Document · PDF

Beantwoording technische vragen Begroting 2026 - 1e ronde.pdf

Gemeenteraad Dordrecht 11 november 2025, gemeente DordrechtBij agendapunt: 20: Vaststelling Begroting 2026 - Raadsvoorstel13.453 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Naam fractie SP

Nr.

Technische vraag

Pag. nr.

De verhuizing naar het Dordthuis is voorzien in het 3e kwt 26: zijn er gevolgen voor de begroting 2026-2029 als de verhuizing later plaatsvindt, zo ja welke?

De bevolking wordt relatief jonger. Waar is dat op gebaseerd aangezien het percentage nauwelijks wijzigt (en zelfs in 2025 t.o.v. 2024 daalt) en er landelijk dezelfde ontwikkeling is?

Verantwoordelijke Wethouder(s) In geval van een vertraging zijn er diverse effect voor de meerjarenbegroting. Eén van de voornaamste is Tanja de Jonge dat de kosten van het gebouw niet kunnen worden gedekt door geraamde (huur-)inkomsten. Extra kosten zijn onder andere de doorlopende financieringslasten, extra kosten voor project- en programmamanagement, dubbele lasten van het oude en nieuwe pand (o.a. energie, beveiliging) en uiteraard frictiekosten zoals stijgende bouw- en inrichtingskosten. Dergelijke kosten kunnen leiden tot een hogere investering wat leidt tot hogere kapitaallasten of extra incidentele exploitatielasten. Antwoord

Eén van de subdoelen van de Agenda Dordrecht 2030 luidt: Het aantal inwoners in Dordrecht neemt toe College-algemeen in de tijd en wordt (relatief) jonger, hoger opgeleid en welvarender. Zoals vastgesteld door de Gemeenteraad in het Prioriteringskader van de Agenda Dordrecht 2030 in januari 2020 (zie RIS-dossier: 2510937 ). De grafieken van het Dashboard van de Agenda Dordrecht 2030 monitoren de voortgang van het hoofddoel en de subdoelen van de agenda (zie hier in de webversie: Inleiding | Dashboard Agenda Dordrecht 2030 | Begroting 2026. De specifieke grafiek 'Jongeren: Relatieve aandeel jongeren t/m 35 jaar in procenten' volgt het aandeel jongeren in Dordrecht en Nederland t.o.v. van de totale bevolking. Deze cijfers zijn gebaseerd op het CBS. Te zien is dat de ontwikkeling zowel nationaal als lokaal redelijk gelijk blijft en een lichte dalende trend laat zien. Dit komt onder meer door vergrijzing.

Het gemiddeld besteedbaar inkomen in Dordrecht neemt toe, maar in hoeverre wordt dit door de inflatie veroorzaakt?

De grafiek 'Welvaart: Gemiddeld besteedbaar inkomen' toont het gemiddeld besteedbaar inkomen van College-algemeen particuliere huishoudens (exclusief studentenhuishoudens) in Dordrecht en Nederland in totaal. Het besteedbaar inkomen bestaat uit het bruto-inkomen verminderd met betaalde inkomensoverdrachten, premies inkomensverzekeringen, premies ziektekostenverzekeringen en belastingen op inkomen en vermogen. (Bron: CBS, Regionale Kerncijfers Nederland/Inkomen & Vermogen). De inflatie heeft invloed op de inkomensontwikkeling. In welke zin dit zo is, is niet direct te zeggen. Via het jaarlijks prijsindexcijfer van het CBS is wel de gemiddelde inflatie ontwikkeling te zien: https://www.cbs.nl/nlnl/cijfers/detail/83131NED.

Landelijk groeit het percentage zelfs harder dan in Dordrecht. Zijn er in de begroting compenserende maatregelen opgenomen om te voorkomen dat steeds meer mensen t.o.v. landelijk gemiddelde onder het gemiddeld besteedbaar inkomen zitten?

Zoals de grafiek weergeeft volgt de trend van het gemiddeld besteedbaar inkomen in Dordrecht de positieve nationale trend van het gemiddeld besteedbaar inkomen, maar ligt daar wel iets onder. Dit Dashboard Agenda 2030, met primair data van het CBS, volgt op hoofdlijnen de ontwikkeling in Dordrecht (en Nederland) op de vastgestelde doelen en subdoelen van de agenda. Te zien is hierin dat het gemiddeld besteedbaar inkomen in Dordrecht de laatste jaren een toenemende trend laat zien. In de begroting is veel beleid opgenomen dat ook welvaarts- c.q. inkomensverbetering beoogt. Deze maatregelen zijn gaan o.a. over het sociaal domein en onderwijs, en zijn ook beschreven in begrotingsprogramma's Gezond, Sociaal en Zorgzaam Dordrecht en Lerend en Ondernemend Dordrecht.

College-algemeen

Het aantal werkzame personen in Dordrecht is in 2024 t.o.v. 2023 behoorlijk toegenomen. Maar de werkloosheid is Dordrecht is ook gestegen. Blijkbaar trekken we vooral mensen van buiten Dordrecht aan. Kunnen ook de aantallen werkzame personen woonachtig in Dordrecht worden verstrekt?

Het aantal werkzame personen in Dordrecht was in 2024 67.443, ten opzichte van 63.468 in 2023. Dit is College-algemeen een stijging van 6,3%. Ten opzichte van de start van de meting van de Agenda Dordrecht 2030 in 2018 (met 54.919 werkzame personen) is de stijging t/m 2025 zelfs 22,8%. De werkloosheid was in Dordrecht in 2018 5,3% (4,9% landelijk) van de werkzame beroepsbevolking, t.o.v. 4% werkloosheid in 2025 (3,7% landelijk). Te zien is dus dat het werkloosheidspercentage afgelopen jaren gemiddeld gezien is afgenomen. Het werkloosheidspercentage in Dordrecht volgt daarmee de landelijke trend van een dalende werkloosheid, zij het een kleine verhoging van 2024 t.o.v. 2023. Samenvattend is het aantal werkenden in Dordrecht toegenomen, en is de werkloosheid gedaald. Van het aantal werkzame personen in Dordrecht komen ook veel mensen uit de regio, wat logisch is bij de functie van centrumstad. Nadere gegevens over het aantal werkzame personen woonachtig in Dordrecht zijn niet beschikbaar.

De omvang van de Reserve Agenda Dordrecht 2023 neemt in 2029 t.o.v. 2028 weer toe. Waar komt dat geld vandaan?

De reserve verduurzaming gemeentelijk vastgoed, een zogenaamde revolverend fonds, valt onder de Wim van der Kruijff reserves Agenda Dordrecht 2030. Deze reserve geldt als vliegwiel voor de verduurzaming van gemeentelijk vastgoed. De investeringen in de verduurzamingsmaatregelen worden gedekt vanuit deze reserve, waarna de revenuen van de verduurzaming (de energiebesparing) terugvloeien in de reserve. Voor de investeringen van de 1e fase (2022-0193484 d.d. 14 maart 2023) en fase 2a (2025-0017182 d.d. 15 april 2025) van de verduurzaming is in totaal ca. € 0,5 miljoen aan jaarlijkse energiesparing begroot, die terugvloeit in de reserve. Deze middelen worden gebruikt om nieuwe verduurzamingsprojecten mogelijk te maken. De toename van de reserve is door deze systematiek te verklaren.

Wat valt er onder het product 'stelposten' met in 2026 een nadelig saldo van € 3.0, dat in 2029 oploopt tot een nadelig saldo van 37,7 miljoen?

We parkeren bedragen op het begrotingspost Stelposten, die nog verrekend moeten worden met de (overige) begrotingsprogramma's, c.q. -producten. Het begrotingsproduct Stelposten is als volgt opgebouwd.

De transformatie van de Hel- en Zuilespolder wordt genoemd als belangrijke ontwikkeling. Zoals het er nu staat lijkt het een voldongen feit. Inzet is toch om deze transformatie te voorkomen?

We proberen de ontwikkeling in de Hel- en Zuilespolder in het kader van de KRW tegen te houden. Tanja de Jonge Echter of dat succesvol is zal nog moeten blijken. Immers het beroep tegen het projectbesluit Sliedrechtse Biesbosch loopt nog bij de Raad van State en er is nog geen zicht op een zitting al daar. Bovendien hebben we Zienswijze tegen het ontwerpbesluit Omgevingsvergunning Natura 2000activiteit; planuitwerking KRW Sliedrechtse Biesbosch, ingediend. Ook daarvan is nog niet duidelijk wat hiervan het resultaat is. Onomstotelijk aangeven dat het doorgaat is misschien te voorbarig, zeggen dat het niet doorgaat is ook te voorbarig.

College-algemeen

De uitgaven voor groen worden in 2026 geraamd op € 12,4 miljoen; in 2029 op € 11,2 miljoen. Hoe kunnen de kosten dalen, wetend dat we voor meer dan € 50 miljoen investeren in het Stadspark, ook al is een belangrijk deel van dit budget nodig voor infrastructurele zaken?

De uitgaven voor groen dalen in 2027 met € 1.485K, stijgen in 2028 met € 273K en blijven in 2029 nagenoeg gelijk aan het niveau van 2028. Deze ontwikkeling is het gevolg van een combinatie van structurele en incidentele factoren:

Marc Merx

Investeringen in het Stadspark betreffen grotendeels kapitaalinvesteringen. Deze worden gefinancierd via investeringskredieten en komen daarom niet volledig tot uiting in de jaarlijkse exploitatiebegroting. De kosten voor beheer in het projectgebied zijn nog geen onderdeel van de huidige meerjarenbegroting en zullen via toekomstige perspectiefnota’s worden aangevraagd. De kapitaallasten op het product ‘groen’ stijgen door investeringen zoals het Stadspark: met € 87K in 2027, € 323K in 2028 en € 17K in 2029. Vanaf 2027 vervallen twee incidentele budgetten: € 872K voor vergroening in het kader van de binnenstadontwikkeling en € 650K voor een tijdelijke verhoging van het boomonderhoud. Daarnaast is een structurele ombuiging op het groenonderhoud voorzien: € 50K in zowel 2027 als 2028 en € 20K in 2029.

De netto arbeidsparticipatie daalt van 72 (2023) naar 71,8 (2026) ondanks dat het aantal banen per 1000 inwoners stijgt van 683,9 (2023) naar 805,1 (2024). Hoe is dit te verklaren?

Gezien de beperkte omvang van de afname (0,2) en het ontbreken van statistische significatie, wordt hierover niet gerapporteerd. Nadere gegevens over het aantal werkzame personen woonachtig in Dordrecht zijn helaas niet beschikbaar.

Chris van Benschop

Bestrijding onderwijsachterstanden: in 2029 is een drastische verlaging van het budget te zien (ruim € 3 miljoen t.o.v. 2028). Wat is de reden?

De middelen voor de bestrijding van onderwijsachterstanden ontvangen we jaarlijks van het rijk als specifieke uitkering (SPUK). In het politiek akkoord van het kabinet Schoof stond dat op alle specifieke uitkeringen een korting van 10% doorgevoerd zou worden per 2026. Onlangs werd bekend dat dit 12% wordt (ongeveer € 900.000 per jaar). Omdat het hier gaat om een rijksmaatregel binnen een specifieke uitkering, ligt er geen besluit voor aan de gemeenteraad over deze bezuiniging.

Chris van Benschop

Tot en met 2028 is de opgebouwde reserve in theorie voldoende om deze bezuiniging op te vangen. In de praktijk betekent dat we in overleg met de subsidiepartners die de meeste middelen ontvangen (veelal kinderopvangorganisaties) zijn gekomen tot een plan dat al komend jaar ingaat, zodat er een geleidelijk proces tot bezuinigingen is ontstaan. Op deze manier koersen we richting een stabiele financiële situatie in 2029.

Onzekerheid stikstofcrisis. Kan worden aangegeven voor welke projecten in Dordrecht dit invloed heeft?

Tot op heden zijn er geen afgewezen aanvragen. Maar de stikstofcrisis heeft zeker invloed op ruimtelijke Maarten Burggraaf ontwikkelingen in Dordrecht, waaronder woningbouw, maar welke specifieke projecten geraakt worden, is op dit moment nog niet inzichtelijk. Redenen hiervoor zijn: • De gemeente is geen bevoegd gezag voor natuurvergunningen; deze taak ligt bij de provincie ZuidHolland en wordt uitgevoerd door de Omgevingsdienst Haaglanden. • Initiatiefnemers (zoals projectontwikkelaars) zijn zelf verantwoordelijk voor het aanvragen van natuurvergunningen wanneer er significante stikstofeffecten zijn. • De vergunningverlening ligt vrijwel stil, mede door uitspraken van de Raad van State en het uitblijven van beleidswijzigingen op rijksniveau. • Reeds gerealiseerde projecten moeten sinds 2020 met terugwerkende kracht opnieuw beoordeeld worden op vergunningsplicht, wat extra onzekerheid en mogelijk vertraging oplevert. Er is nog geen overzicht van welke projecten dit betreft. • Extra onderzoeken nodig zijn bij nieuwe ontwikkelingen, wat leidt tot vertraging en risico’s op overschrijding van stikstofnormen. De gemeente is in gesprek met de Omgevingsdienst Haaglanden om meer duidelijkheid te krijgen en mogelijke oplossingen te vinden.

Toenemende druk op het elektriciteitsnet heeft nog geen gevolgen voor de woningbouw. Hoe zit dit bij andere voorzieningen? Er zijn bijvoorbeeld al berichten geweest dat aansluitingen van bijv. gemeentehuizen vertraagd worden. Is er zekerheid dat het Dordthuis tijdig wordt aangesloten?

De grote en snel toenemende vraag naar elektriciteit door huishoudens en grootverbruik klanten, overstijgt de snelheid waarmee de netbeheerders het elektriciteitsnet kunnen uitbreiden. Hierdoor zit het hoogspanningsnet van TenneT zo goed als overal aan zijn maximale capaciteit. Ook delen van het regionale elektriciteitsnet hebben hun limiet bereikt. Hierdoor is zo goed als de hele provincie in congestie voor afname van elektriciteit door grootverbruik klanten. Daar vallen vrijwel alle voorzieningen onder. Wat betreft het Dordthuis is er geen risico, de panden zijn al aangesloten.

Tanja de Jonge

Tot en met 2026 worden er 4000 woningen gebouwd. Waarom wordt altijd gesproken over het aantal te bouwen woningen en niet over de toename van de woningvoorraad met vermelding van het aantal woningen. Er worden namelijk ook woningen afgebroken en daarom zegt het aantal te bouwen woningen weinig. Datzelfde geldt voor de te bouwen sociale huurwoningen. Als de 1200 genoemde te bouwen woningen vooral compensatie is voor afgebroken woningen heeft de doelgroep daar weinig aan. Dus concreet: hoe groot was de woningvoorraad op 1 januari 2022 en wat is de prognose eind 2026. Idem voor sociale huurwoningen.

De doelstelling richt zich op het aantal te realiseren woningen, niet op het aantal te slopen woningen. De raad heeft in haar woonvisie aan het college een kwantitatieve opdracht meegegeven op het realiseren van harde planvoorraad en het opleveren van woningen. Daar is de doelstelling derhalve op gericht. Wel monitoren we zowel bruto als netto woningbouwcijfers. Deze zijn terug te vinden in de woningbouwmonitor.

Maarten Burggraaf

Tussen 1 januari 2022 en 1 januari 2025 zijn bruto ca. 1.880 woningen toegevoegd. Netto kwam dit neer op ca. 1.290 woningen (beginstand voorraad 1-1-2022: 56.248 woningen, stand 1-1-2025: 57.537), waarvan 290 huurwoningen (bron: CBS, waarstaatjegemeente.nl). In 2025 en 2026 worden naar verwachting bruto circa 830 woningen toegevoegd (waarvan ca. 240 sociale huurwoningen) en netto circa 660 woningen, waarvan netto circa 130 sociale huurwoningen.

Vastgoed niet in eigen gebruik kost per saldo in 2026 € 2.3 miljoen en in 2029 al € 5.8 miljoen. Wat is de reden dat dit nadeel zo oploopt en is er een plan om van deze verliesgevende post af te komen?

Onder vastgoed niet in eigen gebruik valt onder andere de exploitatie van het Dordthuis voor het deel dat de partners gebruiken. Een deel van het geraamde budget voor het Dordthuis staat alleen nog niet op zijn definitieve plek in de meerjarenbegroting. Dat geeft nu een vertekend beeld. Er is geen sprake van een tekort. Begin 2026 wordt op basis van de definitieve huur- en dienstverleningsovereenkomsten op de juiste plek gezet. Daarnaast bevat deze post ook afschrijvingskosten die vanuit reserves gedekt worden (denk aan Energiehuis, renovatie Kunstmin). De dekking hiervan staat op een andere plek in de begroting. Per saldo is geen sprake van een tekort.

Maarten Burggraaf

Wat zijn PIJOFACH-taken?

Externe inhuur: in 2023 en 2024 boven de 20%. In 2025 geraamd op 8,48% en in 2026 is dit met 4,26% nog lager. Waarom deze verlaging t.o.v. 2025? Kijkend naar het verschil met 2024 zouden we in 2026 afgerond 16% minder inhuren. Hoeveel is deze 16% in geld?

Taken die te maken hebben met Personeel, Informatievoorziening, Juridisch, Organisatie, Financiën, Marc Merx Administratieve organisatie, Communicatie en Huisvesting. De BBV-indicator voor externe inhuur is een percentage dat aangeeft hoeveel van de totale loonsom Marc Merx van een gemeente wordt besteed aan externe inhuur (externe inhuur - kosten als % van totale loonsom + totale kosten inhuur externen). Dit is gebaseerd op de gegevens vanuit de primitieve begroting. De werkelijke inhuur is altijd hoger dan in de begroting is opgenomen. Gedurende een boekjaar stellen we de begroting bij, omdat we bij het opstellen van de primitieve begroting nog niet op de hoogte waren van diverse bijstellingen. Denk hierbij aan inhuur vanwege ziektevervanging of vanwege het invullen van moeilijk vervulbare vacatures. Daarnaast krijgen we ook vaak incidentele middelen vanuit het Rijk of Provincie waarvoor we extra capaciteit inhuren gedurende een boekjaar. Het verschil in percentages (van 8,48% naar 4,26%) wordt veroorzaakt door een grotere mate van inbesteding en daarmee aanname van medewerkers Toezicht in vaste dienst. In de Begroting 2026 wordt, conform de BBV, de indicator opnieuw berekend op basis van de dan beschikbare gegevens. We streven er wel naar om de inhuur tot een minimum te beperken door hier actief op te sturen.

In de PPN is een éénmalige structurele verhoging van de afvalstoffenheffing opgenomen t.b.v. handhaving á € 125.000. In hoeverre maakt deze onderdeel uit van de indexering van 2,8%

De inzet van afvalhandhavers (opgenomen in de PPN26 als ombuiging) leidt niet tot een extra stijging bovenop de aangegeven 2,8%. De extra kosten, voor zover die niet passen binnen de exploitatie, worden gedekt uit de egalisatievoorziening afval (voorheen afvalreserve), die juist bedoeld is om schommelingen in de tarieven op te vangen.

Tanja de Jonge

Kan de vergelijking met referentiegemeenten ook gegeven worden voor niet-woningen gesplitst in eigenaren en gebruikers?

Nee, dat is niet mogelijk. In de Coelo atlas wordt ook aangegeven dat de gemiddelde WOZ-waarde van niet-woningen niet bekend is (onder meer omdat deze onderling te sterk verschillen). Hierdoor is het niet mogelijk om vergelijkingen te maken voor niet-woningen. https://coelo.nl/atlas-lokale-lasten-2025/landelijk-overzicht-2025.

Wim van der Kruijff

Daarnaast is het zo dat de heffingen verschillen kennen; in onze heffing zit bijvoorbeeld een opslag t.b.v. voeding ondernemersfonds. Dat is bij andere gemeenten niet het geval. 20

De raming voor kwijtschelding gemeentelijke belastingen is in 2026 gelijk aan 2025. De tarieven stijgen in 2026, moet dan de raming voor kwijtschelding niet omhoog? Zo ja, om welk bedrag gaat het?

GR Sociaal: ontbrekend risico is wat er speelt rond de bedrijfsvoering. Gelet op de recente uitspraak van de rechter is niet alles onder controle. Wat zou aan het risico met de kennis van heden moeten worden toegevoegd?

130 e.v.

De ramingen van het kwijtscheldingsbeleid zijn per abuis niet geïndexeerd. We herstellen, met dank aan de steller van de vraag, deze omissie van € 60.000 in onze Perspectiefnota 2027.

Wim van der Kruijff

De genoemde risico's op pagina 132 betreffen financiële risico's waarvoor door GR Sociaal geen maatregelen zijn getroffen (zoals verzekering) en die van materiële betekenis zijn in relatie tot de financiële positie van GR Sociaal (zie ook Begroting 2026 GR Sociaal p.56-57).

Chris van Benschop/ Wim van der Kruijff

De nieuwe interim-directeur van GR Sociaal leidt het verbetertraject 'Voortvarend' dat is gestart naar aanleiding van een integriteitsonderzoek. Het verbetertraject moet zorgen voor het structureel versterken van transparantie, veiligheid en vertrouwen binnen de organisatie. Zowel medewerkers als leidinggevenden en bestuur worden hier actief bij betrokken. De rechter heeft op 24 september 2025 uitspraak gedaan over het verzoek van de GR Sociaal om de arbeidsovereenkomst met de directeur te ontbinden. Gedurende de periode sinds de ontvangst van de anonieme brief op 2 december 2024 heeft het DB GR Sociaal bij elke stap een afweging gemaakt op basis van vijf perspectieven: medewerkers, maatschappelijk belang, onderzoekstechniek, (arbeid)juridisch en strategisch-politiek. Op meerdere momenten gedurende het onderzoek is, na zorgvuldige weging, besloten om de continuïteit van de organisatie prioriteit te geven boven het arbeid juridische belang (Kwartaalbrief 1 – 30 september 2025 Dagelijks Bestuur GR Sociaal). Wij vertrouwen daarom op de continuïteit van de organisatie en de bedrijfsvoering en hebben daarom deze ontwikkeling(en) niet als financieel risico opgenomen in onze begroting 2026.

Het geraamte dividend van Stedin is met € 1 miljoen verlaagd. Hoeveel dividend bedraagt de raming nog na deze verlaging en voor hoeveel hebben wij aandelen Stedin? Ca. 4 jaar geleden heeft de gemeente extra geïnvesteerd in Stedin. Hoeveel was dat en op basis van welk dividend percentage gebeurde dat?

158

Het geraamde dividend voor 2026 bedraagt € 5,5 miljoen, inclusief € 600.000 dividend op het pakket Tanja de Jonge cumulatief preferente aandelen van € 20 miljoen dat de gemeente in 2021 heeft verworven. De boekwaarde van het reguliere aandelenpakket bedraagt € 13,1 miljoen (waardering conform BBV tegen historische aanschafwaarde). Sinds de toetreding van de Staat als aandeelhouder is het dividend op dit pakket procentueel gestaffeld. Zie pagina 7 van het Aandeelhoudersconvenant, voorgelegd aan de raad op 7 november 2023.

Er is een voordeel voor 2026 door de verkoop van vastgoed van € 881.000. Is dat dan geen nadeel voor 2025? Door raming van dit soort opbrengsten in de begroting en ze dan vervolgens een jaar op te schuiven kan je begrotingen van achtereenvolgende jaren sluitend malen met een opbrengst die je uiteindelijk maar één keer krijgt. Is deze wijze van begroting toegestaan volgens het BBV en toezichteisen van de provincie?

158

Het doorschuiven van verkopen met een positief verkoopsaldo betekent inderdaad een verschuiving van het voordeel (een saldo van lasten en baten), zie ook de tweede bestuursrapportage 2025.

Maarten Burggraaf

Voor een gezonde begroting is echter een structureel sluitend saldo van belang. Het structurele saldo wordt berekend door de totale baten en lasten te corrigeren voor de incidentele baten en lasten. De verkopen van vastgoed beschouwen we als incidentele baten en lasten in de begroting (zie p.168). Dit betekent dat deze opbrengsten niet meetellen voor het zogenaamde structurele evenwicht waar de provincie naar kijkt.

Er wordt € 315.000 overhead meer toegerekend aan het product riolering. Om wat voor kosten gaat het dan aangezien zonder deze toerekening het rioolrecht minder dan 3,8% verhoogd kan worden?

159

De begrotingswijziging van € 315.000 betreft de actualisatie van de rioolexploitatie, waarbij het Rik van der Linden uitgangspunt 100% kostendekkendheid is. Deze wijziging omvat meerdere componenten, onder andere de toerekening van overhead. Overhead betreft alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces. Gedacht kan worden aan bedrijfsvoeringskosten (zoals ict, financiën, hr), maar ook huisvestingskosten en personeelskosten van management en ondersteuning. Vanuit publieke zakelijkheid en het uitgangspunt 100% kostendekkendheid, rekenen wij overhead als indirecte kosten mee in de heffing. Er wordt een vast percentage van de loonkosten gehanteerd om de overhead te berekenen en toe te rekenen aan de heffing.

Omdat elke gemeente zijn eigen begrotingsindeling heeft is onderlinge vergelijking niet mogelijk. Daarvoor moet je gebruik maken van de wettelijk voorgeschreven indeling in taakvelden. Kan een vergelijking van de uitkomst van Dordrecht met die van de referentie gemeenten verstrekt worden, zodat inzichtelijk is waar we in Dordrecht in baten en lasten opvallend afwijken van andere gemeenten?

182 e.v.

De begroting van Dordrecht is ingedeeld in zes begrotingsprogramma's. In de bijlage van de begroting onder de passage 'Onderverdeling begroting in taakvelden' is de indeling van de begroting naar de wettelijke voorgeschreven BBV regels rond taakvelden te zien, die vergelijking met andere gemeenten mogelijk maakt. In onze begroting zijn niet andere gemeentelijke begrotingen meegenomen om deze te vergelijken. Wel geeft het CBS mogelijkheden om taakvelden te vergelijken tussen provincies en regio's (https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/83641NED/table).

Wim van der Kruijff

Gemeentelijk museum: waar zijn in de begroting de lasten en baten van het gemeentelijke museum te vinden?

onbekend

De lasten en baten van het museum staan begroot op taakveld nr. 5.4 onder programma Levendig, Leefbaar en Veilig Dordrecht, bijlage 6.1.1.2 blz. 184.

Rik van der Linden

CU-SGP

In de presentatie van dinsdag 7 oktober werd opgemerkt dat het staatje van Weerstandsvermogen en risicobeheersing er onderlinge samenhang was tussen de diverse percentages. Op mijn vraag om meer uitleg en hoe die getallen met elkaar samenhangen werd gevraagd om deze vraag technisch in te dienen. Bij deze.

Presentatie 7 oktober 2025 sheet 8

De financiële kengetallen zijn bedoeld om inzicht te geven in de ontwikkeling van de financiële positie College-algemeen van de gemeenten. De schuldquote, de solvabiliteitsratio en het kengetal grondexploitatie geven een beeld van de vermogenspositie. Kan de gemeente tegen een stootje? Hebben we ons bezit niet te veel belast met vreemd vermogen (o.a. leningen). De structurele exploitatieruimte en de belastingcapaciteit gaan meer over de wenbaarheid van de gemeente. Kunnen we ons snel aanpassen aan veranderende omstandigheden?

Kan Dordrecht tegen een stootje? We gaan als gemeente de komende tijd flink investeren om ambities (o.a. Agenda Dordt 2030) waar te maken. Dat is zichtbaar in de oplopende schuldquote (Vreemd vermogen afgezet tegen totaal inkomsten) en de toename van het kengetal grondexploitatie (boekwaarde grondexploitaties afgezet tegen totaal inkomsten) en het teruglopen van de solvabiliteitsratio (reserves afgezet tegen totaal bezit van de gemeente). Ondanks dat blijft onze vermogenspositie gezond. De netto schuldquote blijft ruim onder de norm van 130% en ook de solvabiliteitsratio en het kengetal grondexploitaties komt niet in de buurt van 20%. We belasten onze gemeente dus niet met te veel schulden. Kan Dordrecht zicht makkelijk aanpassen aan veranderende situaties? De structurele exploitatieruimte laat zien hoe onze structurele uitgaven zich verhouden tot de structurele inkomsten. Onze structurele inkomsten blijven de komende jaren hoger dan onze structurele uitgaven. De belastingcapaciteit geeft inzicht in hoe de lokale lasten in Dordrecht zich verhouden ten opzichte van het landelijk gemiddelde. Onze lokale lasten liggen de komende jaren onder het landelijk gemiddelde. Beide getallen laten zien dat als er veranderende situaties zijn we die, afhankelijk van de omvang, over langere tijd kunnen opvangen uit onze hogere structurele inkomsten.

Mocht de ruimte in de structurele inkomsten ontoereikend zijn en er echt geen andere oplossing is, dan maakt een noodzakelijke belastingverhoging niet direct dat de lokale lasten boven het landelijk gemiddelde uitkomen. 28

In aanvulling op vraag 1: kan er een duiding komen hoe de ontwikkeling van de gepresenteerde kentallen in samenhang is? Wordt de financiële situatie van de gemeente positiever, of bewegen we richting zwaar weer?

Presentatie 7 oktober 2025 sheet 8

Voor meer inhoudelijke toelichting per afzonderlijke kengetal zie de uitleg op bladzijde 98 -100. Zie hiervoor het antwoord bij vraag 27.

College-algemeen

VVD

Cijfers van studenten in Dordrecht dat HBO en universitaire opleidingen volgt zijn verouderd (2022), terwijl deze cijfers zeer relevant zijn, mede gelet op ontwikkelingen op Leerpark. Wat is de reden daarvan en wanneer ziet het college kans om actuele cijfer te delen?

VVD

De werkloosheid is in procenten gestegen het afgelopen jaar, wat is de reden daarvan?

VVD

Wordt het beeld van aanbod economische voorzieningen in wijken ook met de raad gedeeld?

De brongegevens van het Dashboard Agenda Dordrecht 2030 zijn in de meeste gevallen afkomstig van Wim van der Kruijff het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Waar mogelijk wordt altijd de meest recente data gebruikt voor het Dashboard, soms is dit 2025, in bepaalde gevallen ook 2024/2023 of ouder. Ook de brongegevens van de grafiek 'Opleiding: Aantal leerlingen en studenten dat hoger onderwijs volgt' komt van CBS Statline. Het CBS heeft geen recentere cijfers van het aantal leerlingen dat hoger beroepsonderwijs of wetenschappelijk onderwijs volgt naar woongemeente recenter dan 2022. Specifiek was het aantal leerlingen dat hoger beroepsonderwijs volgde, en in Dordrecht woonde, in 2022: 2.542, en het aantal leerlingen dat wetenschappelijk onderwijs volgde en in Dordrecht woonde: 1.147. Wanneer het CBS recentere cijfers presenteert, zullen wij dit ook opnemen in het Dashboard. Zie hier ook de link naar de bron: https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/70072ned/table?searchKeywords=hoger%20onderwijs. De relatieve werkloosheid in Dordrecht bedroeg in 2024 4%, ten opzichte van 3,7% in 2023. Deze lichte College - algemeen stijging in werkloosheid volgt daarmee de landelijke trend (3,6% in 2023 en 3,7% in 2024).

Zoals de grafiek 'Werkloosheid: Relatieve werkloosheid in procenten' in het Dashboard van de Agenda Dordrecht 2030 laat zien, is op langere termijn een duidelijke dalende trend in werkloosheid waarneembaar (van 6,4% in 2017 naar de huidige 4%). Ook deze trend volgt de nationale ontwikkeling (5,9% in 2017 naar de huidige landelijke 3,7%). We hebben geen specifieke reden voor de lichte gemeten stijging in werkloosheid door het CBS tussen 2023 en 2024.

Zoals beschreven staat onder begrotingsprogramma Lerend en Ondernemend Dordrecht, onder Maarten Burggraaf doelstelling 3 'Het creëren van ruimte voor banen met sociaaleconomische impact', bij activiteit: We brengen het aanbod aan economische voorzieningen in wijken in beeld. We brengen in 2026 in beeld welk aanbod er is van wijk economische werkfuncties, winkels en andere economische voorzieningen in de wijken. Daarmee willen we beter kunnen sturen op het behoud van waardevolle economische functies in de wijken, conform de doelstelling daarvoor in de Omgevingsvisie 2.0 en het Omgevingsprogramma Economie, en ook met oog op de verwachte inwonersgroei van de stad.

VVD

Kan het college voorbeelden geven van complexiteit aan vragen bij de stadswinkel als gevolg van immigratie? Antwoord is in samenhang met vraag 64 opgenomen.

Waar inwoners vroeger vooral kwamen voor eenvoudige en afgebakende diensten (zoals paspoortaanvragen of adreswijzigingen), zien we nu dat veel hulpvragen meervoudig, samenhangend en persoonlijker zijn. Enkele voorbeelden:

Rik van der Linden

Eén vraag raakt meerdere domeinen: Een oudere inwoner vraagt ondersteuning bij woningaanpassing, hulp in de huishouding, en een parkeervergunning voor mantelzorgers. Digitale of taalondersteuning: Een inwoner kan een aanvraag niet digitaal indienen door taal- of digivaardigheidsproblemen. De medewerker moet intensief meedenken, soms samen met een tolk of begeleider. Integratievraagstukken bij nieuwkomers die kennis vereisen van gemeentelijke én landelijke regelingen; Inwoners vragen hulp bij werk, huisvesting, onderwijs en inburgering – vaak in één gesprek. Vragen over beleid of bezwaar: Burgers die online of met AI juiste of geen juiste informatie hebben gevonden, stellen inhoudelijke vragen over vergunningprocedures of beleidskeuzes. Dit vergt beleidskennis en communicatieve vaardigheden. Signalen van maatschappelijke zorgen die empathie, doorverwijzing en kennis van sociale regelingen vragen. Hierbij speelt de individualisering van de maatschappij en vereenzaming ook een rol. Medewerkers krijgen vaker vragen met een emotionele of vertrouwensdimensie ('Ik kan mijn energierekening niet meer betalen, wat kan de gemeente doen?').

VVD

Wordt in het nieuwe evenementen beleid ook de mogelijkheid voor meerjarige subsidies geboden? Is het college ook bereid om in 2026 meer aandacht te geven aan en een gemeentelijk plan van aanpak op te stellen om femicide te verminderen?

Ja, die mogelijkheid wordt geboden.

VVD

Maarten Burggraaf

Tijdens de raadsvergadering van 14 oktober is de motie ‘Realisatie van een Filomena-vestiging in de Wim van der Kruijff/ Drechtsteden’ unaniem aangenomen. De portefeuillehouder heeft daarbij aangegeven dat wij invulling Rik van der Linden geven aan een onderzoek dat aansluit op de actualisatie van de regionale visie Geweld in Afhankelijkheidsrelaties en de zoektocht naar een nieuwe aanbieder van vrouwenopvang. Het ligt in lijn met onze ambtelijke ambities om een plan van aanpak te ontwikkelen in samenhang met bovengenoemde ontwikkelingen.

VVD

het realiseren van tweejarige hbo-opleidingen (Associate Degree opleidingen) Uit de beantwoording van de aangenomen motie was te lezen dat er weinig vraag naar was behalve op technisch gebied. Worden technische HBO opleidingen wel aangeboden?

De sociale opleidingen lopen goed, voor de technische opleidingen is minder belangstelling. Deze opleidingen zijn daarom in september '25 niet van start gegaan met nieuwe eerstejaars studenten. De al aanwezige tweedejaars studenten vervolgen hun studie zoals gepland. Voor september '26 kunnen nieuwe studenten zich aanmelden. De opleiding gaat van start bij voldoende aanmeldingen.

VVD

Wordt er in 2026 ook gewerkt aan de laaggeletterdheid bij de jongeren op het voortgezet onderwijs? Zo ja wat wordt er gedaan?

Uiteraard, de kerntaak van het voortgezet onderwijs ligt op de basisvaardigheden bestaande uit taal, Chris van Benschop rekenen en burgerschap. Vanuit de Rijksoverheid is hiervoor eerder een masterplan basisvaardigheden ingezet met daarbij een subsidieregeling. Deze subsidie kon eerder door scholen worden aangevraagd en loopt door t/m schooljaar 2026-2027. Daarna wordt ingezet op structurele bekostiging. Het is aan de scholen welke activiteiten zij hiervoor inzetten (bijv. extra lessen). Lokaal vormt taalverwerving en leesbevordering ook een onderdeel van onze gezamenlijke Dordtse Visie Voortgezet Onderwijs.

VVD

Hoe wordt de raad betrokken bij het vaststellen van de ruimtelijke kwaliteitseisen binnen het programma Duurzame energie?

Bij de totstandkoming van de zoeklocaties zijn ruimtelijke kwaliteitseisen in acht genomen en verwerkt Tanja de Jonge in het voorstel aan de raad. Deze heeft uw raad op 21 mei 2024 vastgesteld waarmee opdracht is gegeven aan het college om de zoekgebieden te verwerken in een programma. In een voortgangsrapportage (vergadering 11 maart 2025) hebben we uw raad geïnformeerd over de voortgang en de verdere procedure. Hierin is opgenomen dat bij de uitwerking van de vier zoeklocaties, o.a. ruimtelijke kwaliteitseisen de kaders zullen vormen voor de invulling van het Programma Duurzame Energie. Bij de terinzagelegging van dit programma zal de raad wederom geconsulteerd worden middels een wensen- en bedenkingenprocedure.

VVD

Waarom ontbreekt de doelstelling om de afvalinzameling te verbeteren zodat er minder zwerfvuil ontstaat. Het stoppen met de gele zakken als inzamelingmethode voor plastic afval wordt niet genoemd, maar is wel in 2024 toegezegd door het college.

GDR

Het verminderen van vervuiling is één van de doelen van het Grondstoffenbeleid. Op pagina 30 van de begroting is hierover opgenomen: Met de realisatie van inzamelmiddelen bij hoogbouwlocaties maken we nog betere afvalscheiding in Dordrecht mogelijk. Tegelijkertijd willen we het straatbeeld zo schoon mogelijk houden en zet verschillende instrumenten in om dit te bereiken. Ondertussen versterken we de inzet op een schone stad en wordt handhaving ingezet om verkeerd gedrag te ontmoedigen. Hiertoe zijn twee boa's specifiek voor afval inzetbaar.

Tanja de Jonge

Wat betreft het uitbreiden van de bakken aan huis voor plastic, blik en drinkpakken worden thans de consequenties en financiën samen met HVC in beeld gebracht. Dit in lijn met wat is aangegeven in de art. 40 antwoordbrieven met kenmerk 2024-0093502 en 2025-0098276. Besluitvorming hieromtrent volgt na afronding van de bijbehorende businesscase. De toezegging blijft van kracht, het opnemen daarvan in de begroting is derhalve echter prematuur. Er zijn heel veel oorzaken van zwerfafval, met verschillende aanpakken om die terug te dringen. Deze zijn gezamenlijk onderdeel van het Programmaplan Dordrecht Schoon. De rapportage van de resultaten vindt plaats via de rapportages over de implementatie van het Grondstoffenbeleid, dan wel het Programmaplan Dordrecht Schoon.

VVD

Ecologisch beheer - Waarom wordt er minder gestuurd op beeldkwaliteit in het Wittesteinpark

GDR

Het beheer en onderhoud van het Wittensteinpark wordt vooral uitgevoerd op basis van ecologische principes. De beeldkwaliteit wordt daarmee niet losgelaten, maar in een natuurlijk beheerd park zoals het Wittensteinpark, is de beeldkwaliteit minder belangrijk dan in een meer traditioneel beheerd park zoals Park Merwestein. In onze (KOR) handboeken hebben we vastgelegd welk beheer we waar voeren.

Tanja de Jonge

VVD

Wanneer heeft het college het convenant schoon en emissieloos bouwen ondertekend en op basis van welke kaders die de raad heeft meegegeven, en waar staat het convenant voor?

GDR

Dordrecht is sinds 1 juli 2024 ondertekenaar van het convenant Schoon en Emissieloos bouwen op het Marc Merx niveau basis. Het convenant geeft invulling aan afspraken die eerder gemaakt zijn in het coalitieakkoord 2022-2026 (klimaatneutraal 2040) en het Schone Lucht Akkoord. In het convenant is een landelijk transitie pad vastgelegd hoe tot 2035 stap voor stap strengere eisen gaan gelden voor bouwmaterieel (www.opwegnaarseb.nl). Inmiddels zijn 87 gemeenten aangesloten bij het convenant. Dordrecht verklaart de eisen uit dit convenant van toepassing op haar eigen infrastructurele projecten zoals rioolen wegonderhoud en bijvoorbeeld bij kademuren.

VVD

Waarom haalt Vastgoed zijn verkoop doelstellingen niet en schuift deze door naar 2026 en verder? Heeft Vastgoed zijn verkoopdoelstellingen voor 2024 en 2023 wel gehaald?

De verkoop van gemeentelijk vastgoed is een proces dat aan diverse vereisten moet voldoen, waarbij de afdeling vastgoed mede-afhankelijk is van andere actoren in het proces en externe ontwikkelingen waaronder marktomstandigheden en/of (gemeentelijke) planvorming. Sinds 2021 is het 'Didam'-arrest van kracht, waardoor verkoopprocessen complexer zijn geworden en de kans op bezwaar en beroepszaken is toegenomen. In 2022 is de regelgeving in het kader van de wet Bibop aangescherpt voor vastgoed. Mede in dit kader hebben wij (lopende) verkoopprocedures, ook in 2023 en 2024, moeten herzien. Dit geldt onder andere voor de Biesboschhal. De raad is via separate raadsinformatiebrieven over de stand van zaken van de dispositieportefeuille geïnformeerd (bijvoorbeeld 2023-0173908 en 2025-0004666). Doorschuif van verwachte verkopen is via de P&C-cyclus gecommuniceerd, zonder daarbij specifiek te zijn om onze positie niet te schaden.

Marc Merx

VVD

We constateren dat er geen indicator voor het aantal parkeergarageplekken is. Kan het college het aantal parkeergarageplekken vanaf 2023 en de verwachting voor 2026 en 2027 aangeven?

Het aantal garageplekken (incl. Weeskinderendijk ) beheerd door gemeente Dordrecht:

Rik van der Linden

2023: 1.815 2024: 1.815 2025: 1.815 2026: 2.135 (toevoeging Visstraat (+150) en vanaf medio september toevoeging Dordthuis (+170) 2027: 2.163 (Q1 sloop Spuihaven -522) (Q1 openingen tijdelijk parkeerterrein Maasterras +550) In bovenstaande aantallen is Gezondheidspark/Sportboulevard niet meegenomen (1.355).

VVD

Waarom wordt in het hoofdstuk Bouwen en Bereikbaar van de begroting niet de parkeergarage Grote Markt benoemd? Waarom wordt de bouw van de nieuwe garages benoemd onder het kopje 'schuifoperatie'?

In de 'Raadsinformatiebrief over Voortgangsrapportage Grote Markt en Merwekade' van 15 juli 2025 (zaaknummer 2025-0025812) is uitgelegd wat de planning voor de Grote Markt is. In deze RIB was het volgende te lezen: Er is een haalbaarheidsonderzoek uitgevoerd voor de Grote Markt. Hieruit volgt dat de herontwikkeling van de Grote Markt beperkt is zolang er geen parkeeralternatieven zijn. Een ondergrondse parkeergarage onder de Grote Markt is mogelijk, met varianten die het plein en het historische stratenpatroon beïnvloeden. De bouw is kostbaar en levert een negatieve bijdrage aan de stadsbrede parkeerexploitatie. Tijdens de bouw moeten de huidige 103 parkeerplekken elders worden opgevangen, bijvoorbeeld op het terrein Steegoversloot, dat 400 meter verder ligt. Daarom wordt eerst daar een parkeergarage gebouwd, die financieel positief bijdraagt. In de volgende bestuursperiode wordt besloten over de garage onder de Grote Markt en de keuze tussen varianten.

Rik van der Linden

Het wordt schuifoperatie genoemd omdat we als gemeente inzetten op het aanpassen van de plek waar de auto nu geparkeerd staat, op straat en in parkeergarages. Deze schuifoperatie vloeit voort uit besluitvorming over de binnenstad en met name het vastgestelde mobiliteitsplan 2040.

VVD

Kan het college een overzicht geven van de programma’s en projecten en waar de correctie op de rentebaten op gebaseerd is?

159

Dit betreft een eerste inschatting van deze toe te rekenen rente. Een post waar u aan kunt denken is de rijksmiddelen regiodeal. De werkelijke invulling wordt nog verder uitgewerkt. Mocht dit resulteren in afwijkingen wordt dit meegenomen bij de Perspectiefnota 2027 evenals de verwerking over programma’s.

College-algemeen

VVD

In drie gebieden wordt een integrale toegang ingericht voor vragen, steun en hulp binnen het sociaal domein. In Dordrecht-West wordt al op deze manier gewerkt. • Welke voordelen zijn daar tot nu toe zichtbaar geworden? • En welke knelpunten zien we juist in de overige gebieden waar deze integrale toegang nog niet is ingericht? • Wat zijn de jaarlijkse kosten voor het realiseren en in stand(Dordrecht-West) houden van deze integrale toegang?

Onder de noemer Duurzame Groei uit achterstand is in Dordrecht-West met behulp van de Chris van Benschop Uitvoeringsbrigade hard gewerkt aan het verbinden van Dordrecht Sociaal, de Sociale Dienst Drechtsteden en woningcorporaties, waardoor hulp en ondersteuning veel meer in samenhang rondom een inwoner of gezin wordt geboden. Dit leidt in de praktijk tot betere en vooral meer duurzame oplossingen voor de problemen van inwoners. Zeker wanneer sprake is van multiproblematiek. In de gebieden waar nog geen integrale toegang is, wordt de geboden hulp minder integraal aangeboden en is daarom mogelijk minder duurzaam. De realisatie van de drie fysieke locaties in West, Oost en Centrum verloopt kostenneutraal vanuit de bestaande opdracht aan Dordrecht Sociaal. De Uitvoeringsbrigade ondersteunt tijdelijk bij proces van investering op de samenwerking tussen Dordrecht Sociaal, de Sociale Dienst Drechtsteden en Woningcorporaties (de ondersteuningskosten zijn niet structureel). De totale jaarlijkse kosten voor deze procesondersteuning bedragen tussen de € 200.000 - € 250.000 en komen uit de Regeling Kansrijke Wijk voor Dordt-West. De corporaties co-financieren deze ontwikkeling.

VVD

In de begroting staat vermeld dat in augustus 2025 een (regionaal) transformatieplan wordt ingediend om binnen onze zorgregio te werken aan betaalbare en toegankelijke zorg. Indien dit plan wordt goedgekeurd, wordt in 2026 verder gewerkt aan de uitvoering ervan. • Wat zijn de gevolgen als dit plan niet wordt goedgekeurd? • Zijn hier ook financiële consequenties aan verbonden? Zo ja, welke?

VVD

Voor 2026 bedraagt de gemeentelijke bijdrage aan de GR Sociaal €276.905.548. • Is er onderzocht of er mogelijkheden zijn om op deze bijdrage te bezuinigen? • Zo ja, op welke wijze zou dat kunnen worden gerealiseerd?

VVD

- bij het programma groen, Duurzaam en Ruimtelijk op pagina 25 onder doelstelling 5 lezen we over nieuw en extra beleid ikhv externe veiligheid en lucht en bodemkwaliteit. Wat is de impact op de gestelde doelstellingen uit het programma Bouwen en wonen?

Het transformatieplan Waardenland is intussen goedgekeurd (IZA Waardenland - Drechtzorg). Binnenkort kunt u hierover een RIB verwachten.

Rik van der Linden

Chris van Benschop/ Wim van der Kruijff

Het beleid dat in het programma Groen, Duurzaam en Ruimtelijk Dordrecht onder doelstelling 5 wordt Tanja de Jonge beschreven, faciliteert het doel om tot 2030 11.000 woningen te bouwen. We willen verder verdichten, maar wel met behoud van een aantrekkelijke en goed ingerichte leefomgeving. Het beleid op het gebied van externe veiligheid, luchtkwaliteit en bodemkwaliteit is daarbij essentieel, waarbij we anticiperen op veranderingen in wet- en regelgeving, zoals de strengere normen voor luchtkwaliteit vanaf 2030. Het zorgt ervoor dat we binnen de schaarse ruimte weloverwogen keuzes kunnen maken, zodat nieuwe ontwikkelingen bijdragen aan de woningbouwdoelen en passen binnen de uitgangspunten van de Omgevingsvisie.

VVD

Relatie overheid-burger vertoont op alle indicatoren een dalende trend (pdf p. 15,16). Ook is de vrijwillige deelname aan buurtactiviteiten in een jaar tijd fors verminderd (pdf p. 23). Zijn er indicaties m.b.t. de oorzaken daarvan? Zijn er maatregelen voorzien om de trend te keren?

15,16,23

In 2025 is een nieuwe en betere onderzoeksmethode door het Onderzoekcentrum Drechtsteden (OCD) College-algemeen gebruikt ten opzichte van de 0-meting in 2024. Hier is voor gekozen om een nog betrouwbaarder beeld te krijgen van wat inwoners van de stad vinden. Met behulp van deze nieuwe onderzoeksmethode zijn o.a. groepen zoals jongvolwassenen beter vertegenwoordigd dan in de eerdere 0-meting. Als gevolg van deze methodische wijziging kunnen de resultaten van deze meting uit 2025 niet altijd even goed vergeleken worden met de resultaten van de 0-meting uit 2024. Gevonden verschillen geven een indicatief beeld. Volgend jaar zal dezelfde methode gebruikt worden als in 2025. Vergelijken tussen 2026 en 2025 zal daarmee wel goed mogelijk zijn.

GroenLinks

In de begroting voor het programma Bestuurlijk en Ondersteunend zitten forse stelposten. We kon geen toelichting daarop vinden. Kunt u ons verder helpen?

Zie antwoord vraag 7.

GroenLinks

Bij doelstelling 2 van het programma Groen, Duurzaam & Ruimtelijk staat klimaatadaptatie centraal. Dit wordt geconcretiseerd voor het Stadspark en sportparken, maar niet voor woonwijken. Wat zijn de overwegingen voor deze prioriteiten?

Klimaatadaptieve maatregelen voor onze woonwijken krijgen in de praktijk vorm door het meekoppelen Tanja de Jonge in (herinrichtings)projecten of bij stadsuitleg.

GroenLinks

Bij doelstelling 5 van het programma Groen, Duurzaam & Ruimtelijk (kwaliteit woon- en leefomgeving) worden vooral maatregelen m.b.t. milieu en risico's ingezet, niet op ruimte voor bewegen, spelen, ontmoeten. Wat zijn de overwegingen voor deze prioriteit?

31,32

Deze thema’s zijn deels opgenomen in het programma Gezond, Sociaal en Zorgzaam Dordrecht. Op 28 oktober gaat daarnaast de startnotitie SBSO-beleid (Spelen, Bewegen, Sporten en Ontmoeten) beeldvormend in de raad besproken gaan worden.

GroenLinks

In de tabel met BBV-indicatoren op p. 33 lijken allerlei jaartallen door elkaar te lopen. Wat betekenen de jaartallen tussen haakjes?

De tabellen geven achtereenvolgens de P&C producten aan waarin deze gegevens gepubliceerd zijn, College - algemeen met in de laatste kolom (Begroting 2026) de meest recente cijfers van Dordrecht en die van de G40. De jaartallen tussen haakjes geven het bronjaar aan. De gegevens over de gemiddelde WOZ waarde in de Begroting 2026 gaan bijvoorbeeld over het jaar 2025. De gegevens over hernieuwbare elektriciteit zijn niet recenter bekend dan 2022, het jaar wat onder de tabel Begroting 2022 tussen haakjes staat. Zie ook de bijlage: Basisset beleidsindicatoren, september 2025 (OCD).

GroenLinks

In Reeland wordt (in tegenstelling tot alle andere wijken) meer fysieke verloedering ervaren (p. 34). Zijn daar ook objectieve/fysieke indicaties voor. En verklaringen?

In 2025 is een nieuwe en betere onderzoeksmethode door het Onderzoekscentrum Drechtsteden Maarten Burggraaf (OCD) gebruikt ten opzichte van de 0-meting in 2024. Hier is voor gekozen om een nog betrouwbaarder beeld te krijgen van wat inwoners van de stad vinden. Met behulp van deze nieuwe onderzoeksmethode zijn o.a. groepen zoals jongvolwassenen beter vertegenwoordigd dan in de eerdere 0-meting. Als gevolg van deze methodische wijziging kunnen de resultaten van deze meting uit 2025 niet altijd even goed vergeleken worden met de resultaten van de 0-meting uit 2024. Gevonden verschillen geven een indicatief beeld. Volgend jaar zal dezelfde methode gebruikt worden als in 2025. Vergelijken tussen 2026 en 2025 zal daarmee wel goed mogelijk zijn. Dit geldt ook voor de vergelijking van fysieke verloedering tussen de 0-meting in 2024 en de eerste meting in 2025.

Wim van der Kruijff

Tanja de Jonge en Marc Merx

GroenLinks

Doelstelling 1 van het programma Gezond, Sociaal & Zorgzaam zet o.m. in op een stevige verbinding tussen bewoners onderling. De concrete maatregelen, ook die bij de andere doelstelling van dit programma, hebben echter primair betrekking op ruimte en gelijke kansen voor iedereen en het tegengaan van discriminatie. Ziet u dat als toereikend om de gewenste verbinding te realiseren? Worden nog andere maatregelen overwogen?

38,39

De concrete maatregelen die worden genoemd onder zowel doelstelling 1 als in de rest van dit programma betreffen alleen nieuwe of vernieuwde ontwikkelingen op deze thema's. Daarnaast wordt vanuit bestaand beleid uiteraard veel meer gedaan om deze doelen dichterbij te brengen, van evenementen en wijkwensen tot buurtwerk en ondersteuning van verenigingen.

College-algemeen

GroenLinks

Op p.47 schrijft u dat een stringent provinciaal omgevingsbeleid een risico kan zijn voor lokaal maatwerk, Dat zou inderdaad kunnen, maar het zou juist ook ruimte voor gewenste ontwikkelingen kunnen scheppen als het een gelijk speelveld tussen gemeenten/regio's tot stand brengt. Zijn er in concreto punten waarop de provinciale en de Dordtse ambities met elkaar in strijd zijn? Zo ja, welke punten zijn dat?

Een concreet voorbeeld is dat de Provincie in het omgevingsbeleid rigide kaders wil hanteren voor het behoud van bestaande bedrijventerreinen, waar eerder nog meer ruimte voor maatwerk bestond. Voor bijvoorbeeld de locatie tussen Stadswerven en de 1e Merwedehaven, waarvan de raad bij het vaststellen van de Omgevingsvisie 2.0 heeft uitgesproken dat hier gedeeltelijke transformatie onderzocht moet worden, kan deze houding van de Provincie belemmerend zijn. We zijn hierover met de Provincie in gesprek en brengen dit bij het omgevingsbeleid ook steeds onder de aandacht, omdat onzes inziens met maatwerk en beter benutten de ruimte voor werken én wonen per saldo beide kunnen toenemen.

Maarten Burggraaf

GroenLinks

Op dezelfde pagina schrijft u dat netcongestie ook kansen biedt om meer gebiedsgerichte energieoplossingen te realiseren. Bent u zich ervan bewust dat de werkgevers in de Drechtsteden in dat verband nadrukkelijk om het toevoegen van windenergie vragen?

47,181

Daarvan is het college op de hoogte. Door de bedrijventerreinen die actief inzetten op een eigen energiesysteem wordt gezocht naar een toename van opwekmogelijkheden, door zon en eventueel door wind. Deze vraag is afhankelijk van het terrein, de al aanwezige voorzieningen in relatie tot de benodigde energievraag en geldt dus niet generiek voor alle terreinen.

Maarten Burggraaf/ Tanja de Jonge

GroenLinks

In hoeverre is de stikstofproblematiek een remmende factor in de (woning)bouw in Dordrecht?

49,50,51,57,58

GroenLinks

Waarom maakt u op p. 58 waar het gaat om 'betaalbare koopwoningen' niet het onderscheid tussen sociale koop en overige betaalbare koop dat in de doelgroepenverordening is opgenomen?

De stikstofproblematiek vormt een belemmering voor (woning)bouwprojecten in Dordrecht, vooral Maarten Burggraaf vanwege de onzekerheid rondom vergunningverlening en de complexiteit van de regelgeving. Hoewel er tot op heden geen aanvragen zijn afgewezen, is de situatie onduidelijk, omdat: • De gemeente geen bevoegd gezag is voor natuurvergunningen; deze taak ligt bij de provincie ZuidHolland en wordt uitgevoerd door de Omgevingsdienst Haaglanden. • Initiatiefnemers (zoals projectontwikkelaars) zelf verantwoordelijk zijn voor het aanvragen van natuurvergunningen wanneer er significante stikstofeffecten zijn. • De vergunningverlening vrijwel stil ligt, mede door uitspraken van de Raad van State en het uitblijven van beleidswijzigingen op rijksniveau. • Reeds gerealiseerde projecten sinds 2020 met terugwerkende kracht opnieuw beoordeeld moeten worden op vergunningsplicht, wat extra onzekerheid en mogelijk vertraging oplevert. • Extra onderzoeken nodig zijn bij nieuwe ontwikkelingen, zoals in het WDO-gebied, wat leidt tot vertraging en risico’s op overschrijding van stikstofnormen. Kortom, de stikstofproblematiek is geen absolute blokkade, maar wel een structurele remmende factor die de haalbaarheid, planning en voortgang van (woning)bouwprojecten in Dordrecht aanzienlijk kan beïnvloeden.

Op dit moment wordt, specifiek voor het WDO gebied, met omgevingsdienst Haaglanden en adviserende partijen in kaart gebracht of en in welke mate dit risico zich daadwerkelijk voordoet en welke mogelijke oplossingen hiervoor zijn. We maken dit onderscheid niet, omdat de gemeenteraad hiervoor geen doelstelling heeft vastgesteld. Maarten Burggraaf Er is dus ook geen opdracht om specifiek op sociale koop te monitoren. Daarnaast is het voor onze sturing voldoende om te kijken naar het bredere segment van betaalbare koopwoningen. Een verdere onderverdeling zonder beleidsmatige opdracht zou de monitoring onnodig complex maken, zonder dat dit bijdraagt aan effectievere beleidssturing.

GroenLinks

Bij doelstelling 2 van het programma Bouwend & Bereikbaar gaat het om uitbreiden van de harde planvoorraad. Is het juist, afgaande om de vigerende woonvisie aan de ene kant en de recente Monitor Ontwikkeling Woningvoorraad aan de andere kant, dat het hierbij bijna uitsluitend gaat om toevoegen van harde planvoorraad betaalbare koop (welk deel daarvan is voorzien als sociale koop?) en nog enige toevoeging van woningen boven € 600.000?

58,59

De gemeente bepaalt niet in alle gevallen zelf het woningbouwprogramma. Wanneer wij wel kunnen Maarten Burggraaf sturen, doen wij dat op basis van het door de raad vastgestelde woonbeleid. Tegelijkertijd kunnen andere overwegingen – zoals ruimtelijke inpassing, marktvraag of financiële haalbaarheid – aanleiding geven om gemotiveerd van dat beleid af te wijken. Afgaande op de woonvisie en de Monitor Ontwikkeling Woningvoorraad ligt de opgave momenteel vooral in het toevoegen van betaalbare koopwoningen en, in mindere mate, woningen boven € 600.000. Sociale koop is geen afzonderlijke beleidsdoelstelling en wordt daarom niet apart gemonitord.

GroenLinks

Bij Doe Mee Dordrecht (pagina 13), wordt gekeken naar de gebruiksvriendelijkheid van het platform. Wordt er ook gekeken naar de digitale toegankelijkheid van Doe Mee Dordrecht?

Bij de ontwikkeling van de participatiewebsite DoeMeeDordrecht is aan alle eisen t.a.v. Chris van Benschop en toegankelijkheid, zoals die door Functioneel Beheer van de gemeente zijn gesteld, voldaan. Momenteel Marc Merx werkt de leverancier aan een aantal vernieuwingen, waardoor de toegankelijkheid verder wordt verbeterd. Dit gaat met name om de toegankelijkheid van toe te voegen content. Momenteel zijn we bezig het verkrijgen van een toegankelijkheidsrapport voor deze website. Die wij moeten aanleveren bij het Nederlandse Toegankelijkheidsregister. Hiervoor wordt binnenkort een audit uitgevoerd. Daarna voldoen we met DoeMeeDordrecht aan alle wettelijk eisen voor toegankelijkheid. Tevens blijven we vanuit Communicatie en Functioneel Beheer voortdurend controleren en verbeteren.

CU-SGP

Het aantal werkzame personen bij bedrijven in Dordrecht is ruim 6% toegenomen. Tegelijkertijd is de werkloosheid met 8% gestegen. Wat kan daarvan de reden zijn?

Het aantal werkzame personen in Dordrecht was in 2024 67.443, ten opzichte van 63.468 in 2023. Dit is Wim van der Kruijff een stijging van 6,3%. De werkloosheid is niet met 8% gestegen. De relatieve werkloosheid in Dordrecht bedroeg in 2024 juist 4%, ten opzichte van 3,7% in 2023. Deze lichte stijging in werkloosheid volgt daarmee de landelijke trend (3,6% in 2023 en 3,7% in 2024). Zoals de grafiek 'Werkloosheid: Relatieve werkloosheid in procenten' in het Dashboard van de Agenda Dordrecht 2030 laat zien, is op langere termijn een duidelijke dalende trend in werkloosheid waarneembaar (van 6,4% in 2017 naar de huidige 4%). Ook deze trend volgt de nationale ontwikkeling (5,9% in 2017 naar de huidige landelijke 3,7%).

CU-SGP

De complexiteit van de vragen van de inwoners in de Stadswinkel neemt toe. O.a. door vergrijzing, bevolkingsgroei en immigratie. Kunt u enkele voorbeelden geven van die complexere vragen?

Rik v/d Linden

CU-SGP

We lezen dat Dordrecht Sociaal minder gaat doorverwijzen naar specialistische hulp en zelf meer gaat ondersteunen. Hoe verhoudt zich dat tot de formaties van deze teams binnen Dordrecht Sociaal? Worden deze uitgebreid om deze vraag aan te kunnen, of worden andere activiteiten afgebouwd?

De inzet binnen Dordrecht Sociaal wordt uitgebreid om meer zelf ondersteuning te kunnen bieden. Op dit moment wordt met Dordrecht Sociaal geconcretiseerd hoeveel aanvullende capaciteit en vakmanschap benodigd is.

CU-SGP

Er is een daling in het aantal gebruikers van de gemeentepolis en van het kind tegoed (SMS-Kinderfonds). Wat zijn de plannen van de gemeente om het bereik van deze voorzieningen te laten stijgen?

Het aantal inwoners met een gemeentepolis steeg van 4.759 in 2021 naar 5.600 in 2022 en 5.635 in Wim van der Kruijff 2023, maar daalde in 2024 naar 5.002. Vanaf 2024 is het contract met VGZ omgezet van een regionaalcontract naar een lokaal contract. De cijfers van voor 2024 zijn schattingen van het Dordtse aandeel in de regionale polis. Hierdoor ontstaat mogelijk een vertekend beeld. Echter, om een daling te voorkomen is eind 2024 de campagne ‘Gemeentepolis Drechtsteden 2025’ door de Sociale Dienst Drechtsteden (SDD) gestart, in samenwerking met VGZ. De campagne combineert een gerichte folderactie richting inwoners met een laag inkomen, een Webinar voor professionals, een inloop dag met VGZ en een online- en mediacampagne. Het aantal kinderen dat gebruikmaakt van het fonds is met 2% licht gedaald ten opzichte van 2023. De daling wordt veroorzaakt door een lichte afname van het aantal bijstandsgezinnen met kinderen. Zij ontvangen de Dordtpas en het SMS kinderfonds automatisch. Ondanks deze lichte afname is de totale besteding gestegen van € 978.972 in 2023 naar € 981.410 in 2024. De doelgroep neemt iets af. Maar de regeling wordt effectiever benut, per kind wordt meer besteed.

Chris van Benschop

CU-SGP

Wat is de verklaring voor de forse daling in interne salarislasten van Gezond Sociaal en Zorgzaam (5.6 miljoen) t.o.v. 2025 (11 miljoen)?

De oorzaken van de gedaalde Interne salarislasten zijn divers: - We hebben diverse taakstellingen op het sociaal domein ad € 1,9 mln. per abuis toegerekend aan Interne salariskosten. Deze lagere lasten hadden toegerekend moeten worden aan Bijdragen aan GRen. - De personele inzet is met € 0,9 mln. herijkt. - Kwijtscheldingen van lokale heffingen zijn in 2026 toegerekend aan Materiële budgetten. In 2025 waren de kwijtscheldingen ad € 2,3 mln. toegerekend aan Interne salarislasten. - Een schadeloosstelling aan derden ad € 0,3 mln. is in 2025 toegerekend aan Interne Salarislasten.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://raad.dordrecht.nl/api/v1/meetings/929/documents/43767