Accountantsverslag Jaarstukken 2024.pdf
Tekst van het document
Beheersing materiële vaste activa Tijdens de jaarrekeningcontrole van 2024 hebben wij op verschillende momenten geconstateerd dat de beheersing van materiële vaste activa niet altijd adequaat plaatsvindt. Een aantal voorbeelden: Bij verkoop van gronden vindt geen afwaardering van de boekwaarde plaats; Bij inbreng van een materieel vast actief in een grondexploitatie was niet de volledige boekwaarde in beeld; Investeringen voldoen niet in alle gevallen aan de activeringscriteria; Grondaankopen worden ten onrechte via de baten en lasten naar de balans geboekt. Op basis van bovenstaande bevindingen concluderen wij dat de beheersing van de materiële vaste activa binnen de gemeente Dordrecht voor verbetering vatbaar is, boekingsgangen vereenvoudigd worden en de controle daarop verbeterd moet worden. Specifiek vragen wij aandacht voor de herleidbaarheid van geactiveerde kosten naar de bijbehorende gebouwen. Doordat geactiveerde kosten niet direct herleidbaar zijn naar de gebouwen bestaat het risico dat bij vervreemding of sloop van deze gebouwen activawaarde in de balans blijft staan die niet meer bestaat. Ons advies: voer een controle uit op het bestaan van (omvangrijke) activaposten en waar nodig een koppeling vast te leggen met de bestaande bedrijfsgebouwen van de gemeente Dordrecht.
Hiermee is de totale waarde van de activa inzichtelijk, waarmee beslissingen ten aanzien van vervreemding of sloop op basis van nauwkeurige en volledige informatie kunnen worden genomen.
26 ACCOUNTANTSVERSLAG 2024 – GEMEENTE DORDRECHT
4.2 Belangrijke (overige) bevindingen (3) Wij constateren dat de beheersing van de gemeentelijke financiën en het jaarrekeningproces nog verder kan worden verbeterd. Naar aanleiding van de controle rapporteren wij de volgende relevante bevindingen. Regionale projecten De gemeente heeft met de andere gemeenten binnen de Drechtsteden verschillende samenwerkingsafspraken die niet zijn vormgegeven in separate entiteiten, maar lichtere samenwerkingsvormen betreffen. Te denken valt hierbij aan regionale projecten, maar ook Smart Delta en de activiteiten van Servicegemeente Dordrecht. Op basis van deze afspraken zetten de gemeenten gezamenlijk middelen in om beleidsdoelstellingen in de regio te realiseren of taken onderling uit te besteden. De jaarlijkse bijdragen worden op basis van de begrotingen van de diverse samenwerkingsverbanden bepaald. In veel gevallen is de afspraak dat een tekort of overschot van minder dan 3% van het jaarsaldo door Dordrecht kan worden ingezet in het volgende jaar. Dit leidt in de jaarrekening tot een als vooruit ontvangen bedrag te verantwoorden positie. De gemeente Dordrecht draagt zelf ook bij aan deze projecten, waardoor het Dordtse deel van deze overschotten feitelijk een verplichting aan Dordrecht zelf is. Omdat op deze middelen een verplichting rust jegens de regio kunnen wij ons vinden in deze verwerkingswijze.
Wel verdient het aanbeveling meer tussentijds af te rekenen en zodoende de impact van deze projecten op de balans beperkt te houden. De totale omvang van de verplichtingen van Dordrecht aan zichzelf bedraagt ultimo 2024 circa € 2,0 miljoen.
Onderhoudsvoorziening Sportboulevard De gemeente heeft in het boekjaar 2024 een nieuw meerjaren onderhoudsplan (MJOP) vastgesteld voor het onderhoud aan de Sportboulevard. Naar aanleiding van dit opgestelde MJOP, waaruit bleek dat er sprake is van een tekort op korte termijn in de voorziening, heeft in 2024 een aanvullende storting in de voorziening plaatsgevonden van € 2,0 miljoen. Deze extra storting hangt met name samen met een eenmalige wijziging in de verantwoording. In het verleden liep de uitputting altijd een jaar achter omdat de onttrekkingen in het volgende boekjaar werden verantwoord. De gemeente heeft dit in 2024 aangepast, zodat de afgrenzing van de onderhoudskosten vanaf nu beter plaatsvindt. Wij constateren ten aanzien van het nieuwe MJOP dat de gemeente een opslag van 8% op de onderhoudskosten hanteert ter dekking van de gemeentelijke kosten voor voorbereiding en toezicht op het onderhoud. In het boekjaar was hiervoor een bedrag van € 236.000 begroot. De gerealiseerde kosten bedragen in totaal circa € 20.000, dit is ruim minder dan de gehanteerde 8%. Ons advies: bovenvermelde constatering vraagt om een herijking van de gehanteerde opslag van 8%. Mogelijk beïnvloedt dit de toekomstige stortingen in de onderhoudsvoorziening.
27 ACCOUNTANTSVERSLAG 2024 – GEMEENTE DORDRECHT
4.3 Uitgelicht programma ‘Grondzaken’ We hebben vastgesteld voor de grondexploitaties dat de gehanteerde uitgangspunten in materiële zin toereikend zijn onderbouwd. Wij kunnen instemmen met de waardering van de grondexploitaties. De risico's voor de grondexploitaties van gemeente Dordrecht zijn in essentie terug te brengen tot drie P’s De veruit grootste balanspost met betrekking tot onderhanden projecten betreft de voorraden (grondexploitaties). Door de invloed van de parameters (zoals kostenstijgingen, stikstofproblematiek, bouwvrijstelling, fluctuatie verkoopprijzen, rente-effecten) die bepalend zijn voor de in de toekomst te realiseren opbrengsten hebben wij bij onze controle de grondexploitaties diepgaand gecontroleerd. De risico's voor de grondexploitaties zijn in essentie terug te brengen tot drie P’s: Planning: is de tijdsplanning van de projecten afgestemd op de (on)mogelijkheden in de markt? Immers, de marktbehoefte bepaalt welke projecten op welk moment te realiseren zijn. Programmering: in de afgelopen jaren hebben economische ontwikkelingen geleid tot belangrijke wijzigingen in vooral de woningbehoefte.
Is er een kritische analyse van de ‘mix’ van woningen (huur, koop, vrije kavel appartementen, etc.) in de projecten in relatie tot de huidige marktvraag in de gemeente? Prijs: is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd, rekening houdend met het risico dat gronden later of in het geheel niet worden afgenomen? Deze drie P’s zijn tijdens de jaarrekeningcontrole besproken met uw medewerkers. Tijdens deze gesprekken zijn de uitgangspunten gecontroleerd. De grondexploitaties zijn met deze uitgangspunten per 31 december 2024 geactualiseerd. Tevens is beoordeeld of het onderhanden werk in de jaarrekening op een juiste wijze is gewaardeerd en of er mogelijk een (aanvullende) verliesvoorziening moet worden getroffen. Afgelopen jaren is in de sector van lokale overheden gebleken dat gebiedsontwikkelingen steeds vaker te maken krijgen met grote fluctuaties. Aan de start van een ontwikkeling maar ook tijdens de uitvoering van een ontwikkeling moeten risico’s zo goed mogelijk in beeld gebracht worden. Als
risico’s goed in beeld zijn, kunnen er ook maatregelen genomen worden om deze risico´s te beheersen. In de notitie Grondbeleid (2019) van de commissie BBV is over risico’s de nieuwe aanbeveling opgenomen om onderscheid te maken tussen risico’s die de gehele portefeuille raken, zoals bijvoorbeeld markt- en conjunctuurinvloeden, en project specifieke risico’s. Projectspecifieke risico’s kunnen voor positieve grondexploitaties aanleiding zijn om pas op een later moment winst te nemen en die worden in mindering gebracht op de NCW's in de bepaling van de (POC) winstnemingen. We hebben vastgesteld dat voor elk van de acht actieve grondexploitaties met een positieve eindwaarde op eenduidige wijze projectspecifieke risico's worden bepaald en geregistreerd. De gemeente Dordrecht heeft negen grondexploitaties waarvoor de toekomstige kosten en opbrengsten van materiële invloed zijn Ultimo 2024 zijn er negen grondexploitaties waarvan de toekomstige kosten en opbrengsten van materiële invloed zijn op de jaarrekening 2024. De overige grondexploitaties zijn van een beperkter belang voor de jaarrekening als geheel. Deze negen grondexploitaties betreffen: Grondexploitatie
Eindwaarde
Risicoprofiel
Stadswerven
€ -77,3 miljoen
Significant
Spuiboulevard
€ -7,1 miljoen
Verhoogd
Middenzone GZP
€ 0,3 miljoen
Verhoogd
Amstelwijck Wonen
€ 12,1 miljoen
Gemiddeld
Dordtse Kil
€ 34,4 miljoen
Gemiddeld
Amstelwijck Businesspark
€ -1,0 miljoen
Laag
Vlijweide
€ 1,7 miljoen
Laag
Oudland
€ 0,2 miljoen
Laag
Wielwijk
€ -2,8 miljoen
Laag
28 ACCOUNTANTSVERSLAG 2024 – GEMEENTE DORDRECHT
4.3 Uitgelicht programma ‘Grondzaken’ Wij kunnen instemmen met de waardering van de grondexploitaties. De bruto boekwaarde en de voorzieningen lopen in 2024 verder op. In het boekjaar is de bruto boekwaarde toegenomen met circa € 17,0 miljoen. De verliesvoorzieningen zijn toegenomen met circa € 15,4 miljoen. Dit hangt met name samen met een wijziging in de rentetoerekening op basis van het BBV en de opening van de grondexploitatie Spuiboulevard. De gemeente Dordrecht past de nieuwe notitie grondexploitatie (deels) toe vanaf boekjaar 2024. Over de interpretatie van de wijze van eerdere toepassing bestaat een verschil van inzicht met de ambtelijke organisatie. Dit leidt tot een ongecorrigeerde bevinding met een resultaateffect van circa € 0,6 miljoen. De commissie BBV heeft eind 2023 een nieuwe notitie grondexploitaties vastgesteld. Deze notitie moet worden toegepast vanaf boekjaar 2025 en mag een jaar eerder worden toegepast. Een belangrijke wijziging in de notitie is dat voor grondexploitaties niet meer een specifieke GREX-rente wordt toegepast, maar de reguliere omslagrente wordt gehanteerd. Voor gemeente Dordrecht is de GREX-rente circa 0,8%, terwijl de omslagrente 2,0% bedraagt. Dit heeft een negatief effect op de grondexploitaties van circa € 6,5 miljoen.
De gemeente heeft ervoor gekozen, vanuit een voorzichtigheidsoogpunt, om in de meerjarenprognoses per 31 december 2024 reeds de omslagrente toe te passen voor de jaren vanaf 2025. De toerekening van de rente 2024 heeft echter nog plaatsgevonden op basis van de GREX-rente. Naar onze mening is hiermee eerdere toepassing van de nieuwe methodiek niet volledig doorgevoerd met het genoemde verschil als resultaat. Gegeven de relatief beperkte omvang en de onduidelijkheid die er op onderdelen in deze notitie van de Commissie BBV bestaat hebben we gezamenlijk geconcludeerd dat het op deze wijze rapporteren het beste is. Wij kunnen ons, na actualisatie naar de peildatum 31 december 2024 en na verwerking van de correcties, vinden in de waardering van de nieuw geopende grondexploitatie Spuiboulevard De gemeenteraad heeft in het boekjaar de grondexploitatie Spuiboulevard vastgesteld met een negatieve eindwaarde van circa € 5,8 miljoen. Ultimo 2024 is de negatieve eindwaarde circa € 7,1 miljoen. Deze toename hangt vooral samen met een tweetal ontwikkelingen. Tijdens onze controlewerkzaamheden is vastgesteld dat de inbreng van de boekwaarden van het Stadskantoor en de Hellingen voor circa € 3,6 miljoen te laag was verwerkt. Hier staat tegenover dat er in het boekjaar een significante positieve ontwikkeling in de grondwaarde heeft plaatsgevonden voor € 2,7 miljoen.
Deze bijstelling heeft plaatsgevonden op basis van een aangepaste taxatie naar de peildatum 31 december 2024.
ONTWIKKELING BOEKWAARDE GRONDEXPLOITATIES (x € 1 miljoen) 200,0
180,0
177,8 160,9
160,0 146,6 140,0
120,0 107,6 100,0
92,1 77,4
80,0
70,2 68,8 69,2
60,0
40,0
20,0
0,0
Bruto BW
Voorziening
2024
2023
2022
Netto BW
29 ACCOUNTANTSVERSLAG 2024 – GEMEENTE DORDRECHT
4.3 Uitgelicht programma ‘Grondzaken’ We hebben vastgesteld voor de grondexploitaties dat de gehanteerde uitgangspunten in materiële zin toereikend zijn onderbouwd. Wij kunnen instemmen met de waardering van de grondexploitaties. De waardering van de grondexploitatie Stadswerven is toereikend onderbouwd aan de hand van verkooptaxaties en kostenramingen De financieel grootste grondexploitatie is Stadswerven. Deze omvangrijke grondexploitatie heeft ultimo 2024 een boekwaarde van € 85,3 miljoen (2023: € 83,5 miljoen), met een verliesvoorziening van € 77,3 miljoen (€ 2023: € 70,7 miljoen). De toename van de verliesvoorziening hangt in belangrijke mate samen met de hogere toe te rekenen rente, zoals op de vorige pagina is toegelicht. Ten aanzien van de nog te realiseren opbrengsten heeft de gemeente in 2024 voor alle deelgebieden hernieuwde taxaties laten uitvoeren, hiermee is meer zekerheid verkregen over de gehanteerde uitgangspunten voor de waardering van de nog te realiseren grondopbrengsten. Tegelijkertijd constateren wij dat de gemeente in 2024 de civieltechnische ramingen en de plankostenramingen heeft geactualiseerd.
De bijstelling van de civieltechnische raming heeft geleid tot een vrijval van 5% onvoorziene kosten die nog in de ramingen waren opgenomen, hier staat tegenover dat een totale analyse van de verschillende deelgebieden heeft plaatsgevonden waarbij de gemeente een nadere invulling van de nog te verwachten kosten in de ramingen heeft opgenomen. Per saldo zou dit moeten leiden tot een betere inschatting van de werkelijke nog te realiseren kosten. Tijdens de controle hebben wij vastgesteld dat de bestedingen en verplichtingen aangegaan in het boekjaar niet volledig/nauwkeurig worden verrekend met de ramingen. Hierdoor bestaat het risico dat toekomstige kosten zowel in de ramingen als in de verplichtingen of in de boekwaarde zijn opgenomen, waardoor sprake is van een dubbeltelling van kosten. Wij adviseren de gemeente voor 2025 een proces in te richten ten aanzien van de afstemming van de werkelijke bestedingen en de aangegane verplichtingen ten opzichte van de (restant) ramingen van de civieltechnische kosten.
Middenzone GZP Wij hebben de nieuwe grondexploitatieopzet van Middenzone GZP gecontroleerd. Op basis van deze grondexploitatieberekening en de achterliggende stukken hebben wij vastgesteld dat de waardering van Middenzone toereikend is onderbouwd. De winstverwachting van Amstelwijck Wonen is gedaald, met name als gevolg van vertraging in het project met een latere einddatum tot gevolg De voortgang voor het project Amstelwijck Wonen is in het boekjaar 2024 beperkt geweest. Dit hangt vooral samen met wisselingen in het projectteam. De belangrijkste ontwikkeling in Amstelwijck Wonen is daarmee ook uitstel van de verwachte einddatum van het project, hetgeen leidt tot een hogere inschatting van de nog te realiseren plankosten. Dit heeft geleid tot een bijstelling van de verwachte winst van € 13,4 miljoen naar € 12,4 miljoen. Gezien de beperkte voortgang van het project is de winstname op het project nog beperkt. De uitgangspunten van de waardering van de grondexploitatie Dordtse Kil zijn beperkt gewijzigd ten opzichte van 2024, wij vragen specifieke aandacht voor de impact van de risico’s rond netcongestie De grondexploitatie Dordtse Kil betreft een grondexploitatie met een verwachte positieve eindwaarde van circa € 34,5 miljoen. De huidige voortgang van het project is beperkt, de verkopen van de bedrijventerreinen moeten nog volledig worden gerealiseerd.
Een belangrijk risico ten aanzien van de afzetbaarheid van bedrijventerreinen betreft netcongestie. Vanwege het risico dat aansluiting op het elektriciteitsnet voor grootverbruikers op dit moment beperkt mogelijk is, kan de verkoop en levering van kavels vertraging oplopen. De gemeente heeft dit risico voldoende in beeld en onderzoekt verschillende oplossingsrichtingen. Voor de verwachte afzet op de korte termijn (komend boekjaar) zijn reeds maatregelen getroffen.
30 ACCOUNTANTSVERSLAG 2024 – GEMEENTE DORDRECHT
4.4 Informatiewaarde van het jaarverslag We hebben enkele aanbevelingen waarmee de informatiewaarde van het jaarverslag vergroot kan worden. De paragraaf Bedrijfsvoering geeft voldoende inzicht in frauderisico’s en acties in het kader van frauderisicobeheersing. Observaties informatiewaarde jaarverslag Wij hebben vastgesteld, op grond van de verkregen informatie in onze controle, dat de jaarrekening en het jaarverslag verenigbaar zijn en voldoen aan de eisen in de BBV voor de vorm en inhoud van het jaarverslag. De kwaliteit en informatiewaarde van uw jaarverslag is verbeterd, wel hebben wij een aantal waarnemingen. Het jaarverslag biedt informatie over de realisatie ten opzichte van de uitgangspunten van het beleid. Daarnaast zijn paragrafen opgesteld over specifieke onderwerpen. In de basis is de kwaliteit van het jaarverslag voldoende. Onderstaand hebben wij een aantal waarnemingen opgenomen: In het jaarverslag is een samenvattend overzicht opgenomen met de realisatie per programma. Daarnaast worden tabellen gepresenteerd met de inhoudelijke en financiële realisatie van activiteiten. Dit geeft op een gestructureerde wijze een goed beeld van de realisatie. Gericht kan de lezer dan meer de diepte in voor een nadere toelichting. In de programma’s zijn indicatoren opgenomen met de realisatie daarvan.
Er wordt gereflecteerd op de indicatoren, maar niet altijd is sprake van een norm of doel. Het vergelijken ten opzichte van een norm levert meer informatie op. Nu blijkt niet duidelijk of de realisatie conform de verwachting is en in hoeverre daarmee de juiste beweging is ingezet.
Uw paragraaf ‘Bedrijfsvoering’ geeft voldoende inzicht in het fraudepreventieprogramma In onze controleverklaring hebben wij gerapporteerd over de risico-inschatting, onze verrichte werkzaamheden en materiële bevindingen ten aanzien van fraude. Daarbij hebben we ook aandacht besteed aan de toelichtingen die de gemeente Dordrecht heeft opgenomen in de paragraaf ‘Bedrijfsvoering’. Wij stellen vast dat de toelichting inzake frauderisicobeheersing ingaat op de verrichte acties en op de risico’s en de beheersmaatregelen. Ook wordt ingegaan op de vraag in hoeverre er fraudegevallen zijn geweest. Hiermee biedt dit voldoende inzicht. De paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ geeft inzicht in het vermogen om risico’s uit de bedrijfsvoering financieel op te vangen Naast het onderwerp fraude hebben wij in onze controleverklaring gerapporteerd over het vermogen van de gemeente Dordrecht om risico’s uit de reguliere bedrijfsvoering financieel op te vangen. De gemeente Dordrecht heeft in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ een beschrijving van de risico’s en de totstandkoming en omvang van het weerstandsvermogen opgenomen.
31 ACCOUNTANTSVERSLAG 2024 – GEMEENTE DORDRECHT
4.4 BBV, WNT en SiSa De gemeente Dordrecht leeft de wettelijke verslagleggingsregels (BBV) na en de Wet normering bezoldiging topfunctionarissen (WNT) na. Bij de controle van de specifieke uitkeringen die in de SiSa-bijlage 2024 worden verantwoord zijn enkele fouten en onzekerheden geconstateerd. Bevindingen ten aanzien van naleving van de wettelijke verslaggevingsregels Wij hebben vastgesteld dat gemeente Dordrecht de wettelijke verslagleggingsregels (BBV) heeft nageleefd. Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2024 van de gemeente Dordrecht niet strijdig zijn met de WNT en dat de jaarrekening 2024 van de gemeente Dordrecht voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT De Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) is met ingang van 2013 van toepassing. Doelstelling van de wet is te verhinderen dat instellingen in de publieke en semipublieke sectoren rechtens in staat zijn bovenmatige bezoldigingen toe te kennen. Voor gemeenten geldt dat de gemeentesecretaris en de griffier als topfunctionaris worden aangemerkt. De algemene bezoldiging voor een topfunctionaris mag voor 2024 niet meer bedragen dan € 233.000 per jaar. De externe accountant is belast met de controle op de naleving van de WNT door de instelling.
Overschrijding van de bezoldigingsnorm wordt aangemerkt als een onverschuldigde betaling, die door de topfunctionaris terugbetaald moet worden aan de instelling. Gebeurt dit niet, dan is BDO als accountant wettelijk verplicht om bij het ministerie melding te doen van deze onverschuldigde betaling. Wij hebben tevens een meldingsplicht indien u geen of onjuiste gegevens heeft gepubliceerd in de jaarrekening.
SiSa-bijlage Wij hebben de in de SiSa-bijlage van de jaarrekening 2024 genoemde specifieke uitkeringen gecontroleerd met inachtneming van de Nota verwachting accountantscontrole SiSa 2024. Op grond van ons onderzoek hebben wij bij uw specifieke uitkeringen geen fouten en onzekerheden geconstateerd die de voor SiSa geldende rapporteringstolerantie overschrijden (zie ook bijlage 5.1). In bijlage 1 van de Nota Verwachtingen Accountantscontrole 2024 wordt ingegaan op de Wet Inburgering 2021. Vanaf 1 januari 2022 is het nieuwe inburgeringsstelsel ingegaan waarin de Wet Inburgering 2021 wordt uitgevoerd door gemeenten en verantwoord in de SiSa-bijlage 2024. Uit onze werkzaamheden ten aanzien van de bestedingen 2024 en opvolging IB signalen uit eerdere jaren volgen geen controleverschillen en/of onzekerheden. In opzet zijn voldoende maatregelen opgenomen om het M&O-risico te mitigeren.
32 ACCOUNTANTSVERSLAG 2024 – GEMEENTE DORDRECHT
4.5 Belangrijke schattingsposten De belangrijke schattingsposten zijn over het algemeen neutraal van aard. Inherent aan het opmaken van een jaarrekening, is dat het college schattingen moet maken. Bepaalde schattingen kennen een (additionele) schattingsonzekerheid en zijn van bijzonder belang door hun invloed op de jaarrekening en doordat zij een hoge mate van schattingsonzekerheid vertonen. Een goed inzicht in de jaarrekening vereist kennis van deze posten. Als onderdeel van de controle hebben wij de oordeelsvormingen en besluiten van het college bij het maken van de schattingen beoordeeld op indicaties voor mogelijke tendentie bij het college. In het hierna opgenomen overzicht hebben wij van de jaarrekeningposten waaraan een belangrijke schatting ten grondslag ligt weergegeven of wij de schatting als conservatief, evenwichtig of optimistisch hebben aangemerkt. POST IN DE JAARREKENING
Immateriële vaste activa
Materiële vaste activa
Financiële vaste activa
Onderhanden werk, waaronder bouwgronden in exploitatie (en voorziening grondexploitaties)
conservatief
BEDRAG (x € 1.000)
3.988
690.279
117.776
70.374
evenwichtig
Oordeel 2024
Oordeel 2023
-
TOELICHTING SCHATTING De IMVA bestaan voor een belangrijk deel uit investeringen in het project Maasterras. De gemeente heeft voor het project Maasterras diverse subsidies vanuit het Rijk ontvangen. Wij constateren echter dat de gemeente deze subsidies op dit moment niet in mindering brengt op de waardering van de IVA, waar dit ons inziens wel zou mogen. Er is voldoende basis om deze kosten ten laste van de subsidies te brengen, omdat echter deels sprake is van een heroriëntatie op de inzet van de subsidies worden de kosten voorlopig administratief nog niet ten laste van de subsidie gebracht. Hiermee is de gemeente conservatief in de verantwoording van de subsidiebaten die samenhangen met deze geactiveerde kosten. Wij concluderen dat de afschrijvingstermijnen die door de gemeente gehanteerd worden in lijn zijn met de verwachte economische levensduur van de betreffende categorieën. Voor wat betreft de waardering van het vastgoed hebben wij de analyse van de huidige functies van het vastgoed beoordeeld en vastgesteld dat voor het vastgoed met een bedrijfseconomische functie geen afwaardering noodzakelijk is. Wij concluderen dat de inschattingen van het college ten aanzien van deze deelnemingen en (gerelateerde) leningen evenwichtig tot stand zijn gekomen. Wij constateren dat een afwaardering van deelnemingen en/of leningen niet noodzakelijk is.
Ten aanzien van de grondexploitaties constateren wij dat de gemeente voor het boekjaar 2025 geen opbrengstenstijging inrekent in de grondexploitaties. Er worden echter wel significante stijgingen van de woningenwaarden verwacht. De gemeente heeft dit standpunt echter onderbouwd door onder andere te wijzen op de verwachte kostenstijgingen voor bouwkosten, waarmee de verwachte waardestijging wordt gedempt. Daarnaast is voor zowel Stadswerven als Spuiboulevard in 2024 al een significante waardesprong in de grondopbrengsten zichtbaar, waarmee een deel van de verwachte stijging voor 2025 al lijkt te zijn verwerkt in de verwachtingen per 31 december 2024. Wij beoordelen een opbrengstenstijging van 0% voor 2025 als conservatief, maar wel passend binnen de bandbreedten en specifieke situatie van de Gemeente Dordrecht.
optimistisch, maar aanvaardbaar
33 ACCOUNTANTSVERSLAG 2024 – GEMEENTE DORDRECHT
4.5 Belangrijke schattingsposten De belangrijke schattingsposten zijn over het algemeen neutraal van aard. POST IN DE JAARREKENING Uitzettingen korter dan een jaar – overige vorderingen
Voorziening Wethouders
BEDRAG (x € 1.000) 21.133
5.892
Oordeel 2024
Oordeel 2023
TOELICHTING SCHATTING Voor het saldo van de debiteuren is een voorziening gevormd. Op basis van onze controle van de hiervoor gehanteerde uitgangspunten concluderen wij dat de voorziening voor dubieuze debiteuren en daarmee de waardering van de debiteuren toereikend is bepaald. De voorziening voor wethouder pensioenen (APPA) per eind 2024 is onderbouwd door actuariële berekeningen van een externe serviceorganisatie. Deze organisatie heeft de uitgangspunten uit de circulaire van het ministerie gebruikt. Wij constateren dat in lijn met eerdere jaren een aantal aanspraken van wethouders niet is meegenomen in de waardering van de voorziening, dit betreft de aanspraken van wethouders die zijn ontstaan voor invoering van het BBV. Met de invoering van de Wtp (Wet toekomst pensioenen) is echter een eenmalige uitstroom van middelen te verwachten bij overdracht van deze rechten naar het ABP. Het totale over te dragen recht dat nu niet is gewaardeerd bedraagt circa € 2,5 miljoen. Zie nadere toelichting op pagina 12.
Voorziening FLO
10.878
conservatief
evenwichtig
De voorziening FLO (functioneel leeftijdsontslag) per eind 2024 is onderbouwd met netto contante waarde berekeningen van een externe serviceorganisatie. Wij hebben de uitgangspunten die door de externe partij zijn gehanteerd getoetst. De uitgangspunten zijn logisch en betrouwbaar.
optimistisch, maar aanvaardbaar
34 ACCOUNTANTSVERSLAG 2024 – GEMEENTE DORDRECHT
5. Bijlagen
5.1 Bevindingen SiSa-bijlage
35 ACCOUNTANTSVERSLAG 2024 – GEMEENTE DORDRECHT
5.1 Bevindingen SiSa-bijlage Bij de controle van de specifieke uitkeringen die in de SiSa-bijlage 2024 worden verantwoord zijn enkele fouten en onzekerheden geconstateerd Inleiding Bij de jaarrekening wordt als bijlage de SiSa-verantwoording toegevoegd. De gemeente Dordrecht heeft de rechtmatige totstandkoming van de SiSa-bijlage getoetst. In onderstaande tabel zijn de te rapporteren bevindingen opgenomen: STREKKING CONTROLEVERKLARING 2024 Strekking controleverklaring getrouwheid (jaarrekening)
Goedkeurend
Strekking controleverklaring rechtmatigheid (SiSa-bijlage)
Goedkeurend
Op grond van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden, artikel 5, lid 4, rapporteren wij in dit rapport over de fouten en onzekerheden van de specifieke uitkeringen die in 2024 in het kader van SiSa worden verantwoord. Per regeling is aangegeven of, en zo ja welke financiële fouten of onzekerheden zijn geconstateerd. NR. A21
D8
SPECIFIEKE UITKERING OF OVERIG Regeling specifieke uitkering ter voorkoming van georganiseerde en ondermijnende jeugdcriminaliteit 2023 Regeling specifieke uitkering ter voorkoming van georganiseerde en ondermijnende jeugdcriminaliteit 2023 Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp aan gedupeerden kinderopvangtoeslagproblematiek 2021 Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp aan gedupeerden kinderopvangtoeslagproblematiek 2021 Regeling specifieke uitkering kwijtschelding gemeentelijke belastingen Regeling specifieke uitkering kwijtschelding gemeentelijke belastingen Regeling specifieke uitkering Informatiepunten Digitale Overheid Regeling specifieke uitkering Informatiepunten Digitale Overheid Onderwijsachterstandenbeleid 2023-2026 (OAB)
D8
Onderwijsachterstandenbeleid 2023-2026 (OAB)
A21 B2 B2 C62 C62 C92 C92
FOUT OF ONZEKERHEID Fout
FINANCIËLE OMVANG IN €
TOELICHTING FOUT/ONZEKERHEID
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
Fout
-
-
Onzekerheid
-
-
Onzekerheid Fout Onzekerheid Fout Onzekerheid Fout Onzekerheid
36 ACCOUNTANTSVERSLAG 2024 – GEMEENTE DORDRECHT
5.1 Bevindingen SiSa-bijlage Bij de controle van de specifieke uitkeringen die in de SiSa-bijlage 2024 worden verantwoord zijn geen onrechtmatigheden geconstateerd. NR.
SPECIFIEKE UITKERING OF OVERIG
FOUT OF ONZEKERHEID
D10
Volwasseneneducatie
Fout
-
-
Volwasseneneducatie Regeling regionale aanpak voortijdig schoolverlaten 2020– 2024 D12 Regeling regionale aanpak voortijdig schoolverlaten 2020– 2024 D12A Regeling regionale aanpak voortijdig schoolverlaten 2020– 2024 D12A Regeling regionale aanpak voortijdig schoolverlaten 2020– 2024 D14 Regeling specifieke uitkering inhalen COVID-19 gerelateerde onderwijsvertragingenonderwijsvertragingen D14 Regeling specifieke uitkering inhalen COVID-19 gerelateerde onderwijsvertragingen
Onzekerheid
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
D21
Specifieke uitkering impuls jongerencultuur
Fout
-
-
D21 D23
Specifieke uitkering impuls jongerencultuur Regeling eenmalige specifieke uitkering en subsidies lokale bibliotheekvoorzieningen Regeling eenmalige specifieke uitkering en subsidies lokale bibliotheekvoorzieningen
Onzekerheid
-
-
-
-
-
-
E3
Subsidieregeling sanering verkeerslawaai
Fout
-
-
E3
Subsidieregeling sanering verkeerslawaai
Onzekerheid
-
-
E44
Tijdelijke impulsregeling klimaatadaptatie 2021–2027
Fout
-
-
E44
Tijdelijke impulsregeling klimaatadaptatie 2021–2027
Onzekerheid
-
-
E53
Regeling specifieke uitkering Schone Lucht Akkoord
Fout
-
-
E53
Regeling specifieke uitkering Schone Lucht Akkoord
Onzekerheid
-
-
D10 D12
D23
Fout Onzekerheid Fout Onzekerheid Fout Onzekerheid
Fout Onzekerheid
FINANCIËLE OMVANG IN €
TOELICHTING FOUT/ONZEKERHEID
37 ACCOUNTANTSVERSLAG 2024 – GEMEENTE DORDRECHT
5.1 Bevindingen SiSa-bijlage Bij de controle van de specifieke uitkeringen die in de SiSa-bijlage 2024 worden verantwoord zijn geen onrechtmatigheden geconstateerd. NR. E58 E58
SPECIFIEKE UITKERING OF OVERIG Tijdelijke regeling specifieke uitkering bodem overbruggingsjaar 2021 Tijdelijke regeling specifieke uitkering bodem overbruggingsjaar 2021
FOUT OF ONZEKERHEID Fout Onzekerheid
FINANCIËLE OMVANG IN €
TOELICHTING FOUT/ONZEKERHEID
-
-
-
-
E97
Tijdelijke regeling specifieke uitkering bodem 2023
Fout
-
-
E97 E103
Tijdelijke regeling specifieke uitkering bodem 2023 Tijdelijke stimuleringsregeling slim, veilig, doelmatig en duurzaam gebruik van mobiliteitsinfrastructuur 2023-2027 (SiSa tussen medeoverheden) Tijdelijke stimuleringsregeling slim, veilig, doelmatig en duurzaam gebruik van mobiliteitsinfrastructuur 2023-2027 (SiSa tussen medeoverheden) Specifieke uitkering woningbouw op korte termijn door bovenplanse infrastructuur Specifieke uitkering woningbouw op korte termijn door bovenplanse infrastructuur Tijdelijke regeling specifieke uitkering mobiliteitspakketten ten behoeve van woningbouw Tijdelijke regeling specifieke uitkering mobiliteitspakketten ten behoeve van woningbouw
Onzekerheid
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
Tijdelijke regeling uitkering bodemopgaven 2024-2030
Fout
-
-
Tijdelijke regeling uitkering bodemopgaven 2024-2030
Onzekerheid
-
-
E116
Specifieke uitkering NL2120 gemeente Dordrecht
Fout
-
-
E116
Specifieke uitkering NL2120 gemeente Dordrecht
Onzekerheid
-
-
F20
Regeling specifieke uitkering Impulsaanpak winkelgebieden
Fout
-
-
F20
Regeling specifieke uitkering Impulsaanpak winkelgebieden
Onzekerheid
-
-
E103 E104 E104 E110 E110 E113 E113
Fout Onzekerheid Fout Onzekerheid Fout Onzekerheid
38 ACCOUNTANTSVERSLAG 2024 – GEMEENTE DORDRECHT
5.1 Bevindingen SiSa-bijlage Bij de controle van de specifieke uitkeringen die in de SiSa-bijlage 2024 worden verantwoord zijn geen onrechtmatigheden geconstateerd. NR. F51 F51 G2 G2 G2A G2A G3 G3 G3A G3A G4 G4 G4A G4A
SPECIFIEKE UITKERING OF OVERIG Eenmalige specifieke uitkering in verband met de uitvoering van ontwikkelplannen (pilots) ten behoeve van Actieagenda MKB-dienstverlening Eenmalige specifieke uitkering in verband met de uitvoering van ontwikkelplannen (pilots) ten behoeve van Actieagenda MKB-dienstverlening Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet_gemeentedeel 2024 Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet_gemeentedeel 2024 Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet_totaal 2023 Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet_totaal 2023 Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004 (uitsluitend kapitaalverstrekking)_gemeentedeel 2024 Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004 (uitsluitend kapitaalverstrekking)_gemeentedeel 2024 Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004 (uitsluitend kapitaalverstrekking)_totaal 2023 Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004 (uitsluitend kapitaalverstrekking)_totaal 2023 Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo)_gemeentedeel 2024 Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo)_gemeentedeel 2024 Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo)_totaal 2023 Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo)_totaal 2023
FOUT OF ONZEKERHEID Fout Onzekerheid Fout Onzekerheid Fout Onzekerheid Fout Onzekerheid Fout Onzekerheid Fout Onzekerheid Fout Onzekerheid
FINANCIËLE OMVANG IN €
TOELICHTING FOUT/ONZEKERHEID
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
39 ACCOUNTANTSVERSLAG 2024 – GEMEENTE DORDRECHT
5.1 Bevindingen SiSa-bijlage Bij de controle van de specifieke uitkeringen die in de SiSa-bijlage 2024 worden verantwoord zijn geen onrechtmatigheden geconstateerd. NR.
SPECIFIEKE UITKERING OF OVERIG
FOUT OF ONZEKERHEID
G10
Wet inburgering 2021_ gemeentedeel 2024
Fout
Onzekerheid Wet inburgering 2021_ gemeentedeel 2024 Kwijtschelden publieke schulden SZW-domein hersteloperatie Fout kinderopvangtoeslagaffaire_gemeentedeel 2024 G12 Kwijtschelden publieke schulden SZW-domein hersteloperatie Onzekerheid kinderopvangtoeslagaffaire_gemeentedeel 2024 G12A Kwijtschelden publieke schulden SZW-domein hersteloperatie Fout kinderopvangtoeslagaffaire_ totalen 2023 G12A Kwijtschelden publieke schulden SZW-domein hersteloperatie Onzekerheid kinderopvangtoeslagaffaire_ totalen 2023 Fout G13 Onderwijsroute _ deel gemeente 2024 Onzekerheid G13 Onderwijsroute _ deel gemeente 2024 G10 G12
FINANCIËLE OMVANG IN €
TOELICHTING FOUT/ONZEKERHEID
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
H4
Regeling specifieke uitkering stimulering sport
Fout
-
-
H4 H12
Regeling specifieke uitkering stimulering sport Regeling specifieke uitkering lokale preventieakkoorden of preventieaanpakken Regeling specifieke uitkering lokale preventieakkoorden of preventieaanpakken Specifieke uitkering versterking voor sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en de sociale basis 2023-2026 Specifieke uitkering versterking voor sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en de sociale basis 2023-2026
Onzekerheid
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
H35
Specifieke uitkering SPUK IZA-doelen 2023-2026
Fout
-
-
H35 H37
Specifieke uitkering SPUK IZA-doelen 2023-2026 Regeling specifieke uitkering niet beoogde kosten jeugdzorg vanwege verblijf in gemeente Regeling specifieke uitkering niet beoogde kosten jeugdzorg vanwege verblijf in gemeente
Onzekerheid
-
-
-
-
-
-
H12 H30 H30
H37
Fout Onzekerheid Fout Onzekerheid
Fout Onzekerheid
40 ACCOUNTANTSVERSLAG 2024 – GEMEENTE DORDRECHT
5.1 Bevindingen SiSa-bijlage Bij de controle van de specifieke uitkeringen die in de SiSa-bijlage 2024 worden verantwoord zijn geen onrechtmatigheden geconstateerd. NR. SPECIFIEKE UITKERING OF OVERIG H39B Regeling specifieke uitkering domein-overstijgend samenwerken_zonder centraal persoon_2024 (SiSa tussen medeoverheden) H39B Regeling specifieke uitkering domein-overstijgend samenwerken_zonder centraal persoon_2024 (SiSa tussen medeoverheden)
FOUT OF ONZEKERHEID Fout Onzekerheid
FINANCIËLE OMVANG IN €
TOELICHTING FOUT/ONZEKERHEID
-
-
-
-
J4
Regiodeals 5e tranche
Fout
-
-
J4
Regiodeals 5e tranche
Onzekerheid
-
-
Specifieke uitkering woningbouwimpuls
Fout
-
-
Specifieke uitkering woningbouwimpuls Beleidsregeling subsidies Budget Investeringen Ruimtelijke Kwaliteit (BIRK) Beleidsregeling subsidies Budget Investeringen Ruimtelijke Kwaliteit (BIRK)
Onzekerheid
-
-
-
-
-
-
J32
Regeling specifieke uitkering ventilatie in scholen
Fout
-
-
J32 J41B
Regeling specifieke uitkering ventilatie in scholen Regeling specifieke uitkering Regeling flexibele inzet woningbouw (SiSa tussen medeoverheden) Regeling specifieke uitkering Regeling flexibele inzet woningbouw (SiSa tussen medeoverheden)
Onzekerheid
-
-
-
-
-
-
J55
Aanpak energiearmoede
Fout
-
-
J55
Aanpak energiearmoede
Onzekerheid
-
-
J75
Regiodeals 3e tranche (Was L5)
Fout
-
-
J75
Regiodeals 3e tranche (Was L5)
Onzekerheid
-
-
J9 J9 J25 J25
J41B
Fout Onzekerheid
Fout Onzekerheid
41 ACCOUNTANTSVERSLAG 2024 – GEMEENTE DORDRECHT
5.1 Bevindingen SiSa-bijlage Bij de controle van de specifieke uitkeringen die in de SiSa-bijlage 2024 worden verantwoord zijn geen onrechtmatigheden geconstateerd. NR. J94 J94 J95 J95
SPECIFIEKE UITKERING OF OVERIG Regeling houdende regels verstrekking specifieke uitkering aan gemeenten verduurzaming [...] van eigenaars, woonverenigingen en wooncoöperaties Regeling houdende regels verstrekking specifieke uitkering aan gemeenten verduurzaming [...] van eigenaars, woonverenigingen en wooncoöperaties Regeling specifieke uitkering regionale structuur Nationaal Programma Lokale Warmtetransitie Regeling specifieke uitkering regionale structuur Nationaal Programma Lokale Warmtetransitie
FOUT OF ONZEKERHEID Fout Onzekerheid Fout Onzekerheid
FINANCIËLE OMVANG IN €
TOELICHTING FOUT/ONZEKERHEID
-
-
-
-
-
-
-
-
Regeling kansrijke wijk
Fout
-
-
J100
Regeling kansrijke wijk
Onzekerheid
-
-
J105
Regeling specifieke uitkering startbouwimpuls
Fout
-
-
J105
Regeling specifieke uitkering startbouwimpuls
Onzekerheid
-
-
J106
Tijdelijke regeling specifieke uitkering gebiedsbudget
Fout
-
-
J106 J107
Tijdelijke regeling specifieke uitkering gebiedsbudget Meerjarige stimuleringsregeling flex- en transformatiewoningen (2023) Meerjarige stimuleringsregeling flex- en transformatiewoningen (2023) Meerjarige regeling specifieke uitkering herstructurering volkshuisvesting Meerjarige regeling specifieke uitkering herstructurering volkshuisvesting
Onzekerheid
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
J209
Meerjarige regeling voor huisvesting aandachtsgroepen
Fout
-
-
J209
Meerjarige regeling voor huisvesting aandachtsgroepen
Onzekerheid
-
-
J100
J107 J109 J109
Fout Onzekerheid Fout Onzekerheid
42 ACCOUNTANTSVERSLAG 2024 – GEMEENTE DORDRECHT
5.1 Bevindingen SiSa-bijlage Bij de controle van de specifieke uitkeringen die in de SiSa-bijlage 2024 worden verantwoord zijn geen onrechtmatigheden geconstateerd. NR. K1 K1 K28 K28 M16 M16
SPECIFIEKE UITKERING OF OVERIG Regeling aankoop woningen onder een hoogspanningsverbinding Regeling aankoop woningen onder een hoogspanningsverbinding Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid
FOUT OF ONZEKERHEID Fout Onzekerheid Fout Onzekerheid
FINANCIËLE OMVANG IN €
TOELICHTING FOUT/ONZEKERHEID
-
-
-
-
-
-
-
-
Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne
Fout
-
-
Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne
Onzekerheid
-
-
43 ACCOUNTANTSVERSLAG 2024 - <KLANTNAAM>