Aanpak Energiebesparing 2023-2030.pdf

We gebruiken hierbij een simulatietool (digital twin) die inzicht geeft in de huidige energiebehoefte en het beschikbare lokale aanbod, en waarmee we ook toekomstige scenario’s kunnen onderzoeken. Dit maakt het mogelijk om vraag en aanbod op lokaal niveau op elkaar te laten aansluiten. Het oprichten van een lokaal energiegemeenschap is één van de mogelijke resultaten. De koppeling met de uitgifte van de nog vrije kavels op Distripark nemen we ook mee in het onderzoek. Dit project is onderdeel van het Interreg-COPPER programma en wordt dus grotendeels gefinancierd door Europa. Verder gaan we met digital twin op nog één (mogelijk 2) ander bedrijventerrein aan de slag om te komen tot besparing en oplossing energiesysteem (start q1 2024). En voor het havengebied wordt momenteel een zeehavenvisie opgesteld waarin we de duurzaamheidsdoelen versterken in samenwerking met Havenbedrijf Rotterdam. Platform Duurzame Bedrijven Dordrecht participeert in het platform Duurzame Bedrijven. Het platform vormt de schakel tussen bedrijven die aan de slag willen en zich willen laten inspireren, en de koplopers. Verschillende koplopers uit Dordrecht en de regiogemeenten zijn aangesloten bij het platform. Jaarlijks organiseren we een Duurzame Bedrijvenroute.

3.3

Agenda 2023-2024

Plan van aanpak Verduurzaming Bedrijfsterreinen (top 5) We gaan samen met o.a. OZHZ en het programma Economie een plan van aanpak opstellen en uitvoeren. Energiebesparing in de gebouwde omgeving moet in de aanpak verankerd worden zodat we intern kunnen samenwerken in de communicatie. De eerste stap in het ontwikkelen van de bedrijventerreinenaanpak is het uitvoeren van een gedetailleerde nulmeting. Dit onderzoek wordt uitgevoerd door de OZHZ. Met de nulmeting kunnen we prioritering aanbrengen, bijvoorbeeld in de bedrijventerreinen met bouwjaren voor 1992 en gebouwen van lage energetische kwaliteit die kansrijk zijn voor energiebesparing. Of het voorkomen van grootverbruikers. We beginnen met vijf terreinen. Op die terreinen gaan we als eerste aan de slag. In de aanpak willen we meer vraag-gestuurd gaan werken en maatwerk leveren aan de hand van de behoeftes van bedrijven. Dit zal betekenen dat we een participatie traject zullen op zetten waarin we in gesprek gaan met bedrijven en pandeigenaren over hun visie en behoeftes. Naar aanleiding van de gesprekken verwachten we in te zetten op informeren, adviseren, stimuleren en ondersteunen waar nodig. Het plan van aanpak is de 1e helft 2024 gereed

Communicatiestrategie We ontwikkelen een communicatiestrategie voor bedrijven om de opgave tot 2030 te ondersteunen. Om bedrijven niet te overspoelen met gemeentelijke ambities en doelen, is het essentieel dat de strategie integraal wordt opgezet zodat we communicatie uitingen kunnen combineren, zowel van de gemeente als van de OZHZ. Het doel van de communicatiestrategie is informeren en stimuleren. Dat willen we doen via een campagne die inspeelt op behoeftes en drijfveren van bedrijven om energie te besparen. De focus ligt hierbij op de hoe-vraag van bedrijven en we doen een beroep op de verantwoordelijkheid van gebouweigenaren. Daarbij sluiten we aan bij bestaande kanalen, zoals het We Do platform voor de Dordtse Mkb, het zakelijk loket en het platform Duurzame Bedrijven. De communicatiestrategie is het 1e kwartaal van 2024 naar verwachting gereed.

36

Bijlage. Samenvatting Dordtse Isolatie aanpak

Samenvatting Dordtse Isolatie-Aanpak 2023-2026 In het politiek akkoord 2022-2026 stelt de gemeente Dordrecht de ambitie om in 2040 klimaatneutraal zijn. Ook wil de gemeente voor 2030 30% energie besparen. Samen met woningcorporaties en particuliere huiseigenaren gaat Dordrecht de slechtste energielabels (EFG) voor 2030 uitfaseren. Dit is in lijn met het landelijke beleid om voor 2030 1,5 miljoen woningen te isoleren. De helft hiervan zijn koopwoningen. Om deze doelstellingen te realiseren heeft de Gemeente Dordrecht de Dordtse Isolatie Aanpak 2023-2026 opgesteld (kortweg: DIA 2023- 2026). In 2023 vragen we 2,2 miljoen euro aan uit het Nationaal Isolatieprogramma voor het opstellen en uitvoeren van deze lokale aanpak. In 2024 en 2025 kunnen we nog aanvullende bedragen aanvragen tot een totaal van ca. 7,5 miljoen euro (het totaalbedrag van de toekomstige uitkeringen is nog niet bekend). Het NIP is specifiek bedoeld voor koopwoningen met energielabels D of slechter en een WOZ-waarde onder het gemeentelijk gemiddelde van 308 duizend euro. In de Dordtse Isolatie-Aanpak (DIA) 2023-2026 ligt de focus op de besteding van middelen uit de eerste tranche van het NIP. Daarnaast heeft de gemeente beschikking over uitvoeringsgelden van het Klimaatakkoord (CDOKE) en middelen die zijn toegekend in het Politiek Akkoord.

2

3

Duurzaamheid en verlaging energierekening Het doel van de DIA 2023 - 2026 is tweeledig: bijdragen aan het bereiken van duurzaamheidsdoelstellingen en het verlagen van de energierekening voor de inwoners. Dordrecht hanteert de Isolatiestandaard. Dit is een landelijke standaard die objectief bepaalt of een woning voldoende geïsoleerd is en gereed is om aardgasvrij te verwarmen. Van de 58 duizend woningen in Dordrecht zouden er op grond van deze standaard nog tussen de 39 en 48 duizend geïsoleerd moeten worden. Hiervan zijn 10.300 koopwoningen met energielabel D of lager. De genoemde aantallen zijn een inschatting. Sommige gebouweigenaren hebben de woningen al wel geïsoleerd, maar nog geen (nieuw) energielabel aangevraagd. De aantallen zijn dus waarschijnlijk te hoog ingeschat. Van de koopwoningen met label D of lager hebben in ieder geval 5.540 eigenaren een relatief laag inkomen en vermogen. Het CBS heeft dit voor iedere gemeente berekend. Daarop is de rijksbijdrage gebaseerd die de gemeente ontvangt uit het Nationaal Isolatieprogramma. De meest kwetsbare groep bestaat uit 488 huishoudens ( ‘minima’ ). Dit zijn woningeigenaren met een slecht geïsoleerde woning, die ook energietoeslag ontvangen.

Tabel 1: Kerncijfers lokale aanpak koopwoningen

Kerncijfers lokale aanpak koopwoningen

Woningen

Totaal koopwoningen met een DEFG-label (excl. monumenten)

10.300

Koopwoningen met een DEFG-label én een WOZ-waarde < € 308.000

7.200

Koopwoningen ‘lokale aanpak’: DEFG-label en laag inkomen/vermogen (bron CBS),

5.540

Koopwoningen met een DEFG-label; WOZ-waarde < € 308.000 én energietoeslag

488

4

Alle woningen op landelijke isolatiestandaard in 2040 De gemeente Dordrecht wil uiteindelijk alle woningen op de landelijke isolatiestandaard hebben. Het isoleren van slecht geïsoleerde koopwoningen van eigenaren die (financiële) steun nodig hebben valt onder deze doelstelling. Als er nu naar schatting nog 39 tot 48 duizend woningen onvoldoende zijn geïsoleerd, zouden er gemiddeld tussen de 2.300 en 2.800 woningen per jaar geïsoleerd moeten worden om deze doelstelling in 2040 te bereiken. Echter, de meeste eigenaren isoleren hun hele huis niet in één keer, maar doen dit stapsgewijs. We schatten in, dat per woning 2,5 bouwdelen geïsoleerd moeten worden om aan de landelijke isolatiestandaard te voldoen. We gaan er daarnaast vanuit dat woningeigenaren gemiddeld 1,2 bouwdelen aanpakken per isolatie-ingreep (verbouwing waarbij minstens één onderdeel van een woning wordt geïsoleerd). Dit betekent dat gemiddeld tussen de 2.900 en 3.500 isolatie-ingrepen per jaar nodig zijn.

Onderscheid in doelgroepen Binnen de DIA 2023-2026 onderscheiden we verschillende doelgroepen. Dit onderscheid is nodig, omdat iedere doelgroep een andere behoefte heeft. De landelijke regelingen en subsidies zijn ook gekoppeld aan specifieke doelgroepen.

Tabel 2: Doelgroepen van de DIA 2023-2026 in aantal woningen. Woningen kunnen in één, geen, of meerdere doelgroepen vallen.

Doelgroep Grondgebonden koopwoningen met (D)EFG-labels (excl. monumenten)

Koopwoningen in een (gemengde) VvE met een (D)EFG-label (excl. monumenten) Koopwoningen met een (D)EFG-label in startwijken van de Transitievisie Warmte (excl. monumenten).

Aantallen woningen DEFG: 8.000 Waar binnen EFG: 6.900 DEFG: 2.400 Waar binnen EFG: 1.900 DEFG: 2.400 Waar binnen EFG: 2.100

Activiteitenprogramma De DIA omvat een programma met nieuwe activiteiten en regelingen. Deze komen boven op de activiteiten die Dordrecht al uitvoert in het kader van de energiebesparing. Zo kan Dordrecht de NIP-middelen doelmatig besteden en de doelstellingen behalen. Het activiteitenprogramma heeft een breed aanbod voor ondersteuning van de verschillende typen woningeigenaren. Daarnaast kunnen we vanuit de NIP-gelden financiële ondersteuning bieden aan eigenaren en acties uitvoeren om de doelgroepen te activeren (figuur 1). Het activiteitenprogramma richt zich op de koopwoningen met een (D)EFG label. Het merendeel van deze woningen ligt in het gebied Dordrecht-West. In deze wijk voldoet 26,4% van de koopwoningen aan de NIP-criteria. Dit percentage is hoger dan het gemiddelde in Dordrecht (18,7%). Dordt- West is focusgebied vanuit het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid. Binnen dit gebied is de wijk Crabbehof aangewezen als warmtewijk vanuit de Transitievisie Warmte. Het warmtenet ligt hier inmiddels. We gaan woningeigenaren met een (D)EFG label woning ondersteunen. De groep koopwoningeigenaren die in 2022/2023 in aanmerking komt voor energietoeslag heeft de hoogste prioriteit. Deze groep (ca. 490 woningeigenaren) kan de meeste ondersteuning gebruiken.

Het activiteitenprogramma bevat twee programmalijnen: de eerste lijn omvat de ondersteunende activiteiten, zoals de uitvoeringsorganisatie en het monitoren van de resultaten. De tweede lijn gaat over het activeren, ondersteunen en ontzorgen van woningeigenaren. Ook de financiële steun hoort daarbij. De kern van het activiteitenprogramma bestaat uit de tweede lijn: het ontzorgen en activeren van de doelgroepen, om zoveel mogelijk woningeigenaren te bereiken, en daarnaast financiële ondersteuning, met extra middelen voor de 490 kwetsbaarste koopwoningeigenaren (tabel 3).

5

6

Kosten en baten De DIA 2023 – 2026 bevat een uitvoeringsprogramma dat loopt van 2023 tot en met 2026, waarna er een evaluatie plaatsvindt en een nieuw activiteitenprogramma nodig is. Voor de eerste periode is een begroting opgesteld. Het betreft een raming. Bij de verdere uitwerking van de aanpak krijgen we een beter inzicht in de kosten. Hiervoor stellen we een projectplan op.

Kosten Personeelskosten

Kosten voor (financiële) regelingen en out-of-pocket kosten

2,6 miljoen

6,5 miljoen

Dekking •

2,6 miljoen vanuit de uitkering ‘Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid’ (CDOKE)

•

5,5 miljoen vanuit de SpUk Lokale Aanpak Isolatie (‘NIP-regeling’)

•

1 miljoen vanuit de ‘Reserve PA 2022-2026 Versnelling Energietransitie’

Er is onderscheid gemaakt in arbeidskosten en out-of-pocketkosten (inhuur en inkoop) en regelingen (subsidies of vouchers voor woningeigenaren). De totale lasten van de DIA 2023-2026 bedragen 9,1 miljoen euro gedurende de programmaperiode. Ter dekking van deze kosten worden de volgende middelen ingezet: •

Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid (CDOKE): voor de bekostiging van inhuur van personeel en de inzet van vast personeel. Voor Dordrecht is tot en met 2025 6,4 miljoen euro beschikbaar, waarvan 2,6 miljoen wordt ingezet in de DIA 2023-2026.

•

SpUk Lokale Aanpak Isolatie (‘NIP-regeling’): voor de bekostiging van de aanpak voor de isolatie van koopwoningen. Voor Dordrecht gaat dit om 7,5 miljoen euro, waarvan 5,5 miljoen euro binnen de programmaperiode 2023-2026 valt. Van dit bedrag is reeds 2,2 miljoen euro aangekondigd en aan te vragen in 2023.

•

Middelen uit Politiek Akkoord: gemeente Dordrecht verwacht in de programmaperiode 1 miljoen euro uit de ‘Reserve PA 2022-2026 Versnelling Energietransitie’ in te zetten voor de DIA 2023-2026.

Het uitgangspunt is om de NIP-middelen zoveel mogelijk te gebruiken voor concrete isolatiemaatregelen bij de doelgroep. Dit kan via vouchers of een subsidie. Eventueel kunnen we maximaal 15% van de NIP-middelen benutten voor ondersteuning van woningeigenaren. Als we de activiteiten verder uitwerken, kunnen we bepalen of dit nodig is. Het zou dan bijvoorbeeld gaan om het adviseren en begeleiden (ontzorgen) van woningeigenaren, maar ook om het organiseren van collectieve inkooptrajecten.

7

Voortdurend monitoren Het programma heeft een meerjarige opzet. Er zijn nog onzekerheden. Deze kunnen invloed hebben op de mate waarin woningeigenaren daadwerkelijk gebruik maken van het ondersteuningsaanbod en de financiële regelingen. In het activiteitenprogramma hebben we aannames gebruikt die gebaseerd zijn op ervaringen uit het verleden. Deze dateren van voor de stijging van de energie- en materiaalprijzen en de personeelsschaarste. Ook was er toen minder aandacht voor onderwerpen als duurzaamheid en energiebesparing. Daarom is het belangrijk de DIA voortdurend te monitoren en bij te sturen waar dat nodig is. Monitoring is ook nodig om verantwoording af te kunnen leggen over de NIP-gelden. RVO heeft daarvoor een format en richtlijnen ter beschikking gesteld. De gemeente Dordrecht vraagt ook aan haar uitvoeringspartners om de nodige gegevens bij te houden. Zo kan de gemeente achteraf goed de subsidiegelden verantwoorden. Figuur 1: Onderdelen lokale aanpak koopwoningen Activatie op twee niveaus

Financiele ondersteuning

Intensieve activatie voor NIP-doelgroep

Isolatievoucher voor NIP-doelgroep (ook doe-het-zelf)

Zeer intensieve activatie in startwijken transitievisie warmte

Extra voucherbedrag voor minima

Extra ondersteuning voor minima

In startwijken: aanbod voor aansluiting warmtenet

Collectieve inkoopacties

Doe-het-zelfondersteuning

VvE-ondersteuning

Schaalbaar, langjarig ondersteuningsaanbod

8

Tabel 3: Overzicht van programmalijnen en onderliggende activiteiten en regelingen van de DIA

Activatie van de doelgroepen Informeren, aansporen en activeren van woningeigenaren om aan de slag te gaan met isolatie. Activiteit

Toelichting

De bestaande campagne ‘Slim Energie Besparen Dordrecht’ wordt waar nodig ingezet of geïntensiveerd. De campagne Communicatie-campagne

maakt gebruik van leefstijlprofielen om boodschappen zoveel mogelijk toe te spitsen op de doelgroep. De campagne houdt ook rekening met laaggeletterdheid en culturele achtergrond.

Beoogd effect

Beter geïnformeerde woningeigenaren en meer gebruik van ondersteuningsaanbod

Intensieve activatie van woningeigenaren met DEFGenergielabels en een lage WOZ-waarde in startwijken Intensieve activatie met extra ondersteuning

vanuit de Transitievisie Warmte. In ieder geval ook van de woningeigenaren die energietoeslag hebben ontvangen. Dit loopt via inzet van Energiehulp. Zij gaan langs de deuren en bieden maatwerkadvies van een energieadviseur, inclusief

Verhoogd gebruik van het ondersteuningsaanbod, uiteindelijk meer geïsoleerde woningen

hulp bij het aanvragen van subsidies en financieringen. Huis-aan-huisactivatie door een professionele partij van eigenaren die niet behoren tot de startwijken vanuit de Intensieve activatie

Transitievisie Warmte of tot de ontvangers van energietoeslag. Deze doelgroep krijgt niet de volledige ontzorging, zoals de prioritaire doelgroep.

Activatie van VvE’s

Verhoogd gebruik van het ondersteuningsaanbod, uiteindelijk meer geïsoleerde woningen

Individuele benadering van zowel woningeigenaren in een VvE

Verhoogd gebruik van het

als VvE-besturen en beheermaatschappijen.

ondersteuningsaanbod voor VvE’s

9

Schaalbaar, langjarig (2023) ondersteuningsaanbod Activiteiten voor verschillende typen woningeigenaren, schaalbaar zodat grote aantallen eigenaren geholpen kunnen worden, en langjarig zodat eigenaren en uitvoerders zekerheid hebben. Activiteit

Algemene en inhoudelijke informatievoorziening voor Digitaal energieloket en

particulieren die de eigen woning willen verduurzamen.

klantenservice

Momenteel loopt dit via het Regionaal Energieloket. Dit is onderhevig aan een meerjarige aanbestedingsprocedure.

Fysiek energieloket

Beoogd effect

Toelichting

Digitale ontzorging en ondersteuning van alle woningeigenaren die isoleren

Inzet van een fysiek energieloket in een of meerdere wijken

Zichtbaarheid en ondersteuning

(winkel of mobiele unit). De gemeente onderzoekt de opties

en informatievoorziening in de

hiervoor.

wijk

De gemeente organiseert samen met een uitvoeringspartner collectieve inkoop- en adviesacties voor particulieren. Zij Collectieve inkoop en advies

kunnen tegen lagere kosten isolatie en ventilatie inkopen

Isolatie van ca. 2.300

isolatie en ventilatie voor

en ontzorgd worden.. De acties worden voor meerdere jaren

eengezinswoningen in de

eengezinswoningen

gepland en gecommuniceerd, zodat zowel woningeigenaren

programmaperiode

als uitvoerders (aannemers) zekerheid hebben en zo investeringsbeslissingen en capaciteit kunnen organiseren. Een aanpak voor verduurzaming van VvE’s, bestaand uit een quickscan door een adviseur die technisch advies uitbrengt VvE-aanpak

en ook adviseert over financiële opties. De aanpak maakt onderscheid in kleine en grote VvE’s. De gemeente werkt de VvE-aanpak in 2023 nader uit in een plan van aanpak.

Isolatie van ca. 900 VvEwoningen in programmaperiode

10

Gericht op praktische ondersteuning van particulieren die zelf hun Doe-het-zelversaanpak

huis verduurzamen, zonder inzet van aannemers. De gemeente werkt samen met de andere Drechtsteden aan een regionale aanpak.

Isolatie van ca. 400 woningen van doe-het-zelvers in de programmaperiode.

De Wet natuurbescherming (Wnb) verplicht alle gebouweigenaren om natuurinclusief te isoleren om beschermde diersoorten, zoals Collectieve ontheffing Wnb

vleermuizen, niet te verstoren. Dit vergt ecologisch onderzoek, mitigerende maatregelen en een ontheffing van de Wnb. De gemeente onderzoekt samen met de regio, de Omgevingsdienst en de Provincie of een collectieve aanpak mogelijk is, die kosten en moeite wegneemt bij gebouweigenaren.

Minder kosten en moeite c.q. belemmeringen vanuit de Wnb voor gebouweigenaren

11

Financiële ondersteuning Gerichte financiële ondersteuning van de doelgroep van het Nationaal Isolatieprogramma.

Activiteit

Toelichting

Beoogd effect

Stimuleringslening

Woningeigenaren in Dordrecht die energiebesparende

Financiering bieden voor

Energiezuinig Wonen

maatregelen voor hun huis willen, kunnen bij de gemeente een

woningeigenaren.

(Bestaand)

lening aanvragen.

Subsidie- of voucherregeling

Regeling waarbij particulieren een voucher of subsidie uit de

Financieel ondersteunen

uit de NIP-middelen

NIP-gelden kunnen krijgen van de gemeente als zij voldoen

van particulieren uit de NIP-

aan de NIP-eisen (DEFG-label en een WOZ-waarde onder

doelgroep, verhoogde deelname

308.000). Deze subsidie mag gestapeld en gecombineerd

aan de collectieve inkoopactie.

worden met alle andere landelijke en lokale regelingen, zoals ISDE en subsidie uit het Volkshuisvestingsfonds. Dit is ook toegankelijk voor doe-het-zelvers. De regeling moet nog nader worden uitgewerkt. Een eerste gedachte is, om een basisbedrag van maximaal 1.330 euro per woning te subsidiëren, met een extra bedrag van 650 euro voor ontvangers van de energietoeslag (minima).