5b. Jaarstukken 2020 GR Kiltunnel.pdf

Jaarstukken 2020

Concept jaarstukken Exploitatiejaar 2020

Inhoud 1.

Directieverslag

4

1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6 1.7 1.8 1.9

COVID-19 Renovatie Personeel en organisatie Automatisering Veiligheid, gezondheid en welzijn Vorming en opleiding Onderhoud tunnel en tolplein c.a. Verkeer Veiligheid en incidenten

5 7 10 13 14 15 15 17 17

2.

Jaarverslag

19

2.1 2.1.1 2.1.2 2.1.3 2.1.4 2.1.5

Programmaverantwoording Wat is bereikt? Wat is er voor gedaan? COVID-19 Wat heeft het gekost Overzicht van algemene dekkingsmiddelen

19 19 21 22 23 23

2.2 2.2.1 2.2.1.1 2.2.1.2 2.2.1.3 2.2.2 2.2.3 2.2.4 2.2.5 2.2.6 2.2.7

Paragrafen Kentallen, weerstandsvermogen en risicobeheersing Kentallen Weerstandsvermogen en risicobeheersing Risico's en beheersmaatregelen Onderhoud kapitaalgoederen Financiering Bedrijfsvoering Verbonden partijen Lokale heffingen Grondbeleid

24 24 24 25 26 28 30 32 38 38 38

3.

Jaarrekening

39

3.1 3.2 3.2.1 3.3 3.4 3.5 3.6 3.7 3.8 3.8.1 3.9 3.10

Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling Overzicht van baten en lasten Toelichting op het overzicht van baten en lasten Overzicht van incidentele baten en lasten Overzicht aanwendingen onvoorzien Overzicht van structurele mutaties in de reserve Rechtmatigheidsanalyse Wet normering topinkomens Balans per 31 december Toelichting op de balans Taakvelden EMU-saldo

39 41 42 43 43 43 43 44 45 46 50 51

4. 5.

Controleverklaring accountant Bijlagen

52 56

5.1 5.2

Staat van activa Staat van leningen

56 57

6.

Vaststelling

58

Concept jaarstukken 2020 Pagina 3 van 58

Leeswijzer Voor u liggen de concept jaarstukken over het verantwoordingsjaar 2020. De jaarstukken bestaan uit het directieverslag, het jaarverslag, de jaarrekening en de bijlagen. In het directieverslag worden de ontwikkelingen in het verantwoordingsjaar behandeld. Het jaarverslag bestaat conform het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) uit de programmaverantwoording en de financiële paragrafen. Ten slotte worden in de jaarrekening het overzicht van baten en lasten, de balans en de toelichting daarop gegeven.

1.

Directieverslag Voorwoord 2020 is een jaar geweest van een aantal opmerkelijke gebeurtenissen. In het jaarverslag zal nader op deze gebeurtenissen worden ingegaan. Al vroeg in het jaar werd Nederland geconfronteerd met de COVID-19 pandemie. Een virus dat razendsnel en wereldwijd om zich heen greep en forse economische schade en leed berokkende. Veranderingen in leefbaarheid, welzijn, gezondheidszorg en economie (om er een paar te noemen) waren en zijn nog steeds het gevolg hiervan. Ook de Kiltunnel is hier niet aan ontkomen. Zo waren en zijn er ingrepen in werkomstandigheden en personele bezetting noodzakelijk. De voor de Kiltunnel financiële effecten van de pandemie zijn significant maar tot dusver overzichtelijk en beheersbaar. Gelukkig is de Kiltunnel in 2020 verschoond gebleven van persoonlijk leed. Ondanks dat de COVID-19 pandemie zich in 2020 voor het eerst manifesteerde is nog voor het vaststellen van de jaarstukken 2019 in hoofdstuk 2 en hoofdstuk 3 van deze jaarstukken uitgebreid verslag gedaan van de organisatorische en financiële impact van deze pandemie. Het e.e.a. is behandeld als “gebeurtenis na balansdatum”. In het derde kwartaal van 2020 is de in het najaar van 2019 gesloten bouwteamovereenkomst met de aannemingscombinatie Mourik/Dynniq (VOF sKILs) opgeleverd.

Opdrachtgever en opdrachtnemer hebben zich een klein jaar bezig gehouden met het verder detailleren en engineeren van de projectspecificatie voor de renovatie van de tunnel ten einde een maakbaar totaalontwerp te kunnen presenten. Aan de hand van dit totaalontwerp zullen de komende jaren de tunnel en het tolplein c.a. grondig worden gerenoveerd en vernieuwd. Op 28 oktober 2020 is hiervoor de aannemingsovereenkomst gesloten.

Concept jaarstukken 2020 Pagina 4 van 58

1.1

COVID-19

1.1.1

Inleiding Alle bedrijfsvoeringstaken vinden plaats binnen de eigen organisatie. Op 31-12-2020 bestaat de organisatie uit 22 mensen in vaste dienst. Daarnaast worden via Tempo-Team 10 mensen uit een vaste pool ingehuurd. Evident dat deze kleine organisatie bijzonder kwetsbaar is voor onder meer onheil van buitenaf en dat er, binnen de mogelijkheden, alles aan gedaan wordt om uitval te voorkomen. Uitval kan leiden tot verstoring in de processen van de backoffice maar kan evenzo verstoring teweeg brengen in de processen op het tolplein. In het uiterste geval is het niet meer mogelijk om tolgelden te verrekenen en zelfs de tunnel te bewaken.

1.1.2

Maatregelen De COVID-19 pandemie, de zorgen onder het personeel over mogelijke besmetting vanwege de vele contacten met passanten en natuurlijk de onderlinge contacten, de door de minister afgekondigde maatregelen etc. hebben geleid tot passende maatregelen. Dit is gebeurd in overleg met de GGD ZHZ en op basis van de informatie van het RIVM. Vanaf woensdag 26 februari 2020 zijn onder meer de volgende maatregelen genomen: meerdere automatische dispensers met handalcohol, zoals die gebruikt worden in de medische omgeving, zijn op verschillende plekken geplaatst; verschillende andere desinfectiemiddelen op basis van alcohol zijn ter beschikking gesteld aan het personeel; een protocol handen wassen is nadrukkelijk onder de aandacht gebracht; mondkapjes, handschoenen, tissues en desinfecterende tissues zijn ter beschikking gesteld; in de tolcabines zijn spatschermen geplaatst; herhaaldelijk zijn schriftelijke instructies en voorlichting verstrekt met informatie over het coronavirus en hoe medewerkers dienen te handelen als ze gezondheidsklachten vertonen; Concept jaarstukken 2020 Pagina 5 van 58

-

-

aanpassingen zijn gedaan in het bezettingsrooster voor medewerkers op het tolplein; een protocol crisisbedrijf is overeengekomen. Dit protocol betreft de bemensing omtrent de Bediening en bewaking Kiltunnel bij personele uitval en is tot stand gekomen na overleg tussen de veiligheidsbeambte van de Kiltunnel en onder meer de veiligheidsregio, Rijkswaterstaat en de Westerscheldetunnel. Op 20 maart is dit protocol vastgesteld. dagelijks (werkdagen) worden deurkrukken, werkplekken etc. door de interieurverzorgster gedesinfecteerd; vergaderingen met medewerkers van buiten de organisatie zijn en worden zo veel als mogelijk geannuleerd. Als alternatief wordt gebruik gemaakt van MS teams.

Om videovergaderen en thuiswerken mogelijk te maken zijn al snel een aantal IT-materialen zoals extra beeldschermen, microfoons, camera’s en laptops met de daarbij behorende softwarelicenties aangeschaft. Dit betekent dat alle kantoormedewerkers ook thuis - soms in beperkte mate - hun werkzaamheden kunnen uitvoeren. Vergaderingen kunnen nu ook vanuit huis plaatsvinden, onder meer m.b.v. Skype voor bedrijven, Zoom en MS teams. Na de aangescherpte maatregelen in het najaar zijn nogmaals een aantal IT-materialen aangeschaft om het thuiswerken te optimaliseren.

Om de ernst van de COVID-19 pandemie dagelijks onder de aandacht te houden is op de tekstborden van het tolplein de tekst “Met elkaar, voor elkaar” geplaatst. Daarnaast zijn vlaggen opgehangen met overeenkomstige tekst en aan de gebouwen zijn attentiestickers geplaats.

De virusuitbraak brengt met zich mee dat de verkeersdruk significant is afgenomen (zie grafiek hierna). Door de werkzaamheden aan de Wantijbrug begin van het jaar was de verkeersdruk op werkdagen al teruggelopen van 15.000 motorvoertuigen per etmaal naar 13.500 motorvoertuigen. Na de door de minister in maart uitgebrachte gedragsregels in verband met COVID-19 is de verkeersdruk op werkdagen eind maart tot ca. 8.000 motorvoertuigen per etmaal teruggelopen. Dit verminderde aanbod betekende in deze periode een halvering van de inkomsten. De grafiek laat zien dat de verkeersdruk dit jaar niet meer naar het verwachte niveau, zoals die in januari was, is hersteld en dat hierdoor de tolopbrengsten ook achterblijven op de begroting.

Concept jaarstukken 2020 Pagina 6 van 58

Verkeersdruk per kalenderweek in aantallenmotorvoertuigen (mvt) 100.000 90.000 80.000 70.000 60.000 50.000 40.000 30.000 20.000 10.000 0 1

3 5

7 9 11 13 15 17 19 21 23 25 27 29 31 33 35 37 39 41 43 45 47 49 51 53

In week 28 behaalde de aantallen weer nagenoeg het oude niveau waarna de vakantieperiode zich aandiende waardoor het aanbod weer daalde. De dip in week 45 wordt veroorzaakt door een tolvrij weekeinde, i.v.m. werkzaamheden in opdracht van Rijkswaterstaat, waarin niet wordt geteld. De daling in week 52 is het gevolg van de Lock down. Veel uitgaven blijven overigens wel gelijk, bijvoorbeeld voor technisch onderhoud, nodig voor de veiligheid en instandhouding van de tunnel, en voor vaste salarislasten voor personeel. In z’n algemeenheid kan gesteld worden dat, naast de effecten van de COVID-19 maatregelen, het financiële resultaat van de Kiltunnel altijd trend houd met de (regionale)economische ontwikkelingen: economische groei betekent een vergelijkbare groei in inkomsten, economische krimp, in dit geval veroorzaakt door de COVID-19 maatregelen betekent een vergelijkbare krimp in inkomsten. Het e.e.a. heeft er in geresulteerd dat het financiële resultaat van 2020 achter blijft op de begroting.

1.2

Renovatie

1.2.1

Bouwteamovereenkomst In een samenwerkingsovereenkomst tussen opdrachtgever en opdrachtnemer - de invulling van de bouwteamovereenkomst - is vanaf augustus 2019 gewerkt aan het verder uitwerken van de projectspecificatie. Hiermee is uiteindelijk het bestek gereed samengesteld waarin een maakbaar ontwerp is vastgelegd voor de renovatie van de tunnel, tolplein, kantoor en buitenomgeving. Met de oplevering en goedkeuring van het bestek, in week 29, is de bouwteamfase afgerond.

1.2.2

Aannemingssom Na afronding van de bouwteamfase zijn de onderdelen van het bestek op niveau van leveringen, hoeveelheden en productie geprijsd. Deze prijzen zijn vastgelegd in een zogenaamde inschrijvingsstaat, die de basis vormt voor de periodieke betalingen in de uitvoeringsfase.

Concept jaarstukken 2020 Pagina 7 van 58

1.2.3

Opdrachtverlening Op 28 september heeft de opdrachtverlening plaatsgevonden door het ondertekenen van de aannemingsovereenkomst. Oorspronkelijk stond dit moment gepland als een feestelijk moment waarbij de bestuurders van het wegschap een specifieke rol hadden. Echter, door gehoor te geven aan de strengere zogenaamde coronamaatregelen v.a. 13 september 2020, heeft het sluiten van de aannemingsovereenkomst in zeer klein comité plaatsgevonden.

1.2.4

Duurzaamheid Meer dan in de projectspecificatie is verlangd is aandacht besteed aan duurzaamheid. Zo wordt voor de temperatuurbeheersing in het kantoor onder meer gebruik gemaakt van “groene palen”. Hiermee wordt warmte uit de bodem gehaald voor het verwarmen en koelen van de kantooromgeving. Voorts wordt gebruik gemaakt van regenwater in de sanitaire voorzieningen en worden de luifel van het tolplein en het dak van het dienstgebouw optimaal benut voor het installeren van Photo Voltaic (PV) panelen. Daarnaast wordt er voor een betere en energiezuinige temperatuurbeheersing driedubbel glas geplaatst en wordt de vloer van de kantooromgeving voorzien van PCM panelen (Phase Change Material). Deze panelen accumuleren warmte of koude en dragen deze warmte of koude af bij temperatuurverandering. Door al deze maatregelen zal een energieneutraal gebouw worden gerealiseerd. Naast aandacht voor energiereductie is ook aandacht besteed aan gezondheid. De tunnel zal worden voorzien van een aantal fijnstof ionisatie units. Deze units zullen het uitgestoten fijnstof in de tunnel ioniseren, waardoor deze deeltjes elkaar gaan binden en de status fijnstof verlaten. Hierdoor zullen met name de fietsers die gebruik maken van de tunnel, minder dan thans het geval is worden bloot gesteld aan fijnstof.

Om de duurzaamheidsgedachte/-plicht meer accent te geven, zichtbaar te maken, zal op het nieuwe tolplein gebruik worden gemaakt van een houten geleiderail en zullen verkeersborden worden geplaatst die zijn samengesteld uit rijstvlies.

Concept jaarstukken 2020 Pagina 8 van 58

1.2.5

Uitvoering In het najaar van 2020 is daadwerkelijk gestart met de uitvoering van de werkzaamheden. Allereerst is gewerkt aan het verbreden van de noordelijke berm ter plaatse van het tolplein. Hiermee is ruimte gemaakt voor de zogenaamde onderbouw van het nieuwe kantoor wat in 2021 ter hand zal worden genomen. Om de werkzaamheden aan te kondigen is op een voor het verkeer zichtbare plaats een bouwbord/informatiebord geplaatst.

1.2.6

Grafische user interface Voor de 3B laag (Bedienen, Besturen en Bewaken) wordt een geheel vernieuwde user interface ontwikkeld. Deze user interface is overzichtelijk, gemakkelijk in bediening en kent vele bedienings- en bewakingsmogelijkheden. Vanaf deze interface kunnen alle technische installaties worden bewaakt en bestuurd. Periodiek vindt afstemming plaats omtrent de voortgang van de ontwikkeling hiervan. Uiteraard worden ook de tolbeambten hierbij betrokken.

Concept jaarstukken 2020 Pagina 9 van 58

1.3

Personeel en organisatie

1.3.1

Versterking organisatie In augustus 2019 is de adjunct-directeur (1 fte) in vaste dienst aangesteld en in het voorjaar van 2020 is een arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd gesloten met een stafmedewerker (0,889 fte). Hiermee is invulling gegeven aan de afspraken die in oktober 2018 met het algemeen bestuur zijn gemaakt om de organisatie te versterken. Daarnaast is de interieurverzorgster, die al vele jaren via een schoonmaak bedrijf was ingehuurd, op 1 november 2020 in vaste dienst gekomen (0,431 fte). Hiermee wordt een significante besparing op de schoonmaakkosten gerealiseerd.

1.3.2

Arbeidsvoorwaardenregeling Overeenkomstig de Wet normalisering rechtspositie ambtenaren (Wnra) is per 1 januari 2020 de Arbeidsvoorwaardenregeling Wegschap Tunnel Dordtse Kil (AW) alsmede de Aanvullende arbeidsvoorwaardenregeling Wegschap Tunnel Dordtse Kil (AAW) in werking getreden. De rechtspositie van de medewerkers is vanaf die datum gebaseerd op het burgerlijk wetboek in plaats van op het ambtenarenrecht. Echter, de bijzondere status van de werknemers is met het inwerking treden van de AW en de AAW niet veranderd. Zij blijven ambtenaar en werken voor het publieke belang. Daarnaast worden de cao-afspraken betreft de sector gemeenten zo goed als mogelijk gevolgd. De AW en de AAW zijn gevat in een mooi handzaam boekwerkje.

1.3.3

Integriteit In de AAW is de Gedragscode integriteit opgenomen. De inleenkrachten hebben de gedragscode via het uitzendbureau ontvangen. De code geeft de medewerkers richting en handvatten voor integer en betrouwbaar handelen. Integriteit is vooral een kwestie van instelling. Daarom wordt ook bovenal een beroep gedaan op de eigen verantwoordelijkheid van de werknemer. Van de leidinggevenden wordt het goede voorbeeld verwacht. Integriteit is ten minste één keer per jaar onderwerp van gesprek tijdens het werkoverleg en/of functioneringsgesprek. Alle medewerkers - ook inleenkrachten - hebben op 8 januari mondeling een eed of belofte afgelegd ten overstaan van de directeur. Nieuwe medewerkers leggen de eed of belofte af binnen de eerste werkweek. In de AAW is tevens de Regeling Melding vermoeden misstand opgenomen, met daarin de procedure voor het omgaan met vermoedens van misstanden binnen de organisatie. In 2020 zijn geen meldingen gedaan cq klachten ingediend.

Concept jaarstukken 2020 Pagina 10 van 58

1.3.4

Salarissen Vanaf 1 januari 2020 ontvangen de medewerkers geen papieren loonstrook meer. De salarisstroken en de jaaropgaven worden gepubliceerd op een beveiligde site van salarisverwerker ADP. Alle medewerkers hebben van ADP inloggegevens ontvangen waarmee zij hun persoonlijke salarisstroken (en jaaropgaven) kunnen inzien en downloaden. Overeenkomstig het arbeidsvoorwaardenakkoord voor de sector Gemeenten 2019-2020, zijn de salarissen op 1 januari, 1 juli en op 1 oktober met 1% gestegen.

1.3.5

Werkplekken De werkplekken noord 3 en zuid 3, die normaliter hoogst zelden worden gebruikt, zullen tijdens de renovatie van belang zijn om de doorstroming van het verkeer te garanderen. Hiervoor zijn deze werkplekken geoptimaliseerd en - net als in de midden cabine - voorzien van elektrische schuiframen. Met deze optimalisatie is bereikt dat deze werkplekken 24 uur per dag en 7 dagen in de week ingezet kunnen worden. In het kader van de bestrijding van de COVID-19 pandemie zijn deze werkplekken ook voorzien van spatschermen en desinfectiematerialen.

1.3.6

Dienstfietsen Begin van het jaar is de Wantijbrug - vanwege werkzaamheden in opdracht van Rijkswaterstaat een aantal weekenden afgesloten geweest. Hierdoor was de Kiltunnel via de Wantijbrug voor motorvoertuigen onbereikbaar. Verkeer moest gebruik maken van een omleiding binnen stedelijk gebied van Dordrecht of omrijden via A15 en A16. Omdat de Wantijbrug in deze periode vaak wel voor fietsers was opengesteld, zijn er elektrische dienstfietsen aangeschaft en aan de medewerkers ter beschikking gesteld. Voorts worden deze dienstfietsen door directievoerders en toezichthouders gebruikt tijdens de uitvoering van de renovatie. Met de aankoop van deze fietsen is besloten om ook een passende fietsenstalling te plaatsen, zodat de fietsen en bromfietsen van de medewerkers onder de overkapping gestald kunnen worden.

1.3.7

Werkoverleg De medewerkers worden op de hoogte gehouden van de vorderingen die te maken hebben met de renovatie. Tijdens het werkoverleg op 22 juli 2020 is een presentatie gehouden met beeldmateriaal, over wat de renovatie behelsd en hoe de eindsituatie gaat worden. Voorts is een presentatie en demonstratie gehouden van de te ontwikkelen grafische interface (GUI) waarmee de tolbeambten de technische installaties van de tunnel kunnen bewaken en zo nodig in het geautomatiseerde proces kunnen ingrijpen. Tevens zal met gebruikmaking van de GUI de veiligheid van het verkeer worden bewaakt.

Concept jaarstukken 2020 Pagina 11 van 58

1.3.8

Contract uitzendbureau Voor een deel van de bezetting op het tolplein worden uitzendkrachten via Tempo-Team ingehuurd. Aangezien de overeenkomst met Tempo-Team in het voorjaar van 2020 afliep moest opnieuw worden aanbesteed. Voorbereidende werkzaamheden waren al in 2018 gestart. In oktober 2019 is via TenderNed de openbare aanbesteding van uitzenddiensten gepubliceerd. Op 27 januari 2020 is één inschrijving ontvangen. Deze inschrijver (Tempo-Team) is op 13 februari met een voldoende beoordeeld. Nadat op 21 februari 2020 nog verificatie interviews zijn gehouden is de dienst op die zelfde dag aan Tempo-Team gegund. De overeenkomst is aangevangen op 29 april 2020, heeft een looptijd van 12 maanden en kan 3 maal met 12 maanden worden verlengd. De Kiltunnel is in dit traject bijgestaan door een aanbestedingsjurist.

1.3.9

Controle accountant De controle van de jaarrekening 2019 heeft op 10 tot 13 februari plaats gevonden. Naar aanleiding van deze controle is de staat van activa opnieuw ingericht, zodat deze optimaal aansluit op de BBV richtlijnen. Daarnaast zijn nog vóór het vaststellen van de jaarstukken 2019 hierin extra paragrafen opgenomen omtrent de COVID-19 pandemie. Uiteraard heeft de pandemie geen invloed op de resultaten 2019, maar in de jaarstukken is de tekst toegevoegd als “gebeurtenis na balansdatum”.

1.3.10

Interim-controle accountant Eind oktober is een interim-controle uitgevoerd door medewerkers van Deloitte. De controle is uitgevoerd op afstand. D.w.z. er is geen locatiebezoek geweest. Alle benodigde en of gevraagde documenten zijn digitaal aan Deloitte verzonden. De controle was - evenals voorgaande jaren - primair gericht op de processen rondom inkopen, betalingen, opbrengsten, personeel, treasury, administratie en verslaglegging. Er waren geen significante bevindingen over hetgeen is gecontroleerd.

Concept jaarstukken 2020 Pagina 12 van 58

1.4

Automatisering

1.4.1

Tolcentrale Het tolsysteem maakt gebruik van de software van TolCentrale 4 (TC4). Voor het einde van het groot onderhoud zal de nieuwe versie hiervan opgeleverd worden, TolCentrale 5 (TC5). De software hiervan wordt afgestemd op de nieuwe betaalmogelijkheden die de passant heeft in de tolstraten. Na het groot onderhoud en de implementatie van TC5 kunnen passanten, zonder tussenkomst van de tolbeambte, in elke tolstraat hun telecard opladen en contactloos betalen met een pinpas. Daarnaast wordt de aansturing van signaleringsborden op het tolplein (denk aan de borden boven de tolstraten) en de bediening van de kassa’s gemoderniseerd. Dit gebeurt allemaal vanuit TC5 en hiervoor wordt o.a. de Grafische User Interface (GUI) ontwikkeld voor het gebruik door de tolbeambten. Het ontwerp van het klantenpaneel en de GUI gebeurt in samenwerking met de leverancier van de tolcentrale en met een ontwerpbureau, waarbij met name gelet wordt op bedieningsgemak. Voor TC5 geldt dat de gehele architectuur, zowel software als hardware, wordt vernieuwd/gemoderniseerd. De inmiddels 100.000 telecards die in omloop zijn blijven bij TC5 bruikbaar. Voor de ontwikkeling van TC5 is een overeenkomst gesloten met BTG Electronics Design uit Oud Beijerland. Totdat deze vijfde generatie tolcentrale operationeel is moet het huidige tolsysteem optimaal blijven functioneren.

Daarom is er, gelijk aan voorgaande jaren, periodiek onderhoud gepleegd en zijn er waar nodig onderdelen vernieuwd.

1.4.2

Kantoorautomatisering Voor het in stand houden van de kantoorautomatisering en het veiligstellen van (historische) data is een contract gesloten met IC-Automatisering uit Dirksland. Deze partij voert elke twee maanden de noodzakelijke onderhoudswerkzaamheden, updates, checks enz. uit. Voorts is bij de automatiseerder een voorziening geplaatst voor remote back-up. Deze back-up wordt 3 maal per dag uitgevoerd en wordt vervolgens voor 90 dagen veilig gesteld. Naast de remote back-up vindt er ook nog een online back-up plaats, op een server die fysiek in een ander ruimte is geplaatst als de primaire server.

1.4.3

Thuiswerken In het kader van de bestrijding COVID-19 is extra automatiseringsmateriaal, zoals laptops, beeldschermen, camera’s, softwarelicenties etc. aangeschaft en door IC-Automatisering geïnstalleerd om het thuiswerken mogelijk te maken.

Concept jaarstukken 2020 Pagina 13 van 58

1.5

Veiligheid, gezondheid en welzijn

1.5.1

Fijnstof Evident dat er bij de renovatie ook grote zorg uitgaat naar de werkplek van de tolbeambten. Naast goede voorzieningen wordt ook aandacht besteed aan de optimale inrichting van de werkplek met een goede luchtbehandeling. Ondanks een goede luchtbehandeling hebben de tolbeambten nog steeds te maken met fijnstof in dieselmotorenemissie. Om dit fijnstof af te vangen worden er ionisatie units geplaatst (Palmaris), die het fijnstof ioniseren waardoor de fijnstof deeltjes gaan binden en de status fijnstof daardoor verlaten. Hierdoor worden de tolbeambten nog minder dan thans het geval is, blootgesteld aan fijnstof.

1.5.2

Tolcabines De werkplekken in de straten noord 1 en zuid 1 zijn ingericht als permanente werkplekken. Hiervoor zijn extra voorzieningen aangebracht om het verblijf in deze kleine ruimte enigszins te veraangenamen. De werkplekken in de straten 2 en 3 zijn werkplekken zonder enige secundaire voorzieningen. Echter met de renovatie in zicht waarbij juist deze werkplekken langdurig bezet zullen moeten worden, is gestart om ook deze tolcabines zodanig in te richten dat het verblijf minder onaangenaam wordt.

1.5.3

Werkplek voorzieningen De tolbeambten hebben een functie die met name zittend (en afwisselend staand) wordt uitgeoefend. Om hen de mogelijkheid te bieden om tijdens het werk meer te bewegen zijn de werkplekken in de midden cabine voorzien van een stoelfiets.

1.5.4

Keuring arbeidsmiddelen Arbeidsmiddelen zoals gereedschappen, machines en installaties, hijs- en hefmiddelen moeten optimaal functioneren en mogen op de werkplek geen gevaar opleveren. Daarom moeten deze arbeidsmiddelen periodiek geïnspecteerd/gekeurd worden voor tijdige opsporing van slijtage, veroudering of verslechtering. Dat is vastgelegd in de Arbowet. Ook dit jaar zijn alle arbeidsmiddelen goedgekeurd.

Concept jaarstukken 2020 Pagina 14 van 58

1.5.5

EHBO-materiaal/AED Volgens de Arbowet moet elk bedrijf beschikken over een goed gevulde en complete EHBOvoorziening. Dit betekent ook dat het bedrijf er voor moet zorgen dat er niets ontbreekt en dat alle materialen in een goede conditie zijn. Net zoals andere jaren heeft de leverancier alle EHBOmateriaal bij de Kiltunnel gekeurd en zo nodig zijn spullen vervangen of aangevuld. Daarnaast heeft het jaarlijks onderhoud plaatsgevonden van de AED’s in het kantoorgebouw en de midden cabine van het tolplein.

1.6

Vorming en opleiding

1.6.1

Opleidingen Ondanks de beperkingen die volgen uit de COVID-19 bestrijding heeft een aantal medewerkers toch een cursus/workshop kunnen volgen, waaronder een cursus Beheerder Brandmeld- en ontruimingsalarminstallatie en een (online) cursus Preventiemedewerker. De jaarlijks terugkerende herhalingstrainingen voor Bedrijfshulpverlener zijn vanwege de coronamaatregelen komen te vervallen.

1.6.2

Opleiding Calamiteitenbestrijding voor tolbeambten In september heeft een aantal tolbeambten een training Calamiteitenbestrijding gevolgd. Deze training is een verplicht onderdeel in het Tunnelveiligheidsplan en gericht op het waken over de veiligheid van de weggebruiker. Medewerkers zijn gewezen op mogelijk voorkomende incidentscenario’s en hebben geleerd wat bij deze scenario’s de afgesproken aanpak is. Deze aanpak is vastgelegd in het calamiteitenbestrijdingsplan, hetgeen weer afgestemd is met de hulpverlening. Met de aanpak volgens het calamiteitenbestrijdingsplan weten hulpverleners en tolbeambten wat ze in voorkomend geval van elkaar kunnen verwachten.

1.7

Onderhoud tunnel en tolplein c.a.

1.7.1

Onderhoud zwart, grijs, groen en wit Het onderhoud aan het asfalt en belijning wordt - met uitzondering van de tunnel en tolplein uitgevoerd onder directievoering en toezicht van de provincie. Het onderhoud aan de bermen en watergangen wordt eveneens in opdracht van de provincie uitgevoerd. Evident dat hierover periodiek overleg plaatsvindt met de betreffende medewerkers van de provincie Zuid-Holland.

1.7.2

Vast onderhoud Jaarlijks worden overeenkomsten gesloten voor het uitvoeren van onderhoudswerkzaamheden aan de tunnel en het tolplein. Schoonmaakwerkzaamheden, inspecties, controles, reparaties en eventuele kleine leveringen et cetera zijn in de onderhoudscontracten met de verschillende marktpartijen geborgd. Het betreft onderhoudscontracten waarin het onderhoud aan tunnel(veiligheid)installaties, energievoorziening, klimaatinstallaties, tolsystemen etc. is geborgd. Hoewel bij het uitvoeren van onderhoud rekening wordt gehouden met de geplande renovatie, kan uit reguliere controles en inspecties blijken dat vernieuwingen of reparaties noodzakelijk zijn. Die kunnen dus niet worden uitgesteld. Concept jaarstukken 2020 Pagina 15 van 58

Het correctief vervangen van defecte onderdelen of het preventief vervangen van onder meer kwetsbare onderdelen zal dus blijven bestaan. Zo zijn er in 2020 slagbomen, tunnelverlichting, signaalgevers, onderdelen van de tolinstallatie en telecard antennes etc. vervangen en hebben er verbeterwerkzaamheden plaatsgevonden. Voorts zijn er reparaties uitgevoerd aan het asfalt. 1.7.3

Schonen van pompkelders en riolering Tot het vast onderhoud behoort tevens het onderhoud van de riolering. Het schonen van de riolering is van groot belang. Immers bij onvoldoende functionerende riolering (bijvoorbeeld als gevolg van vervuiling) is de kans aanzienlijk dat bij regenval het water niet via de riolering afgevoerd kan worden maar op het wegdek aanwezig blijft, hetgeen een groot gevaar vormt voor het wegverkeer. Om dit te voorkomen heeft de Kiltunnel een reinigingsprogramma dat jaarlijks wordt gevolgd. Daarnaast hebben er extra reinigingswerkzaamheden plaatsgevonden n.a.v. verstoppingen ter plaatse van het tolplein.

1.7.4

Kathodische bescherming Om de klemstrippen van de waterdichte afdichting van de tunnel te behoeden voor verdere deformatie is in 2020 een onderzoek gestart of het aanbrengen van een kathodische bescherming mogelijk is en uitkomst biedt. De noodzaak hiervoor is gelegen in het feit dat de waterdichtheid van de tunnel blijvend moet worden geborgd. Het onderzoek wordt verricht in COB-verband zodat ook Rijkswaterstaat in dit onderzoek haar vakmanschap kan aanwenden.

1.7.5

Vervangingen, reparaties en verbeteringen Naast het vaste onderhoud zijn in het verantwoordingsjaar meerdere correctieve werkzaamheden en verbeteringen uitgevoerd. Deze werkzaamheden hadden onder andere betrekking op de C2000 installatie als gevolg van gewijzigde frequenties, de slagboominstallaties op het tolplein en de verkeerssignalering.

Concept jaarstukken 2020 Pagina 16 van 58

1.8

Verkeer

1.8.1

Verkeersdruk Als gevolg van de zogenaamde COVID-19 maatregelen is er ruim 14% minder verkeer ten opzichte van 2019. In 2020 zijn er 3,774 miljoen betalende weggebruikers het tolplein gepasseerd. Als gevolg van de corona maatregelen en de werkzaamheden aan de Wantijbrug en Rijksweg N3 is dit volume significant minder (-13%) dan begroot.

1.8.2

Grootverbruikers Een aantal bedrijven gebruikt een zogenaamde bedrijvenkaart. Bij een bedrijvenkaart wordt de administratie omtrent datum en tijdstippen van passeren, tarief en rijrichting door de Kiltunnel verzameld. Vervolgens krijgen deze bedrijven achteraf de hierbij behorende nota omtrent de vorige maand. Deze nota wordt met een bedrag verhoogd voor de vergoeding van algemene kosten/administratiekosten. De hoogte van deze vergoeding is afhankelijk van het aantal kaarten dat het bedrijf in bezit heeft. Per 1 januari 2020 is deze vergoeding structureel verlaagd en onafhankelijk van het aantal kaarten wat een bedrijf in bezit heeft. Naast de belangstelling voor de telecard is ook de belangstelling voor de bedrijvenkaart gegroeid. In 2020 zijn er 24 bedrijven bij gekomen die gebruik maken van deze mogelijkheid. Daarnaast zijn er 14 bedrijven gestopt.

1.9

Veiligheid en incidenten

1.9.1

Veiligheidsbeambte In overeenstemming met het bepaalde in artikel 5 van de Wet aanvullende regels veiligheid wegtunnels (Warvw) is sinds 1 juli 2012 de heer J.B.M. Admiraal veiligheidsbeambte bij de Kiltunnel. De veiligheidsbeambte heeft naast het gezamenlijk evalueren van ernstige incidenten in de tunnel onder meer tot taak om, bijvoorbeeld door middel van audits en inspecties, te oordelen over de veiligheid van de weggebruikers in de tunnel. Tekortkomingen zullen aan de directie worden gerapporteerd en worden vermeld in het jaarverslag. Daarnaast onderhoudt de veiligheidsbeambte het contact met de hulpverleningsdiensten en ziet toe op de geoefendheid van deze diensten en het personeel van de Kiltunnel. Dit gebeurt onder meer door een jaarlijkse oefening. Door de coronapandemie hebben in 2020 geen oefeningen plaats gevonden. Wel is er regelmatig overleg geweest met de veiligheidsregio over de gevolgen van de coronapandemie. Inmiddels is er ook regulier overleg opgestart over de renovatie, het multiveiligheidsoverleg Kiltunnel (MVO). Het deelnemen aan de introductie crisismanagement van de veiligheidsregio is dit jaar ook uitgesteld. Wel is er door de veiligheidsbeambte een training calamiteitenbestrijding gegeven aan nieuw personeel bij de Kiltunnel. Jaarlijks stelt de veiligheidsbeambte een jaarverslag. Het jaarverslag 2020 zal medio 2021 beschikbaar zijn.

Concept jaarstukken 2020 Pagina 17 van 58

De veiligheidsbeambte is daarnaast als beoordelaar, toetser en adviseur betrokken bij de voorbereidingen en uitvoering van de renovatiewerkzaamheden. Dit betekent dat hij een belangrijke toetsende rol heeft in de volledigheid en functionaliteit van de te vervangen veiligheidsinstallaties en het ontwikkelen van de 3B laag (Bedienen, Besturen en Bewaken). 1.9.2

Incidenten In 2020 zijn er 12 incidenten geregistreerd waarvan 11 als klein incident kunnen worden beschouwd. Dit betrof onder meer één maal een spookrijder en twee maal een valpartij op de roltrap zonder ernstig letsel en een valpartij met wielrenners in de tunnel. Bij dit laatste ongeval is een ambulance ingeroepen. Voorts, één maal een te hoog voertuig, kopstaart botsingen op het tolplein, aanrijdschade aan slagbomen op het tolplein waarvan één maal als gevolg van het zogenaamde “treintje rijden”. De chauffeur van deze laatste schade is opgespoord en heeft de totale schade vergoed. Op 28 oktober 2020 was sprake van een omvangrijk incident. Een chauffeur van een dieplader ramde om ca 07.30 uur de tolcabine noord 2 zodanig dat deze in onbruik raakte. De dienstdoende tolbeambte kon alleen met hulp van haar collega’s uit de cabine worden geholpen. Door het aanrijden van de cabine moesten 2 tolstraten, noord 1 en noord 2, voor het verkeer worden afgesloten en moest technische apparatuur worden afgeschakeld. Hierdoor was het niet meer mogelijk tolgelden te verrekenen. Om het verkeersaanbod te kunnen blijven verwerken zijn in de straten noord 3 en noord 4 de slagbomen geopend, waardoor het verkeer gratis gebruik kon maken van de tunnel. De straten noord 1 en noord 2 zijn tot in de middag afgesloten geweest voor eerste herstelwerkzaamheden.

In de middag was het weer mogelijk tolgeld te verrekenen. Echter, tariefbepaling was pas weer mogelijk nadat straat 2 weer volledig in bedrijf was. Alle verkeer dat in deze periode gebruik maakte van de tunnel richting Hoeksche Waard werd afgerekend tegen laag tarief.

Concept jaarstukken 2020 Pagina 18 van 58

2.

Jaarverslag

2.1.

Programmaverantwoording Het programma van het wegschap is het beheren en exploiteren van de tunnel en de daarop aansluitende wegen en deze tunnel tegen betaling van tolgeld beschikbaar stellen voor gemotoriseerde verkeersdeelnemers. Voetgangers, (brom)fietsers en brommobielen maken gratis gebruik van de langzaam verkeer strook. Het berekenen van tolgelden dient te geschieden tegen zodanige bedragen dat een rendabele exploitatie van de tunnel gewaarborgd wordt zoals is vastgelegd in de Gemeenschappelijke Regeling voor het Wegschap Tunnel Dordtse Kil. Daarbij zet het wegschap zich in voor het in stand houden van een veilige tunnel met aansluitende wegen. Het streven is de toltarieven constant en zo laag mogelijk te houden. Functieverlies van de installaties moet voorkomen worden. Functieverlies kan immers leiden tot onveilige situaties voor het wegverkeer of voor de medewerkers. Functieverlies kan ook optreden in installaties op het tolplein. In dat geval zou het voor kunnen komen dat er tijdelijk geen tolgeld geïncasseerd kan worden. In de navolgende paragrafen wordt ingegaan op drie vragen: wat is bereikt, wat is ervoor gedaan en wat heeft het gekost?

2.1.1 2.1.1.1

Wat is bereikt? Beschikbaarheid tunnel De Kiltunnel is de meest voor de hand liggende ontsluiting voor voornamelijk het oostelijk deel van de Hoeksche Waard en tevens de enige oost-west verbinding van en naar de Hoeksche Waard. Gezien de ontwikkeling van de verkeersdruk in de voorbije jaren, was de Kiltunnel steeds meer een goed alternatief voor het drukker wordende hoofdwegennet. Echter in 2020 was hiervan minder sprake als voorgaande jaren. Immers, door de noodzakelijke maatregelen om verspreiding van het COVID-19 virus tegen te gaan is het hoofdwegennet minder belast, waardoor ook bij de Kiltunnel de verkeersdruk achter bleef op de begroting. Daarnaast heeft de Kiltunnel te maken gehad met werkzaamheden in opdracht van Rijkswaterstaat aan de Wantijbrug en de N3. Ook deze werkzaamheden hebben de verkeerscijfers negatief beïnvloed. Sluiten van de tunnel heeft direct invloed op het zakelijk verkeer en woon-werkverkeer. Hoge beschikbaarheid van de tunnel, waarbij de veiligheid is gewaarborgd, is daarom van groot belang. Daarnaast heeft het beschikbaarheidspercentage direct invloed op de tolopbrengsten. Uitval van (veiligheids-)installaties en deformatie van civiele constructies kan leiden tot het sluiten van de tunnel voor het wegverkeer. Uitval en deformaties hebben in 2020 niet plaats gevonden.

Dat wil zeggen, niet in zodanige mate dat de tunnel voor korte of lange tijd gesloten moest worden. Verder voldoen de (veiligheids-)installaties ten aanzien van kwaliteit en functionaliteit aan het wettelijk kader. Door de veiligheidsbeambte wordt jaarlijks de functionaliteit en de kwaliteit van deze installaties getoetst. De resultaten hiervan worden door de veiligheidsbeambte verwoord in zijn jaarverslag.

Concept jaarstukken 2020 Pagina 19 van 58

Incidenten zoals afgevallen lading, stilstand en pech hebben evenmin geleid tot het, voor korte of langere tijd, sluiten van de tunnel. Tijdig en juist handelen van tolbeambten bij (dreigende) incidenten heeft er toe bijgedragen dat de omvang van deze incidenten - waarbij verkeersdeelnemers zijn betrokken - zo beperkt als mogelijk zijn gebleven. Als gevolg van incidenten of onderhoudswerkzaamheden in of nabij de Heinenoordtunnel, de Haringvlietbrug of Rijksweg A29 is de tunnel meer dan 30 maal in één of twee richtingen voor korte of langere tijd gratis geweest. 2.1.1.2

Tolgelden Voor het berekenen van tolgelden wordt gebruik gemaakt van op maat gemaakte tolinstallaties, waarvan de basis is gelegd in de jaren negentig. Inmiddels wordt gewerkt aan de 5e generatie van dit systeem. Het systeem registreert en digitaliseert alle passages en genereert vervolgens alle benodigde overzichten, afrekenstaten, diverse journaals en facturen in verschillende formats. Gegevens uit de tolcentrale worden geïmporteerd in de financiële administratie. Uitval van dit systeem heeft uiteraard direct gevolgen voor de juistheid en volledigheid van de gegevens. In 2020 zijn er geen verstoringen opgetreden waardoor er data verloren zijn gegaan. Het tolsysteem geeft dan ook over het verantwoordingsjaar een volledig en getrouw beeld van passages en de daarbij behorende tolopbrengsten. Opgemerkt wordt wel dat na een aanrijding op het tolplein, waarbij een tolcabine volledig is verwoest, er in westelijke richting circa 8 uur lang geen tolgeld kon worden afgerekend. Nadat er weer tolgeld kon worden afgerekend heeft het nog tot 8 dagen geduurd om in deze rijrichting het tarief te kunnen bepalen. Anders gezegd: in deze periode van 8 dagen heeft alle verkeer in westelijke richting het tolplein gepasseerd tegen laag tarief. De gederfde tolinkomsten alsook de gemaakte kosten voor herstel zijn verhaald bij de veroorzaker.

2.1.1.3

Tunnelveiligheid De tolbeambten zijn niet alleen verantwoordelijk voor het afrekenen van tolgelden maar zij hebben ook tot taak toe te zien op de verkeersveiligheid in de tunnel. Uitval van meerdere tolbeambten kan er uiteindelijk toe leiden dat er geen tolgeld kan worden afgerekend en dat ook het toezicht op de verkeersveiligheid in het geding komt. In het kader van de COVID-19 pandemie is daarom door de veiligheidsbeambte, onder meer in overleg met de veiligheidsregio, een protocol crisisbedrijf opgesteld. Enerzijds om maatregelen te treffen om besmetting te voorkomen en anderzijds voorziet dit protocol in een stappenplan om zo lang als mogelijk toezicht op de verkeersveiligheid te borgen. In het verantwoordingsjaar is geen sprake geweest van zodanige uitval van tolbeambten dat het afrekenen van tolgelden en/of het toezicht op de verkeersveiligheid in het geding is geweest.

2.1.1.4

Renovatie Met betrekking tot het geplande renovatie zijn in het derde kwartaal van 2020 de engineeringswerkzaamheden, volgend uit de bouwteamovereenkomst, door de aannemingscombinatie (Mourik/Dynniq) opgeleverd. Hierna zijn de onderhandelingen gestart omtrent de prijsvorming. Na het met succes doorlopen van dit traject is op 28 oktober 2020 de aannemingsovereenkomst ondertekend en zijn de renovatiewerkzaamheden aangevangen.

2.1.1.5

Exploitatiebijdrage Voor de financiering van de renovatie is een door het bestuur goedgekeurd financieringsplan vastgesteld. Bij het opstellen van dit financieringsplan is rekening gehouden met de wensen van de bestuurders om de exploitatiebijdrage terug te dringen. In het verantwoordingsjaar is deze bijdrage met € 900.000,- teruggebracht naar € 400.000,- per jaar. In 2021 en verdere jaren zal deze bijdrage jaarlijks € 50.000,- bedragen.

Concept jaarstukken 2020 Pagina 20 van 58

2.1.1.6

Bedrijvenkaart Een groot aantal bedrijven maakt gebruik van een bedrijvenkaart. Voor deze bedrijven worden maandelijks in de tolcentrale alle passages, tijdstippen en rijrichting per kaart bijgehouden. Bij het verschijnen van de nieuwe maand krijgen deze bedrijven een nota over de voorgaande maand met daarbij een bijlage waarin alle passages zijn verantwoord. Hiervoor wordt, afhankelijk van de hoeveelheid kaarten die het betreffende bedrijf in bezit heeft een vergoeding in rekening gebracht. Vanaf 1 januari 2020 is de vergoeding voor deze dienst, onafhankelijk van het aantal kaarten wat een bedrijf in bezit heeft, teruggebracht naar € 30,- per nota.

2.1.1.7

Exploitatiekosten Alle inspanningen worden gefinancierd uit tolopbrengsten en de bijdrage van de garanten. Ondanks dat alle inkopen meer geld kostten, is de noodzaak niet aanwezig geweest om een beroep te doen op de garanten voor een hogere bijdrage. Evenmin zijn de toltarieven, welke al vele jaren onveranderd zijn, geïndexeerd.

2.1.2 2.1.2.1

Wat is er voor gedaan? Inleiding Adequaat onderhoud en vervangingsonderhoud is de basis voor het voorkomen van (structureel) functieverlies aan (tunnel)technische en verkeerstechnische installaties. Aan deze installaties is onderhoud gepleegd en delen van installaties zijn vernieuwd. Voorts is onderhoud gepleegd aan de civiele constructies. Eveneens bestaat er een strak onderhoudsregime voor de tolsystemen en is daarboven vervangingsonderhoud uitgevoerd.

2.1.2.2

Renovatie Ondanks alle onderhoudsinspanningen bereiken installaties of onderdelen van installaties na circa 20 jaar een moment van einde levensduur. Ook aan civiele constructies, die gerealiseerd worden voor een levensduur van vele decennia, dienen minimaal elke 40 jaar ingrijpend te worden gerenoveerd. Hiervoor zijn in 2019 projectspecificaties opgesteld. In het verantwoordingsjaar zijn de renovatiebestekken gereed gekomen en is de aannemingsoverkomst ondertekend. Met het ondertekenen van de aannemingsovereenkomst heeft de aannemingscombinatie Mourik/Dynniq opdracht gekregen om de renovatie ter hand te nemen.

2.1.2.3

Tunnel Voor een veilig gebruik van de tunnel zijn noodzakelijkerwijs jaarlijks terugkerende onderhoudswerkzaamheden uitgevoerd aan onder meer technische installaties. Eveneens zijn storingen en defecten verholpen. Voorts is in samenwerking met Rijkswaterstaat en het COB (Centrum Ondergronds Bouwen) een aantal vervolgonderzoeken uitgevoerd naar de toestand van de waterkerende rubberprofielen in de wanden van de tunnel.

2.1.2.4

Buitengebied De toegangswegen naar de tunnel inclusief de bermen behoren eveneens tot het areaal. Evident dat een slechte staat van onderhoud een negatieve invloed heeft op de verkeersveiligheid. Ook hiervoor is onderhoud noodzakelijk. Evenals in andere jaren is onderhoud gepleegd aan asfaltverharding, rioleringssystemen, drainagesystemen, houtopstanden en andere begroeiingen.

Concept jaarstukken 2020 Pagina 21 van 58

2.1.2.5

Tolplein en ICT-omgeving Om het juist verwerken en registreren van passages te borgen is ook aan de tolsystemen periodiek en incidenteel onderhoud en controles uitgevoerd, waarbij tevens defecte onderdelen van het systeem zijn vervangen. De tolcentrale functioneert in een ICT-omgeving waar ook de kantoorautomatisering is ondergebracht. Met de data die in de tolcentrale worden beheerd alsmede de data met betrekking tot de kantoorautomatisering dient zorgvuldig te worden omgegaan. Voor de gehele ICT-omgeving worden maandelijks onderhoudswerkzaamheden, controles en updates uitgevoerd. Voorts is het geheel aan ICT systemen als gevolg van de COVID-19 maatregelen uitgebreid en zijn thuiswerkplekken ingericht.

2.1.2.6

Kantoor en overige gebouwen Ook binnen de kantooromgeving zijn onderhouds- en zo nodig herstelwerkzaamheden noodzakelijk. Zo is er periodiek onderhoud uitgevoerd aan onder andere de luchtbehandelingsinstallaties, de verwarmingsinstallaties, de noodstroominstallatie en de inbraaksystemen.

2.1.2.7

Bezetting tolplein Het is zaak een optimale bemensing van het tolplein te plannen. Enerzijds voor het verplicht bewaken van de verkeersstroom in de tunnel en anderzijds voor het afrekenen van tolgelden. Uitgangspunt hierbij is dat er in elke rijrichting één tolbeambte dienst heeft. Daarnaast is er van ochtendspits tot avondspits een derde tolbeambte aanwezig. Deze is noodzakelijk om zo nodig een extra tolstraat te openen, alsmede om de hand- en spandiensten te verlenen en verkeersmaatregelen te treffen tijdens werk in uitvoering. In het licht van het terugdringen van de coronaverspreiding zijn de werkroosters en de werkwijzen zodanig aangepast dat de tolbeambten niet direct met elkaar in contact komen.

2.1.2.8

Renovatie In het derde kwartaal van 2020 zijn de renovatiebestekken gereed gekomen. Deze bestekken zijn het resultaat van een gezamenlijke inspanning van opdrachtgever en opdrachtnemer en hebben betrekking op duurzaamheid, veiligheid, technische installaties, de tunnel, het tolplein, het kantoor, de waterhuishouding en het verdere buitengebied (groene omgeving). Na het gereedkomen van deze bestekken alsmede de overeenstemming die is bereikt omtrent de prijsvorming, is op 28 oktober 2020 de aannemingsovereenkomst getekend.

2.1.3

COVID-19 Om besmetting en verdere verspreiding van COVID-19 te voorkomen zijn na overleg met de GGD Dordrecht en na informatie van het RIVM de navolgende maatregelen genomen. Vanaf woensdag 26 februari 2020: meerdere automatische dispensers met handalcohol, zoals die gebruikt worden in de medische omgeving, zijn op verschillende plekken geplaatst; verschillende andere desinfectiemiddelen op basis van alcohol zijn ter beschikking gesteld aan het personeel; een protocol handen wassen is nadrukkelijk onder de aandacht gebracht; mondkapjes, handschoenen, tissues en desinfecterende tissues zijn ter beschikking gesteld; in de tolcabines zijn spatschermen geplaatst; herhaaldelijk zijn schriftelijke instructies en voorlichting verstrekt met informatie over het coronavirus en hoe medewerkers dienen te handelen als ze gezondheidsklachten vertonen; aanpassingen zijn gedaan in het bezettingsrooster voor medewerkers op het tolplein; Concept jaarstukken 2020 Pagina 22 van 58

-

een protocol crisisbedrijf is overeengekomen. dagelijks (werkdagen) worden deurkrukken, werkplekken etc. door de interieurverzorgster gedesinfecteerd; 1½ meter protocol; vergaderingen met medewerkers van buiten de organisatie zijn en worden zo veel als mogelijk geannuleerd. Als alternatief wordt gebruik gemaakt van MS teams; zo veel als mogelijk thuiswerken; Voor het video vergaderen en het thuiswerken zijn een aantal IT-materialen zoals extra beeldschermen, microfoons, camera’s en laptops met de daarbij behorende softwarelicenties aangeschaft. 2.1.4 2.1.4.1

Wat heeft het gekost ? Totaal aan baten en lasten Het wegschap heeft slechts één programma, namelijk het beheren en exploiteren van de toltunnel, met aansluitende wegen. De totale kosten voor dit programma bedragen € 4,639 mln. Aan overhead is € 888.000,- besteed en € 31.000,- aan bestuurskosten. Bij de exploitatie van de tunnel worden ook leningen aangetrokken waardoor er kapitaallasten ontstaan. Het totaal aan kapitaallasten (rentekosten en afschrijvingen) in 2020 is € 2,360 mln. De kosten van ingenieursdiensten die toegeschreven kunnen worden aan de renovatie zijn geactiveerd.

Totaal aan baten en lasten Begroting

Rekening

Baten

€

8.107

€

7.571

Lasten

€

-3.612

€

-3.773

Gerealiseerd saldo van baten en lasten

€

4.496

€

3.797

Overhead

€

-758

€

-888

Bestuurskosten

€

-20

€

-31

Gerealiseerd resultaat

€

3.718

€

2.878

(Bedragen x € 1.000)

2.1.4.2

Voorziening In totaal is er voor € 44.227,- uit de voorziening aangewend voor diverse onderhoudswerken die niet tot het vaste onderhoud behoren. De financiële middelen die voor de exploitatie nodig zijn, worden geput uit de tolopbrengsten en de bijdrage van de garanten. De totale inkomsten van passanten, vermeerderd met de bijdrage van de garanten en overige opbrengsten waren in 2020 € 7,563 mln.

2.1.4.3

COVID-19 In 2020 is voor € 26.000,- besteed aan inkopen om de veranderende bedrijfsprocessen mogelijk te maken of te ondersteunen als ook om het thuiswerken mogelijk te maken. Voorst is voor € 58.000,- extra menskracht ingehuurd. De extra menskracht was noodzakelijk voor veranderende bezetting op het tolplein en bij (preventief) ziekteverlof bij mogelijke Corona besmetting. Voors is in het kader van omzetverlies een NOW bijdrage ontvangen van € 63.000,-.

2.1.5 2.1.5.1

Overzicht van algemene dekkingsmiddelen Lokale heffingen Deze paragraaf is bij het wegschap niet van toepassing.

2.1.5.2

Algemene uitkeringen Het wegschap ontvangt geen algemene uitkering van overheden anders dan de bij bestuursvergadering vastgestelde exploitatiebijdrage. Deze bijdrage is voor 2020 vastgesteld op € 400.000.-. Voor de hierop volgende jaren is de bijdrage vastgesteld op € 50.000,- per jaar.

Concept jaarstukken 2020 Pagina 23 van 58

2.1.5.3

Dividend Door het wegschap wordt geen dividend uitgekeerd of ontvangen.

2.1.5.4

Saldo van de financieringsfunctie Omdat de toegerekende rente gelijk is aan de werkelijk betaalde rente is er geen sprake van een saldo van de financieringsfunctie.

2.1.5.5

Overige algemene dekkingsmiddelen Het wegschap heeft in 2020 in totaal voor € 11.000,- ontvangen voor verhuur van een perceel grond, reclameposities en opstalrechten.

2.2.

Paragrafen

2.2.1 2.2.1.1

Kengetallen, weerstandsvermogen en risicobeheersing Kengetallen De navolgende kengetallen worden onderkend:  Netto schuldquote.  Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen.  Solvabiliteitsratio.  Structurele exploitatieruimte. De kengetallen grondexploitatie en belastingcapaciteit zijn bij het wegschap niet van toepassing. Het wegschap heeft geen gronden aangekocht voor (toekomstige) projecten en heeft geen inkomsten uit belastingen. De financiële kengetallen zijn in de navolgende tabel weergegeven. Netto schuldquote De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast ten opzichte van de eigen middelen. Ultimo 2020 bedraagt deze schuldquote 178%. Deze hoge quote is het gevolg van de omvang van de leningportefeuille. Opgemerkt wordt dat de eigen middelen - tolopbrengsten en de bijdrage van de garanten - voldoende zijn om aan de aflossings- en renteverplichtingen te voldoen. Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Het wegschap heeft geen middelen doorgeleend aan private of publiekrechtelijke organisaties. Derhalve is de “netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekkingen” gelijk aan de netto schuldquote. Solvabiliteitsratio Dit kengetal geeft inzicht in de mate van weerbaarheid van het wegschap.

Hierbij wordt opgemerkt dat de inkomstenstroom voldoende is om aan de rente- en aflossingsverplichtingen te voldoen alsmede om de algemene reserve te laten groeien. Structurele exploitatieruimte Bij dit kengetal worden de structurele baten en lasten vergeleken met de totale baten. De baten bij het wegschap worden, op de bijdragen van de garanten en wat kleine neveninkomsten na, rechtstreeks bepaald door het volume aan verkeer. De neveninkomsten worden bij dit kengetal beschouwd als incidentele baten.

Concept jaarstukken 2020 Pagina 24 van 58

Financiële kengetallen Rekening 2019

Kengetal Netto schuldquote Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Solvabiliteitsratio Structurele exploitatieruimte

Begroting 2020

Rekening 2020

163% 163% 16,10% 8,23%

101% 101% 34,19% 42,70%

174% 174% 24,12% 10,86%

Passiva Totaal van de vaste schulden (ultimo jaar) Totaal van de netto-vlottende schulden (ultimo jaar) Totaal van de overlopende passiva (ultimo jaar) Totaal

16.195 83 1.277 17.555

11.576 500 138 12.214

17.576 20 1.331 18.927

Activa Financiële vaste activa Totaal van uitzettingen rentetypische looptijd <1 jr Totaal van alle liquide middelen Totaal van de overlopende activa Totaal voor Netto schuldquote

2.861 105 30 2.997

2.500 864 700 4.064

4.654 143 32 4.829

Totaal voor Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen

2.997

4.064

4.829

Totaal van de baten exclusief de mutaties van reserves

8.924

8.107

8.107

2.936 18.237

6.521 19.071

5.815 24.105

Totaal lasten exclusief mutaties reserves Totaal incidentele lasten exclusief mutaties reserves Totaal structurele lasten exclusief mutaties reserves

7.023 0 7.023

3.612 0 3.612

3.773 0 3.773

Totaal baten exclusief mutaties reserves Totaal incidentele baten exclusief mutaties reserves Totaal structurele baten exclusief mutaties reserves

8.924 85 8.839

8.107 85 8.022

7.571 39 7.532

Totaal stortingen in reserves Totaal incidentele stortingen in reserves Totaal structurele stortingen in reserves

1.082 0 1.082

949 0 949

2.878 0 2.878

0 0 0

0 0 0

0 0 0

8.924

8.107

8.107

Netto schuldquote (en gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen)

Solvabiliteitsratio Totaal eigen vermogen Totaal van de passiva Structurele Exploitatieruimte

Totaal onttrekkingen uit reserves Totaal incidentele onttrekkingen uit reserves Totaal structurele ontrekkingen uit reserves Totaal baten exclusief mutaties reserves (Bedragen x € 1.000,-)

2.2.1.2

Weerstandsvermogen en risicobeheersing Het weerstandsvermogen geeft aan wat de financiële draagkracht van het wegschap is indien zich onvoorziene gebeurtenissen voordoen. Het aanhouden van weerstandsvermogen is bedoeld voor de slecht meetbare risico’s in de bedrijfsvoering. Risico’s zouden moeten worden gedekt door de algemene reserve en eventueel de bestemmingsreserve. De reserves hebben tezamen ultimo 2020 een omvang van € 2,9 mln. Vermeerderd met het exploitatieresultaat 2020 is de beschikbare weerstandscapaciteit € 5,8 mln.

Weerstandsvermogen Beschikbare weerstandscapaciteit Algemene reserve

€

1.854

Bestemmingsreserve renovatie

€

1.082

Exploitatieresultaat 2020

€

2.878

Totaal beschikbare weerstandscapaciteit

€

5.815

Benodigde weerstandscapaciteit exploitatie

€

1.537

Ratio weerstandsvermogen

3,78

(Bedragen x € 1.000,-)

Concept jaarstukken 2020 Pagina 25 van 58

Exploitatierisico’s worden in beginsel gedekt uit het resultaat van de baten en lasten. Daarboven kan aanspraak worden gemaakt op de algemene reserve. Als laatste zijn er nog mogelijkheden om een beroep te doen op de eigenaren, die garant staan voor een sluitende exploitatie en/of om de toltarieven te indexeren. Een aanpassing van de toltarieven geschiedt bij bestuursbesluit en kan binnen het lopende jaar plaatsvinden.

2.2.1.3

Risico’s en beheersmaatregelen. In de dagelijkse exploitatie worden de navolgende risico’s onderkend:  Verminderde tolopbrengsten.  Levensduur en schade civiele constructies.  Functieverlies van technische installaties.  Automatisering.  Stijgende onderhoudskosten.  Hogere rentelasten.  Hogere renovatiekosten dan geraamd.  Vermindering van de bijdrage van de participanten. Verminderde tolopbrengsten Erkend wordt dat de tolopbrengsten in beginsel afhankelijk zijn van omstandigheden die niet door het wegschap beïnvloedbaar zijn. Hierbij kan gedacht worden aan economische omstandigheden, waardoor als gevolg van minder verkeer de tolopbrengsten achterblijven op de prognose. Het risico op deze financiële tegenvallers is vooraf lastig in geld te kwantificeren. Vanaf maart 2020 heeft de Kiltunnel te maken met tegenvallende tolopbrengsten die direct het gevolg zijn van de COVID-19 maatregelen. Hierdoor bleef het verkeersaanbod 7,9% achter op de vastgestelde begroting. Waarbij opgemerkt wordt dat in de vastgestelde begroting al rekening werd gehouden met tegenvallende verkeersdruk (-220.000 mvt.) als gevolg van de renovatiewerkzaamheden in de tweede helft van 2020. Deze werkzaamheden hebben echter nog niet plaats gevonden. Dit betekent dat in werkelijkheid de verkeersdruk 12,5% is afgenomen.

Levensduur en schade civiele constructies Tunnels worden in Nederland normaal gesproken gebouwd voor een exploitatieperiode van 100 jaar. Echter, door het uitvoeren van onderhoud en tijdige renovaties is de levensduur niet tijdgebonden. De Kiltunnel is inmiddels 40 jaar oud en wordt nauwkeurig gemonitord. Extra aandacht wordt hierbij besteed aan de voegovergangen en de landhoofden. Voegovergangen zijn immers aan slijtage onderhevig en schade aan de landhoofden kan ontstaan door invloeden van buitenaf. Ontwikkelingen in de omgeving worden daarom nauwgezet gevolgd om de kans op schade te voorkomen. Tijdens de renovatie zullen alle voegovergangen worden vervangen. Hierbij is gekozen voor het toepassen van fluistervoegen zodat omwonenden met name in de Hoeksche Waard minder overlast ervaren. Functieverlies van technische installaties Onjuist of onvolledig onderhoud kan leiden tot uitval van installaties, waardoor eerder dan gepland tot aankoop van nieuwe installaties moet worden overgegaan. Risico’s als deze zijn bij het opstellen van het onderhoudsplan zodanig in beschouwing genomen dat de omvang van dit risico nagenoeg nihil is.

Concept jaarstukken 2020 Pagina 26 van 58

Automatisering De automatisering bestaat voornamelijk uit:  Besturing en MMI1 voor de verkeerstechnische en tunneltechnische installaties (VTTI).  Besturing en MMI voor de tolcentrale.  Kantoorautomatisering met financieel pakket. In 2020 is periodiek onderhoud uitgevoerd aan de besturing en de MMI van de verkeerstechnische installaties. Tevens is periodiek onderhoud uitgevoerd aan de tolcentrale en wordt er periodiek onderhoud uitgevoerd aan de soft- en hardware van de kantoorautomatisering. Met deze maatregelen is het risico op ernstig disfunctioneren van deze systemen nauwelijks aanwezig. Stijgende onderhoudskosten Met het tijdig en juist uitvoeren van periodiek en incidenteel onderhoud alsmede het tijdig uitvoeren van groot onderhoud worden onderhoudskosten beheersbaar. Onderdeel van de renovatie is om alle technische installaties te vernieuwen. Hierdoor zal de kans op stijgende onderhoudskosten de komende jaren (na gereedkomen van de renovatie) nihil zijn. Hogere rentelasten Gezien de ontwikkelingen op de kapitaalmarkt wordt dit risico op dit moment niet erkend. Daarnaast zijn de meeste leningen, benodigd voor de financiering van het groot onderhoud, inmiddels vastgelegd. Hogere renovatiekosten dan geraamd Inmiddels is de aannemingsovereenkomst getekend waarbij het renovatiewerk in opdracht is gegeven.

In de raming van kosten alsook in het financieringsplan is rekening gehouden met een overschrijding van de raming van kosten van 20%. Door de positieve jaarresultaten en de gunstige liquide ontwikkelingen op de lange termijn kunnen verdere overschrijdingen worden gefinancierd met extra leningen. Het jaarlijkse exploitatieresultaat is voldoende om aan de rente te voldoen. Claims op meer- en minderwerk, schade in het werk etc. zijn van invloed op de totale kosten van de renovatie. In de “Frauderisicoanalyse renovatieproces” is aandacht besteed om deze processen te beheersen. Vermindering van de bijdrage van de participanten In het financieringsplan van de renovatie is rekening gehouden met een vermindering van de bijdrage in 2020 naar € 400.000,- en vanaf 2021 structureel € 50.000,- per jaar. In de hierna volgende tabel is het totaal aan risico’s opgenomen met de daarbij benodigde weerstandscapaciteit.

1 Mens Machine Interface

Concept jaarstukken 2020 Pagina 27 van 58

Risico's en weerstandsvermogen exploitatie

Risico

Kans

Impact

Nadere omschrijving

Beheersmaatregel

Maximaal risico

Benodigde capaciteit

Tolopbrengsten

Groot

100%

Groot

95%

10% van de raming v.d. tolopbrengsten

Niet beïnvloedbaar. E.v.t. aanpassing tarieven

€

750.000

€

715.000

Levensduur civiel

Laag

5%

Middel

50%

Deformatie betonconstructies

Onderhoud, monitoring, e.v.t. technische maatregelen

€

2.000.000

€

50.000

Voegen

Laag

5%

Groot

95%

Deformatie leidt tot lekkage

Onderzoek naar toestand is uitgevoerd. Geen maatregelen noodzakelijk

€

1.000.000

€

47.500

Zink- en sluitvoegen

Laag

5%

Groot

95%

Deformatie klemstrippen

Gezamenlijk met RWS en COB onderzoeken en monitoren en eventueel maatregelen bedenken.

€

10.000.000

€

475.000

Functieverlies T.I.

Laag

5%

Groot

95%

Kan leiden tot sluiten van de tunnel, vermindering tolopbrengsten

Adequaat onderhoud en vervangingsonderhoud. Wordt in 2022 geheel vernieuwd.

€

100.000

€

4.750

Automatisering

Laag

5%

Groot

95%

Uitval kan leiden tot verlies van data en functionaliteit