Bijlage 3 - Eindrapport Tussenevaluatie Agenda 2030 - Twynstra Gudde 18 apr 2025.pdf

7.2.5. Bijsturingsmogelijkheden In het licht van voornoemde ontwikkelingen constateren we dat de invulling van duurzaamheid in de Agenda 2030 op dit moment te smal is in relatie tot de potentiële verdiencapaciteit van de stad. Vanuit het programma zelf wordt ook gepleit voor een bredere invulling van het begrip Duurzame Stad. Zij zien daarmee een herijking als belangrijke bijsturingsmogelijkheid. Dat doet meer recht aan wat de verdiencapaciteit is op het vlak van gezondheid(szorg), (energie)armoede, brede welvaart, creatie van banen, woningwaarde en aantrekkelijk vestigingsklimaat voor bedrijven en bewoners. Volgens betrokkenen is daarom een belangrijke bijsturingsmogelijkheid een herijking op de inhoud van het programma, passend bij deze ontwikkelingen en de breedte van het duurzaamheidsvraagstuk. Met het ontstaan van netcongestie zijn, voor het duurzaam kunnen opwekken en gebruiken van energie, naast investeringen in zonneenergie, investeringen in windenergie, energieopslag en warmtenet als congestieverzachter nodig in deze nieuwe fase van de energietransitie.

76 / 126

Specifiek voor het verduurzamen van het maatschappelijk vastgoed zijn de volgende bijsturingsmogelijkheden besproken:  De versnelde ambitie van 2050 naar 2040 zou heroverwogen zou kunnen worden. Door het tempo omlaag te brengen, kunnen kosten worden gespreid en (meer) revenuen vanuit het revolverend fonds worden meegenomen. Dit is nog steeds in lijn met het Klimaatakkoord maar niet met de in 2024 vastgestelde ambities. Ook vragen betrokkenen zich af of dit de financiële ruimte gaat bieden die nodig is.  De eigen vastgoedportefeuille kan worden verminderd door afstoot, waardoor de eigen opgave minder wordt. Dit is echter vanuit de grotere energietransitieopgave niet wenselijk omdat de maatregelen dan worden afgewenteld op nieuwe eigenaren én omdat hiermee de voorbeeldfunctie door de gemeente wordt losgelaten.

7.3. Tussentijdse conclusie: Duurzame Stad Het programma Duurzame Stad kent twee actielijnen (1. zonne-offensief en 2. maatschappelijk vastgoed). We constateren dat op actielijn 1 al concrete output zichtbaar is. Mede door marktenthousiasme, buiten grote investeringen van de gemeente om, zijn er resultaten ten aanzien van zonne-energie behaald. Voor actielijn 2 geldt daarentegen dat de focus nu ligt op throughput (activiteiten en inspanningen). Hier zijn ook uitdagingen aan de inputkant (mensen en middelen) omdat het revolverend fonds nog niet zo snel is gevuld als vooraf werd beoogd. Door diverse ontwikkelingen (snelheid van investeringen in relatie tot revolverend fonds, de verschuiving van ambities, opslag in plaats van opwek en de al gerealiseerde output op zon) zijn de oorspronkelijke uitgangspunten ingehaald door de realiteit. Er is daarom noodzaak om de scope van het programma aan te passen aan deze realiteit. Hier wordt vanuit het programma al op voorgesorteerd. Er is een voornemen tot herijking die recht doet aan de breedte van het duurzaamheidsvraagstuk in Dordrecht.

77 / 126

8. Programma 7 | Binnenstad 8.1. Raadsbesluit en MBC 8.1.1. Raadsbesluit Beoogd resultaat In het raadsvoorstel van april 2021 is de raad gevraagd middelen te reserveren voor het programma Binnenstad. Het programma beoogt de binnenstad voor te bereiden op recente en nog te verwachten ontwikkelingen in gebruik en gedrag van de consument en op veranderingen aan de aanbodzijde van de winkelketens, kantoorgebruikers en commercieel vastgoed. Tegelijkertijd wordt geïnvesteerd in de openbare ruimte en parkeercapaciteit om de aansluiting met het nieuwe karakter van de binnenstad te vergroten en in te spelen op toekomstige ontwikkelingen op het gebied van mobiliteit, koopgedrag en toerisme. Er werd, ten tijde van het raadsbesluit, gewerkt aan het Toekomstbeeld ‘Slijpen aan een diamant’ dat op 1 februari 2022 door de raad is vastgesteld. Vooruitlopend daarop is het voorstel om voor de binnenstad een bedrag te reserveren voor niet rendabele maar wel structuurversterkende investeringen in de binnenstad. Die investeringen zijn geënt op drie pijlers: 1. Investeringen in nieuwe mobiliteit en bereikbaarheid van de binnenstad. 2. Investeringen in een aantrekkelijke openbare ruimte, met groen en hoogwaardige bedrijfskwaliteit. 3. Investeringen in kwaliteit en diversificatie van aanbod. De binnenstad heeft verschillende functies.

Een vitale en levendige binnenstad draagt op diverse manieren bij aan het realiseren van maatschappelijke doelen. Een aantrekkelijke binnenstad fungeert als een huiskamer en visitekaartje voor de stad: een stadshart voor ontspanning, horeca, evenementen en cultuur. Daarmee is een florerende binnenstad een belangrijke factor voor het vestigingsklimaat in Dordrecht. Verder is de binnenstad een van de belangrijkste motoren voor de economie en het verdienvermogen van de stad. Tot slot is er potentie voor meer woningen door transformatie van winkel- naar woonruimte. Reservering door raad en cofinanciering De gemeenteraad besluit tot een reservering van circa € 40,2 mln voor het programma Binnenstad. Dit bedrag bestaat uit een ‘nieuwe’ reservering € 25 mln en het resterende bedrag uit de reserve parkeervoorzieningen Spuiboulevard (ad. circa € 15,2 mln). De grootste voorziene ontwikkelingen bestaan uit ontwikkelingen in parkeervoorzieningen en de herontwikkeling van de locatie Grote Markt. De gereserveerde middelen bieden kansen voor cofinanciering vanuit de provincie, het Rijk en Europa. Benoemd worden het corona-noodpakket vanuit het Rijk, en initiatieven op Europees niveau op transformatie van binnensteden. Er is geen beoogde en/of benodigde omvang van de cofinanciering in het raadsvoorstel opgenomen.

8.1.2. MBC Opzet MBC Onder het programma ligt een MBC van een extern bureau, waar de raad op 14 maart 2023 kennis van neemt. Deze MBC volgde dus na het raadsvoorstel van april 2021. In figuur 35 hebben we de hoofdpunten uit de MBC in een tabel uitgewerkt. We gaan in op de input/throughput, output en outcome.

78 / 126

Figuur 35. Hoofdpunten MBC (uitgewerkt in input/throughput – output – outcome). Reflectie MBC De MBC maakt in onze ogen inzichtelijk wat de gemeente mag verwachten van een dergelijke businesscase. De gevraagde elementen, van input (middelen) via output (deelresultaten) naar outcome (beoogde effecten), maken deel uit van de MBC. Er is wel een aantal zaken dat ons opvalt en consequenties (kan) hebben voor de verdiencapaciteit van het programma. De oorspronkelijke berekeningen van de kosten van de projecten telden op tot € 50-55 mln ten opzichte van een reservering van circa € 40 mln. Nieuwe inzichten in de kostenramingen laten zien dat voor randvoorwaardelijke mobiliteitsprojecten in de binnenstad, de plannen optellen tot gezamenlijk € 64,8 mln en tot bijna € 73 mln als hier een discontovoet18 van 1,6% op wordt toegepast. Hieruit volgt een grote opgave voor wat betreft cofinanciering maar hier zijn in de MBC nog geen oplossingsrichtingen voor geformuleerd. Ten aanzien van de activiteiten en inspanningen (projecten) en output zien we dat de MBC vier elementen uitlicht: 1) programmering en aanbod; 2) sociale waarde; 3) Mobiliteit en 4) Gastvrijheid. Deze onderdelen zijn individueel uitgewerkt in een eigen ‘impactketen’19. De activiteiten zijn al uitgewerkt in concrete projecten en de doorwerking in output en outcome is ook al in beeld gebracht.

Ter illustratie hebben we deze impactketen voor ‘gastvrijheid’ opgenomen.

18

De discontovoet is een percentage waarmee verwachte kosten en baten in de toekomst worden teruggerekend naar het basisjaar van het project.

19

De opzet van deze impactketen verschilt qua formuleringen op onderdelen van de formuleringen die in dit onderzoek worden toegepast.

79 / 126

Figuur 36. Impactketen ‘gastvrijheid’ onderdeel van de MBC Binnenstad. Ten aanzien van de outcome zien we dat er aandacht is voor de breedte van de maatschappelijke effecten die worden gerealiseerd. Deze variëren van voordelen die ontstaan op het vlak van leefbaarheid, milieu, gezondheid tot en met economie. Wat opvalt is dat de bijdrage ‘woningen’ (€ 26,5 mln) en ‘agglomeratiekracht’ (€ 13,2 mln) samen goed zijn voor bijna de helft (46,6%) van het totaal berekende maatschappelijke effect (€ 85,2 mln). Deze bijdrage ‘woningen’ vloeit voort uit met name de toegenomen WOZ-waarde van woningen door investeringen in de binnenstad. En de agglomeratiekracht is een berekend effect vanuit de toename van inwoners in de stad door woningbouw via verdichting. Gelet op het feit dat dit beide belangrijke drivers zijn van het programma, is het belangrijk dat deze informatie deel uit gaat maken van de monitoring.

8.2. Stand van zaken programma 8.2.1. Inhoudelijke voortgang We zoomen in deze paragraaf in op de voortgang van het programma Binnenstad aan de hand van de vier onderwerpen die onderscheiden worden in de MBC en de projecten/maatregelen, Tijdens een werksessie is ingezoomd op de projecten/maatregelen: maken ze (nog) deel uit van het programma en wat is de stand van zaken?

80 / 126

1. Programmering en aanbod Projecten/maatregelen MBC Verankeren visie ‘toekomstbestendige invulling binnenstad Dordrecht’ in bestemmingsplannen en/of omgevingsplannen

Stand van zaken Het eindrapport ‘Toekomstige invulling binnenstad Dordrecht’ dateert van 1 september 2021. Aangegeven is dat het uitgangspunt dat de gemeente alles vastlegt in het bestemmingsplan, iets is losgelaten. Veel gebeurt nu in overleg met ondernemers en eigenaren via het Binnenstadbedrijf dat in 2023 is opgericht. Er vinden actieve gesprekken plaats rondom pilotgebiedsprofielen (bijvoorbeeld Voorstraat-West). Van daaruit kan de vertaling worden gemaakt richting het bestemmingsplan.

Actualiseren horecabeleid

De horecanota Dordrecht 'Ruimte voor ontwikkeling' is op 12 maart 2024 door de raad vastgesteld. Er is € 200.000 budget beschikbaar gesteld voor de uitvoering van de nota. Er is sprake van stimulerend horecabeleid. Er zijn horeca-concentratiegebieden vastgelegd en extra gebieden toegevoegd.

Visie op de warenmarkt

Op 9 april 2024 heeft de gemeenteraad de marktverordening en -visie vastgesteld.

Actualiseren evenementenbeleid

De visienota 'Naar een toekomstbestendig Evenementenbeleid Dordrecht 2024-2030; in een goede balans tussen levendig en leefbaarheid' is op 12 maart 2024 door de raad aangenomen.

Gezamenlijk opzetten transformatie-instrumentarium

Dit is nog in ontwikkeling en gaat gekoppeld worden aan de gebiedsprofielen. Elk gebied vraagt om net een ander instrumentarium.

Reorganisatie acquistieteam

De reorganisatie van het acquistieteam is opgezet.

Gebiedsprofielen binnenstad

Er zijn gebiedsprofielen opgesteld in nauwe samenwerking met het Binnenstadbedrijf. De gebiedsprofielen vormen een levend werkdocument dat telkens verder wordt vormgegeven met alle stakeholders al naar gelang daar in pilots aan wordt gewerkt. De hiervoor benoemde beleidsnota’s vormen het kader waarbinnen aan deze profielen kan worden gewerkt.

Versterken, verbeteren en vernieuwen evenementenaanbod

Dit maakt deel uit van de actualisatie van het evenementenbeleid. Een voorbeeld hiervan is het toevoegen van tijdelijke ijsbanen in de winterperiode.

Versterken cultureel programma en samenwerking culturele organisaties

Het uitvoeringsprogramma ‘Cultuurnota Dordrecht 2030’ is vastgesteld.

Er zijn geen concrete maatregelen onder 1. Programmering en aanbod bijgekomen. We stellen vast dat dit onderdeel van het programma tot nu toe volgens plan verloopt. Dit onderdeel concentreert zich met name op het op orde brengen van de benodigde kaders (o.a. marktvisie en evenementenbeleid) en organisatie (Binnenstadbedrijf en acquisitieteam). 2. Sociale waarde Projecten/maatregelen MBC Stimuleren transformatie naar woningen, o.a. transformatie V&Dpand & Lindershuis Realisatie woningbouwontwikkeling, Sint Suraplein, Botermarkt en Steegoversloot

Stand van zaken Voor wat betreft de woningbouwontwikkelingen is in de MBC uitgegaan van een toevoeging van 500 woningen. Naar voren komt dat op de woningbouwontwikkeling niet vanuit het programma zelf wordt gestuurd. De sturing is ondergebracht in de lijn en maakt deel uit van het woningbouwprogramma. Hier is een gebiedsmanager, buiten de programmastructuur Binnenstad om, voor verantwoordelijk.

Opstellen integraal groenplan voor de binnenstad

In het najaar 2024 is het groenplan voor de binnenstad opgesteld onder begeleiding van een extern bureau. Er is geen sprake van een integraal groenplan voor de hele stad maar er zijn specifieke plekken in de binnenstad gedefinieerd.

Herontwikkeling Grote Markt

In maart 2023 stemt de raad met het plan van aanpak voor de herontwikkeling van de Grote Markt. Vervolgens is gestart met het onderzoeken van parkeeralternatieven. Zo is onderzoek verricht om de technische haalbaarheid van een parkeergarage onder de Grote Markt in

81 / 126

Projecten/maatregelen MBC

Stand van zaken kaart te brengen. Geconstateerd wordt dat er een grote onrendabele top zit op deze herontwikkeling. Dit wordt verwerkt in een herijking van de financiering. Er is gestart met de herinrichting van de Aardappelmarkt.

Herinrichting Statenplein

Voor de herinrichting van het Statenplein lopen diverse onderzoeken, zoals onderzoek waterafvoer/-opvang, onderzoek gevolgen diverse bouwontwikkelingen op en rondom het Statenplein, invullen gebiedsprofiel Statenplein en omgeving. De kaders voor deze herinrichting volgen uit de eerder benoemde vastgestelde nota’s. Vanuit de Impulsaanpak Winkelgebieden heeft het ministerie van EZK subsidie toegezegd voor de aanpak Statenplein.

Bevorderen verduurzamen van vastgoed en gebruik

Hier wordt niet actief op gestuurd vanuit het programma. Dit ligt met name bij het programma Duurzame Stad.

Keurmerk Veilig Ondernemen behouden en versterken

Er is een werkgroep die hier eens per twee/drie jaar audits op uitvoert.

Politiepost naar de binnenstad

Er zijn (nog) geen concrete plannen om de politiepost naar de binnenstad te halen. Betrokkenen vragen zich af of dit hoge prioriteit heeft.

Initiatieven smart city faciliteren

Het programma Smart City is opgestart.

Verduurzaming walstroom

Hier wordt aan gewerkt.

Er zijn geen concrete maatregelen onder dit onderdeel bijgekomen. We constateren dat - ten opzichte van het eerste programmaonderdeel – ‘sociale waarde’ nog meer in de voorbereidende fase zit. Hieraan gekoppeld is ook dat de sturing op onderdelen elders is belegd, met name wat betreft het toevoegen van woningbouw en de verduurzaming van vastgoed. Voor de grote herontwikkelingstrajecten Grote Markt en Statenplein geldt dat verdere planuitwerking nog moet plaatsvinden. Aandachtspunten die nu al worden gesignaleerd zijn de aan deze ontwikkeling gekoppelde kosten en beperkt toereikende budgetten. 3. Mobiliteit Projecten/maatregelen MBC Vergroten voetgangersgebied in het kernwinkelgebied

Stand van zaken Deze maatregel is verbonden met de aankoop van parkeergarage Visstraat (zie verderop in deze tabel).

Realisatie rode loper

Hier wordt vanuit het programma Stadsas aan gewerkt.

Fietsenstallingen

Er is een fietsuitvoeringsplan opgesteld met aandacht voor fietsparkeren. De fietsenstalling aan de Kolfstraat/Drievriendenhof is in de zomer 2024 geopend. De fietsenstallingen rondom het stationsgebied maken deel uit van het programma Stadsas.

Ontwikkeling stationsomgeving

Hier wordt vanuit het programma Stadsas aan gewerkt.

City sprinter concept

Hier wordt vanuit het programma Stadsas aan gewerkt.

Opwaardering busverbinding

Hier wordt aan gewerkt.

binnenstad Ontwikkeling hubs

In oktober 2024 is de Raadsinformatiebrief (RIB) ‘Schuifoperatie parkeren in parkeergarages’

Weeskinderendijk en Energieplein

met de raad gedeeld. In deze RIB worden de parkeergarages Maaspark en Energiehuis bestempeld als belangrijke mobiliteitshubs aan de randen van de binnenstad.

Uitrol deelmodaliteiten

Dit is (nog) niet geoperationaliseerd/uitgewerkt.

Beleidsmaatregelen

Vergunningen en tarieven: de bredere businesscase ‘parkeren’ wordt uitgewerkt. In de hier-

(vergunningen, parkeertarieven,

voor genoemde RIB wordt wel ingegaan op de mogelijkheden tot het verplaatsen van

EV, zero-emissie stadslogistiek)

vergunninghouders en het verhogen van tarieven. Zero-emissie: in oktober 2021 is het plan voor de verduurzaming van de stadslogistiek vastgesteld.

82 / 126

Projecten/maatregelen MBC

Stand van zaken

Parkeerfunctie Visstraat

Er vindt een onderhandeling met een private exploitant plaats over de aankoop van de parkeerfunctie. De aankoop moet zorgen voor een kwaliteitsimpuls voor het totale gebied.

Realisatie aanmeerlocaties water

Hier is een plan voor gemaakt. De uitvoering start.

Beter benutten straatparkeer-

Uit een evaluatie van 2023 blijkt dat de gewenste benutting van de gebouwde parkeer-

plaatsen

voorzieningen door de tariefdifferentiatie nog onvoldoende sturend is. De bredere businesscase ‘parkeren’ wordt nog verder uitgewerkt en voorgelegd aan de gemeenteraad.

Uitbreiden autoluw

In de voortgangsrapportage over de Agenda 2030 is in de zomer 2024 aangegeven: “Het

ontheffingsgebied

verkeersbesluit van de zero emissie zone, inclusief het ontheffingsbeleid, wordt verwacht in Q1 van 2025 met invoering vanaf 2026.” Deze beleidsvorming is nog niet belegd in de organisatie.

Parkeren op afstand in

In de RIB over de schuifoperatie is aangegeven dat er wordt gewerkt aan ‘parkeren op

mobiliteitshubs

afstand’ (POA) via mobiliteitshubs.

Uitbreiding betaald parkeren en

Een voorstel om te komen tot een verdere uitwerking van tariefdifferentiatie voor het

vergunning-parkeren

parkeren volgt later dit jaar

Aantal parkeervergunningen

Er wordt ingezet op het uitfaseren van een tweede parkeervergunning.

binnenstad verlagen Campagne gedragsverandering

In voornoemde RIB is aangegeven dat er, naast het inzetten op tariefdifferentiatie, ook wordt ingezet op het realiseren van gedragsverandering. Er wordt gestuurd op meer auto’s in parkeergarages krijgen.

Voor wat betreft onderdeel 3. Mobiliteit stellen we vast dat de uitvoering in volle gang is. Een paar dingen vallen op. Ten eerste maken een paar grote ontwikkelingen, met name rondom het stationsgebied, geen deel (meer) uit van het programma Binnenstad. Deze maatregelen zijn ondergebracht bij het programma Stadsas. Een aantal andere maatregelen (ontheffingsbeleid, deelmodaliteiten) is nog niet belegd. Ten slotte zien we dat het op orde brengen van het parkeerbeleid en de parkeerexploitatie een belangrijke randvoorwaarde is voor het programma Binnenstad. Er is de afgelopen tijd hier dus ook veel op geïnvesteerd, onder andere via de ‘schuifoperatie parkeren’. De bredere businesscase voor parkeren, waar een aantal keer aan wordt gerefereerd, is op het moment van schrijven nog in ontwikkeling.

83 / 126

4. Gastvrijheid Projecten/maatregelen MBC Gastvrijheidstraining voor ondernemers

Stand van zaken Dit maakt deel uit van het thema ‘gastvrij & beleving’ waar de Stichting Binnenstadbedrijf aan werkt.

Informatievoorziening per

Dit maakt deel uit van het thema ‘gastvrij & beleving’ waar de Stichting Binnenstadbedrijf

doelgroep

aan werkt.

Gastvrijheid-hub

Dit maakt deel uit van het thema ‘gastvrij & beleving’ waar de Stichting Binnenstadbedrijf aan werkt.

Ontwikkeling Huis van de Stad en

Aan de oplevering van het Dordthuis wordt gewerkt. De bedoeling is dat dit in 2026 open-

Regio, inclusief VVV

gaat, inclusief stadsbibliotheek en VVV.

Ambassadeurs van de stad

Dit maakt deel uit van het thema ‘gastvrij & beleving’ waar de Stichting Binnenstadbedrijf aan werkt.

Herstellen cultuurhistorische

Dit is belegd bij het Binnenstadbedrijf.

waarde door inzet gevelfonds/ puienprijs Versterken waterbeleving in de

Dit is belegd bij het Binnenstadbedrijf.

binnenstad

Voor de uitvoering van onderdeel 4. Gastvrijheid stellen we vast dat dit met name is belegd bij de Stichting Binnenstadbedrijf. Hierin werkt de gemeente, samen met ondernemers en vastgoedeigenaren, aan de hand van een Meerjarenplan 2021-2026, aan de binnenstad van Dordrecht. De maatregelen rondom gastvrijheid zijn grotendeels belegd binnen het thema ‘gastvrij & beleving’.

8.2.2. Financiële stand van zaken In de meest recente voortgangsrapportage (zomer 2024) is over de binnenstad het volgende opgenomen.

Figuur 37. Begroting en uitnutting binnenstad (zomer 2024).

84 / 126

Uit figuur 37 blijkt dat de gerealiseerde en geplande uitgaven tot en met 2026 vooral zijn benut voor het opstarten van het programma, het voorbereiden van herontwikkelingen en het actualiseren van beleidsnota’s. Er wordt in de voortgangsrapportages geen meerjareninzicht in het programma geboden tot en met 2030. Desondanks is het beeld dat het beschikbare budget vanuit de reservering door de raad (2021) sterk achterblijft bij de beoogde kosten van de projecten en maatregelen. Er wordt daarom op dit moment gewerkt aan een herijking van de MBC én de bijbehorende financiering. Dit betreft met name het integreren van de bredere businesscase ‘parkeren’ in de financiering. Er is gewerkt aan een nieuwe raming op basis van de meest recente inzichten. Omdat de raming nog in concept is en nog niet is vastgesteld, is deze in dit onderzoek niet meegenomen.

8.2.3. Plek in de ‘impactketen’ Op basis van voorgaande constateringen maken we inzichtelijk op welke plek Dordrecht nu staat in de impactketen van input naar outcome. We stellen vast dat het programma zich op het totaal van het programma nu de throughput-fase (activiteiten en inspanningen) bevindt en er tegelijkertijd nog wordt gewerkt aan het op orde krijgen van de input (met name op het vlak van middelen).

Figuur 38. Stand van zaken ‘impactketen’ binnenstad (januari 2025). Zoals de tabellen onder paragraaf 9.2.1. laten zien, is de uitvoering qua activiteiten en maatregelen in volle gang. Dit betreft met name het op actualiseren van belangrijke nota’s en visies, en het voorbereiden van de grote herontwikkelingen. Parallel aan het op orde brengen van de kaders speelt het herijkingstraject van de MBC en de daaraan gekoppelde financiering. Omdat er op dit moment nog grote tekorten zijn aan de input-kant, laten de grote fysieke ontwikkelingen in de binnenstad (nog) op zich wachten. Het is daardoor te vroeg om te spreken over eerste output (beoogde resultaten); laat staan dat er op dit moment aandacht is voor de beoogde outcome-effecten. Casus | Aardappelmarkt Tijdens de werksessie is kort ingezoomd op de casus ‘Aardappelmarkt’ om wat meer gevoel te krijgen bij de mechanismen onder het programma Binnenstad en de activiteiten die hierop zijn ondernomen. De raad stelt in april 2024 € 0,24 mln beschikbaar voor de herinrichting van de Aardappelmarkt als multifunctioneel groen verblijfsplein. De herinrichting vloeit voort uit de koppelkans om, na de noodzakelijke werkzaamheden aan de kade, de openbare ruimte in lijn te brengen met het in het Toekomstbeeld binnenstad 'Slijpen aan een diamant' vastgestelde uitgangspunt om de waterbeleving van de binnenstad te vergroten.

Dit door onder andere het verhogen van de beeldkwaliteit en het toevoegen van groen langs kades. Vanaf mei 2023 heeft er een uitgebreid participatietraject gelopen. Omwonenden zijn positief over het toevoegen van groen in de omgeving. Aandachtspunt vanuit de omgeving is het opheffen van achttien parkeerplaatsen. Hiervoor is een aantal alternatieven aangedragen: de omzetting van een tweede parkeervergunning naar een parkeerabonnement in de gemeentelijke parkeergarages; het benutten van twaalf kort parkeren-plaatsen in de buurt en het verplaatsen van laadplekken naar een locatie op loopafstand.

85 / 126

8.2.4. Relevante ontwikkelingen Er zijn verschillende relevante ontwikkelingen die van invloed (kunnen) zijn op het programma. Gezien wordt dat er meer lokale investeerders en beleggers zijn die in de stad willen investeren met een langetermijnhorizon. Hierdoor kan de gemeente meer partnerschappen aangaan en binding voor de langere termijn realiseren. De geïntensiveerde samenwerking met het Binnenstadbedrijf en het Ondernemersfonds zorgt er ook voor dat de gemeente partners aan vastgoedposities kan verbinden. Tegelijkertijd is het handelen in vastgoed landelijk toegenomen. Dit zorgt ook voor verloop onder eigenaren. Er wordt vanuit het programma gezien dat het minder eenvoudig wordt om (inter)nationale ketens te binden aan de stad doordat veel ketens het financieel lastiger hebben dan een aantal jaar geleden. Als positieve ontwikkeling wordt gezien dat Dordrecht deel uitmaakt van de City Deal Dynamische Binnensteden. Hierin werkt de gemeente samen met negen andere steden, drie ministeries en drie kennis- en netwerkorganisaties. Ook is er vanuit Ruimte voor Banen de nodige aandacht voor de binnenstadontwikkeling. De gemeente neemt hier zelf ook meer het heft in handen door strategische vastgoedposities in te nemen. Een voorbeeld is de eerdergenoemde aankoop van de bibliotheek.

Er liggen (mee)koppelkansen tussen deze programma’s als het gaat om de economische invulling van het programma Binnenstad. Tegelijkertijd is er een aandachtspunt als het gaat om het beheer van de openbare ruimte. De vergroeningsopgave in de binnenstad (zie ook de casus Aardappelmarkt) leidt ook tot hogere kosten van beheer en onderhoud. Net als bij het Stadspark ziet men het voor programma Binnenstad als aandachtspunt dat deze kosten voldoende in beeld moeten worden gebracht.

8.2.5. Bijsturingsmogelijkheden Goed om nogmaals te benadrukken is dat er op dit moment al gewerkt wordt aan een herijking van de MBC en de financiering. Er wordt dus intern al nagedacht over bijsturing op het programma en de financiële uitgangspunten. We zien een aantal bijsturingsmogelijkheden. De eerste mogelijkheid is de afweging om de Grote Markt niet te herinrichten of af te slanken. Dit is een substantieel onderdeel van het programma en de kosten (input). Daarnaast worden er kansen gezien om de businesscase ‘parkeren’ integraal deel uit te laten maken van dit programma. Zoals in paragraaf 9.2.2. is toegelicht, lijkt hier inderdaad voor te worden gekozen. Ten slotte zien we kansen om minder vanuit het eigen investeringsprogramma te redeneren maar meer ‘strategisch aan te haken’ op ontwikkelingen in de binnenstad. Dit vraagt wel dat de programmaorganisatie in staat is deze ontwikkelingen te signaleren en in te bedden in het programma. Dit vereist om een zekere flexibiliteit. Vanuit het programma wordt op dit moment nog weinig gevoeld voor het loslaten of versoberen van ambities. Een algemeen risico voor het afslanken van de ambities in de binnenstad is dat de gemeente Dordrecht achter gaat lopen op andere steden in Nederland. Er is nu al duidelijke concurrentie zichtbaar in de regio als het gaat om de aantrekkingskracht van steden als Rotterdam en Breda.

Het dempen van het investeringsniveau in de binnenstad doet hier geen goed aan, zo wordt aangegeven.

86 / 126

8.3. Tussentijdse conclusie: Binnenstad Het programma Binnenstad zit in de fase van throughput (activiteiten en inspanningen). Het is daarom te vroeg om iets te kunnen zeggen over de resultaten, laat staan over de gerealiseerde effecten. Wel constateren we dat er vanuit het programma gewerkt wordt aan projecten die in lijn zijn met de oorspronkelijke uitgangspunten uit de MBC. De gemeente draait hiermee nog aan dezelfde knoppen als bij de start van het programma. We constateren echter dat het programma financiële uitdagingen kent. De beschikbare middelen waren bij de reservering van de Agenda 2030 al mager ten opzichte van de MBC. Er is co-financiering opgehaald maar er zijn nog meer middelen nodig om de totale financiële opgave rond te krijgen. De kans is zeer aannemelijk dat er minder maatregelen uitgevoerd gaan worden dan vooraf beoogd. Hiermee zullen de effecten, zoals vooraf beoogd, in mindere mate gaan worden gerealiseerd. In het kader van de financiële uitdaging is het programma zélf bezig met een herijking. Deze herijking is noodzakelijk om bekijken wat er binnen bestaande middelen tot en met 2030 nog mogelijk is én richt zich op het integreren van de businesscase ‘parkeren’ in het programma.

87 / 126

9. Tandwiel 9.1. Inleiding Met de programma’s Spoorzone, Dordwijkzone, Binnenstad, Dordts leerprogramma, Glansrijke Toekomst Dordtse jongeren, Ruimte voor banen en Duurzame Stad wordt gewerkt aan de Agenda 2030. Deze programma’s vormen samen een samenhangend geheel, waarbij de verschillende investeringsprogramma’s elkaar versterken en bijdragen aan elkaars doelstellingen.20 Op basis van onderzoek zijn door de gemeente factoren geïdentificeerd die bijdragen aan een sterke stad. De gemeente heeft vijf ‘tandwielen’ gedefinieerd: ondernemerschap, mensen, opleidingen, leefklimaat en verbindingen. De investeringsprogramma’s hebben elk invloed op deze tandwielen, die samen een overkoepelende tandwiel vormen. Het tandwiel is gemaakt op basis van literatuurstudie en twee denksessies met ambtenaren en het college van B&W van de gemeente Dordrecht. Het tandwiel licht de factoren en variabelen uit waaraan Dordrecht prioriteit geeft. De gemeente heeft deze prioriteiten bepaald met behulp van het Denkkader ‘Beleid voor stedelijke economische groei’. Voor elk tandwiel zijn diverse variabelen vastgesteld, waarvan een deel al gemonitord is in de Monitor Agenda 2030 (zomer 2024).

Figuur 39. Overkoepelend tandwiel Agenda Dordrecht 203021. Zoals eerder toegelicht bevinden de meeste investeringsprogramma’s zich nog in de throughputfase of aan het begin van de outputfase. Dit maakt het niet eenvoudig om het effect van de programma’s nu al terug te kunnen zien. Dat betekent echter niet dat de tandwielen stilstaan. In dit hoofdstuk beschrijven we wat er op de verschillende variabelen van de losse tandwielen al zichtbaar is. Waar aanwezig maken we gebruik van de informatie uit de Monitor Agenda 2030 (zomer 2024). Deze informatie is een-op-een overgenomen uit de Monitor.

20

Wij maken Dordt – Agenda Dordrecht 2030

21

Ibid

88 / 126

Voor vastgestelde variabelen die (nog) niet worden gemonitord, is aanvullend data opgezocht op basis van verschillende openbare bronnen. In de tekst wordt aangegeven welke data afkomstig is uit de monitor, en welke data aanvullend is opgezocht. We maken deze monitoringsinformatie inzichtelijk met twee doelen: We tonen wat er nu al gebeurt in het overkoepelende tandwiel. We maken inzichtelijk op basis van welke data de variabelen in het vervolg (kunnen) worden gemonitord. Zo blijft gedurende de looptijd van de agenda (en daarna) duidelijk in hoeverre de verschillende investeringsprogramma’s daadwerkelijk bijdragen aan een sterk Dordrecht.

Figuur 40. Gedefinieerde variabelen overkoepelend tandwiel Agenda Dordrecht 203022.

22

Monitor Agenda Dordrecht 2030 (zomer 2024)

89 / 126

9.2. Ondernemerschap Binnen dit tandwiel zijn op basis van wetenschappelijk onderzoek geen variabelen bekend. In de Monitor Agenda Dordrecht 2030 (zomer 2024) is te zien dat er aan de hand van de volgende variabelen wordt gemonitord:

Figuur 41. Variabelen tandwiel ‘ondernemerschap’ - Agenda Dordrecht 2030.

9.2.1. MKB vriendelijke gemeente Dordrecht werd in 2020/2021 beter gewaardeerd door de ondernemers t.o.v. 2018/2019: van plaats 44 naar 35 op de ranglijst MKB-vriendelijkste gemeente. Binnen de provincie Zuid-Holland steeg Dordrecht van plaats 23 naar plaats 9. Ondernemers zien als sterk punt van de gemeente Dordrecht de bereikbaarheid en aanspreekbaarheid, zoals via Dordt Onderneemt, de betrouwbaarheid en deskundigheid en de relatief lage lasten (waar voor je geld). Als verbeterpunten worden genoemd de snelheid van dienstverlening, afstemming en overleg met ondernemers, klantgerichtheid, begrip voor ondernemers, het nemen van initiatieven en het parkeerbeleid.

Figuur 42. Ontwikkeling ranglijst MKB vriendelijke gemeente. Het streefdoel van Dordrecht is om in de top vijf terecht te komen. In 2020/2021 hebben er 182 ondernemers aan de enquête meegewerkt. Daarna heeft nog geen nieuwe meting plaatsgevonden.

9.2.2. Arbeidsmarktspanning De ontwikkeling van de krapte op de arbeidsmarkt in de Drechtsteden is de afgelopen jaren vergelijkbaar met die van Nederland. Alleen eind 2023 nam de krapte in de Drechtsteden toe terwijl deze landelijk daalde. Een krappe arbeidsmarkt is gunstig voor werkzoekenden, die nu sneller een baan naar keuze kunnen vinden. Voor werkgevers is het ongunstig.

90 / 126

Figuur 43. Ontwikkeling arbeidsmarktspanning.

9.2.3. Openstaande vacatures In het laatste kwartaal van 2023 stonden in de Drechtsteden 6.800 vacatures open. Dat waren er 2.400 meer dan eind 2019. De ontwikkeling van het aantal openstaande vacatures is gelijk aan die van heel Nederland. Gedurende corona was er een dip, waarna het aantal openstaande vacatures fors toenam. Het aantal vacatures in de Drechtsteden is vooral groot in de technische beroepen, gevolgd door bedrijfseconomische en administratieve beroepen, transport en logistiek en commerciële beroepen. Voor nagenoeg elke beroepsgroep is sprake van een (grote) toename sinds 2021. Dat geldt vooral voor pedagogische beroepen, bedrijfseconomische en administratieve beroepen en ICT-beroepen.

Figuur 44. Ontwikkeling openstaande vacatures.

9.2.4. Aantal banen per sector De sectoren met de meeste banen in de Drechtsteden zijn ICT, financieel en zakelijk (bijna 25.500 banen in 2023), logistiek en groothandel (bijna 24.000) en zorg en welzijn (ruim 23.200). Ten opzichte van 2019 is het aantal banen in vrijwel iedere sector toegenomen. Voor leisure en detailhandel was echter vanwege corona een dip.

91 / 126

Figuur 45. Ontwikkeling aantal banen per sector.

9.2.5. Ontwikkeling van het aantal start ups + Start ups per jaar en t.o.v. bestaande vestigingen In 2023 telde Dordrecht 2.146 start ups (alle sectoren en inclusief zelfstandigen). Per kwartaal bedroeg het aantal start ups ruim 500. Eind 2023 was het aantal start ups in Dordrecht ongeveer 20% groter dan eind 2019. In de gehele regio Drechtsteden was het aantal start ups zo’n 10% groter dan eind 2019. Het aantal start ups en de ontwikkeling ervan geven een indicatie van het ondernemersklimaat. Ook ten opzichte van het aantal bestaande vestigingen is het aantal start ups toegenomen ten opzichte van 2020. Dat geldt voor zowel Dordrecht als de Drechtsteden.

Figuur 46. Ontwikkeling van het aantal start ups + Start ups per jaar en t.o.v. bestaande vestigingen.

92 / 126

9.2.6. Overkoepelende analyse Op basis van voorgaande paragrafen, is te zien dat Dordrecht aanzienlijke vooruitgang boekt op de variabelen binnen het tandwiel ‘Ondernemerschap’. Zo is de waardering van Dordrecht door ondernemers verbeterd; in de ranglijst van MKB-vriendelijkste gemeenten steeg Dordrecht van plaats 44 in 2018/2019 naar plaats 35 in 2020/2021. Binnen ZuidHolland klom Dordrecht van de 23e naar de 9e positie. Ondernemers prijzen de bereikbaarheid, aanspreekbaarheid via initiatieven zoals Dordt Onderneemt, betrouwbaarheid, deskundigheid en de relatief lage lasten. Wel is er nog ruimte voor verbetering in de snelheid van dienstverlening, afstemming en overleg met ondernemers, klantgerichtheid, begrip voor ondernemers, het nemen van initiatieven en het parkeerbeleid. Het streven van de gemeente is om tot de top vijf van MKB-vriendelijkste gemeenten te behoren. De arbeidsmarkt in de Drechtsteden vertoont een vergelijkbare ontwikkeling als het landelijke beeld. Eind 2023 nam de krapte in de Drechtsteden toe, terwijl deze landelijk daalde. Een krappe arbeidsmarkt biedt voordelen voor werkzoekenden, maar vormt een uitdaging voor werkgevers die moeite kunnen hebben met het invullen van vacatures. In het laatste kwartaal van 2023 stonden er in de Drechtsteden 6.800 vacatures open, een toename van 2.400 ten opzichte van eind 2019.

Deze stijging is zichtbaar in vrijwel alle beroepsgroepen, met name in technische beroepen, bedrijfseconomische en administratieve functies, transport en logistiek, en commerciële beroepen. Het aantal banen in de Drechtsteden is eveneens toegenomen. De sectoren met de meeste banen in 2023 zijn ICT, financieel en zakelijk (bijna 25.500 banen), logistiek en groothandel (bijna 24.000) en zorg en welzijn (ruim 23.200). Hoewel sommige sectoren, zoals leisure en detailhandel, een tijdelijke dip kenden tijdens de coronapandemie, is er over het algemeen een stijgende trend zichtbaar in het aantal banen. Het ondernemerschap in Dordrecht floreert, wat blijkt uit het groeiende aantal start-ups. In 2023 telde de stad 2.146 start-ups, een stijging van ongeveer 20% ten opzichte van eind 2019. Deze groei overtreft die van de gehele regio Drechtsteden, waar het aantal start-ups met circa 10% toenam in dezelfde periode. Samenvattend toont Dordrecht een positieve ontwikkeling op het gebied van ondernemerschap, met verbeterde waarderingen van ondernemers, een groeiend aantal start-ups en een toename van het aantal banen. Tegelijkertijd zijn er ook aandachtspunten, zoals de krapte op de arbeidsmarkt en aandachtspunten in de gemeentelijke dienstverlening.

93 / 126

9.3. Menselijk kapitaal

Figuur 47. Variabelen tandwiel ‘menselijk kapitaal - Agenda Dordrecht 2030. Voor het tandwiel ‘Menselijk kapitaal’ zijn drie variabelen gedefinieerd: lage werkloosheid, aandeel hbo en wo in beroepsbevolking en levensverwachting.

9.3.1. Lage werkloosheid Werkloosheid23 In de Monitor Agenda 2030 (zomer 2024) staat de volgende informatie opgenomen met betrekking tot werkloosheid: De afgelopen jaren is de werkloosheid afgenomen. Ten opzichte van 2018 is het aandeel werklozen met ongeveer een kwart kleiner geworden. Dat geldt voor zowel Dordrecht als voor de Drechtsteden en Nederland. In 2023 was het werkloosheidspercentage in Dordrecht 3,7%. Dat was een fractie meer dan dat van Nederland (3,6%) en de Drechtsteden (3,4%). In 2020 was sprake van een kleine toename van de werkloosheid, zowel landelijk als in de regio’s. Waarschijnlijk hangt dat samen met corona en is de werkloosheid toen niet harder toegenomen vanwege steunmaatregelen van de overheid.

Figuur 48. Ontwikkeling werkloosheid. Verder staat in de Monitor Agenda 2030 (zomer 2024) dat het aantal werkzame personen in Dordrecht is sinds 2018 met meer dan 7.000 (12,5%) toegenomen van 56.164 in 2018 tot 63.468 in 2023:

23

Monitor Agenda Dordrecht 2030 (zomer 2024)

94 / 126

Jaar

Aantal werkzame personen in Dordrecht

2018

54.991

2019

56.813

2020

58.063

2021

58.714

2022

61.973

2023

63.468

Figuur 49. Ontwikkeling aantal werkzame personen in Dordrecht, 2018-2023.

9.3.2. Aandeel hbo en wo in beroepsbevolking In de Monitor Agenda 2030 (zomer 2024) staat de volgende informatie opgenomen met betrekking tot de variabele ‘aandeel hbo en wo in beroepsbevolking’: Werkzame beroepsbevolking met hoog opleidingsniveau In 2023 had 35% van de werkzame beroepsbevolking van Dordrecht een hoog opleidingsniveau (hbo en wo). Dat was minder dan het landelijke aandeel (41%). In de afgelopen jaren nam het aandeel met een hoog opleidingsniveau landelijk toe. In Dordrecht bleef het aandeel redelijk stabiel. Deze gegevens betreffen niet de totale populatie van de werkzame beroepsbevolking. Het CBS heeft deze gegevens samengesteld op basis van een enquête.

Figuur 50. Ontwikkeling werkzame beroepsbevolking met hoog opleidingsniveau. Studenten mbo ROC Da Vinci College In schooljaar 2023-24 waren ruim 7.100 studenten aan het Da Vinci College. De afgelopen jaren is dat aantal gedaald. Ten opzichte van 2019-20 is het aantal studenten 12% kleiner. DUO verwacht dat de daling doorzet tot zo’n 6.650 in 2035. Ook landelijk is er het afgelopen schooljaar een afname van het aantal mbo-studenten. In iedere opleidingssector van het Da Vinci College is sinds 2019 sprake van een afname, behalve in Zorg, welzijn en sport. Daar nam het aantal mbo’ers toe met 2%. Dat is ook de sector met de meeste studenten (33%), gevolgd door Techniek en gebouwde omgeving (20%) en Creatieve industrie en ict (13%). Van de ROC Da Vinci-studenten zaten in 2023-24 bijna 5.800 studenten op locaties in Dordrecht. Van Yuverta waren dat er 525.

95 / 126

Figuur 51. Ontwikkeling studenten mbo ROC Da Vinci College. Studenten hoger onderwijs op locatie in Dordrecht In schooljaar 2023-24 volgden 775 studenten hoger onderwijs in Dordrecht. Sinds 2019-20 is dat aantal met 68% toegenomen. De opleiding in Dordrecht met de meeste studenten is de bachelor Leraar Basisonderwijs met ruim 400 studenten. Het aantal studenten Sociaal werk in de zorg verdubbelde. Daarnaast zijn de afgelopen jaren in Dordrecht diverse Associate degrees van start gegaan, waarvan Pedagogisch Educatief Professional de grootste met in het schooljaar 2023-2024 ruim honderd studenten.

Figuur 52. Ontwikkeling studenten hoger onderwijs op locatie in Dordrecht.

9.3.3. Levensverwachting De levensverwachting in als goed ervaren gezondheid is het gemiddeld aantal levensjaren dat mensen zouden mogen verwachten in goede ervaren gezondheid door te brengen. Om de gezonde levensverwachting te berekenen, wordt de totale levensverwachting gesplitst in een aantal gezonde en een aantal ongezonde jaren.24 De variabele ‘levensverwachting’ wordt nog niet gemonitord in de Monitor Agenda 2030. Op basis van openbare data is op gemeentelijk niveau niet inzichtelijk wat de ontwikkeling in levensverwachting. Wel is op gemeentelijk niveau informatie beschikbaar over de periodes 1996-1999 en periode 2019-202225.

24

Gezonde levensverwachting | Regionaal.

25

Ibid.

96 / 126

In onderstaande tabel is te zien dat de levensverwachting zowel bij 0 jaar als 65 jaar voor Dordrecht nagenoeg evenveel is toegenomen (toename van 3 jaar bij 0 jaar en een toename van 2 jaar bij 65 jaar) als op nationaal niveau (toename van 3,8 jaar bij 0 jaar en een toename van 2,4 jaar bij 65 jaar). Levensverwachting bij 0 en 65 jaar Dordrecht

Nederland

Bij 0 jaar

Bij 65 jaar

Bij 0 jaar

Bij 65 jaar

1996-1999

77,6

17,2

17,3

2019-2022

80,6

19,2

77,8 81,6

19,7

Figuur 53. Ontwikkeling levensverwachting bij 0 en 65 jaar.

9.3.4. Overkoepelende analyse In de afgelopen jaren heeft Dordrecht significante ontwikkelingen doorgemaakt op het tandwiel ‘menselijk kapitaal’, met name op het vlak van werkloosheid, opleidingsniveau en levensverwachting. Sinds 2018 is de werkloosheid in Dordrecht met ongeveer 25% gedaald, wat overeenkomt met de landelijke trend. Het aantal werkzame personen nam in Dordrecht tussen 2018 en 2023 met meer dan 7.000 toegenomen, een stijging van 12,5%. Wat betreft het opleidingsniveau had in 2023 35% van de werkzame beroepsbevolking in Dordrecht een hbo- of woopleiding afgerond, terwijl dit landelijk op 41% lag. In tegenstelling tot de landelijke stijging, bleef het aandeel hoogopgeleiden in Dordrecht de afgelopen jaren redelijk stabiel. Beschikbare gegevens tonen aan dat de levensverwachting bij geboorte tussen de periodes 1996-1999 en 2019-2022 met ongeveer drie jaar is gestegen, zowel in Dordrecht als landelijk. Voor 65-jarigen is de levensverwachting in dezelfde periode met ongeveer twee jaar toegenomen.. Samenvattend vertoont Dordrecht positieve ontwikkelingen op het gebied van werkgelegenheid en levensverwachting, vergelijkbaar met landelijke trends. Wel blijft het aandeel hoogopgeleiden in de werkzame beroepsbevolking achter bij het nationale gemiddelde en vertoont geen significante groei.

97 / 126

9.4. Kennisinfrastructuur

Figuur 54. Variabelen tandwiel ‘kennisinfrastructuur’ - Agenda Dordrecht 203026. Voor het tandwiel ‘Kennisinfrastructuur” zijn vier variabelen gedefinieerd: Onderwijskwaliteit, aantal octrooien (per inwoner), uitgaven aan onderzoek en ontwikkeling door het bedrijfsleven en aanwezigheid van een universiteit.

9.4.1. Onderwijskwaliteit In de Monitor Agenda 2030 (zomer 2024) staat voor de variabele ‘Onderwijskwaliteit’ alleen informatie opgenomen met betrekking tot het basisonderwijs. Op basis van openbare bronnen is informatie beschikbaar over het aantal leerlingen/studenten in het voortgezet onderwijs, vavo, hoger beroepsonderwijs en wetenschappelijk onderwijs. Te zien is dat het aantal leerlingen op het voortgezet onderwijs in 2022-2023 zowel in Nederland als in Dordrecht is afgenomen t.o.v 2019-2020. Relatief gezien is er sprake van een nagenoeg gelijke verandering (-1,5% in heel Nederland en -1,1% in Dordrecht). Onderwerp Regio's Leerjaar

Voortgezet onderwijs Nederland

Dordrecht

2019-2020

Aantal leerlingen/studenten 950.461

Percentuele verandering n.v.t.

Aantal leerlingen/studenten 6.176

Percentuele verandering n.v.t.

2020-2021

934.228

-2%

6.048

-2%

2021-2022

929.565

0%

6.001

-1%

2022-2023

936.579

1%

6.111

2%

Figuur 55. Ontwikkeling studenten voortgezet onderwijs. Voor Vavo geldt dat het aantal leerlingen in 2022-2023 in heel Nederland is afgenomen t.o.v 2019-2020 en dat het aantal leerlingen in Dordrecht in deze periode lichtelijk is toegenomen. Zowel in heel Nederland als in Dordrecht is sprake van een significante daling in het aantal leerlingen in 2020-2021 ten opzichte van 2019-2020. Het aantal leerlingen is daarna zowel in heel Nederland als in Dordrecht weer wat aangetrokken, maar voor Dordrecht geldt dat deze groei in het aantal leerlingen niet heeft doorgezet in 2022-2023 (afname van -1%).

26

Monitor Agenda Dordrecht 2030 (zomer 2024)

98 / 126

Onderwerp Regio's Leerjaar

Vavo Nederland

Dordrecht

2019-2020

Aantal leerlingen/studenten 15.558

Percentuele verandering n.v.t.

Aantal leerlingen/studenten 137

Percentuele verandering n.v.t.

2020-2021

9.876

-37%

95

-31%

2021-2022

12.209

24%

147

55%

2022-2023

12.899

6%

145

-1%

Figuur 56. Ontwikkeling studenten Vavo. Voor het middelbaar beroepsonderwijs geldt dat het aantal studenten in 2022-2023 zowel in heel Nederland als in Dordrecht is afgenomen t.o.v 2019-2020. In Dordrecht is er sprake van een sterkere afname (afname van 8%) t.o.v. van de afname in heel Nederland (-4%). Onderwerp Regio’s Leerjaar 2019-2020

Middelbaar beroepsonderwijs Nederland Aantal leerlingen/studenten 503.013

Dordrecht Percentuele verandering n.v.t.

Aantal leerlingen/studenten 3.819

Percentuele verandering n.v.t.

2020-2021

508.765

1%

3.717

-3%

2021-2022

502.272

-1%

3.615

-3%

2022-2023

484.209

-4%

3.496

-3%

Figuur 57. Ontwikkeling studenten middelbaar beroepsonderwijs. Voor het hoger beroepsonderwijs geldt dat het aantal leerlingen in 2022-2023 in heel Nederland is toegenomen t.o.v. 2019-2020. Daarentegen is het aantal leerlingen in Dordrecht in 2022-2023 afgenomen t.o.v. van 2019-2020. Onderwerp Regio's Leerjaar

Hoger beroepsonderwijs Nederland

Dordrecht

2019-2020

Aantal leerlingen/studenten 463.330

Percentuele verandering n.v.t.

Aantal leerlingen/studenten 2.589

Percentuele verandering n.v.t.

2020-2021

489.262

6%

2.679

3%

2021-2022

491.442

0%

2.699

1%

2022-2023

476.877

-3%

2.542

-6%

Figuur 58. Ontwikkeling studenten hoger beroepsonderwijs. Voor het wetenschappelijk onderwijs geldt dat aantal leerlingen in 2022-2023 in heel Nederland is toegenomen t.o.v 2019-2020. Er is sprake van een toename van ongeveer 12%. Ook in Dordrecht is sprake van een toename in 20222023 t.o.v. van 2019-2020. Deze toename is iets minder sterk (ongeveer 10,4% t.o.v. 2019-2020).

99 / 126

Onderwerp Regio's Leerjaar

Wetenschappelijk onderwijs Nederland

Dordrecht

2019-2020

Aantal leerlingen/studenten 306.888

Percentuele verandering n.v.t.

Aantal leerlingen/studenten 1.039

Percentuele verandering n.v.t.

2020-2021

331.419

8%

1.161

12%

2021-2022

344.627

4%

1.169

1%

2022-2023

344.247

0%

1.147

-2%

Figuur 59. Ontwikkeling studenten wetenschappelijk onderwijs. In de Monitor en in beschikbare openbare bronnen is op gemeentelijk niveau geen verdere informatie beschikbaar met betrekking tot (de doorstroom naar) hoger/wetenschappelijk onderwijs. De Monitor Agenda 2030 (zomer 2024) bevat de volgende informatie. Centrale eindtoets basisonderwijs (CITO) In 2023 was de gemiddelde cito-score in Nederland 534,8. Het gemiddelde van Dordrecht lag daar twee punten onder. In 2021 was het verschil eveneens ongeveer twee punten. Ten opzichte van 2022 is de gemiddelde score in Dordrecht afgenomen met ruim één punt. Die van Nederland nam iets toe. In 2020 is geen toets afgenomen vanwege corona.

Figuur 60. Ontwikkeling gemiddelde scores CITO-eindtoets. Rekenvaardigheid In 2016 had in Dordrecht 17% van de basisschoolleerlingen niet het referentieniveau rekenen gehaald. In 2023 is dat gedaald naar circa 8%. Dat is evenveel als voor Nederland. Ten opzichte van 2021 zijn de groepen onder het referentieniveau iets kleiner geworden. Dat geldt voor zowel Dordrecht als Nederland en niet alleen voor rekenen, maar ook voor taalvaardigheid. Het kan zijn dat vanwege corona(maatregelen), in 2021 sprake was van een grotere groep leerlingen, die onder het referentieniveau scoorden.

Figuur 61. Ontwikkeling referentieniveau rekenen.

100 / 126