Bijlage 3 SwindregtWere 1-2020.pdf

Op 3 september 1944 wordt er nog gewoon gewerkt door het Philips-Kommando, al hangt er onraad in de

Registratiekaart van na de oorlog met Jeannes gegevens. Collectie Kees Popijus.*

lucht. De volgende dag moeten de gevangenen in de barakken blijven; de vrouwen gaan met hun kleren aan naar bed.

(ongedateerd). In 1995 worden enkele van haar gedichten gebundeld. Het bundeltje ‛Als dan toch de vrede komt’ wordt op de presentatie van het boek ‛Zwijndrecht van bezetting tot bevrijding’ aan de aanwezige genodigden cadeau gegeven. Op 18 januari 2007 overlijdt Jeanne.

In de nacht vertrekt de trein naar Duitsland. Het Philips-Kommando is over en voorbij. Wat daarna gebeurde.

Op 5 september, Dolle Dinsdag, moet opeens iedereen aantreden. ‛Schnell, schnell! Alles mitnehmen!’ brullen de achtergebleven SS’ers. In de loop van die dag, en de volgende, worden alle gevangenen in goederenwagons opgesloten. De vrouwelijke gevangenen worden naar het vrouwenkamp Ravensbrück gebracht, de mannen naar kamp Sachsen­ hausen. In dit kamp Ravensbrück, ook wel ‛die Hölle der Frauen’ genoemd, hebben zo’n 850 Nederlandse vrouwen gevangen gezeten. De eerste Nederlandse gevangenen arriveerden in 1941, de laatsten in het najaar van 1944. Dit betrof een zeer groot ‛transport’ uit kamp Vught, geëvacueerd in verband met Dolle Dinsdag, dus in het zicht van de bevrijding. Van de ongeveer 850 Nederlandse gevangenen werd een groot aantal weer doorgevoerd naar andere kampen als Auschwitz, Mauthausen, Reichenbach en Dachau.

Verzetsherdenkingskruis.

Croix des Anciens Combattants de l’Europe.

* Het format is dat van een kaart van het ABC (Afwikkelingsbureau Concentratiekampen) dat in ’46 werd overgenomen door het Rode Kruis. De kaart is een index op de aanwezige persoons­ gegevens/lotgevallen in de bestanden van het ABC. De afkorting GLT 11 en ADM 77 verwijzen naar de vindplaatsen. De verwijzingen/aanduidingen zijn echter na de opname in het Rode Kruisarchief veranderd. Omdat een deel van het ABC- archief bij het NIOD terecht is gekomen, kan het ook naar NIOD-materiaal verwijzen. Maar ook daar zijn de codes niet meer gangbaar. Info Raymund Schütz medewerker Nederlandse Rode Kruis.

3. Johannes Anemaet verdedigde als buitengewoon dienstplichtig reserve-officier Nederland in mei 1940, was verzetsman en vocht tijdens de politionele acties in Nederlands-Indië. Daar werd hij beroepsmilitair. Anemaet werd bij Koninklijk Besluit van 8 mei 1951 nummer 23 benoemd tot ridder in de Militaire Willems-Orde. Bron: wikipedia. 4. H. H. J. van As schrijft in het Reformatorisch Dagblad op 21-8-1981 een recensie. ‛Niet allemaal echte poëzie bevat de eveneens door Stabo/All’ Round uitgegeven bundel ‛Een zilveren rand’ door J. Rennings-Berkelaar, die in de bezettingstijd als topkoerierster werkte voor diverse verzetsgroepen en de spionagegroep ‛Reinaert’. - ‛Jeantje’ werd in augustus 1944 gearresteerd en kwam o.a. in het concentratiekamp Ravensbrück en Dachau terecht, maar ze overleefde en woont nu met haar man Frans Rennings in Spanje. De gedichten en verhalen zijn nogal ongelijksoortig van kwaliteit. Het is niet een KZ-syndroom, dat mevr. Rennings-Berkelaar hier van zich af wil schrijven, al komen in verzen als ‛De gang’, ‛Concentratiekamp’ en ‛Transport Vught-Ravensbrück’ uiteraard deze verschrikkingen weer boven. Alles vooraf­gegaan door een Ten geleide van Jaap Boers, die als weggevoerde Jood met slechts ‛zeven van een transport van 826 terugkwam’.

Jaap Boers schrijft in zijn Ten geleide onder andere: ‛Jeanne had hoegenaamd geen schijn van kans: tenslotte was zij veroordeeld tot ‛Nacht und Nebel Häftlinge bis auf weiteres’…. Hetgeen inhield: uitstel van executie, òf de dood ten gevolge van honger, ziekte, mishandeling en uitputting in een van de nazi’s-Duitslands concentratie­

Noten 1. Via een studiegenote raakt Miep Oranje betrokken bij verzetsgroep Rolls Royce, die rondom Soest actief was. Ze bracht

kampen’.

Bronnen

als koerierster verboden krantjes rond. Op 29 december 1943 wordt ze bij het St. Elisabethklooster in de bossen bij Lage

Popijus, H. C., Zwijndrecht van Bezetting tot bevrijding, 1995.

Vuursche door de Duitse Feldgendarmerie staande gehouden. Toen bleek dat ze illegale kranten in haar fietstas had,

Popijus, H. C., Zwijndrecht van Bezetting tot bevrijding, supplement 2005.

werd ze gearresteerd en naar het hoofdkantoor van de Sicherheitspolizei in de Euterpestraat in Amsterdam gebracht.

Persoonlijk gesprek met Jeanne Renning-Berkelaar, de heer Hordijk en Menno Schotel, zoon van Bobby Schotel.

Groep Rolls Royce blijft tot na de bevrijding van Zuid-Nederland actief.

Nationaal Archief.

Twee maanden na haar arrestatie is Oranje terug in Soest. Ze vertelt dat ze is ontsnapt, maar vanaf dat moment worden

Wikipedia.

er opvallend veel verzetsstrijders en onderduikers in die omgeving opgepakt. Het lijkt er daarom op dat ze voor de Duitsers is gaan werken, te meer omdat ze een affaire heeft met het lid van de Sicherheitsdienst Herbert Oelschläge.

44 Swindregt Were

Swindregt Were 45

Colofon ‘Swindregt were’, een naam die naast ‘Swijndregt were’ al eeuwen geleden gebruikt werd voor de Zwijndrechtse waard, is het blad van het Historisch Genootschap Hendrik-Ido-Ambacht en de Historische Vereniging Zwijndrecht. Het periodiek verschijnt twee maal per jaar en wordt gratis aan de leden toegezonden.

Hendrik-Ido-Ambacht

Redactie Hendrik-Ido-Ambacht: drs. W. Schneider, R. Benschop Redactieadres: Ary Schefferlaan 14, 3343 DN Hendrik-Ido-Ambacht E-mailadres: willemschneider1@gmail.com Secretariaat Historisch Genootschap Hendrik-Ido-Ambacht: T. den Draak, Het Jaagpad 5, 3342 DB Hendrik-Ido-Ambacht E-mailadres: timdendraak@hotmail.com telefoon: 06 - 31 94 34 35 Vestigingsadres: ‘Den Brommert’, Dorpsstraat 84, 3342 BD Hendrik-Ido-Ambacht

Redactie Zwijndrecht: M. M. de Jongh MA, drs. C. L. van der Leer, dr. C. R. van den Berg Redactie-adres: Saturnusstraat 16, 3331 SM Zwijndrecht, telefoon: 06 - 42 37 47 49 E-mailadres: SW-redactie@swaen.org Historische Vereniging Zwijndrecht: Vestigingsadres: ‘Oudheidkamer De Vergulde Swaen’, Rotterdamseweg 53-55, 3332 AC Zwijndrecht, telefoon: 078 - 612 56 81 E-mailadres: info@swaen.org

Vormgeving: H. Reijerse Productie: Tinto Media, Hendrik-Ido-Ambacht De verkoopprijs voor losse nummers: € 3,50 De redactie is niet verantwoordelijk voor de inhoud van de onder auteursnaam geplaatste artikelen. © Redactie blad en de auteur. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvuldigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopieën, microfilm of op welke andere wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de redactie en auteur. Na toestemming moet de bron vermeld worden. ISSN: 2215-0439 Achteromslag buitenkant: Boven: De BVL, afdeling Zwijndrecht, op het Stationsplein met vaandel in de Jaren dertig. Collectie HVZ. Onder: Verspreiders van illegale kranten Trouw en het Dagblad. De foto is genomen op de Burg. de Bruïnelaan voor het voormalige kringhuis van de NSB. Na de bevrijding werd hier tijdelijk de redactie van Trouw en het Dagblad ondergebracht. Op de foto, van Links naar rechts: Teun Hokken, Jan Slijper, Mak Kijkuit, Janny Stolk, Jenny Kijkuit, Greta van der Linden, Wil van Namen, Bep van der Linden en P. van Noort. Achter Wil van Namen staat Henk Kroonen. Collectie Kees Popijus.

46 Swindregt Were

Boven: Dat de distributiekraak ook in deze tijd nog als belangrijk wordt gezien, blijkt wel uit het feit dat deze in 2010 werd nagespeeld. Op deze foto vluchten de overvallers uit het Raadhuis na de kraak/overval. Collectie Kees Popijus. Onder: De tramrails van de RTM, die vanuit Rotterdam via de Langeweg en verderop de Rotterdamseweg naar het Veerplein liep, werd in 1942 op last van de Duitsers gevorderd en gesloopt. Deze foto is richting Zwijndrecht genomen. De troep die achterbleef, was voor Wim Tempelaar en zijn vriendjes een speelplaats. Collectie Kees Popijus. Swindregt Were 47

48 Swindregt Were