met de fiets

Blad 60 van 98

Omgevingsvisie Dordrecht Beoordeling van de impact op de fysieke leefomgeving projectnummer 0459107.100 25 augustus 2020 Gemeente Dordrecht

Fysiek verbinden van Leerpark en bedrijvigheid Het Leerpark van Dordrecht ligt niet in de directe omgeving van de grote bedrijventerreinen. Hemelsbreed zijn deze locaties ongeveer 2,5 km van elkaar af gelegen. Voor deze afstand is de fiets een goed alternatief. De fietsverbindingen van het Leerpark naar de bedrijventerreinen aan de westkant van Dordrecht zijn goed. De beschikbaarheid van de fiets kan verbeterd worden door bijvoorbeeld het Nextbike-netwerk te vergroten met fietsenstallingen op het Leerpark. Een goede OV-verbinding tussen het Leerpark en de bedrijventerreinen ontbreekt. De route loopt nu via een overstap bij het centraal station. Een direct busverbinding tussen het Leerpark en de bedrijventerreinen is een goede aanvulling op het OV-netwerk en draagt bij aan het subdoel om arbeidsmarkt en onderwijs te koppelen.

Figuur 8.4 De huidige route met het OV tussen Leerpark en de werklocaties in het zuidwesten van Dordrecht

Woningbouwopgave Arbeidsplaatsen

Ruimte vrij maken voor busverbinding(en) tussen het Leerpark en de bedrijventerreinen aan de westkant van Dordrecht. Afspraken maken met bedrijven voor het bieden van stageplaatsen voor studenten van Dordrecht.

Blad 61 van 98

Omgevingsvisie Dordrecht Beoordeling van de impact op de fysieke leefomgeving projectnummer 0459107.100 25 augustus 2020 Gemeente Dordrecht

8.3

Revitaliseren van bestaande bedrijventerreinen met aandacht duurzaamheid, circulaire economie en watergebonden bedrijvigheid

voor

Dordrecht gaat voor een energie neutrale en circulaire economie in 2050. Om dit te bereiken moeten naast de woonwijken ook de bedrijven deze transitie inzetten. Dit is niet alleen goed voor het milieu en klimaat, maar op de langere termijn ook voor de bedrijven zelf. Deze transitie brengt kansen met zich mee: het resulteert in een kostenbesparing en zorgt voor continuïteit van het bedrijf. Er is veel ruimte om te innoveren en nieuwe verdienmodellen worden opgezet. Dit werkt door in behoud van werkgelegenheid en nieuwe banen op alle opleidingsniveaus. Dordrecht en de Drechtsteden kennen veel innovatieve bedrijven, bijvoorbeeld in de maritieme sector maar ook verschillende start-ups, die hiervan kunnen profiteren. Opwekken van duurzame energie De provincie Zuid-Holland heeft in beeld gebracht wat de opbrengstpotentie van zon op grote daken is. Per buurt is aangegeven wat de opbrengst in megawatt per jaar kan zijn als de daken volledig benut worden. Voor Dordrecht springen de bedrijventerreinen eruit. Met name de gebieden aan de zuidwestkant van Dordrecht bestaan voornamelijk uit bedrijfshallen en loodsen met een groot dakoppervlak.

Figuur 8.5 Opbrengstpotentie van zonnepanelen op daken (bron: kaartatlas Provincie Zuid-Holland)

Blad 62 van 98

Omgevingsvisie Dordrecht Beoordeling van de impact op de fysieke leefomgeving projectnummer 0459107.100 25 augustus 2020 Gemeente Dordrecht