Bijlage 3b Rapport betaalbaarheid warmteoplossingen 99_ Dordrecht.pdf
Tekst van het document
77
Rekenvoorbeeld 1
De coëfficiënt van 1000,- eenmalige kosten is -0,075 en de coëfficiënt van 1,- extra maandelijkse kosten is 0,006 (zie vorige pagina). Wat is de maandelijkse besparing die de gemiddelde woningeigenaar nodig vindt om 1000,- eenmalige kosten voor woningeigenaren in de wijk tussen nu en 2040 acceptabel te vinden? Hiervoor berekenen we het ‘break-even’ punt: • Eenmalige kosten van 1000,- = maandelijkse besparing. Ofwel: • (-0,075 * 1) = -(-0,006 * X) • Oftewel: X =(-0,075 * 1)/0,006 = -12,5 • Interpretatie: €1000,- eenmalige kosten zijn gemiddeld genomen acceptabel voor woningeigenaren in de wijk als dat gepaard gaat met €12,50 lagere maandelijkse kosten.
Rekenvoorbeeld 2
De coëfficiënt van 1000,- eenmalige kosten is -0,066 en de coëfficiënt van 1% CO2 besparing is 0,015 (zie vorige pagina). Wat zijn acceptabele eenmalige kosten voor woningeigenaren in de wijk tussen nu en 2040 als daar 50% CO2 besparing tegenover staat? Hiervoor berekenen we het ‘break-even’ punt: • Eenmalige kosten (uitgedrukt per 1,-) = 50% CO2 besparing. Ofwel: • (-0,075 * X/1000) = -(50 * 0,015) • Oftewel: X =-(50 * 0,015)*1000/-0,075 = 10000 • Interpretatie: €10.000,- eenmalige kosten tussen nu en 2040 voor woningeigenaren in de wijk zijn gemiddeld genomen acceptabel als dat gepaard gaat met 50% CO2 besparing.
Figuur 5.4. Gemiddeld nut per kenmerk voor woningeigenaren in de wijk als de warmteoplossing met deze kenmerken in de hele wijk wordt toegepast. Uitgedrukt in extra acceptabele kosten.
€ 9.681
€ 130
(€ 8.345 - € 11.016)
(€ 98 - € 162)
Als er 50% CO2 bespaard kan worden, dan zijn extra eenmalige kosten van €9.681,acceptabel. Óf €130,- hogere maandelijkse kosten.
Als het beter warm blijft in huis én je kunt koelen, dan zijn extra eenmalige kosten van €9.821,acceptabel. Óf €131,- hogere maandelijkse kosten.
€ 9.821
€ 131
(€ 7.437 - € 12.206)
(€ 92 - € 171)
€ 3.358
€ 45
(€ 1.026 - € 5.690)
€ 3.768
Als het beter warm blijft in huis, dan zijn extra eenmalige kosten van €3.358,- acceptabel. Óf € 45,hogere maandelijkse kosten.
(€ 13 - € 76)
€ 50
(€ 2.026 - €5.510)
(€ 25 - € 76)
Eenmalige investering tot 2040 (€)
Terugkerend (€/maand)
Als de energieleverancier in publieke handen is, dan zijn extra eenmalige kosten van €3.768,- acceptabel. Óf € 50,hogere maandelijkse kosten.
Betrouwbaarheidsintervallen: als iedereen in Dordrecht mee zou doen, dan bevinden de uitkomsten zich met 90% zekerheid in de bandbreedte die tussen haakjes geplaatst is.
78
De gemiddelde woningeigenaar ontleent baten aan CO2-besparing en extra wooncomfort • Nut. Dit onderzoek toont het nut dat de gemiddelde woningeigenaar ontleent aan een aantal kenmerken. We kunnen dit nut uitdrukken in acceptabele kosten. • Acceptabele kosten. Wat zijn de gemiddelde acceptabele kosten voor woningeigenaren als deze warmteoplossing in de hele wijk wordt toegepast? Zie figuur 5.3. Dit toont dat als het voor iedereen in de wijk beter warm blijft in huis, dan zijn kosten van €3.358 per woningeigenaar gemiddeld genomen acceptabel. Dit figuur toont ook aan dat de waarde die de gemiddelde woningeigenaar toekent aan 50% CO2 besparing ongeveer even groot is als de waarde die de gemiddelde woningeigenaar toekent aan het beter warm houden van de woning, inclusief koeling. • Eenmalig versus maandelijks. Voor de gemiddelde woningeigenaar zijn eenmalige kosten acceptabel als dat gepaard gaat met een maandelijkse besparing, zie rekenvoorbeeld op de vorige pagina. Ofwel: acceptabele eenmalige kosten kunnen ook uitgedrukt worden in acceptabele maandelijkse kosten. Deze zijn equivalent aan elkaar. • Bandbreedtes. De bandbreedtes in de figuur hiernaast zijn relatief breed. Dat betekent dat er relatief veel variatie zit tussen hoe deelnemers kenmerken afwegen.
• Let op! De bedragen op deze pagina gaan over gemiddelden. Dat betekent dat de helft van de woningeigenaren deze uitkomsten níet acceptabel vindt en de helft wel.
Gemiddelde acceptabele terugverdientijd voor de woningeigenaar hangt af van voordelen duurzame warmte • Terugverdientijd. Op basis van de uitkomsten op de vorige pagina kan de gemiddelde acceptabele terugverdientijd voor woningeigenaren berekend worden. Immers, een investering van €1000,- is volgens de gemiddelde koper acceptabel als daar €13,40 besparing per maand tegenover staat en er verder geen andere baten zijn. Het duurt dan 6,2 jaar voordat de investering is terugverdiend. Met andere woorden: een acceptabele terugverdientijd volgens de gemiddelde woningeigenaar ongeveer 6,2 jaar. • Acceptabele terugverdientijd neemt toe als er meer ‘baten’ zijn. Wooncomfort en CO2 besparing worden door de gemiddelde woningeigenaar positief gewaardeerd. Hoe meer positieve kenmerken van een warmteoplossing, hoe lager de maandelijkse besparing moet zijn om de kosten tegen de baten te laten opwegen. Met andere woorden: de gemiddelde woningeigenaar vindt een hogere terugverdientijd acceptabel als de warmteoplossing meer voordelen biedt dan alleen maandelijkse besparing.
79
Figuur 5.5. Wat vindt de woningeigenaar gemiddeld genomen een acceptabele terugverdientijd bij een eenmalige investering van €5000,- tussen nu en 2040? Baten
Welke maandelijkse besparing is nodig om €5000,- eenmalig tussen nu en 2040 acceptabel te vinden?
Interpretatie
Geen extra voordelen van duurzame warmte
67,- euro maandelijks
Als de gemiddelde deelnemer €67.- maandelijks bespaart en er zijn geen andere baten dan zijn eenmalige kosten van €5000,- tussen nu en 2040 acceptabel. In dit scenario is een terugverdientijd van 6,2 jaar acceptabel.
Het blijft beter warm in huis
22,- euro maandelijks
Als het beter warm in huis blijft én er is een maandelijkse besparing van €22,- dan zijn eenmalige kosten van €5000,- tussen nu en 2040 acceptabel. In dit scenario is een terugverdientijd van 19 jaar acceptabel.
Het blijft beter warm in huis én je kunt koelen
Geen besparing nodig.
Als het beter warm in huis blijft én je kunt in de zomer koelen dan zijn eenmalige kosten van €5000,- tussen nu en 2040 acceptabel. Ook als er geen maandelijkse besparing is.
50% CO2 besparing
Geen besparing nodig.
Als er 50% CO2 gereduceerd wordt dan zijn eenmalige kosten van €5000,- tussen nu en 2040 acceptabel. Ook als er geen maandelijkse besparing is.
Figuur 5.6. Gemiddeld nut per kenmerk voor huurders in de wijk als de warmteoplossing met deze kenmerken in de hele wijk wordt toegepast. Uitgedrukt in extra acceptabele kosten.
Als er 50% CO2 bespaard kan worden, dan zijn €59,- hogere maandelijkse kosten acceptabel.
Als het beter warm blijft in huis én je kunt koelen, dan €72,hogere maandelijkse kosten acceptabel.
€ 59
(€ 41 - € 77) Als het beter warm blijft in huis, dan zijn €36,- hogere maandelijkse kosten acceptabel.
€ 72
(€ 43 - € 101)
€ 36
(€ 8 - € 64)
Terugkerend (€/maand) 80
De resultaten voor publiek eigenaarschap zijn niet significant. Dat wil zeggen: als de energieleverancier in publieke handen is, dan is er geen meetbaar nut voor huurders die moeilijk rondkomen.
Betrouwbaarheidsintervallen: als iedereen in Dordrecht mee zou doen, dan bevinden de uitkomsten zich met 90% zekerheid in de bandbreedte die tussen haakjes geplaatst is.
De huurder uitgelicht • Overeenkomsten met woningeigenaren. We zien dat de gemiddelde huurder hogere maandelijkse kosten negatief waardeert, en CO2 besparing en wooncomfort positief waardeert. En net zoals woningeigenaren kennen huurders relatief gezien het meeste nut toe aan CO2 besparing. • Verschillen met woningeigenaren. • Het is voor de gemiddelde huurder niet te zeggen over ze publiek eigenaarschap van de energieleverancier positief of negatief waarderen. • De gemiddelde huurder kent in vergelijking met de woningeigenaar veel minder waarde toe aan CO2 besparing en als de woning beter warm blijft, inclusief koeling. • Conclusies. Op basis van deze uitkomsten kunnen we twee conclusies trekken: 1. De maandelijkse kosten wegen voor huurders zwaarder dan voor woningeigenaren als het gaat om een keuze voor een warmtevoorziening. 2. Hogere maandelijkse kosten zijn minder snel acceptabel bij CO2 besparing of toegenomen wooncomfort met koeling door een warmtevoorziening.
Uitgelicht: huurders die financieel moeilijk rondkomen uit Utrecht, Amsterdam, Rotterdam en Dordrecht • Uitgelicht. Bij het maken van beleid over duurzame warmte wordt vaak extra aandacht gegeven aan de groep huurders die financieel moeilijk rondkomt. Daarom kijken we in dit onderzoek specifiek naar de resultaten van deze groep. Omdat het aantal huurders in de gemeente Dordrecht die moeilijk rondkomt laag is, hebben we in dit geval gekeken naar de groep huurders die moeilijk rondkomt uit de gemeenten Utrecht, Amsterdam, Rotterdam en Dordrecht. Op deze manier is de groep groot genoeg om hier betrouwbare uitspraken over te doen. • Overeenkomsten met de gemiddelde huurder. We zien dat de huurder die financieel moeilijk rondkomt hogere maandelijkse kosten negatief waardeert, en CO2 besparing en wooncomfort positief waardeert. • Verschillen met de gemiddelde huurder. In vergelijking met de gemiddelde huurder in Utrecht, Amsterdam, Rotterdam en Dordrecht, waardeert de huurder die moeilijk rondkomt een verandering in dat het beter warm blijft in huis iets sterker dan de gemiddelde huurder. En een verandering in CO2 besparing juist minder sterk.
Figuur 5.7. Gemiddeld nut per kenmerk voor huurders in de wijk uit vier gemeenten die financieel moeilijk rondkomt als de warmteoplossing met deze kenmerken in de hele wijk wordt toegepast. Uitgedrukt in extra acceptabele kosten. Ter vergelijking: gemiddelde huurder uit vier gemeenten
€ 76
€ 59
€ 64 € 64
€ 42
Terugkerend (€/maand)
81
Gemiddelde huurder die financieel moeilijk rondkomt
€ 60
Terugkerend (€/maand)
Als er 50% CO2 bespaard kan worden, dan zijn €59,- hogere maandelijkse kosten acceptabel.
Als het beter warm blijft in huis én je kunt koelen, dan €64,hogere maandelijkse kosten acceptabel.
Als het beter warm blijft in huis, dan zijn €60,- hogere maandelijkse kosten acceptabel.
De resultaten voor publiek eigenaarschap zijn niet significant. Dat wil zeggen: als de energieleverancier in publieke handen is, dan is er geen meetbaar nut voor huurders die moeilijk rondkomen.
• Onder welke voorwaarden adviseren inwoners een warmtenet boven aardgas?
5C
Effecteninschattingen
• Onder welke voorwaarden adviseren inwoners een warmtepomp boven aardgas? • Onder welke voorwaarden adviseren inwoners een warmtenet boven een warmtepomp of andersom?
82
Kenmerken van warmteoplossingen
Vertaalslag naar scenario’s: wanneer is duurzame warmte betaalbaarder dan aardgas? Effecteninschattingen op basis van realistische scenario’s • Het is mogelijk om voor realistische scenario’s in te schatten hoeveel procent van de deelnemers een aanpak voor een warmteoplossing zou adviseren ten opzichte van een aardgas-scenario. • Dat doen we door de kenmerken van realistische scenario’s te vermenigvuldigen met de coëfficiënten uit de vorige sectie. Bijvoorbeeld • Eén realistisch scenario is dat de gasprijs over 10 jaar X duurder is. En dat een warmtenet deze kenmerken heeft: X en Y. Op basis van de coëfficiënten berekenen we dat in dat geval U% een warmtenet betaalbaarder vindt dan aardgas. Uitgangspunt: betaalbaarheid ten opzichte van aardgas • Of een warmteoplossing betaalbaar is, staat niet op zichzelf. Het niet hebben van een warmtevoorziening in huis is voor bijna niemand een realistische optie. Daarom wordt de betaalbaarheid ervan ook altijd beoordeeld ten opzichte van het alternatief. • In dit geval: wanneer is een warmtenet of warmtepomp betaalbaarder dan aardgas? En wanneer is een warmtenet betaalbaarder dan een warmtepomp of andersom?
Scenario’s • Aardgas nu: kenmerken die horen bij het blijven gebruiken van aardgas tegen de huidige voorwaarden en prijzen. Er worden geen investeringen in de woning gedaan. • Aardgas toekomst: kenmerken die horen bij het blijven gebruiken van aardgas tegen de verwachte toekomstige voorwaarden en prijzen. Er worden geen investeringen in de woning gedaan. Het gebruikte gas wordt wel duurder, onder meer door het bijmengen van groen gas en het ETS-2 (zie hoofdstuk 7). Door het bijmengen van groen gas wordt het ook schoner. • Indicatief voorspeld warmtenet: kenmerken die horen bij de overstap op een indicatief voorspeld warmtenet. In de energierekening wordt aardgas vervangen door warmte, tegen verwachte toekomstige tarieven. Er zijn investeringen in de woning nodig om over te stappen. Het warmtenet is in publiek eigendom, levert geen koelte en voldoet aan verwachte eisen voor de CO2-uitstoot. De tarieven komen uit studies voor landelijk beleid. In de praktijk zullen deze sterk verschillen tussen warmtenetten. • Warmtepomp: kenmerken die horen bij de overstap op een warmtepomp. In de energierekening wordt aardgas vervangen door elektriciteit tegen de verwachte toekomstige prijzen. Er zijn investeringen in de woning nodig om over te stappen. De warmtepomp kan koelen en we gaan ervan uit dat hij volledig op CO2-vrije stroom draait.
Landelijke bronnen • We baseren deze scenario's op gangbare landelijke bronnen. We nemen getallen voor investeringskosten en energieverbruik die horen bij een gemiddelde rijwoning tussen met goede, matige of slechte isolatie. • Meer informatie is te lezen in hoofdstuk 7.
83
Figuur 5.8. Voorbeeld vergelijking met uitleg
Vergelijking specifieke warmteoplossingen • We gebruiken de kenmerken van aanpakken voor verschillende warmteoplossingen, onder verschillende aannames, om te berekenen welk percentage de aanpak adviseert. • De berekening is gebaseerd op de resultaten van het keuzemodel* (de coëfficiënten). • De percentages zijn uitsluitend gebaseerd op de getoonde kenmerken. Het onderzoek was ongelabeld, dus deelnemers hebben nooit gekozen voor of tegen aardgas, warmtenetten of warmtepompen. Dat betekent dat factoren die hier niet staan, zoals de reputatie van warmtetechnieken, ruimte en geluid, hier niet meegewogen worden.
Interpretatie percentages • Het percentage geeft aan wat het berekende aandeel van kopers of huurders is dat een aanpak met deze eigenschappen adviseert ten opzichte van de andere. • Het gaat hier om voorkeuren voor een collectieve aanpak door de gemeente. Deze kunnen afwijken van de voorkeuren die ze voor hun eigen situatie en huis hebben. • Het gaat ook om voorkeuren op de lange termijn. Deze kunnen afwijken van de voorkeuren als er 'nu' een keuze gemaakt moet worden. • We kunnen deze percentages dus níet interpreteren als een aandeel van inwoners dat voor een warmteoplossing (zoals een warmtenet) zal kiezen.
Uitleg over hoe coëfficiënten geïnterpreteerd worden
* Lineaire-additieve Multinominal Logit (MNL) modellen 84
Uitleg over hoe coëfficiënten geïnterpreteerd worden
We leiden uit de raadpleging af dat veel woningeigenaren een warmtenet zouden adviseren boven het huidige aardgas.
Indicatief voorspeld warmtenet
Aardgas nu
Hoeveel betalen woningeigenaren gemiddeld zelf? Het gaat om eenmalige kosten tussen nu en 2040.
€ 3.900
€ 2.579
Verschil in eigendom en duurzaamheid. Het warmtenet en aardgas hebben relatief vergelijkbare kosten. De grote verschillen zitten in de eigendomssituatie en in de CO2-besparing. Het warmtenet is publiek eigendom en bespaart 78% CO2-uitstoot, gebaseerd op de (verwachte) wettelijke maximumuitstoot in 2035.
Hoeveel gaat een gemiddeld huishouden iedere maand betalen voor energie vergeleken met nu?
€ 4 minder
Zelfde als nu
•
Warmtenet betaalbaarder. Uit het onderzoek leiden we af dat 79% van de woningeigenaren een warmtenet met deze kenmerken zou adviseren boven verwarming met aardgas.
Wie is de energieleverancier?
Er is 1 energiebedrijf. In handen van de overheid.
Inwoners kiezen zelf een bedrijf dat energie levert.
•
Belang van duurzaamheid. Met name het verschil in CO2-besparing leidt ertoe dat woningeigenaren een voorkeur hebben voor het warmtenet. Was deze besparing er niet bij het warmtenet, dan adviseerde bij benadering 55% het nog.
Hoe prettig is het wonen vergeleken met nu?
Zelfde als nu
Zelfde als nu
•
Moeite met rondkomen. Mensen uit de landelijke steekproef die aangeven moeite te hebben om financieel rond te komen, maken de afruilen wat anders. Van hen zou 67% het warmtenet adviseren en 33% aardgas.
Hoeveel CO2-besparing is er per woning voor verwarmen, warm water en koken vergeleken met nu?
78% besparing
Geen besparing
79%
21%
•
•
Warmtenet vs. huidig aardgas. De vergelijking hier is tussen kenmerken die horen bij een indicatief voorspeld warmtenet en huidige verwarming met aardgas. De kenmerken van het warmtenet zijn een landelijke verwachting en niet specifiek voor plannen in Dordrecht.
Percentage woningeigenaren dat de aanpak zou adviseren
85
De verwachte toekomstige kenmerken van aardgas leiden niet tot een ander beeld.
Indicatief voorspeld warmtenet
Aardgas toekomst
Hoeveel betalen woningeigenaren gemiddeld zelf? Het gaat om eenmalige kosten tussen nu en 2040.
€ 3.900
€ 2.579
De prijs en duurzaamheid van gas veranderen. Een huishouden dat aardgas gebruikt heeft stijgende kosten, onder meer omdat er groen gas wordt bijgemengd en een CO2-heffing bijkomt (ETS-2). Het bijmengen van groen gas leidt ook tot een beperkte CO2-besparing.
Hoeveel gaat een gemiddeld huishouden iedere maand betalen voor energie vergeleken met nu?
€ 4 minder
€ 40 meer
•
Weinig verschil met de huidige aardgasrekening. De hogere aardgasprijzen zorgen ervoor dat aardgas minder aantrekkelijk wordt gevonden, maar de CO2besparing compenseert dit. Hierdoor liggen de percentages die de beide aanpakken adviseren vrijwel gelijk met die in de vorige vergelijking.
Wie is de energieleverancier?
Er is 1 energiebedrijf. In handen van de overheid.
Inwoners kiezen zelf een bedrijf dat energie levert.
•
Moeite met rondkomen. Van woningeigenaren uit de landelijke steekproef die aangeven moeite te hebben om financieel rond te komen, zou 71% het warmtenet adviseren en 29% aardgas.
Hoe prettig is het wonen vergeleken met nu?
Zelfde als nu
Zelfde als nu
Hoeveel CO2-besparing is er per woning voor verwarmen, warm water en koken vergeleken met nu?
78% besparing
8% besparing
81%
19%
•
•
Warmtenet vs. toekomstig aardgas. De vergelijking hier is tussen kenmerken die horen bij een indicatief voorspeld warmtenet en verwarming met aardgas in de toekomst voor een woningeigenaar. De kenmerken van het warmtenet zijn een landelijke verwachting en niet specifiek voor plannen in Dordrecht.
Percentage woningeigenaren dat de aanpak zou adviseren
86
Woningeigenaren zouden vaak warmtepompen adviseren boven toekomstig aardgas. •
•
•
•
87
Warmtepomp vs. toekomstig aardgas. We vergelijken hier kenmerken die horen bij de overstap op een warmtepomp met verwarming met aardgas in de toekomst. Om over te stappen op de warmtepomp zijn aanpassingen aan de woning nodig. In de slecht geïsoleerde woning zijn daarvoor ook isolatie- en ventilatiemaatregelen nodig. Goed geïsoleerde woningen. We leiden uit de raadpleging af dat 87% van de woningeigenaren bij de goed geïsoleerde woning de warmtepomp zou adviseren boven aardgas. Ook bij slecht geïsoleerde woning goede score. De warmtepomp wordt door 72% geadviseerd bij de relatief slecht geïsoleerde woning. Minder aantrekkelijk bij moeite met rondkomen. De hoge eenmalige kosten leiden tot een lagere waardering bij mensen uit de landelijke steekproef die moeite hebben om rond te komen. Van hen zou 65% de warmtepomp adviseren bij een goed geïsoleerde woning en 39% bij een slecht geïsoleerde woning.
Goed geïsoleerde woning
Slecht geïsoleerde woning
Warmtepomp
Aardgas toekomst
Warmtepomp
Aardgas toekomst
Hoeveel betalen woningeigenaren gemiddeld zelf? Het gaat om eenmalige kosten tussen nu en 2040.
€ 12.846
€ 2.579
€ 27.755
€ 2.579
Hoeveel gaat een gemiddeld huishouden iedere maand betalen voor energie vergeleken met nu?
€ 69 minder
€ 35 meer
€ 92 minder
€ 44 meer
Wie is de energieleverancier?
Inwoners kiezen Inwoners kiezen zelf een bedrijf dat zelf een bedrijf dat energie levert. energie levert.
Inwoners kiezen Inwoners kiezen zelf een bedrijf dat zelf een bedrijf dat energie levert. energie levert.
Hoe prettig is het wonen vergeleken met nu?
Het blijft beter warm en tocht minder. U kunt ook koelen.
Zelfde als nu
Het blijft beter warm en tocht minder. U kunt ook koelen.
Zelfde als nu
Hoeveel CO2-besparing is er per woning voor verwarmen, warm water en koken vergeleken met nu?
100% besparing
8% besparing
100% besparing
8% besparing
Percentage woningeigenaren dat de aanpak zou adviseren
87%
13%
72%
28%
Tussen warmtenet en warmtepomp is isolatieniveau belangrijk voor de voorkeur. •
•
•
•
88
Warmtenet vs. warmtepomp. We vergelijken kenmerken die horen bij de overstap op een indicatief voorspeld warmtenet met de overstap op een warmtepomp voor een woningeigenaar. Goed geïsoleerde woningen. We leiden uit het onderzoek af dat 63% de warmtepomp voor goed geïsoleerde woningen zou adviseren boven het warmtenet. De besparing op de energierekening, het comfort en de aanvullende CO2-besparing wegen op tegen de hogere investeringskosten. Slecht geïsoleerde woningen. Naar schatting zou bij een slecht geïsoleerde woning 62% het warmtenet adviseren boven de warmtepomp. Moeite met rondkomen. Het warmtenet wordt vaker geadviseerd door woningeigenaren uit de landelijke steekproef die aangeven moeite te hebben om financieel rond te komen. Van hen zou 54% het warmtenet adviseren bij een goed geïsoleerde woning en 73% bij een slecht geïsoleerde woning.
Goed geïsoleerde woning
Slecht geïsoleerde woning
Warmtepomp
Indicatief voorspeld warmtenet
Warmtepomp
€ 3.900
€ 12.846
€ 9.004
€ 27.755
Hoeveel gaat een gemiddeld huishouden iedere maand betalen voor energie vergeleken met nu?
€ 10 meer
€ 69 minder
€ 19 minder
€ 92 minder
Wie is de energieleverancier?
Er is 1 energiebedrijf. In handen van de overheid.
Inwoners kiezen zelf een bedrijf dat energie levert.
Er is 1 energiebedrijf. In handen van de overheid.
Inwoners kiezen zelf een bedrijf dat energie levert.
Hoe prettig is het wonen vergeleken met nu?
Zelfde als nu
Het blijft beter warm en tocht minder. U kunt ook koelen.
Het blijft beter warm en tocht minder.
Het blijft beter warm en tocht minder. U kunt ook koelen.
Hoeveel CO2-besparing is er per woning voor verwarmen, warm water en koken vergeleken met nu?
78% besparing
100% besparing
79% besparing
100% besparing
Percentage woningeigenaren dat de aanpak zou adviseren
37%
63%
62%
38%
Indicatief voorspeld warmtenet Hoeveel betalen woningeigenaren gemiddeld zelf? Het gaat om eenmalige kosten tussen nu en 2040.
Ook huurders zouden een indicatief warmtenet overwegend adviseren boven aardgas.
Indicatief voorspeld warmtenet
Aardgas nu
Warmtenet vs. huidig aardgas. De vergelijking hier is tussen kenmerken die horen bij een indicatief voorspeld warmtenet en verwarming met aardgas op dit moment voor een huurder. De kenmerken van het warmtenet zijn een landelijke verwachting en niet specifiek voor plannen in Dordrecht.
Hoeveel betalen woningeigenaren gemiddeld zelf? Het gaat om eenmalige kosten tussen nu en 2040.
-
-
•
Kosten voor huurders. Huurders betalen de meeste eenmalige kosten niet zelf. De maandelijkse kosten zijn iets anders omdat ze niet voor het onderhoud van hun cv-ketel betalen. We gaan er hier van uit dat de huur niet verandert.
Hoeveel gaat een gemiddeld huishouden iedere maand betalen voor energie vergeleken met nu?
€ 4 meer
Zelfde als nu
•
Verschil met woningeigenaren. We leiden uit de raadpleging af dat 72% van de huurders de kenmerken van het indicatieve warmtenet zou adviseren. Dit is minder dan bij de woningeigenaren, waar dit 79% was.
Er is 1 energiebedrijf. In handen van de overheid.
Inwoners kiezen zelf een bedrijf dat energie levert.
Hoe prettig is het wonen vergeleken met nu?
Zelfde als nu
Zelfde als nu
Hoeveel CO2-besparing is er per woning voor verwarmen, warm water en koken vergeleken met nu?
78% besparing
Geen besparing
Percentage huurders dat de aanpak zou adviseren
72%
28%
•
•
89
Moeite met rondkomen. Van huurders uit de landelijke steekproef die aangeven moeite te hebben om financieel rond te komen, zou 66% het warmtenet adviseren en 34% aardgas.
Wie is de energieleverancier?
De kenmerken van warmtepompen zijn voor huurders een dominante keuze. •
•
•
90
Warmtepomp vs. toekomstig aardgas. We vergelijken hier kenmerken die horen bij de overstap met een warmtepomp met verwarming met aardgas in de toekomst voor een huurder. De huurder betaalt niet voor de eenmalige kosten van de warmtepomp, maar betaalt wel een huurverhoging. Die verrekenen we in de maandelijkse kosten. Warmtepomp erg aantrekkelijk. De geanalyseerde kenmerken vallen voor de huurder allemaal gelijk of in het voordeel van de warmtepomp uit. Het is daarmee een dominante keuze. De uitkomsten van de DCE kunnen niet gebruikt worden om een percentage te voorspellen. Andere afruilen niet in dit onderzoek meegenomen. Er zijn ook kenmerken waarop een duidelijkere afruil plaatsvindt tussen warmtepomp en aardgas, zoals ruimte, geluid en het gedoe van de overstap. In het onderzoek hebben we deze niet uitgevraagd.
Goed geïsoleerde woning
Slecht geïsoleerde woning
Warmtepomp
Aardgas toekomst
Warmtepomp
Aardgas toekomst
Hoeveel betalen woningeigenaren gemiddeld zelf? Het gaat om eenmalige kosten tussen nu en 2040.
-
-
-
-
Hoeveel gaat een gemiddeld huishouden iedere maand betalen voor energie vergeleken met nu?
€ 33 minder
€ 35 meer
€ 46 minder
€ 44 meer
Wie is de energieleverancier?
Inwoners kiezen Inwoners kiezen zelf een bedrijf dat zelf een bedrijf dat energie levert. energie levert.
Inwoners kiezen Inwoners kiezen zelf een bedrijf dat zelf een bedrijf dat energie levert. energie levert.
Hoe prettig is het wonen vergeleken met nu?
Het blijft beter warm en tocht minder. U kunt ook koelen.
Zelfde als nu
Het blijft beter warm en tocht minder. U kunt ook koelen.
Zelfde als nu
Hoeveel CO2-besparing is er per woning voor verwarmen, warm water en koken vergeleken met nu?
100% besparing
8% besparing
100% besparing
8% besparing
Percentage huurders dat de aanpak zou adviseren
-
-
-
-
Verschillende ontwikkelrichtingen voor warmtenetten kunnen de steun vergroten. •
•
•
Warmtenet vs. toekomstig aardgas. We vergelijken opnieuw de overstap op een warmtenet met die van aardgas in de toekomst. We definiëren drie verschillende varianten, gebaseerd op het eerdere indicatieve voorspelde warmtenet. Betaalbaar volgens 85%. De warmtenetten zijn zo gekozen dat ze we af kunnen leiden dat 85% van de woningeigenaren ze zou adviseren boven aardgas. Dit is meer dan bij het indicatieve warmtenet. Lagere energierekening. Variant 1 vergroot het aandeel door de energierekening verder omlaag te brengen. De vereiste besparing is circa €50 per maand ten opzichte van de huidige rekening.
•
Hogere CO2-besparing. Bij variant 2 wordt geen CO2 uitgestoten. Ten opzichte van variant 1 kan de energierekening daardoor €55 per maand stijgen.
•
Koeling en CO2-besparing. Bij variant 3 kan het warmtenet koelen en wordt er geen CO2 uitgestoten. Er zijn wel hogere eenmalige kosten om te kunnen koelen. Ten opzichte van variant 2 kan de energierekening nog eens €85 stijgen.
91
Aardgas toekomst
Warmtenet variant 1
Warmtenet variant 2
Warmtenet variant 3
Hoeveel betalen woningeigenaren gemiddeld zelf? Het gaat om eenmalige kosten tussen nu en 2040.
€ 2.579
€ 3.900
€ 3.900
€ 6.875
Hoeveel gaat een gemiddeld huishouden iedere maand betalen voor energie vergeleken met nu?
€ 40 meer
€ 50 minder
€ 5 meer
€ 90 meer
Wie is de energieleverancier?
Inwoners kiezen zelf een bedrijf dat energie levert.
Er is 1 energiebedrijf. In handen van de overheid.
Er is 1 energiebedrijf. In handen van de overheid.
Er is 1 energiebedrijf. In handen van de overheid.
Hoe prettig is het wonen vergeleken met nu?
Zelfde als nu
Zelfde als nu
Zelfde als nu
Het blijft beter warm en tocht minder. U kunt ook koelen.
Hoeveel CO2-besparing is er per woning voor verwarmen, warm water en koken vergeleken met nu?
8% besparing
78% besparing
100% besparing
100% besparing
Percentage woningeigenaren dat de aanpak zou adviseren
15%
85%
85%
85%
Argumenten-analyse
5D
Badge 1 with solid fill
Badge with solid fill
Badge 3 with solid fill
Wat is belangrijk bij betaalbaarheid? Aanleiding Opzet
92
• De volgende analyses zijn gebaseerd op motivaties van deelnemers uit de representatieve groep en deelnemers van het open onderzoek. De scores per doel zijn de gemiddelden van de representatieve groep.
Deelnemers
Badge 4 with solid fill
Vaste en verbruikskosten
Badge 5 with solid fill
Badge 6 with solid fill
Badge 7 with solid fill
Kenmerken van warmteoplossingen
Kenmerken van warmteoplossingen
Extra vraag
Over het onderzoek
Methodologie
Uitleg argumenten-analyse: hoe analyseren we de motivaties van deelnemers? • Motivatie. Nadat deelnemers zes keer de gemeente hebben geadviseerd om voor aanpak 1 of aanpak 2 te kiezen, konden zij hun advies uitleggen. Daarbij noemen zij – in verschillende persoonlijke bewoordingen – vaak vergelijkbare argumenten. • Automatische groepering argumenten. Alle motivaties van deelnemers werden vervolgens automatisch gegroepeerd met een clustering-model. Dit model maakt automatisch groepjes van dezelfde argumenten. • Codeboek. We hebben handmatig gekeken naar de automatisch gegroepeerde clusters van argumenten. Clusters die sterk met elkaar samenhangen hebben we samengevoegd tot één categorie van argumenten. • Rapportage. We laten per doel de meest genoemde categorieën van argumenten zien. Met sterren geven we aan hoe vaak een argument wordt genoemd. • ★★★ betekent dat dit de hoofdmoot vormt van de argumenten die gegeven worden; dit argument springt er duidelijk uit. • ★★ betekent dat dit argument vaak wordt genoemd. • ★ betekent dat dit argument minder vaak maar wel een aantal keer wordt genoemd. We laten het vooral zien om de veelzijdigheid van de argumenten weer te geven.
93
Figuur 5.9. Deelnemers konden hun advies motiveren
Woningeigenaren
Uitwerking: ‘Uitleg bij het maken van keuzes’ "het belangrijkste vind ik CO2 besparing."
"Eenmalige Investering mag niet te hoog zijn, liefst één overheidsorganisatie, min 60% besparing. Huis kunnen koelen ook belangrijk"
"ik vind het aller belangrijkste, dat iedereen mee kan doen en de kosten kan opbrengen en dat de overheid de energie voorziening weer zelf ter hand neemt"
94
"Voor mij ligt de grens van een enigszins acceptabele eenmalige investering rond de 10.000 euro, waarbij het belangrijk is dat er een mogelijkheid is tot het afsluiten van een echt sociale/goedkope lening."
"CO2 besparing het belangrijkste, energie in handen overheid als tweede"
"Een eerste investering moet zeker niet te hoog zijn"
"Reductie in co2 is belangrijk, maar zeer hoge investering van 20k of meer kan niet van iedereen worden gevraagd"
"Wat een lastige keuzes ideaal, zoveel mogelijk co2 besparen want dat is nodig, huis kunnen beschermen tegen tocht en koelen in de zomer klinkt aantrekkelijk , kosten per maand meer of minder is lastig, grotere investering van 10.000€ of meer hoop je ook andere lasten te krijgen"
Wat schrijven deelnemers zelf over hun gemaakte keuzes? Meer sterretjes is vaker genoemd
De CO2-besparing was erg belangrijk
★★
Eenmalige kosten waren belangrijk, die waren vaak erg hoog
★
Een combinatie van de kosten was het belangrijkst
★
Dat er één energiebedrijf was in handen van de overheid was (het) belangrijk(st)
★
Huurders
Uitwerking: ‘Uitleg bij het maken van keuzes’ "Voorkeur voor minder betalen, duurzame energie moet lonene.1 leverancier vanuit overheid, waardoor vaste prijzen. Geen winstbelang. Woning kunnen koelen in de zomer pluspunt!Co2 besparing is het doel van verduurzamen, dus belangrijk."
"Graag kiezen voor bedrijf, geen grote verhoging prijs, behaaglijke woning, en besparing"
"Kosten en co2 besparing is het belangrijkste"
"Dat er Co2 wordt bespaard vind ik het belangrijkste, daar heb ik ook wel wat voor over. Maar dan liever dat de sterkste schouders de zwaarste lasten dragen, de kosten naar inkomen verdelen. Dat ons huis altijd warm zou zijn en niet meer tocht zou fijn zijn, maar is in ons geval een utopie."
"Het beste is maandelijks minder betalen"
"Besparing is belangrijk voor een klant en we kijken eerst naar de prijs"
"Het beste is maandelijks minder betalen"
"De CO2 reductie werkt als een kwaliteitsindicator. Dit moet door een derde onafhankelijke partij worden gemeten. Dan mag voor mij de markt op energie gebied meer ruimte krijgen. Geen misleiding meer." 95
Wat schrijven deelnemers zelf over hun gemaakte keuzes? Meer sterretjes is vaker genoemd
De CO2-besparing was erg belangrijk
★★
Lagere maandelijkse kosten waren erg belangrijk
★
Inhoudsopgave
Inhoudsopgave
• Welke informatie willen deelnemers?
Extra vraag
Badge 1 with solid fill
Badge with solid fill
Badge 3 with solid fill
Wat is belangrijk bij betaalbaarheid? Aanleiding Opzet
96
Deelnemers
• Hoe willen deelnemers meedenken?
Badge 4 with solid fill
Vaste en verbruikskosten
Badge 5 with solid fill
Badge 6 with solid fill
Badge 7 with solid fill
Kenmerken van warmteoplossingen Extra vraag
Over het onderzoek
Extra vraag
Methodologie
Figuur 6.1. Over hoe deelnemers betrokken willen worden bij het maken van plannen per wijk Welke informatie wilt u ontvangen van de gemeente?* Deelnemers Informatie over … (n=638) de warmteoplossing die technisch gezien het beste is voor mijn woning 68% de kosten van een warmtepomp of warmtenet in mijn wijk 53% de subsidiemogelijkheden voor mij 61% wanneer mijn wijk de overstap van aardgas naar duurzame warmte maakt 67% anders 11% Wilt u meedenken met een plan om over te stappen in uw wijk?
26% 0%
20%
43% 40%
6% 60%
80%
Ja, regelmatig meedenken
Ja, af en toe meedenken
Ja, eenmalig meedenken
Nee, niet meedenken
Wanneer wilt u meedenken aan een plan?* Ik wil reageren als er een concreet plan ligt Ik wil meedenken bij het opstellen van het plan Ik wil meedenken bij het uitwerken van het plan Anders Hoe wilt u meedenken?* Via een onlineonderzoek Via een meedenkgroep Via een bewonersavond Anders 97
25%
* Meerdere antwoord opties zijn mogelijk. Percentages tellen niet op tot 100%.
100%
Deelnemers (n=412) 54% 53% 31% 3%
72% 30% 32% 0%
Deelnemers hebben behoefte aan verschillende soorten informatie. Ook zijn ze bereid meermaals mee te denken, het liefst via een onlineonderzoek. • Informatie. Deelnemers geven aan verschillende soorten informatie willen ontvangen van de gemeente. Minimaal de helft van de deelnemers geeft aan in ieder geval één soort informatie te willen ontvangen. Er is het meeste behoefte aan informatie over de warmteoplossing die technisch gezien het beste is voor iemand woning (68%), evenals informatie over wanneer iemands wijk de overstap naar duurzame warmte gaat maken (67%). Deelnemers die ook andere informatie willen ontvangen, geven aan dat de bovenstaande informatie niet nodig is omdat ze de stap naar duurzame warmte al hebben genomen. • Meedenken. Drie kwart van de deelnemers (75%) geeft aan eenmalig of vaker te willen meedenken over een plan voor de overstap naar duurzame warmte in hun wijk. Deelnemers die aangaven mee te willen denken kregen twee vervolgvragen te zien. Hier werd gevraagd op welke manier en hoe zij het liefst willen meedenken. • De meeste deelnemers die mee willen denken, willen dit doen als er een concreet plan ligt (54%), en/of als deze wordt opgesteld (53%). Een derde (31%) wil (ook) meedenken bij het uitwerken van het plan.
Deelnemers die op een andere moment willen meedenken, geven aan dat ze willen meedenken op het moment dat de plannen kunnen worden tegengehouden. • De meeste deelnemers (72%) die mee willen denken, willen dit doen middels een onlineonderzoek. Een derde wil (ook) meedenken via een meedenkgroep (30%) of een bewonersavond (32%). Deelnemers hebben geen andere manieren opgegeven.
Inhoudsopgave
Inhoudsopgave
• Hoe hebben deelnemers het onderzoek ervaren?
Over het onderzoek
Badge 1 with solid fill
Badge with solid fill
Badge 3 with solid fill
Wat is belangrijk bij betaalbaarheid? Aanleiding Opzet
98
Deelnemers
• Welk rapportcijfer geven zij?
Badge 4 with solid fill
Vaste en verbruikskosten
Badge 5 with solid fill
Badge 6 with solid fill
Badge 7 with solid fill
Kenmerken van warmteoplossingen Extra vraag Over het onderzoek
Over het onderzoek
Methodologie
Hoe hebben deelnemers aan de brief-versie het onderzoek gewaardeerd? Figuur 7.1 laat zien hoeveel deelnemers het (helemaal) eens en (helemaal) oneens waren met verschillende stellingen over het onderzoek. Het betreft hier de antwoorden van deelnemers aan de brief-versie. • Deelnemers zijn positief over het onderzoek: 91% van de deelnemers geeft een voldoende. Ze beoordelen het onderzoek gemiddeld met een rapportcijfer 7,1.
Figuur 7.1. Over hoe deelnemers het onderzoek waarderen Ik kon mijn mening kwijt in dit onderzoek
67%
• De meeste deelnemers (67%) geven aan hun mening kwijt te kunnen in dit onderzoek. Dit zien we ook in andere, vergelijkbare onderzoeken. 8% geeft aan niet hun mening kwijt te kunnen in dit onderzoek. • De meeste deelnemers (74%) geven aan dat de gemeente deze methode vaker moet inzetten om inwoners te betrekken bij haar beleid. • Veel deelnemers (68%) geven aan nog niet eerder hun mening te hebben gegeven over dit onderwerp. 24% heeft eerder hun mening gedeeld via een enquête. 3% via een fysieke of online bijeenkomst.
Ik vertrouw erop dat dit onderzoek eerlijk is
7%
8% 72%
21%
25%
Deze methode moet de gemeente vaker inzetten om inwoners te betrekken bij haar beleid 6%
Ik vond dit onderzoek moeilijk te begrijpen
21% 20%
14%
• Deelnemers doen gemiddeld* 22 minuten over het onderzoek. 74% "Ik vond dit een hele fijne survey. Fijn dat er videos waren, uitleg over begrippen en uitleg over wat bepaalde keuzes zouden betekenen. Dit maakte het erg duidelijk en fijn om in te vullen. Complimenten." 99
"Goed initiatief, in de hoop dat er ECHT iets mee gedaan wordt"
(Helemaal) mee eens
66%
Neutraal
(Helemaal) mee oneens
* Soms zien we dat deelnemers het onderzoek pas meerdere uren nadat ze deze zijn begonnen afronden. We gaan ervanuit dat deze deelnemers halverwege pauzeren/stoppen en later pas weer verder gaan. Voor het berekenen van het gemiddelde kijken we alleen naar deelnemers die het onderzoek binnen 1 uur hebben afgerond.
Inhoudsopgave
Inhoudsopgave
• Hoe is de raadpleging tot stand gekomen?
Methodologie
Badge 1 with solid fill
Badge with solid fill
Badge 3 with solid fill
Wat is belangrijk bij betaalbaarheid? Aanleiding Opzet
100
Deelnemers
• Hoe zijn de data geanalyseerd?
Badge 4 with solid fill
Vaste en verbruikskosten
Badge 5 with solid fill
Badge 6 with solid fill
Badge 7 with solid fill
Kenmerken van warmteoplossingen Extra vraag
Over het onderzoek
Methodologie
Methodologie