Beantwoording technische vragen Begroting 2026 - 1e & 2e ronde.pdf

Technische vragen Begroting 2026 - 1e & 2e ronde

15

3 november 2025

besteding gestegen van € 978.972 in 2023 naar € 981.410 in 2024. De doelgroep neemt iets af. Maar de regeling wordt e ectiever benut, per kind wordt meer besteed. 67

CU-SGP

Wat is de verklaring voor de forse daling in interne salarislasten 44 van Gezond Sociaal en Zorgzaam (5.6 miljoen) t.o.v. 2025 (11 miljoen)?

De oorzaken van de gedaalde Interne salarislasten zijn divers: College-algemeen - We hebben diverse taakstellingen op het sociaal domein ad € 1,9 mln. per abuis toegerekend aan Interne salariskosten. Deze lagere lasten hadden toegerekend moeten worden aan Bijdragen aan GRen. - De personele inzet is met € 0,9 mln. herijkt. - Kwijtscheldingen van lokale he ingen zijn in 2026 toegerekend aan Materiële budgetten. In 2025 waren de kwijtscheldingen ad € 2,3 mln. toegerekend aan Interne salarislasten. - Een schadeloosstelling aan derden ad € 0,3 mln. is in 2025 toegerekend aan Interne Salarislasten.

68

CU-SGP

We lezen dat de inzet van de toekomstmakelaars wordt uitgebreid naar de Staart en Oost. Gebeurt deze uitbreiding met de bestaande formatie of worden deze uren en teams uitgebreid?

48

De uitbreiding van de aanpak met toekomstmakelaars naar Centrum en Oost gebeurt op basis van de bestaande formatie.

Rik van der Linden

69

CU-SGP

Welke inzet levert de gemeente Dordrecht komend jaar om te onderzoeken welke leegstaande kantoorgebouwen in de toekomst kunnen worden gebruikt voor wonen?

58

Transformatie van kantoren gebeurt op initiatief van de markt, de gemeente treedt hooguit faciliterend op. In de jaren 2010-2022 is er 80.000 m2 getransformeerd (met name in ‘de Schil’).

Maarten Burggraaf

Wel monitoren we in het kader van de Omgevingsvisie of er voldoende kantoorruimte beschikbaar blijft. In opdracht van de provincie is een behoefteraming gedaan. Hieruit blijkt dat in de kantorenvoorraad in periode tot 2040 moet worden uitgebreid met 17.900 m2 (min.) – 21.100 m2 (max.). 70

CU-SGP

Bij de afvalsto enhe ing staat bij de indexering voor eigenaars 80 een percentage van 2,8, bij huurders 2,1 terwijl de bedragen gelijk zijn. Is dat een foutje? Indien niet, graag een verklaring voor het verschil.

Het percentage van 2,1% bij het huurderdeel is een redactiefout. In de gehele begroting 2026 en in de Tanja de Jonge verordening is het juiste indexatiepercentage van 2,8% toegepast. De bedragen zijn correct berekend op basis van dit percentage.

71

CU-SGP

De afvalsto enhe ing voor een gezin is ongeveer anderhalf 86 maal de rioolhe ing. Bij de kwijtschelding is de verhouding 3:1. Blijkbaar wordt afvalsto enhe ing vaker kwijtgescholden dan rioolhe ing. Wat is daarvan de oorzaak?

Kwijtschelding geldt met name voor het gebruikersdeel van de afvalsto en- en rioolhe ing. De tarieven Tanja de Jonge en voor 2026 bedragen respectievelijk € 374,28 en € 116,40, wat zowel voor de he ingen als de Rik van der Linden kwijtscheldingen overeenkomt met een verhouding van circa 3:1. Mogelijk is in de gestelde vraag ook het eigenarendeel van de rioolhe ing meegerekend.

72

CU-SGP

Welke voorzieningen/dienstverlening binnen het sociaal domein mogen wettelijk gezien inkomensafhankelijk zijn? Bij welk van deze onderdelen passen we dit al toe in Dordrecht?

Voor maatwerkvoorzieningen binnen de Wmo mag de gemeente nog geen inkomensafhankelijke eigen Chris van Benschop bijdrage vragen, omdat het huidige systeem nog werkt met het vaste abonnementstarief. Voor algemene voorzieningen geldt dit niet.

73

CU-SGP

- 'Medewerkers, vrijwilligers en piketmedewerkers binden zich VP VRZHZ minder lang aan onze organisatie. De VRZHZ zet zich in op het blijven boeien en binden tegen de achtergrond dat doorgroei en wisselingen ook gezond zijn voor een organisatie. De financiële keerzijde is dat in de repressieve kant meer collega’s een korter dienstverband hebben en daardoor meer collega’s opgeleid moeten worden.' Dit is het tweede jaar op een rij dat dit risico genoemd wordt. Heeft VRZHZ het afgelopen jaar erop ingezet om dit risico te verkleinen? Zo ja, hoe?

Technische vragen Begroting 2026 - 1e & 2e ronde

93

De VRZHZ heeft het afgelopen jaar actief ingezet op het vergroten van binding en behoud van medewerkers, vrijwilligers en piketmedewerkers. In de afgelopen periode zijn meerdere gerichte wervingscampagnes uitgevoerd en is een nieuwe arbeidsmarktcommunicatie campagne gelanceerd om onze identiteit als aantrekkelijke werkgever te versterken. Daarnaast wordt gewerkt aan een beleid voor duurzame inzetbaarheid en duurzame arbeidsvoorwaarden die inspelen op veranderende behoeften van medewerkers. Er gaan diverse pilots lopen om deze ideeën in de praktijk te toetsen en verder te ontwikkelen. Ook zijn er diverse vitaliteitsactiviteiten gestart welke een doorlopend karakter hebben, wordt er actief loopbaanbegeleiding geboden en is er volop ruimte voor ontwikkelgesprekken met onze medewerkers.

16

Nanning Mol

3 november 2025

Het lopende leiderschapsprogramma versterkt het verbindend leiderschap binnen de organisatie en draagt op die manier ook bij aan het behoud en de betrokkenheid van medewerkers. 74

CU-SGP

- Welke projecten vallen onder cofinanciering met provincie of Projecten Rijk en hoe wordt de ontvangst daarvan geborgd?

a. Als uw vraag betrekking heeft op het projectenoverzicht ”Agenda Dordt 2030” op blz. 178 en 179 van College-algemeen de begroting dan is het antwoord dat voor de Spoorzone, Spuiboulevard, Regiodeal en Dordtse Mijl aan het project zelf gekoppelde subsidies en bijdragen van andere overheden zijn toegezegd en verstrekt. Naast bovenstaande worden ook ten behoeve van bredere beleidsdoelstelling subsidies en bijdragen verstrekt waar ook deze en andere projecten gebruik van maken. Binnen onze gemeente zijn diverse projecten mede mogelijk gemaakt door subsidies die veelal gericht zijn op ruimtelijke ontwikkeling, duurzaamheid, mobiliteit, sociale innovatie en cultuur. Per oktober 2025 is er een kleine € 394 miljoen aan subsidies aan bijdragen beschikt en onderhanden. b. De gemeente beschikt over financiële systemen en een subsidie volg systeem (SVS) waarin per subsidie alle gegevens worden vastgelegd en bijgehouden. Jaarlijks vindt bij de jaarrekening de subsidieverantwoording aan het Rijk en Provincies plaats met het landelijk, door alle overheden gebruikte SiSa-systeem (Single Information, Single Audit). De accountantscontrole op de SiSa verantwoording maakt een belangrijk deel uit van de jaarrekeningcontrole.

75

BvD

In de begroting wordt een onderscheid gemaakt tussen Structureel versus structurele en incidentele baten en lasten. Kan het college per incidenteel programma aangeven welke posten als incidenteel zijn aangemerkt en welke onderbouwing is gebruikt bij die kwalificatie, met name voor posten die in meerdere jaren voorkomen maar als incidenteel zijn verantwoord?

Vanaf pagina 163 van de begroting (pdf) is een overzicht per begrotingsprogramma opgenomen van de College-algemeen incidentele baten en lasten. Hierbij is gehandeld conform de uitgangspunten die de toezichthouder stelt aan het mogen opnemen van incidentele posten in de begroting. Voor de uitleg welke baten en lasten structureel en incidenteel zijn is het BBV leidend. De commissie BBV heeft daar nadere duiding aan gegeven in zijn notitie structurele en incidentele baten en lasten uit 2018. In het algemeen geldt dat een gemeente structurele taken uitvoert en daarvoor structurele baten en lasten raamt in de begroting. Structurele baten en lasten zijn dus de regel, incidentele baten en lasten zijn de uitzondering. Deze uitzonderingen moeten inzichtelijk gemaakt worden in het verplichte overzicht van incidentele baten en lasten. Voor structurele baten en lasten geldt in het algemeen, dat zij tot nadere besluitvorming voor onbepaalde tijd in de begroting staan. Met andere woorden, er is (nog) geen einddatum bekend. Dit noemt men ook wel structureel bestaand beleid. Incidentele baten en lasten betre en die posten die het begrotingssaldo incidenteel beïnvloeden. Deze posten zijn tijdelijk c.q. hebben een eindig doel. Met andere woorden, er is een einddatum bekend.

Drie of vier jaar opnemen van een raming is daarbij geen harde scheidslijn meer bij het bepalen of een begrotingspost structureel of incidenteel is. Wanneer de einddatum vier of vijf jaar ligt na het voor het eerst opnemen van een post, kan deze post nog steeds aangemerkt worden als incidenteel. Hoe verder de einddatum ligt na (het hulpmiddel van) drie jaar, hoe minder aannemelijk gemaakt kan worden dat er sprake is van een reële einddatum. Van een begrotingspost waarvan de einddatum over tien jaar ligt kan moeilijk aannemelijk gemaakt worden dat deze post het begrotingssaldo incidenteel beïnvloedt. Waar de grens precies ligt is moeilijk aan te geven, aangezien het BBV geen scherpe definitie geeft wat structureel of incidenteel is. Het BBV laat ruimte aan de decentrale overheden omdat dit past bij de eigen beoordeling van de lokale omstandigheden (‘principle based’). De gehanteerde uitgangspunten dienen vooraf in beleidsnota’s (bijvoorbeeld de financiële verordening) te zijn vastgelegd.

76

BvD

Kan het college per investeringsproject met een looptijd langer Doorlooptijd dan 3 jaar aangeven hoe de actuele realisatiegraad zich investeringen verhoudt tot de oorspronkelijke planning en welke projecten

Van deze vraag is het antwoord nog niet gereed. Wij leveren een zo volledig mogelijke lijst aan bij de beantwoording van de tweede ronde technische vragen. Gezien het aantal lopende investeringsprojecten lukt het ons niet om dit bij de eerste ronde op te leveren.

Technische vragen Begroting 2026 - 1e & 2e ronde

17

College - algemeen

3 november 2025

structureel onder-realisatie vertonen waardoor kapitaallasten onnodig worden doorgeschoven? 77

BvD

Kan het college specificeren welk aandeel van de totale Externe inhuur per personele lasten in 2026 bestaat uit externe inhuur, uitgesplitst programma per programma en per categorie (adviseurs, projectleiders, IT, communicatie, beleidsondersteuning)?

78

BvD

Kan het college toelichten hoe de voorziening voor negatieve grondexploitaties is berekend, welke discontovoet daarbij is gehanteerd en hoe die zich verhoudt tot de parameters in de BBV-richtlijnen?

79

BvD

Welke duurzaamheidsprojecten (zoals wijkgerichte Financiële dekking Bij de duurzaamheidsprojecten is steeds sprake van incidentele uitgaven: we verstrekken subsidies aan Tanja de Jonge warmteplannen of isolatieaanpak) zijn in 2026 nog niet duurzaamheidsprojecten inwoners of ontzorgen hen, evenals bedrijven en maatschappelijk vastgoed, met advies. Voor de structureel gedekt binnen het programma duurzaamheid en isolatieaanpak is gedurende de hele looptijd financiering beschikbaar vanuit het Nationaal Isolatie hoe wordt voorkomen dat incidentele rijksbijdragen structurele Programma. De personeelskosten die hiervoor nodig zijn, zijn tot de afronding van het NIP in 2030 verplichtingen scheppen? gedekt vanuit het rijksbudget CDOKE. Voor de isolatiemiddelen uit het Volkshuisvestingsfonds geldt dat er nog incidentele dekking nodig is voor de cofinanciering van de wijk Krispijn; hiervoor wordt een raadsvoorstel opgesteld. Voor de wijkuitvoeringsplannen van de warmtetransitie wordt in deze periode samen met HVC gewerkt aan de eerste concrete wijkbusinesscase, namelijk voor Crabbehof. In de komende maanden wordt duidelijk welke incidentele middelen nodig zijn om tot een haalbaar en betaalbaar aanbod te komen, en of dit volledig gedekt kan worden vanuit beschikbare rijksmiddelen. Kortom: voor alle projecten die in uitvoering zijn of gaan in 2026 is er sprake van dekkende financiering.

We voorkomen dat incidentele rijksbijdragen structurele verplichtingen scheppen doordat de aard van de gemeentelijke aanpak zich alleen richt op incidentele gemeentelijke uitgaven.

80

BvD

Hoeveel van de meerjareninvesteringen in vastgoed Kosten energieneutraliteit Energiebesparingsmaatregelen zijn onderdeel van de investeringskredieten, maar daarin niet apart te (onderwijshuisvesting, sportaccommodaties, kantoren) is toe gemeentelijk vastgoed onderscheiden. In raadsvoorstellen voor specifieke investeringskredieten zal in veel gevallen een te rekenen aan energiebesparingsmaatregelen, en welke onderbouwing/toelichting zijn gegeven op de te nemen maatregelen.

Technische vragen Begroting 2026 - 1e & 2e ronde

Voorziening negatieve grondexploitaties

College-algemeen

Alle grondexploitaties (zowel winstgevend als verlieslatend) worden gewaardeerd op eindwaarde. Dit is Tanja de Jonge het saldo van alle toekomstige geldstromen tot en met het einde van de looptijd van de exploitatie. Hierbij worden ook de kosten- en opbrengstenstijging (parameters) meegerekend. Bij een verlieslatende exploitatie, wordt ter hoogte van dit saldo een verliesvoorziening getro en, zoals door uw raad besloten (1795780). Er wordt in deze berekening dus geen discontovoet gebruikt. Dit is conform BBV. Voorziening op contante waarde, waarbij wel sprake is van een discontovoet, is toegestaan volgens BBV, waarbij de voorziening jaarlijks moet worden aangevuld met dezelfde factor als de discontovoet (minimaal 2%).

18

Tanja de Jonge

3 november 2025

terugverdientijden hanteert het college daarbij in de kapitaallastenberekening?

De terugverdientijden verschillen per maatregel; voor de afschrijftermijnen voor de investeringen wordt aangesloten bij de nota waarderen en afschrijven.

81

BvD

Op welke wijze borgt het college dat de prestatie-indicatoren in Indicatoren en de begroting 2026 SMART zijn geformuleerd? Kan een overzicht resultaatmeting worden gegeven van de indicatoren die niet meer meetbaar bleken in de jaarrekening 2024 en welke acties daarop zijn genomen?

Met de Auditcommissie is in 2024 een intensief traject doorlopen om te komen tot nieuwe aanvullende Wim van der Kruij indicatoren, naast de verplichte BBV-indicatoren. Een werkgroep van leden van deze Auditcommissie heeft samen met experts van het Onderzoekscentrum Drechtsteden (OCD) en de ambtelijke ondersteuning een set indicatoren geselecteerd die werkbaar zijn. Deze indicatoren zijn door uw raad vastgesteld bij de Begroting 2025 (dit was een beslispunt in het raadsvoorstel). De kaders die voor deze aanvullende indicatoren zijn gemaakt door de Auditcommissie hebben betrekking op: * Het informatieniveau moet geschikt zijn voor de raad (niet tot op detailniveau, ook niet te abstract); * Politiek onafhankelijk; * Te gebruiken voor een langere periode (bijvoorbeeld 6 jaar); * Een vergelijking van de data van de indicatoren te kunnen maken in de tijd, niet perse met andere gemeenten; * De indicatoren waar mogelijk elk jaar te meten; * Een beknopte set van indicatoren aan te houden (+/- 3 indicatoren per programma); * Integreren in de begroting 2025 (nulmeting) en verder. In 2024 is hiervoor een nulmeting uitgevoerd door het OCD, waarna deze gegevens waren opgenomen in de Begroting 2025. Dit jaar is tweede meting uitgevoerd, de uitkomsten van deze meting zijn opgenomen in deze begroting over 2026.

Conform met het traject dat de Auditcommissie gelopen heeft en de kaders voor deze aanvullende indicatoren, gaat het dus niet om prestatie-indicatoren gekoppeld aan collegebeleid, maar om (21) aanvullende indicatoren die trends volgen en langere tijd te gebruiken zijn. De aanvullende indicatoren zijn achtereenvolgens opgenomen in de Begroting 2025, de Jaarstukken 2024 (gepubliceerd q1/q2 2025), en de Begroting 2026.

82

PvdD

Wat verklaart de dalende gri ielasten in 2027 en verder?

18

De lasten zijn in 2026 incidenteel hoger omdat een budget beschikbaar is gesteld voor flankerend beleid College-algemeen gekoppeld aan de gemeenteraadsverkiezingen. Dit budget wordt periodiek iedere vier jaar opgevoerd en komt in 2030 weer terug op de begroting van de gri ie voor de gemeenteraadsverkiezingen van 2030.

83

PvdD

Wordt de raad bij het nieuwe IVP betrokken middels een uitgangspuntennotitie?

21

Ja. Prioriteiten en uitgangspunten worden met de raad besproken voordat het nieuwe IVP wordt opgesteld.

84

PvdD

Waarom gelden de ecologische principes alleen voor sommige 27 delen van de stad? En op basis van welk vastgesteld beleid. Kan een kaart worden aangeboden met locaties waar ecologisch beheer wordt toegepast?

We hanteren van oudsher grofweg 2 soorten onderhoud: ecologisch en traditioneel. We hebben dat Tanja de Jonge vastgelegd in onze (KOR) handboeken. In de ecologische delen van de stad, zoals het Wittensteinpark, wordt onderhoud gepleegd op basis van ecologische principes. In de traditionele delen (vaak de directe woonomgeving) wordt vooral gestuurd op het (netheids)beeld. Dat betekent overigens niet dat binnen de ecologische delen het netheidsbeeld wordt losgelaten of dat binnen de traditioneel onderhouden delen van de stad de ecologie niet belangrijk is. Sterker nog: we sturen steeds vaker op beide principes. Een voorbeeld daarvan is dat er binnen de traditionele gebieden ook veel aandacht is voor ecologisch maaien.

85

PvdD

Wat verklaart de dalende binnenstadslasten in 2028 en verder?

26

De lasten dalen met € 75.000 door de ombuigingsmaatregel 2.2.5 Versobering Binnenstadsbedrijf, waarmee de gemeentelijke bijdrage gelijkgesteld wordt aan wat de andere partners ook bijdragen.

86

PvdD

Er wordt gesteld dat het college speciale aandacht heeft voor onze waardevolle bomen. Op welke manier?

27

In 2024 heeft de raad het bomenprogramma vastgesteld. Daarin is de visie en de ambitie op beheer en Marc Merx onderhoud van de bomen in de stad beschreven. De raad heeft daarbij een budget beschikbaar gesteld dat overeenkomt met scenario C (tot en met 2026). Dat scenario is vooral gericht op 'behouden wat er is'. Budget voor bijvoorbeeld standplaatsverbetering of de zorg voor oude en zieke bomen is er bijna niet.

Technische vragen Begroting 2026 - 1e & 2e ronde

19

Nanning Mol

Marc Merx

3 november 2025

In de recente RIB over de bomen aan de Wolwevershaven geven we aan hoe we met waardevolle bomen in dergelijke projecten omgaan. 87

PvdD

Wat is het voorziene tijdpad voor het nieuwe kapbeleid?

27

Momenteel zijn we met onder andere de Bomenridders Dordrecht in gesprek om het kapbeleid verder vorm te geven. Naar verwachting zal de raad aan het einde van dit jaar middels een RIB op de hoogte worden gebracht van de voortgang.

Marc Merx

88

PvdD

Legt het college ook strengere eisen op aan emissies van handgereedschap bij aanbestedingen?

28

In 2023 heeft het college, bij de behandeling van de kadernota 2024, de motie 'Blaas de Marc Merx benzinebladblazer weg' (PvdD) toegezegd. Daarmee verzoekt de raad het college om bij nieuwe contracten de inzet van benzinebladblazers te vervangen door emissie loos handgereedschap. We nemen in de aanbestedingen daarnaast ook de wens op om alle werkzaamheden waar machines voor gebruikt worden voor 1 april 2029 volledig emissieloos te laten uitvoeren. Voor handgereedschap geldt daarbij dat dit direct bij aanvang van de overeenkomst emissie loos moet zijn. Daarmee brengen we sinds 2024 de toezegging op de motie in de praktijk.

89

PvdD

Wanneer worden naar verwachting de eerste 29 klimaatstresstesten voor sportparken gedaan? Wordt hier ook de negatieve impact van kunstgras op de omgevingstemperatuur in meegenomen?

De eerste klimaatstresstesten voor sportparken staan gepland voor 2026. De invloed van kunstgras op Marc Merx en Tanja de de omgevingstemperatuur wordt daarin meegenomen. Voor sportpark Krommedijk is in 2025 al een Jonge klimaatstresstest uitgevoerd, waarin dit aspect eveneens is meegenomen.

90

PvdD

Kan het tijdpad worden geschetst van het onderzoek naar de 29 verdiencapaciteit van de Biesbosch (inclusief de stappen die in afgelopen jaren zijn gezet)?

In de kadernota van 2024 is geld beschikbaar gesteld voor een onderzoek naar de exploitatie van het Tanja de Jonge Biesboschcentrum, waarbij het belang werd onderstreept van een centrum met recreatieve, educatieve en natuurwaarde. Dit onderzoek 'Florerend Biesboschcentrum' heeft meer inzicht gegeven in de positionering en ontwikkeling van het centrum en het versterken van haar maatschappelijke meerwaarde. Daarnaast bood dit onderzoek aanknopingspunten om de financiële exploitatie te verbeteren. In 2024 en 2025 hebben we deze verbeterpunten doorgevoerd en hierdoor kan uiteindelijk 200K wordt verdiend/bezuinigd. De bestaande taakstelling Biesboschcentrum (€ 670 000) is hiermee deels ingevuld vanuit de exploitatie van het Biesboschcentrum. Er is tevens onderzoek gedaan naar de mogelijkheden om betaald parkeren in te voeren in het gebied rondom het Biesboschcentrum. Middels een raadsinformatiebrief wordt u hierover dit jaar nog geïnformeerd. Echter de restanttaakstelling (€ 570.000 in 2025 aflopend naar € 470.000 vanaf 2027) wordt als bredere opgave gezien voor het héle gebied de Biesbosch. Het College blijft inzetten op het verkennen van oplossingsrichtingen die bijdragen aan een duurzame exploitatie van het gehele gebied, waarbij samenwerking met gebiedspartners, investeringen in voorzieningen en heroriëntatie van bestaande budgetten tot de mogelijkheden behoren.

Hiervoor is er een bestuurlijke opdracht uitgezet waarbij we tevens de haalbaarheid van deze bredere opgave onderzoeken. Mogelijke oplossingsrichtingen, worden daarbij integraal verkend. Deze verkenning zal in 2026 plaatsvinden.

91

PvdD

Welke definitie van een 'passende energiemix' hanteert het college?

Technische vragen Begroting 2026 - 1e & 2e ronde

30

Wat het college verstaat onder een passende energiemix is onder andere opgenomen in het Tanja de Jonge raadsvoorstel over de mogelijke zoekgebieden voor zon- en windenergie en de daarbij behorende Notitie ‘Mogelijke zoeklocaties wind- en zonne-energie Dordrecht’. Het gaat erom de capaciteit van het netwerk zo e iciënt mogelijk te benutten. Het is van belang om de elektriciteitsopwekking zo te organiseren dat de toelevering van elektriciteit aan het net zo gelijkmatig mogelijk verloopt. De combinatie van wind- en zonne-energie kan zorgen voor een gelijkmatiger aanbod van elektriciteit en daarmee wordt het stroomnet e iciënter benut.

20

3 november 2025

92

PvdD

Wat wordt met ‘verkennen’ bedoeld (fonds voor topsportevenementen)? Welk budget wordt hiervoor gereserveerd en waar komt dat budget vandaan?

40

De verkenning richt zich op een publiek-private samenwerking, waarbij structurele betrokkenheid vanuit Marc Merx het bedrijfsleven wordt nagestreefd. Het budget voor de verkenning komt uit de reguliere middelen van sport en evenementen.

93

PvdD

Kan het verwachte tijdpad van de ontwikkeling van een lokale aanpak bodemdaling worden geschetst?

30

In 2026 wordt een plan van aanpak opgesteld voor de 'leeraanpak'. Daarna wordt naar verwachting in 2026/2027 gestart met de aanpak. Binnenkort kunt u een RIB verwachten met onze aanpak van de problematiek van niet onderheide woningen en openbare ruimte.

94

PvdD

Hoe zit het met de voortgang van eventuele geluidsreducerende maatregelen van het Zeehavenbedrijf Dordrecht?

32

Zeehavenbedrijf Dordrecht heeft in 2024 een nieuwe milieuvergunning gekregen. Daarin zijn onder meer Maarten Burggraaf geluidvoorschriften opgenomen. Daar moet het bedrijf zich aan houden. Er is geen sprake van een lopend traject of onderzoek naar geluid reducerende maatregelen. In de aanloop naar de nieuwe vergunning is wel uitgebreid met het bedrijf gesproken over de benodigde geluidruimte en maatregelen om de geluidbelasting te verminderen. De uitkomsten daarvan zijn in de nieuwe milieuvergunning vastgelegd.

95

PvdD

Wat verklaart het dalende budget groen in 2027? Hoe past dit 37 binnen het uitgangspunt dat structurele lasten vanuit structurele budgetten moeten worden betaald? Dalen in 2027 de structurele lasten op groen?

Tanja de Jonge en Rik van der Linden

Het dalende budget voor groen in 2027 komt vooral door het vervallen van twee incidentele budgetten: Marc Merx € 872.000 voor vergroening binnenstad en € 650.000 voor tijdelijk boomonderhoud. Daarnaast is er een structurele ombuiging van € 50.000 op groenonderhoud voorzien en stijgen de kapitaallasten met € 87.000 door investeringen zoals het Stadspark. Het uitgangspunt dat structurele lasten uit structurele budgetten moeten worden gedekt, blijft leidend. De structurele ombuiging is beperkt van omvang en past binnen het bredere pakket aan ombuigingen dat vanaf 2027 wordt doorgevoerd om de begroting structureel sluitend te houden. De daling in het budget is vooral het gevolg van het vervallen van tijdelijke (incidentele) middelen.

96

PvdD

Waarom wordt, voor de uitwerking van het Mobiliteitsplan, gestart met de Oostelijke stadswijken en het centrum?

60

De volgorde van de uit te werken gebieden is bepaald op basis van twee criteria: complexiteit en Maarten Burggraaf urgentie. Op beide onderdelen scoorde het centrum hoog. We hebben er echter bewust voor gekozen om eerst te starten met de Oostelijke stadswijken, waar de complexiteit wat lager ligt. Dit geeft ons de ruimte om het nieuwe proces zorgvuldig te testen en eventuele kinderziektes op te lossen. Het centrum wordt vervolgens als tweede gebied uitgewerkt, zodat we de opgedane ervaring direct kunnen toepassen op het meest complexe gebied.

97

PvdD

Op welke manier neemt het college de doelstelling om kademuren voor dieren uitklimbaar te maken mee bij de op pagina 108 genoemde instandhoudings- en levensduurverlengingsmaatregelen?

108

In de voorbereiding van kademuurprojecten wordt rekening gehouden met de doelstelling om kademuren voor dieren uitklimbaar te maken. Bij projecten waar vervanging of levensduur verlengend onderhoud plaatsvindt en nog geen voorzieningen zoals watertrappen aanwezig zijn, worden faunatrappen aangebracht. De eerste toepassing hiervan is meegenomen in het kadeproject Achterhakkers.

98

PvdD

Wat is er gebeurd met de bezuinigingsmaatregel over de Grote 155 Kerktoren? Kan een volledig overzicht worden gegeven van bezuinigingsmaatregelen die niet in 2026 zijn toegepast, met per maatregel een toelichting waarom hiervoor is gekozen?

Technische vragen Begroting 2026 - 1e & 2e ronde

Rik van der Linden

Deze maatregel gaat in per 2027 en is vanaf dat jaar in de begroting verwerkt. Verdere inhoudelijke Wim van der Kruij uitwerking van deze maatregel zal in 2026 plaatsvinden. Het volledige overzicht van maatregelen dat in de begroting is verwerkt, is in bijlage 1 bij de Perspectiefnota 2026 opgenomen; voor de volledigheid is deze bijlage bij de beantwoording van deze technische vragen nogmaals opgenomen. In genoemde bijlage is ook zichtbaar vanaf welk jaar de desbetre ende maatregel opbrengsten oplevert. De maatregelen zijn conform deze bijlage bij de Perspectiefnota 2026 in de Begroting 2026 verwerkt. Daarnaast is door middel van een motie een ombuiging toegevoegd op de Rekenkamer van € 50.000 structureel vanaf 2026. Bij het tempo waarin maatregelen opbrengsten kunnen genereren is rekening gehouden met het feit dat maatregelen in de meeste gevallen een voorbereidingstijd nodig hebben. Daarnaast hebben we gekeken

21

3 november 2025

naar de noodzaak om maatregelen al in 2026 te laten ingaan. Het financieel tekort in de eerste jaren viel immers mee door tijdelijke compensatie vanuit het Rijk. 99

PvdD

Hoe kan er bij aanleg van kunstgrasvelden rekening gehouden 27 worden met (potentieel) aanwezige flora en fauna als kunstgras het bodemleven vernietigt?

Bij de aanleg van een kunstgrasveld komt onvermijdelijk grond vrij en wordt de bodem deels verstoord. Marc Merx en Tanja de We houden hier rekening mee door de bestaande bodemstructuur zoveel mogelijk te behouden, Jonge vrijkomende grond waar mogelijk her te gebruiken en verdichting te beperken. De precieze e ecten op het bodemleven zijn lastig vast te stellen, omdat deze sterk afhangen van lokale omstandigheden en niet eenduidig wetenschappelijk zijn vastgesteld. Wel is bekend dat kunstgras het oppervlakkige bodemleven verstoort, waardoor we bij aanleg en beheer streven naar een zo beperkt mogelijke impact.

100 PvdD

Hoe waarborgt het college de bescherming van ons waardevolle bomenbestand bij met onderhoudsniveau C?

27

Scenario C is vooral gericht op 'behouden wat er is'. Budget voor bijvoorbeeld standplaatsverbetering of Marc Merx de zorg voor oude en zieke bomen is er bijna niet. In de recente RIB over de bomen aan de Wolwevershaven geven we aan hoe we met waardevolle bomen in dergelijke projecten omgaan.

101 PvdD

Hoe waarborgt het college de biodiversiteit bij toepassen van kunstgrasvelden?

28

Bij de aanleg van kunstgrasvelden richten we sportparken steeds natuurvriendelijker in. Rondom de Marc Merx en Tanja de velden versterken we de biodiversiteit met bosschages en beplanting die voedsel en schuilgelegenheid Jonge bieden voor vogels, plaatsen we nestkastjes en insectenhotels en houden we bij verlichting rekening met vleermuizen. In tussenliggende groenstroken worden inheemse bloemperken en takkenrillen aangelegd om insecten en kleine fauna te ondersteunen. Ook in het beheer van natuurgrasvelden verkennen we met een pilot het gebruik van microklaver, als onderdeel van onze bredere inzet op een gezondere bodem en meer biodiversiteit binnen sportparken.

102 PvdD

Kan per bezuinigingsmaatregel worden aangegeven of de bij de 155 Perspectiefnota geraamde besparing ook daadwerkelijk wordt behaald? Kan bij maatregelen waar dit niet lukt worden aangegeven waarom niet?

Dat kan op dit moment nog niet. De meeste maatregelen worden momenteel nog verder inhoudelijk Wim van der Kruij uitgewerkt. De maatregelen zijn financieel in de begroting verwerkt. Het komende jaar zullen we op diverse rapportagemomenten (bij de Jaarstukken 2025, de Bestuursrapportage 2026 en de Perspectiefnota 2027) evalueren in hoeverre de maatregelen daadwerkelijk kunnen worden gerealiseerd en of het financieel perspectief wordt behaald. Daartoe hebben we overigens ook een afzonderlijke paragraaf over Ombuigingen opgenomen.

103 PvdD

Hoe denkt het college 2.500 tot 3.000 woningen t/m 2026 te realiseren met het huidige tempo en de stikstof-eisen?

In de periode 2022 t/m 2024 zijn circa 1.880 woningen gerealiseerd. We verwachten dat in 2025 - 2026 Maarten Burggraaf circa 830 woningen worden gerealiseerd in bouwplannen die reeds van start zijn gegaan of weldra starten. Met deze aantallen komen we uit binnen het bereik van 2.500 tot 3.000 woningen in de periode 2022 - 2026.

Technische vragen Begroting 2026 - 1e & 2e ronde

57

22

3 november 2025

Openstaande vraag na 1e technische vragen ronde Nr. 76

Naam fractie BvD

Technische Vraag

Pag. nr.

Kan het college per investeringsproject met een looptijd langer dan 3 jaar aangeven hoe de actuele realisatiegraad zich verhoudt tot de oorspronkelijke planning en welke projecten structureel onder-realisatie vertonen waardoor kapitaallasten onnodig worden doorgeschoven?

Doorlooptijd investeringen

Technische vragen Begroting 2026 - 1e & 2e ronde

Antwoord Hieronder een overzicht van de projecten met een looptijd langer dan drie jaar, waarvan de datum van oplevering is doorgeschoven Oplevering oorspronkelijk

Oplevering nu

% Gemaakte Investeringsbedrag totaal kosten t.o.v. planning

Charlotte de Bourbon (meerdere kredieten) Wielwijkpark

eind 2025 eind 2023

eind 2026 eind 2025

60% 80%

€ 4.900.000,00 € 2.000.000,00

Dordtse Mijl (meerdere kredieten) Geluidschermen Amstelwijck

eind 2023 eind 2024

begin 2025 eind 2025

100% 90%

€ 17.000.000,00 € 11.000.000,00

Van Kinsbergenstraat Tromptuinen

eind 2023 eind 2023

eind 2025 begin 2025

100% 100%

€ 710.000,00 € 3.000.000,00

Ring Admiraalsplein Voorbereiding Parkeergarage Spuihaven

eind 2023 eind 2022

begin 2025 eind 2025

100% 90%

€ 1.900.000,00 € 640.000,00

Vergroening binnenstad Stadspark Ecologische maatregelen

eind 2025 eind 2024

eind 2025 begin 2025

90% 100%

€ 550.000,00 € 1.500.000,00

Stadspark deel Schenkeldijk

eind 2023

eind 2026

28%

€ 1.600.000,00

Renovatie wijkcentrum Nieuwe Stoof Verduurzaming Dalmeijerplein 10-12 (1e fase) Verduurzaming Maria Montessorilaan 3 (1e fase) Verduurzaming Kerkeplaat 3 (1e fase) Verduurzaming Van Baerleplantsoen 30 (1e fase)

eind 2022 eind 2023

eind 2026 eind 2026

25% 1%

€ 518.000,00 € 175.000,00

eind 2023 eind 2023

eind 2026 eind 2026

34% 0%

€ 164.000,00 € 321.000,00

eind 2023

eind 2027

5%

€ 326.000,00

Verduurzaming Nieuwe Haven 29-30 (1e fase)

eind 2023

0%

€ 519.000,00

Klimaatinstallatie Kunstmin

eind 2025

eind 2027 eind 2027 of eind 2028

3%

€ 4.000.000,00

Gymlokaal Brouwersdijk (PIUS10) Gymlokaal Heimerstein (Kristal)

eind 2021 eind 2021

eind 2025 eind 2025

100% 100%

€ 2.481.000,00 € 2.237.000,00

Gymlokaal Latourpad Gymlokaal Karel Doormanweg (Drechtster)

eind 2021 eind 2021

eind 2027 eind 2025

8% 100%

€ 3.037.000,00 € 2.381.000,00

VSO De Drechtster Renovatie Hofstraat 5 (Statenschool)

eind 2025 eind 2025

eind 2025 eind 2025

88% 60%

€ 10.881.000,00 € 1.100.000,00

Dordthuis - casco (meerdere deelkredieten)

eind 2024

medio 2026

72%

€ 126.214.000,00

Investering

23

Verantwoordelijke Wethouder(s) Tanja de Jonge

3 november 2025

2de technische vragen ronde Nr. 104

Naam fractie SP

Technische Vraag

Pag. nr.

Dank voor de specificatie van het bedrag in 2026, maar hoe is het sterk gestegen bedrag in 2029 dan opgebouwd?

Antwoord Het totaal op de stelposten loopt in de meerjarenbegroting omhoog (zie onderstaande tabel). De stijging wordt met name veroorzaakt door twee oorzaken: Ten eerste voor de jaarlijkse prijscorrectie i.v.m. inflatie. Deze cumuleert per jaar. Er is ruim € 7 miljoen voor de verwachte inflatie in 2027 beschikbaar vanuit het accres gemeentefonds (prijsdeel BBP; ongeveer 2,5%) en € 3 miljoen extra voor de reële inflatieverwachting (die richting 4% gaat i.p.v. de 2,5% die uit het pBBP gedekt kan worden). Omdat dit jaarlijkse inflatie is, komt daar elk jaar weer ruim € 10 miljoen bij, dus voor de inflatie 2028, 2029 enzovoort. Ten tweede neemt de stelpost kapitaallasten toe. Dit komt omdat het aantal vervangingsinvesteringen (waarvoor nog geen dekking in de exploitatiebegroting was opgenomen) toeneemt en hiermee ook de kapitaallasten. In het eerste jaar staat hier een negatief bedrag, wat samenhangt met de verwachte vertraging in de uitvoering/realisatie.

Onderdeel van het bedrag in 2026 is een ombuiging op de organisatie van € 225.000. In de PPN (0.2.1.) is het bedrag van de ombuiging op de organisatie € 100.000. Waar komt de verhoging met € 125.000 vandaan en wanneer besloot de raad daartoe?

Verantwoordelijke Wethouder(s) College-algemeen

Heeft betrekking op vraag 7 in de 1e ronde

105

SP

106

SP

De verwijzing naar de taakstelling ombuigingen betreft niet de bedoelde ombuiging op de organisatie van €100K. De taakstelling ombuiging betreft een stelpost die gevormd is voor ontwikkelingen die ontstaan bij de voortgang van alle ombuigmaatregelen. Zoals afgesproken met u, wordt in de eerstvolgende perspectiefnota inhoudelijke ingegaan op de ontwikkelingen en voortgang van de ombuigingsmaatregelen. Tussen 2022 en 2027 groeit de netto woningvoorraad met 1.950 woningen (1.290 in de periode 2022 - 2024 en 660 in 2025 - 2026). Van deze toename betreft circa 420 woningen sociale huur, wat neerkomt op ongeveer 21,5% van het totaal. Dit percentage sluit aan bij het Heeft betrekking door de raad vastgestelde beleid, waarin is vastgelegd dat bij nieuwbouw minimaal 10% sociale huur wordt gerealiseerd, aangevuld met op vraag 14 in de compensatie voor gesloopte sociale huurwoningen. In de praktijk komt dit neer op ongeveer 20%.

Voor alle zekerheid om te weten dat we het goed lezen. Tussen 1 januari 2022 en 1 januari 2027 neemt de netto woonvoorraad toe met 1e ronde 2.120 woningen of wel 424 pet jaar. De 420 sociale huurwoningen is daarbij nog geen 20% van het totaal. We maken de vraag wat concreter, omdat Het percentage inhuur geeft alleen de verhouding weer tussen loonkosten eigen personeel en inhuurkosten. Het zegt niets over het het antwoord weinig houvast geeft. beschikbare budget zelf, maar alleen waaraan de organisatie dat uitgeeft. Er kan dan ook niet gesproken worden over een verwerkt De externe inhuur is in 2026 geraamd op budgettair voordeel. 4,6%, terwijl dit in 2025 8,48% is. Welk Heeft betrekking Op het moment dat het percentage inhuur stijgt naar 20% betekent dit niet dat dit leidt tot een nadeel. Het aandeel loonkosten dat ten budgettair voordeel is hiermee in de op vraag 17 in de begroting 2026 verwerkt. laste van het budget wordt gebracht zal afnemen (vaste medewerker uit dienst en tijdelijk inhuur op deze formatie) of er komt voor 1e ronde Welk nadeel ontstaat er als de 4,6% in 2026 programma's en projecten additionele financiering beschikbaar. in de praktijk 20% is, wetend dat we in tot nu toe zelfs iets hoger uitkomen.

De daling van het percentage van het loonbudget tussen begroting 2025 en 2026 van het inhuurbudget is het gevolg van de uitvoering van het beleid om de Toezichtfunctie met eigen personeel te gaan invullen en niet meer via een inhuurconstructie.

Technische vragen Begroting 2026 - 1e & 2e ronde

24

Maarten Burggraaf

Marc Merx

3 november 2025

107

SP

108

PvdA

109

PvdA

110

PvdA

De discussie over de ombuigingen bij de Nee, we kunnen bij ombuigingen niet uitgaan van de structurele begrotingsuitkomst. PPN was gebaseerd op de De structurele begrotingsruimte geeft enkel aan in welke mate het de gemeente lukt om structurele lasten te dekken met structurele begrotingsuitkomst 2025-2029. Hierbij is baten. Dordrecht kent een positief structureel exploitatiesaldo, wat betekent dat we met structurele baten zowel alle structurele lasten geen onderscheid gemaakt tussen als een deel van de incidentele lasten dekken. Een deel van de incidentele lasten wordt daarnaast gedekt uit incidentele baten. incidentele en structurele posten. Opdracht Om een sluitende begroting te kunnen opleveren moet echter gekeken worden naar het totale saldo van baten en lasten, dus inclusief was dat er een sluitende begroting moest reservemutaties en overige incidentele posten (zie pagina 165 t/m 169, pdf B2026). komen. De begrotingsuitkomst 2026-2029 wordt ook op deze basis gepresenteerd met De toepassing naar de paragraaf van het BDO-rapport kan daarom niet 1-op-1 worden gemaakt. Bij het bepalen van de benodigde een positieve uitkomst van € 140.000 in ombuigingen, zijn we uitgegaan van het (reële) totale meerjarenperspectief. Ook hebben we daarbij nauw contact gehouden met de 2026. Heeft betrekking toezichthouder, de Provincie Zuid-Holland.

Daarnaast blijft het van belang te bedenken dat we de komende jaren scherp aan de wind Nu we constateren dat we de uitkomst 2025 op vraag 23 in de moeten blijven zeilen vanwege omvangrijke vervangingsvraagstukken en de structurele inpassing in onze begroting door maatregelen uit 1e ronde en 2026 met dezelfde verkoopopbrengst het politiek akkoord die tijdelijk (t/m 2026) begroot zijn. sluiten maken is het antwoord dat het om een incidentele post gaat. Kunnen we dan voortaan bij ombuigingen uitgaan van de structurele begrotingsuitkomst? Dan doet zich gelijk de vraag voor waarom we zoveel moesten ombuigen nu de structurele uitkomst 2026 € 2,8 miljoen oploopt tot € 9,3 miljoen in 2029 (rapport BDO over de begroting). Overstijgend: Niet toepassen gemeentelijke 155 In de bijlage ( indexatiekorting subsidies), staan de begrote indicatieve kortingsbedragen per instelling/organisatie, waarmee we de indexering voor subsidies in het jaar 2026: budgetten van de verschillende begrotingsproducten hebben af geraamd. Wij wijzen u erop, dat de definitieve kortingsbedragen pas bij het verlenen van de subsidies 2026 bekend zijn. Vraag: Welke organisaties worden rechtstreeks getroffen doordat zij niet worden geïndexeerd en om welk bedrag per organisatie gaat het? Graag een overzicht van de organisaties en de bedragen.

Financiën: Stadsherstelfonds: 155 Het fonds zal er op gericht zijn (zie ook voorbeelden uit andere steden) om monumentaal vastgoed na herinvestering maatschappelijk te exploiteren en het publiek toegankelijk te houden. Vraag: Wat gaat dat fonds precies doen? Er Het gaat in het raadvoorstel om een principebesluit en labeling van de middelen. De daadwerkelijke oprichting en kapitaalstorting doen wordt gesproken over private partijen. Wie we pas zodra tevens private partijen voldoende inleggen. Zo lang we deze stap nog niet kunnen maken is het prematuur om namen zijn die private partijen? Wat zijn de bekend te maken. Gedacht wordt om de bibliotheek aan de Groenmarkt in te brengen welke begin dit jaar door gemeente is aangekocht afspraken over hun rol in het met het voorstel om deze in oude luister te herstellen en tegelijkertijd een publiek toegankelijke functie te laten behouden. Stadsherstelfonds en voor de stad? Om Het voorstel hiertoe wordt binnenkort aan uw raad voorgelegd.

Bij verkoop kan de gemeente op een aantal elkaar aanvullende manieren welke gebouwen gaat het? Welke mate van sturen: controle heeft de gemeente nog? Publiekrechtelijk – tot op zeker hoogte - op de functie via het bestemmingsplan (slechts op de functie) Privaatrechtelijk door bij verkoop in de vorm van een kettingbeding nadere restricties te stellen Tot slot, door als gemeente zelf te participeren via aandeelhouderschap in een dergelijk stadsherstelfonds. Daarmee direct zeggenschap te organiseren op het beleid van een dergelijk fonds als toekomstig eigenaar van de panden. GS & Z: Beperkt participeren in de Brede 155 De BRC en IZA/AZWA zijn twee verschillende financiële rijksregelingen met een gezamenlijk doel: het versterken van gezondheid en Regeling Combinatiefuncties (BRC): welzijn in de gemeente. De BRC, is onderdeel van Sportakkoord II in de Brede Spuk en faciliteert de inzet van professionals op lokaal niveau. Terwijl IZA/ASWA Vraag: In hoeverre is de huidige stand van beleidsmatig en financieel de samenwerking tussen domeinen (zorg, welzijn, sociaal) versterkt. zaken nog actueel om de hogere zorgkosten De regelingen zijn complementair, maar verschillend. De nieuwe afspraken in het IZA/AZWA hebben daarom geen invloed op de te minderen, gelet op de nieuwe afspraken ombuiging op de BRC. in het Integraal Zorgaccoord en het

Technische vragen Begroting 2026 - 1e & 2e ronde

25

College-algemeen

Wim van der Kruijff

Maarten Burggraaf

Marc Merx

3 november 2025

111

PvdA

112

BvD

113

BvD

114

BvD

Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord? Dat de ambitie heeft de zorg- en welzijnssector te verdiepen en te verbreden, de transitie te versnellen, de samenwerking tussen het medische en sociaal domein te versterken en toegankelijke betaalbare zorg voor iedereen te waarborgen. L & O: Economie: Bijdrage Stichting DEAL: Vraag: Acquisitie & Promotie: Wat is de positieve bijdrage die DEAL levert aan de groei van onze economie – wat betreft aantrekken van bedrijven en stimuleren van innovatie? Graag een overzicht van bedrijven die dankzij DEAL zijn gevestigd in onze regio, en dan met name in Dordrecht, en van het aantal arbeidsplaatsen dat is toegevoegd. In het dashboard is te zien dat Omvang Reserves Agenda Dordrecht 2030 tussen 2024 en 2025 met 100 miljoen is afgenomen, een flinke daling in 1 jaar. Is kort aan te geven waar deze 100 miljoen aan is uitgegeven?

Tegelijkertijd is de Netto Schuldquote opgelopen van 28% in 2024 naar 49% in 2025. Deze correlatie met de vorige vraag (nr 112) begrijp ik wel. Maar ik zie ook de Netto Schuldquote verder oploopt in de toekomst waar we ons zorgen over maken. We zitten nog onder de toegestaande maximale Netto Schuldquote maar welke maatregelen worden er genomen om deze niet uit de hand te laten lopen? In aanvulling op vraag 6 van de SP: Ook uit het dashboard blijkt dat Dordrecht de afgelopen jaren achterblijft bij het landelijk gemiddelde op het gebied Gemiddeld besteedbaar inkomen. Helaas bungelt Dordrecht al jaren onderaan de sociaaleconomische lijst van 50 grootste steden. Welke concrete maatregen worden er genomen om deze achterstand in te lopen?

Technische vragen Begroting 2026 - 1e & 2e ronde

Het rijk heeft voor 2026 een korting van 10% op de BRC aangekondigd, de beschikking is nog niet ontvangen, dus deze korting is nog niet in de begroting verwerkt. Deze korting levert an sich ook geen voordeel op in de ombuiging. Naast deze korting vanuit het rijk is, als ombuiging, op de gemeentelijke middelen voor de BRC een korting van 10% opgevoerd. De ombuiging betreft dan de gemeentelijke cofinanciering behorend bij de 10% Rijkskorting. De ombuiging op de BRC blijft dus actueel.

155

De bijdrage aan de Stichting DEAL! is inmiddels beëindigd. DEAL heeft er voor gekozen om als "marktproducent" zelfstandig verder te gaan, zonder zeggenschap van de gemeenten.

Maarten Burggraaf

7

Dat is voornamelijk het afdekken van het financieel tekort op eindwaarde van de grondexploitatie Maasterras a 74 mln euro (zaak 20250048267). De verdere afname van de reserves betreft:  5,6 mln reserve Spoorzone – ter dekking van gemaakte kosten  3,7 mln reserve Geluidsscherm Amstelwijck – ter dekking van gemaakte kosten  3,1 mln reserve Stadspark - ter dekking van gemaakte kosten  2,7 mln reserve Dordts Leerprogramma - Uitvoeringskosten Dordts Leerprogramma (raadsvoorstel 2025-0059918)  2,6 mln reserve Ruimte voor banen - afdekking onrendabele top 3e Merwedehaven (raadsvoorstel 2025-0039369)  2,0 mln reserve Ruimte voor banen - verschuiving van de dekking onrendabele top Dordrecht Capital DK I en II van 2024 naar 2025 (via burap 2025)  6 mln aan meerdere kleinere (< 2 mln) onttrekkingen De huidige netto schuldquote ligt voor de begroting 2026 met 54% ruim onder het toelaatbare maximum van 130%. Op het moment dat de netto schuldquote de 90% bereikt vindt een eerste signalering plaats, waarbij een stoplicht bij wijze van spreken van groen op oranje springt. We houden we gedurende het jaar alle financiële kengetallen waaronder de netto schuldquote in de gaten.

Wim van der Kruijff

98

5

Wim van der Kruijff

De sociaaleconomische positie van Dordrecht blijft achter bij andere gemeenten. In de Atlas voor Gemeenten stond Dordrecht op dit College-algemeen punt in 2023 op plek 42 van de 50 grootste gemeenten. Deze positie wijkt niet af van het beeld van de afgelopen jaren. Juist ook om deze sociaaleconomische positie te versterken, is de Agenda Dordrecht 2030 (met bijbehorende investeringsprogramma's) in het leven geroepen om te bouwen aan een sociaal en economisch sterkere stad. Daarmee wordt ingezet op de groei van het aantal inwoners van de stad en groei van de economische ontwikkeling, om de voorzieningen in Dordrecht te kunnen behouden en de kwaliteit van leven in de stad verhogen.

26

3 november 2025

115

BvD

116

BvD

117

BvD

118

BvD

Op blz. 50 van de online begroting staat een tabel met BBV indicatoren. Waaruit blijkt dat de woonlasten voor een éénpersoonshuishouden nauwelijks verschillen met die van een meerpersoonshuishouden. De Woonlasten voor éénpersoonshuishouden is ruim 97% van de G40 gemeenten, terwijl de woonlasten voor een meerpersoonshuishouden bijna 91% is, een stuk lager dan voor een éénpersoonshuishouden. Graag een toelichting waaruit deze woonlasten bestaan en waarom er maar €17 verschil inzit tussen een en meerpersoonshuishoudens. Als aanvulling op de vraag 16 van de SP, ook wij hadden de vraag waar PIJOFACH voor staat, deze is inmiddels beantwoord. Een vervolg vraag hierop: Betalen onze partnergemeente nu voldoende om alle kosten te dekken die Dordrecht als centrumgemeente voor deze gemeente uitvoert? Graag met toelichting. Artificial Intelligence (AI) dringt overal in door, ook in financiële documenten, is bij het opstellen van de begroting 2026 gebruik gemaakt van AI, zo ja is aan te geven waar? Kan er voortaan een paragraaf worden opgenomen met een toelichting of er gebruik is gemaakt van AI, hoe en waar, in alle toekomstige P&C documenten inclusief de documenten van onze accountant? Zie ook: https://www.ad.nl/tech/duurdeloitte-rapport-zit-vol-onzin-door-aiaustralische-overheid-krijgt-geldterug~a799bd0a/ Op blz.

25 van de online begroting staat ‘We vertalen dit naar de nieuwe bomenlijst Waarom en wat is er mis met de oude bomenlijst?

Technische vragen Begroting 2026 - 1e & 2e ronde

50

Op de genoemde pagina zijn de woonlasten Dordrecht vergelijken met de woonlasten van G40. Om dit mogelijk te maken zijn de woonlasten van 2025 opgenomen. De verdeling van de woonlasten voor meerpersoonshuishoudens is opgenomen in het overzicht Woonlasten (p63 van de digitale begroting).

Wim van der Kruijff

Het verschil van € 17 voor éénpersoonshuishoudens wordt veroorzaakt doordat éénpersoonshuishoudens minder afvalstoffenheffing betalen. Voor de OZB en de rioolheffing bestaat geen verschil in tarief tussen één of meerpersoonshuishoudens.

70

De PIJOFACH kosten die gemaakt worden door Dordrecht in de rol als centrumgemeente worden via een vastgestelde verdeelsleutel, toegewezen aan de deelnemende gemeente. Deze verdeelsleutel verdeelt alle begrote kosten. Eventuele incidentele kosten als gevolg van extra werkzaamheden worden achteraf op basis van nacalculatie afgerekend.

Marc Merx

nvt

Bij het opstellen van de begroting 2026 is er geen gebruik gemaakt van Artificial Intelligence.

College-algemeen

De huidige bomenlijst is niet meer up to date. Daarnaast is de lijst wat vervuild geraakt. Door de Bomenridders Dordrecht is daarnaast opgemerkt dat de gepubliceerde kaart en de PDF op de website van de gemeente niet met elkaar overeenkomen. Er zijn inmiddels ook andere inzichten die maken van een lijst met bomen wellicht niet meer voldoet. Daarom werken we momenteel aan het opstellen van (criteria voor) een Bomenkaart.

Marc Merx

25 (27 van papieren begroting)

27

3 november 2025

119

120

BvD

BvD

In 2026 zetten we vaker in op de toepassing van de methode Milieu Kosten Indicator. Hoeveel administratie gaat dit extra op opleveren, hoeveel duurder worden projecten gemiddeld en hoeveel langer gaat de uitvoering van projecten duren door het toepassen van de methode Milieu Kosten Indicator? Is hier iets over te zeggen? In 2026 isoleren we hiermee ruim 600 woningen in Dordrecht’ staat in de begroting - Uitstekend maar dat zullen allemaal corporatiewoningen zijn. Hoe gaat de gemeente particuliere verhuurder stimuleren om hun vastgoed ook te verduurzamen? Wij hebben het gevoel dat deze groep buiten alle regelingen valt.

28

De methode Milieu Kosten Indicator is een landelijk bekende methode voor het vaststellen van de milieu impact van projecten in de openbare ruimte. Tanja de Jonge Vanuit de rijkoverheid komt er regelgeving waarin wij als publiek opdrachtgever verplicht worden de methode MKI te gebruiken. De extra administratie op projecten is beperkt: veel gegevens zijn al beschikbaar bij het opstellen van het ontwerpen en bestekken. De extra kosten zijn daardoor minimaal en projecten worden binnen bestaande planning gerealiseerd. Bij de projecten waarbij we de methode nu inzetten gebeurt dit op ten minste twee momenten in het proces: na de raming van het voorlopig ontwerp en bij het opstellen van het definitieve bestek. Het opstellen van deze berekeningen kost naar verwachting twee tot vier uur. Het bespreken van de uitkomsten en eventueel doorvoeren van optimalisaties in het ontwerp om de milieubelasting te verlagen past binnen het reguliere ontwerpproces.

29

Deze 600 woningen betre en particuliere koopwoningen die we met ondersteuning en subsidie vanuit het Nationaal Isolatieprogramma helpen verduurzamen. Het gaat hierbij dus niet over corporatiewoningen. Met de woningbouwcorporaties zijn afspraken gemaakt om alle woningen met een slecht Energielabel (E,F,G) voor 2028 geïsoleerd te hebben.

Tanja de Jonge

Het Rijk heeft besloten dat alle huurwoningen met energielabel E, F of G uiterlijk op 1 januari 2029 verbeterd moeten zijn naar minimaal label D. Deze verplichting wordt vastgelegd in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) vanaf 2026. Particuliere verhuurders kunnen via de Subsidieregeling Verduurzaming en Onderhoud Huurwoningen (SVOH, landelijke regeling) subsidie aanvragen voor het verduurzamen van hun vastgoed. In aanvulling hierop is er vanuit de subsidieregeling Crabbehof isoleert subsidie beschikbaar voor particulier verhuurde woningen. De gemeentelijke ondersteuning is gericht op huurders, zodat zij met hun particuliere verhuurder in gesprek kunnen gaan over energiebesparende maatregelen. De verhuurder is op basis van het initiatiefrecht verplicht om de energiebesparende maatregelen te realiseren, mits de huurder bereid is hier een redelijke huurverhoging voor te accepteren. Deze ondersteuning wordt aangeboden onder de naam Verduurzamen voor Huurders (VVH) en wordt uitgevoerd door Woonadvies Dordrecht

121

BvD

Daarnaast stellen we saneringsprogramma’s op voor de ruim 1.000 saneringswoningen die we hebben in Dordrecht - Wat verstaat het college onder saneringswoningen, zijn dit corporatiewoningen in slechte staat, worden deze gerenoveerd of gesloopt? Waar staan deze? Van wie zijn deze saneringswoningen? Graag meer informatie over saneringswoningen.

32

De gemeente heeft in het kader van de Eindmelding (vóór 1 januari 2009) circa 1090 woningen bij het Rijk gemeld die op 1 maart 1986 een geluidbelasting vanwege wegverkeerslawaai ondervonden van 60 dB (A) tot en met 64 dB (A)) en waar gevelmaatregelen door de gemeente als enige oplossing wordt gezien. Het betreft zogenaamde B-lijst woningen. Deze woningen zijn op de landelijke voorraad met saneringssituaties geplaatst en komen daarmee mogelijk in aanmerking voor sanering.

Tanja de Jonge

De gemeente heeft de B-lijstwoningen geclusterd in negen projecten. Het betreft de Krispijnseweg, Brouwersdijk eo, Schil Oost, Schil West, Land van Valk, Crabbehof, Laan der VN, Merwedestraatr/Baanhoekweg en de zogenaamde restant woningen. Voor Brouwersdijk eo is het saneringsprogramma al vastgesteld en wordt op korte termijn gestart met de vervolgfase; het gevelonderzoek. voor Krispijn is het concept-saneringsprogramma gereed en wordt in november geagendeerd voor het college ten behoeve van de bekendmaking. De overige projecten volgen in 2026 en 2027. Voor de negen projecten heeft de gemeente voorbereidingssubsidie (VBT) aangevraagd voor het opstellen van het akoestisch onderzoek en het saneringsprogramma. Alle aanvragen zijn gehonoreerd en zijn voorschotten uitgekeerd. Ook voor de maatregelen die uit het saneringsprogramma vloeien kan de gemeente subsidie aanvragen.

Technische vragen Begroting 2026 - 1e & 2e ronde

28

3 november 2025

122

BvD

‘De complexiteit van de vragen van onze inwoners in de Stadswinkel neemt toe. Dit komt onder andere door toenemende vergrijzing, bevolkingsgroei en immigratie.’ en ‘We willen inwoners zoveel mogelijk op één plek en in één keer helpen.’ staat in de begroting maar toch worden voornamelijk ouderen en andere die digitaal niet vaardig zijn verwezen om hun zaken online te regelen. De gemeente gaat er te makkelijk vanuit dat iedereen digitaal vaardig is, wat gaat het college doen om deze Dordtenaren toch zo goed mogelijk te helpen? De genoemde ‘Producten- en dienstencatalogus (PDC)’, kunnen we deze ontvangen?

12

We onderkennen dat de digitalisering niet voor iedereen vanzelfsprekend of realistisch is. Daarom zetten we ook in op digitale inclusie; digitale diensten moeten begrijpelijk en toegankelijk zijn voor iedereen. En natuurlijk zijn en blijven we daarnaast ook op andere manieren bereikbaar. Niet alle dienstverlening kan en hoeft digitaal te zijn. We blijven aan de balie of aan de telefoon net als nu fysiek en persoonlijk bereikbaar. Te denken valt dan aan onze inwoners met een beperkte taalvaardigheid, inwoners zonder digitale middelen, ouderen, maar ook jongeren die moeite hebben formele digitale processen of wanneer persoonlijk contact door een ingrijpende levensgebeurtenis essentieel is. We bieden ruimte voor eigen regie waar dat kan, maar staan dichtbij wanneer het ingewikkeld wordt. Zo zorgen we ervoor dat iedereen, digitaal vaardig of niet, kan rekenen op een gemeente die luistert, helpt en naast de inwoner staat.

Rik van der Linden

123

BvD

15

Nee dat kan niet, deze is nog niet definitief en vastgesteld.

Mark Merx

124

BvD

Graag meer toelichting over ‘Hiermee kunnen ontwikkelaars hun zorgplicht verleggen middels een afkoopsom van de parkeernorm of een bijdrage voor mobiliteitsmaatregelen naar de gemeente.’

60

Als het niet mogelijk is om aan de parkeernorm te voldoen, kan een initiatiefnemer het college verzoeken om toch een omgevingsvergunning te verlenen. Daarbij moet worden aangetoond dat realisatie van parkeerplaatsen op eigen terrein of elders niet haalbaar is. Het college kan dan besluiten een afkoopregeling toe te passen: voor elke niet gerealiseerde parkeerplaats wordt een bijdrage betaald aan een mobiliteitsfonds. Daarmee neemt de gemeente de verantwoordelijkheid voor de parkeeroplossing over. Deze regeling wordt momenteel verder uitgewerkt en komt naar verwachting in 2026 ter besluitvorming naar de raad.

Rik van der Linden

125

BvD

Daarom zetten we ons in om te komen tot een betere benutting van ‘verborgen' parkeercapaciteit’. Is er een overzicht waar deze parkeerplekken zich bevinden, hoeveel het er zijn en op welke tijden deze beschikbaar zijn?

61

In 2023 zijn, in samenwerking met marktpartij ParkBee, 17 locaties in de binnenstad van Dordrecht onderzocht en aangeschreven. Het Rik van der Linden doel was om samen met de eigenaren te verkennen of hun privéparkeerplaatsen of stallingsgarages via het ParkBee-concept (www.parkbee.com) dubbel gebruikt konden worden. Geen van de benaderde eigenaren heeft destijds positief gereageerd, waardoor het voor ParkBee niet mogelijk was om het concept in Dordrecht te realiseren. In 2026 wordt opnieuw bekeken of er alsnog mogelijkheden zijn om dit concept toe te passen. De specifieke locaties moeten nog in kaart worden gebracht en een private partner moet nog worden benaderd. Meer informatie en eerdere besluiten vindt u hier: Vorig jaar 22 oktober heeft u een raadsinformatiebrief ontvangen over de schuifoperatie in relatie tot het parkeren op de juiste plaats: https://raad.dordrecht.nl/Documenten/ONGETEKENDE-RIB-Schuifoperatie-Parkeren-1.pdf en is aan u gepresenteerd op 19 november 2024: https://raad.dordrecht.nl/Documenten/Presentatie-bij-RIB-Schuifoperatie-Parkeren-technische-sessie-19-11-2024.pdf. Vervolgens is op 15 april 2025 het voorstel voor tariefdifferentiatie bij parkeren vastgesteld. Met dit voorstel wordt ingezet op een meer sturend parkeerbeleid, waarbij via prijsverschillen wordt geprobeerd het parkeergedrag van automobilisten te beïnvloeden.

Zo worden zij gestimuleerd om op een meer passende en logische plek te parkeren: https://raad.dordrecht.nl/Documenten/GETEKEND-Raadsvoorstel-Vaststellen-van-Tariefdifferentiatie-parkeren-01042025-2.pdf.

In de begroting staat op bladzijde 61 aangegeven welke stappen in de schuifoperatie parkeren u in 2026 en verder mag verwachten gerelateerd aan de ambities voor parkeren en mobiliteit. 126

BvD

De BBV-indicator Nieuwbouw - per 1.000 woningen daalt met meer dan de helft in de begroting 2026, is hier een duidelijke verklaring voor? Hoe moeten we deze tabel precies lezen? Er staat een waarde van 5,3 onder kopje Begroting 2026 maar achter

Technische vragen Begroting 2026 - 1e & 2e ronde

62

De BBV-indicator "Nieuwbouw – per 1.000 woningen" (op pagina 62 van de PDF versie van de begroting) betreft nieuw gebouwde Wim van der Kruijff woningen, exclusief overige toevoegingen zoals transformaties. In onderstaand overzicht staan het aantal nieuw gebouwde woningen (per 1.000 woningen) per jaar weergegeven. Te zien is dat de laatst bekende waarde (5,3) uit 2024 komt, deze waarde is als meest recent in de Begroting 2026 opgenomen. In de Jaarstukken 2024 (begin 2025 gepubliceerd) kwam de meest recente data uit 2023 (12,3). Een verklaring tussen de daling van 2023 ten opzichte van 2024 is dat er in 2024 minder nieuwe woningen zijn opgeleverd dan in 2023. Enkele plannen zijn verder in tijd geschoven en worden alsnog in 2025 of later opgeleverd. 29

3 november 2025

deze waarde staat tussen haakjes (2024), beetje onduidelijk, graag uitleg.

127

BvD

128

BvD

De tabel op pagina 151 (online versie) blijft de balans voor deze hele tabel van 20262029 gelijk? Helaas staan er geen Lasten en Baten bij de jaren 2027, 2028 en 2029 kan dit geïnterpreteerd worden als een schatting? Recent is de verhoging van de parkeerbelasting aangenomen door de raad, waarin de parkeerbelasting opbrengsten de komende jaren stijgen met z’n €2,5 miljoen per jaar. Waarom zien we dit niet terug in deze tabel?

Technische vragen Begroting 2026 - 1e & 2e ronde

Nieuw gebouwde woningen (per 1.000 woningen)

pag 151 (web)

87

Gemeente Nederlan Dordrecht d 2020 6,9 8,9 2021 9,1 8,9 2022 2,8 9,3 2023 12,3 9,1 2024 5,3 8,4 Bron: Basisregistraties adressen en gebouwen - bewerking ABF Research. Ook te vinden via: https://www.waarstaatjegemeente.nl/mosaic/dashboard/besluit-begroting-en-verantwoording--bbvEen uitsplitsing van de baten en lasten zijn zichtbaar in de begroting (papieren versie) pagina 66. College algemeen De jaren 2027-2028-2029, zijn in de online versie gecomprimeerd weergegeven, waardoor enkel de totalen voor deze jaren zichtbaar zijn.