221011 473236 Startdocument Maasterras (college).pdf

Startdocument Maasterras Dordrecht Notitie Reikwijdte en Detailniveau Milieueffectrapportage

projectnummer 0473236.100 definitief revisie 01 11 oktober 2022

Startdocument Maasterras Dordrecht Notitie Reikwijdte en Detailniveau - Milieueffectrapportage

projectnummer 0473236.100 definitief revisie 01 11 oktober 2022

Auteurs H. Lindeboom J. Verhoeven

Opdrachtgever Gemeente Dordrecht Spuiboulevard 300 3311 GR DORDRECHT

Gecontroleerd: M.L. Kornet

datum 11 oktober 2022

beschrijving definitief

vrijgave T. Artz

Inhoudsopgave

Blz.

1

Inleiding

1

1.1 1.2 1.3 1.4 1.5

Aanleiding Waarom een m.e.r. Startdocument: Notitie Reikwijdte en Detailniveau OER bij Omgevingsplan en stedenbouwkundig plan Maasterras Leeswijzer

1 2 3 3 5

2

Beleidskader

6

2.1 2.2 2.3

Nationaal en provinciaal beleid Omgevingsvisie Dordrecht 1.0 Overig gemeentelijk beleid

6 7 8

3

Planvoornemen Maasterras

11

3.1 3.2 3.3 3.4 3.5

Plangebied Programma Stedenbouwkundige uitgangspunten Doelen voor Maasterras (doelen Omgevingsvisie) Fasering

11 14 16 18 19

4

Opzet van het OER

20

4.1 4.1.1 4.1.2 4.1.3 4.1.4 4.1.5 4.2 4.2.1 4.3 4.3.1 4.3.2 4.3.3 4.4 4.5 4.5.1 4.5.2 4.5.3 4.5.4 4.5.5 4.5.6 4.5.7

Deel A OER Reikwijdte en detailniveau OER Huidige situatie en referentiesituatie (Leefomgevingsfoto) Onderzoek en effecten van de basisvariant Te onderzoeken varianten en gevoeligheidsanalyses voor Maasterras Participatie en raadpleging Deel B OER Onderzoek en effecten varianten en gevoeligheidsanalyses Deel C OER Beoordeling voorkeursvariant en optimalisaties Spelregelkader Aanzet monitoring Beoordelingskader Toetsing aan doelbereik Aantrekkelijke stad Bereikbare stad Gezonde stad Vestigingsklimaat Klimaatbestendigheid Energieneutraliteit Biodiversiteit

21 21 21 21 22 22 22 22 22 22 23 23 24 26 27 29 30 34 35 36 37

5

Beoordeling van de basisvariant

40

5.1 5.2 5.3 5.3.1 5.3.2 5.3.3 5.3.4 5.4 5.4.1 5.4.2 5.4.3 5.4.4 5.5 5.5.1 5.5.2 5.5.3 5.5.4 5.5.5 5.5.6 5.5.7 5.6 5.6.1 5.6.2 5.7 5.7.1 5.7.2 5.7.3 5.8 5.8.1 5.8.2 5.9 5.9.1 5.9.2 5.9.3

Basisvariant Maasterras Referentiesituatie Maasterras Effecten op aantrekkelijkheid Wonen Voorzieningen Cultureel erfgoed Kwaliteit inrichting openbare ruimte Bereikbaarheid Verkeersafwikkeling (autobereikbaarheid) Langzaam verkeer Openbaar vervoer Parkeren Gezondheid Spelen, bewegen en ontmoeten Mate van functiemenging Luchtkwaliteit Omgevingsveiligheid en zelfredzaamheid Geluid Bodem en explosieven Trillingen Vestigingsklimaat Huidige bedrijvigheid en kantoren Nieuwe bedrijvigheid en kantoren Klimaatbestendigheid Waterveiligheid Wateroverlast Hittestress Energieneutraliteit Duurzame energie Circulariteit Biodiversiteit Beschermde natuurgebieden Soorten Groenblauwe structuur

40 42 44 44 45 45 45 46 46 47 47 48 48 48 48 49 51 51 54 54 54 54 55 55 55 55 56 56 56 56 57 57 57 57

6

Vervolg in het OER

58

6.1 6.1.1 6.1.2 6.1.3 6.2

Variantenonderzoek Nadruk op aantrekkelijke stad Nadruk op bereikbare stad Nadruk op gezonde stad Voorkeursalternatief

58 58 58 59 59

Bijlage 1 Leefomgevingsfoto Maasterras

Startdocument Maasterras Dordrecht Notitie Reikwijdte en Detailniveau - Milieueffectrapportage projectnummer 0473236.100 11 oktober 2022 revisie 01 Gemeente Dordrecht

1

Inleiding

1.1

Aanleiding Tussen het spoor en de A16 aan de noordwestkant van Dordrecht ligt het Maasterras. Een gebied dat voornamelijk in gebruik is als bedrijventerrein. Het gebied grenst aan de rivier de Oude Maas. Aan de oostkant van het gebied ligt het woongebied van Dordrecht, de wijk Krispijn en de Componistenbuurt. Aan de noordzijde ligt, achter de spoordijk, het oude historische centrum met haar negentiende-eeuwse schil. Met de auto komend vanaf de A16 of de N3 dient het gebied als entreelocatie van de stad. Komend met de trein vanuit Rotterdam en Zwijndrecht biedt het Maasterras aan de rechterzijde een eerste aanblik van de stad Dordrecht. Het gebied ligt op korte afstand (circa 1 km) van station Dordrecht. De gemeente Dordrecht wil in de komende tien tot vijftien jaar het Maasterras herontwikkelen tot een nieuw stedelijk woongebied met voorzieningen. Het gebied moet een kwaliteitsimpuls krijgen en tegelijkertijd een belangrijke bijdrage leveren aan de woningbouwopgave van de stad. Het gebied moet ruimte bieden aan 2.000 tot 3.000 woningen en circa 25.000 m2 bvo bedrijvigheid. Dordrecht zet voornamelijk in op verdichting langs het spoor, in de omgeving van de stations. Hiervoor is de ontwikkelvisie Spoorzone opgesteld. Maasterras is hierin opgenomen.

Figuur 1-1 Ontwerp van het Maasterras, zoals opgenomen in Ontwikkelvisie Spoorzone (bron: Mecanoo, 2021)

Blad 1 van 59

Startdocument Maasterras Dordrecht Notitie Reikwijdte en Detailniveau - Milieueffectrapportage projectnummer 0473236.100 11 oktober 2022 revisie 01 Gemeente Dordrecht

1.2

Waarom een m.e.r. Aanleiding voor de m.e.r. Om de ontwikkeling van Maasterras mogelijk te maken stelt de gemeente een Omgevingsplan op. Het Omgevingsplan stelt de planologische kaders voor de stedelijke ontwikkeling van het gebied. Dit plan is hiermee kaderstellend voor de ontwikkeling van Maasterras. Voor Maasterras wordt daarom de m.e.r.-procedure doorlopen en een MER opgesteld1. Wettelijk kader De verplichting tot het doorlopen van de m.e.r.-procedure en het opstellen van een MER volgt uit de Wet milieubeheer. De ontwikkeling van Maasterras naar een gemengd woon-werkgebied met ruim 2.000 tot 3.000 woningen is een ingrijpende opgave met mogelijk grote effecten op de leefomgeving. Bovendien is in de directe omgeving van het gebied zware industrie aanwezig en zijn er belangrijke bronnen van geluid en risico’s door vervoer van gevaarlijke stoffen (A16 en spoor). De milieubelasting in het gebied is dan ook hoog. In de Wet milieubeheer is opgenomen dat het voor ontwikkelingen met mogelijk belangrijke nadelige (milieu)effecten verplicht is een zogenaamde m.e.r. (procedure) te doorlopen en een MER op te stellen. De transformatie van Maasterras is aan te merken als een stedelijk ontwikkelingsproject. Dit is in bijlage D van het Besluit m.e.r. opgenomen (D11.2). Tabel 1.1 toont de bepalingen van D11.2 uit het Besluit m.e.r.

Tabel 1-1 Bepalingen uit categorie D11.2 uit het Besluit m.e.r. Kolom 1 Kolom 2 Kolom 3 Activiteiten Gevallen Plannen De aanleg, wijziging In gevallen waarin de activiteit De structuurvisie, of uitbreiding van betrekking heeft op: bedoeld in de een stedelijk 1°. een oppervlakte van 100 artikelen 2.1, 2.2 en ontwikkelingsproject hectare of meer, 2.3 van de Wet met inbegrip van de 2°. een aaneengesloten gebied ruimtelijke bouw van en 2000 of meer woningen ordening, en het winkelcentra of omvat, of plan, bedoeld in parkeerterreinen. 3°. een bedrijfsvloer- artikel 3.1, eerste oppervlakte van 200.000 m2 of lid, van die wet. meer.

Kolom 4 Besluiten De vaststelling van het plan, bedoeld in artikel 3.6, eerste lid, onderdelen a en b, van de Wet ruimtelijke ordening dan wel bij het ontbreken daarvan van het plan, bedoeld in artikel 3.1, eerste lid, van die wet.

In kolom 2 (Gevallen) zijn de zogenaamde drempelwaarden benoemd. De totale ontwikkeling van Maasterras ligt boven de genoemde drempelwaarden. Het Omgevingsplan voor Maasterras is vanwege het kaderstellende karakter- aan te merken als plan (kolom 3). Het doorlopen van de m.e.r.-procedure en het opstellen van een MER is daardoor verplicht. Procedure De m.e.r. is geen op zichzelf staande procedure. De m.e.r. is altijd gekoppeld aan een plan of besluit. Het MER is gekoppeld aan het eerste ruimtelijke besluit, in dit geval het Omgevingsplan

1

Het is gebruikelijk de afkortingen (de) m.e.r. en (het) MER te gebruiken. De afkorting m.e.r. met kleine letters en puntjes ertussen staat voor de volledige procedure, de milieueffectrapportage. MER met hoofdletters, zonder puntjes staat voor het milieueffectrapport, het rapport dat hierbij opgesteld wordt.

Blad 2 van 59

Startdocument Maasterras Dordrecht Notitie Reikwijdte en Detailniveau - Milieueffectrapportage projectnummer 0473236.100 11 oktober 2022 revisie 01 Gemeente Dordrecht

voor Maasterras. Dat betekent dat het MER tegelijk met het ontwerp-Omgevingsplan ter inzage wordt gelegd.

Figuur 1-2 M.e.r.-procedure

1.3

Startdocument: Notitie Reikwijdte en Detailniveau De Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) beschrijft de reikwijdte en het detailniveau van een MER. Het gaat om welke thema’s en aspecten meegenomen worden (reikwijdte) en op welke wijze deze onderzocht worden (detailniveau). De NRD vormt als het ware de onderzoeksagenda en de formele start van de m.e.r.-procedure. Met de publicatie van de NRD maakt de gemeente bekend dat de m.e.r.-procedure doorlopen wordt en een MER opgesteld wordt. Hiermee biedt de gemeente eenieder de gelegenheid te reageren op de onderzoeksopzet (reikwijdte en detailniveau) van het MER. Terminologie in de m.e.r. De Wet milieubeheer spreekt over milieueffectrapportage en Milieueffectrapport. In de m.e.r. wordt echter al jaren verder gekeken dan alleen ‘milieu’. Ook andere, bredere thema’s zoals wonen, gezondheid en duurzaamheid krijgen een plek in deze procedure. De term milieu is daarom niet meer passend. Voor Maasterras hanteren we de term omgevingseffectrapport (OER). Dit sluit ook beter aan bij de Omgevingswet en het omgevingsplan voor Maasterras. Dit document vormt de wettelijk verplichte notitie Reikwijdte en Detailniveau. De gemeente kiest echter voor de meer toegankelijke omschrijving ‘Startdocument’.

1.4

OER bij Omgevingsplan en stedenbouwkundig plan Maasterras Het doel van het OER is om de effecten op de leefomgeving en mogelijkheden voor de herontwikkeling van het Maasterras in beeld te brengen. Het OER maakt de te verwachten effecten en de keuzes die hiervoor te maken zijn inzichtelijk. Drie hoofddoelen zijn voor het OER onderscheiden:

Blad 3 van 59

Startdocument Maasterras Dordrecht Notitie Reikwijdte en Detailniveau - Milieueffectrapportage projectnummer 0473236.100 11 oktober 2022 revisie 01 Gemeente Dordrecht

Ontwerpend OER

Levend OER

Navolgbaar OER

Ontwerpend OER Het OER voor Maasterras vervult meer dan alleen een toetsende rol. Het OER is een hulpmiddel in het keuzeproces. Het OER wordt ingezet als procesinstrument en keuzehulp om te komen tot een stedenbouwkundig plan en Omgevingsplan voor Maasterras. Het gebied en het globale programma zijn bekend, maar de verdere stedenbouwkundige uitwerking en de (juridische) afbakening van de ontwikkelmogelijkheden moeten nog plaatsvinden. Het OER draagt hieraan bij door met behulp van variantenonderzoek en gevoeligheidsanalyses enerzijds knelpunten en aandachtspunten voor de ontwikkeling te agenderen en anderzijds de effecten van kansen en oplossingen in beeld te brengen. Deze punten bepalen de keuzes en afwegingen die gemaakt moeten worden bij de verdere uitwerking tot een zogenaamde voorkeursvariant, die wordt vastgelegd in het stedenbouwkundig plan en Omgevingsplan. Levend OER Het proces is gericht op het toewerken naar een zogenaamd spelregelkader voor passende ontwikkelingen binnen Maasterras, die bijdragen aan de doelen van de Omgevingsvisie van Dordrecht, en waarvan de regels zijn geborgd in het omgevingsplan. Het spelregelkader bevat verschillende ruimtelijke en milieuspelregels die randvoorwaardelijk zijn voor de verdere uitwerking van de plannen voor Maasterras.

Na afronding van het OER wordt door actieve monitoring gekeken of de gemaakte keuzes en het bijbehorende spelregelkader nog kloppen, of dat bijsturing gewenst is. Dit maakt dat het MER ‘levend’ blijft en actief de herontwikkeling kan ondersteunen. Navolgbaar OER Het OER dient als communicatiemiddel en moet voor omwonenden, het gemeentelijk bestuur, partners, ontwikkelaars e.a. navolgbaar zijn. Het OER beschrijft helder het planproces, gemaakte keuzes en ondersteunt dit met veel visualisaties. In hoofdstuk 4 is de onderzoeksmethodiek met de verschillende onderdelen van het OER nader toegelicht. Gecombineerd plan- en projectOER De Wet milieubeheer maakt onderscheid tussen plannen en projecten. Plannen zijn meer globale, nader uit te werken plannen of visies, zoals omgevingsvisies of omgevingsplannen met globale bestemmingen. Deze plannen stellen de kaders voor daaropvolgende plannen en besluiten. Projecten zijn omgevingsplannen of vergunningen voor concrete plannen, die ontwikkelingen direct mogelijk maken, zoals een omgevingsplan met directe bouwtitel of een

Blad 4 van 59

Startdocument Maasterras Dordrecht Notitie Reikwijdte en Detailniveau - Milieueffectrapportage projectnummer 0473236.100 11 oktober 2022 revisie 01 Gemeente Dordrecht

omgevingsplanactiviteit (opa)2. In het OER is ook onderscheid in een plan- en projectOER. Dit OER vervult een dubbelfunctie: het planOER voor de gehele ontwikkeling van Maasterras, dat het karakter heeft van een kaderstellend plan en het projectOER voor concrete bouwtitels binnen het Omgevingsplan. Deze onderdelen van het Omgevingsplan kunnen gezien worden als besluiten (kolom 4, Bijlage Besluit m.e.r.).

1.5

Leeswijzer Dit document is als volgt opgebouwd:  Hoofdstuk 2 geeft een samenvatting van het ruimtelijk beleid en gaat specifiek in op de Omgevingsvisie 1.0 van gemeente Dordrecht en de Ontwikkelvisie Spoorzone, waarin een eerste stedenbouwkundige schets voor de herontwikkeling van het Maasterras is opgenomen.  Hoofdstuk 3 bevat een toelichting op het planvoornemen van het Maasterras. In het hoofdstuk komen het plangebied met de huidige situatie, het beoogde programma en de reeds afgebakende stedenbouwkundige uitgangspunten aan de orde. Daarnaast wordt in dit hoofdstuk de relatie tussen de doelen uit de Omgevingsvisie en de specifieke doelen voor de herontwikkeling van het Maasterras uiteengezet. Tot slot komt de beoogde fasering van de herontwikkeling aan de orde.  In hoofdstuk 4 wordt inzicht gegeven in de onderzoeksmethodiek met de stappen die zullen worden doorlopen om tot een goed navolgbaar OER te komen. Het hoofdstuk bevat tevens het beoordelingskader waarin per doel en subdoel de beoogde minimale en optimale kwaliteit voor het Maasterras is uiteengezet.  In hoofdstuk 5 is als eerste stap een effectanalyse van de zogenaamde basisvariant voor het Maasterras op hoofdlijnen in beeld gebracht. De Ontwikkelvisie Spoorzone (specifiek het Maasterras) vormt de basis voor deze variant. De effectanalyse heeft plaatsgevonden op basis van het beoordelingskader uit hoofdstuk 4.

 Hoofdstuk 6 bevat een nadere toelichting op de vervolgstappen in het OER en welke varianten in het OER worden onderzocht. In bijlage 1 is de Leefomgevingsfoto van het Maasterras opgenomen. Het doel van de Leefomgevingsfoto is om een goed beeld van de toekomstige situatie van het plangebied en de omgeving zonder de herontwikkeling van Maasterras te schetsen, dat vervolgens als referentie dient voor de beoordeling van de effecten van deze herontwikkeling van het Maasterras. In paragraaf 5.2 is een samenvatting van de resultaten van de Leefomgevingsfoto opgenomen.

Een omgevingsplanactiviteit (opa) is een nieuwe term in de Omgevingswet, waarbij onderscheid gemaakt wordt tussen een binnenplanse en een buitenplanse omgevingsactiviteit. Een binnenplanse omgevingsactiviteit is een activiteit die voldoet aan de regels in het omgevingsplan, maar waar toch een vergunningplicht voor geldt. Een buitenplanse omgevingsplanactiviteit is een activiteit die in strijd is met het omgevingsplan. 2

Blad 5 van 59

Startdocument Maasterras Dordrecht Notitie Reikwijdte en Detailniveau - Milieueffectrapportage projectnummer 0473236.100 11 oktober 2022 revisie 01 Gemeente Dordrecht

2

Beleidskader

2.1

Nationaal en provinciaal beleid Voor de ontwikkeling van het Maasterras moet onder andere met verschillende nationale en provinciale beleidsdocumenten rekening gehouden worden. In tabel 2.1 is een overzicht gegeven van de belangrijkste ruimtelijke kaders en beleidsstukken op nationaal en provinciaal niveau. Het gemeentelijk en regionaal beleid komt vanaf paragraaf 2.2 aan bod.

Tabel 2-1 Nationale en provinciale kaders waarbinnen het Maasterras valt Kaders3 Belangrijkste randvoorwaarde/ uitgangspunt Doorwerking in het plangebied Nationaal beleid Nationale De NOVI richt zich op die ontwikkelingen waarin meerdere De uitgangspunten van de NOVI sluiten één-opOmgevingsvisie nationale belangen bij elkaar komen en keuzes tussen die één aan bij de herontwikkeling van het (NOVI, 2020) nationale belangen in samenhang moeten worden Maasterras. Er wordt ingezet op een duurzame gemaakt. De belangrijkste keuzes zijn: wijze van energie, het versterkt de  Duurzame energie inpassen met oog voor woningbouwopgave binnen de gehele regio omgevingskwaliteit. Drechtsteden, en het landgebruik wordt gemixt  Ruimte voor overgang naar een circulaire economie. en zo robuust mogelijk met groen ingericht.  Woningbouw in een stedelijk netwerk van gezonde en groene steden.  Landgebruik meer in balans met natuurlijke systemen. Besluit Ladder duurzame verstedelijking. De nieuwe woningen, kantoren en voorzieningen ruimtelijke die mogelijk gemaakt worden, voorzien in de ordening (2017) (regionale) behoefte. In een toets aan de ladder wordt dit nader onderbouwd. Provinciaal beleid Omgevingsvisie Provincie Zuid-Holland heeft haarzelf enkele ambities De uitgangspunten uit de Omgevingsvisie ZuidZuid-Holland gesteld: Holland sluiten één-op-één aan bij de (2022) 1.

Samenwerken aan Zuid-Holland: inwoners, uitgangspunten voor de herontwikkeling van het organisaties en bedrijven vroeg betrekken bij Maasterras. besluiten. 2. Efficiënt, veilig en duurzaam bereikbaar. 3. Schone energie voor iedereen, haalbaar en betaalbaar. 4. Een concurrerend Zuid-Holland: diversiteit als economische kracht van de provincie. 5. Versterken natuur in Zuid-Holland. 6. Sterke steden en dorpen: versnellen woningbouw met behoud van kwaliteit. 7. Gezond en veilig Zuid-Holland: beschermen en bevorderen van een gezonde, veilige en aantrekkelijke leefomgeving. OmgevingsIn de Zuid-Hollandse Omgevingsverordening zijn de regels De doorwerking van deze regels uit de verordening Zuid- op het gebied van de fysiek leefomgeving (o.a. natuur, omgevingsverordening is niet direct in het Holland (2019) milieu, mobiliteit, erfgoed, ruimte en water) plangebied te zien. Wel wordt in het MER en samengevoegd. Deze omgevingsverordening blijft van onderhavige milieuonderzoeken rekening kracht tot de inwerkingtreding van de Omgevingswet. gehouden met de komst van de Omgevingswet. Er wordt een doorkijk gegeven hoe om te gaan dit 3

Dit is niet een volledige lijst, Dordrecht en omstreken kent een groot aantal beleidsdocumenten en andersoortige kaders waarbinnen Maasterras valt. In de milieuhoofdstukken is specifiek beleid omtrent die thema’s opgenomen.

Blad 6 van 59

Startdocument Maasterras Dordrecht Notitie Reikwijdte en Detailniveau - Milieueffectrapportage projectnummer 0473236.100 11 oktober 2022 revisie 01 Gemeente Dordrecht

Zuid-Hollandse Omgevingsverordening (ZHOV, 2021, treedt in 2023 in werking)

2.2

Vanaf dan is de Zuid-Hollandse Omgevingsverordening (ZHOV) van kracht (zie hieronder). De Zuid-Hollandse Omgevingsverordening (ZHOV) is 15 december 2021 vastgesteld door Provinciale Staten. Hiermee is een belangrijke stap gezet in de voorbereiding op de komst van de Omgevingswet. De regels gaan gelden vanaf de inwerkingtreding van de Omgevingswet (1 januari 2023) en zijn een voortzetting van de regels die onder het huidige recht gelden.

veranderende juridisch stelsel (zie paragraaf 22.1). De doorwerking van deze regels uit de omgevingsverordening is niet direct in het plangebied te zien. Wel wordt in het OER en onderhavige milieuonderzoeken rekening gehouden met de komst van de Omgevingswet. Er wordt een doorkijk gegeven hoe om te gaan dit veranderende juridisch stelsel (zie paragraaf 22.1).

Omgevingsvisie Dordrecht 1.0 De Omgevingsvisie Dordrecht 1.0 is vastgesteld door de raad op 28 april 2021. In de Omgevingsvisie Dordrecht heeft de gemeente de kaders en ambities voor de fysieke leefomgeving uiteengezet. Daarnaast is er aandacht voor het profiel van Dordrecht, de (groei)opgaven, de Omgevingswet en de uitvoering. Er staan zeven doelen centraal: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7.

Dordrecht is een aantrekkelijke stad. Dordrecht is een bereikbare stad. Dordrecht is een gezonde stad. Dordrecht heeft een uitstekend vestigingsklimaat. Dordrecht is in 2035 klimaatbestendig. Dordrecht is in 2050 energieneutraal. Dordrecht beschermt en bevordert de biodiversiteit.

Figuur 2-1 Voorlopige stedelijke structuur conform het Kwaliteitshandboek Openbare Ruimte (KOR) (bron: Omgevingsvisie Dordrecht 1.0)

Blad 7 van 59

Startdocument Maasterras Dordrecht Notitie Reikwijdte en Detailniveau - Milieueffectrapportage projectnummer 0473236.100 11 oktober 2022 revisie 01 Gemeente Dordrecht

Deze zeven doelen zijn in paragraaf 3.4 verder uitgewerkt. In de Omgevingsvisie is ook een kaart met de voorlopige stedelijke structuur opgenomen (figuur 2.1). Momenteel werkt de gemeente aan de uitwerking van de Omgevingsvisie Dordrecht 2.0. De ontwikkeling van het Maasterras wordt expliciet genoemd in de Omgevingsvisie Dordrecht. Vanuit de impactbeoordeling zijn er in de Omgevingsvisie enkele aandachtspunten voor het Maasterras opgenomen. De impactbeoordeling benoemt onder andere de noodzaak voor voorzieningen, de knelpunten voor autobereikbaarheid, maar ook de kansen voor de inzet op OV en fiets en de vergroening van het gebied.

2.3

Overig gemeentelijk beleid Het doel is al het thematisch beleid in de omgevingsvisie op te nemen. Hier is al een slag in gemaakt in de Omgevingsvisie 1.0. In de Omgevingsvisie 2.0 wordt dit aangevuld. Het specifieke thematisch beleid per milieuaspect is in de Leefomgevingsfoto (bijlage) beschouwd. Ontwikkelvisie Spoorzone De ontwikkeling van Maasterras is opgenomen in de Ontwikkelvisie Spoorzone. Deze visie is door de raad vastgesteld op 23 maart 2021. In deze visie heeft de gemeente Dordrecht ontwikkelingen op verschillende deelgebieden langs het spoor beschreven. Maasterras is één van de ontwikkelgebieden. Voor Maasterras is in de Ontwikkelvisie beschreven dat het gebied kansen biedt voor de ontwikkeling van een eigentijds stedelijk milieu, relatief dichtbebouwd en gemengd. Een wijk die enerzijds typisch Dordts is, maar ook iets unieks toevoegt aan Dordrecht. Goed toegankelijke openbare ruimtes met logische verbindingen met de binnenstad en de omgeving zijn het uitgangspunt. In de Ontwikkelvisie is beschreven dat het weren van de auto uit grote delen van de openbare ruimte het uitgangspunt is.

Blad 8 van 59

Startdocument Maasterras Dordrecht Notitie Reikwijdte en Detailniveau - Milieueffectrapportage projectnummer 0473236.100 11 oktober 2022 revisie 01 Gemeente Dordrecht

Figuur 2-2 Ontwikkelingen langs het spoor uit de Ontwikkelvisie Spoorzone

Figuur 2-3 Eerste stedenbouwkundige impressie voor Maasterras uit de Ontwikkelvisie Spoorzone

Blad 9 van 59

Startdocument Maasterras Dordrecht Notitie Reikwijdte en Detailniveau - Milieueffectrapportage projectnummer 0473236.100 11 oktober 2022 revisie 01 Gemeente Dordrecht

Blad 10 van 59

Startdocument Maasterras Dordrecht Notitie Reikwijdte en Detailniveau - Milieueffectrapportage projectnummer 0473236.100 11 oktober 2022 revisie 01 Gemeente Dordrecht

3

Planvoornemen Maasterras

3.1

Plangebied Figuur 3.1 toont de ligging en begrenzing van het plangebied van Maasterras. Het plangebied is gelegen aan de noordwestzijde van de gemeente Dordrecht, ten zuiden van de spoorverbinding met Rotterdam. Het plangebied ligt binnen het bestaand stedelijk gebied van de stad.

Figuur 3-1 Ligging en begrenzing van Maasterras Dordrecht

Blad 11 van 59

Startdocument Maasterras Dordrecht Notitie Reikwijdte en Detailniveau - Milieueffectrapportage projectnummer 0473236.100 11 oktober 2022 revisie 01 Gemeente Dordrecht

Huidig ruimtegebruik Het plangebied wordt begrensd door het spoor aan de noordzijde. Het rangeerterrein en het parkeerterrein Weeskinderendijk vallen binnen het plangebied. Aan de noordwestzijde vormt de oever van de Oude Maas de grens van het plangebied. Infrastructuur De brugverbinding met Zwijndrecht loopt door het plangebied. De Hugo de Grootlaan vormt de verbinding met de brug. Deze weg ligt verhoogd door het plangebied. De Laan der Verenigde Naties is een tweede belangrijke weg door het plangebied. Deze loopt vanaf het spoor parallel aan de Oude Maas naar het zuidwesten. Deze weg buigt af naar het zuiden en loopt uiteindelijk door richting de N3. De snelweg A16 inclusief Drechttunnel onder de Oude Maas, die Antwerpen, Breda met Rotterdam verbindt, ligt eveneens binnen het plangebied. Afrit 21 valt binnen het plangebied van Maasterras. Functies in het gebied Het gebied is grotendeels in gebruik als bedrijventerrein. In het gebied langs de Oude Maas zijn diverse bedrijven aanwezig; diverse autodealers/-garages, kantoorpanden en de regionale verkeerscentrale van Rijkswaterstaat. Aan de noordkant van het gebied, langs het spoor, ligt het parkeerterrein Weeskinderendijk. Het centrale gebied, aan weerszijden van de Hugo de Grootlaan, is in gebruik als bedrijventerrein. Aan de westkant van de Hugo de Grootlaan is een evenementencentrum en busremise gevestigd.

Aan de oostkant zijn diverse kleine bedrijven en een opslagterrein gevestigd. Langs de randen hiervan zijn woningen (gelegen aan de Weeskinderendijk) aanwezig. Ten oosten van de tunnelmond van de A16, in de bocht van de Hugo de Grootlaan, ligt het woonwagenkamp. Aan de westkant van de tunnelmond zijn enkele bedrijven aanwezig, waaronder autobedrijven, opslagloodsen en een bouwmarkt. Deelgebieden Het plangebied van Maasterras is onderverdeeld in deelgebieden. Deze zijn in figuur 3.2 weergegeven. Tabel 3.1 beschrijft het huidig ruimtegebruik per deelgebied.

Blad 12 van 59

Startdocument Maasterras Dordrecht Notitie Reikwijdte en Detailniveau - Milieueffectrapportage projectnummer 0473236.100 11 oktober 2022 revisie 01 Gemeente Dordrecht

7 woningen met tuin aan Dokweg

Regionale verkeerscentrale

M2 M1 M3

Stamlijn (goederentransportlijn)

M4 Woningen met tuin aan Weeskinderendijk

M6

M8

M5 M7

M9

Figuur 3-2 Deelgebieden binnen Maasterras Tabel 3-1 Huidige ruimtegebruik per deelgebied Deelgebied Huidige situatie M1 Maaspark/ Deelgebied M1 betreft de zone ten zuiden van het spoor. Hier is het parkeer- en parkeergarage rangeerterrein gelegen. Over het rangeerterrein loopt een stamlijn naar het zuiden tot in de Wilhelminahaven met een gemiddelde frequentie van 17x per week. M2 Waterfont In dit deelgebied zijn zeven woningen gelegen Ten zuiden van de woningen ligt een braakliggend terrein van een voormalig benzinestation.

Blad 13 van 59

Startdocument Maasterras Dordrecht Notitie Reikwijdte en Detailniveau - Milieueffectrapportage projectnummer 0473236.100 11 oktober 2022 revisie 01 Gemeente Dordrecht

M3 Weeskinderdijk West

M4 Weeskinderdijk Oost

M5 Brands Buysstraat

M6 A16 M7 De Put

M8 Handelskade

M9 afrit 21

3.2

Bedrijvigheid en voorzieningen: Remise en oplaadplek voor bussen en regiokantoor Qbuzz Casino Evenementengebouw (voor bruiloften en feesten e.d.) Meubelzaak (Voormalige?) motorenzaak Wasstraat Aan de noord- en oostkant van de Weeskinderendijk zijn tientallen woningen aanwezig. De woningen langs de oostkant staan op de waterkering van de Oude Maas. Centraal in dit deelgebied zijn enkele bedrijven gevestigd: Automotivebedrijven (autodealer, wasstraat, garage, groothandel voor autoelectra) Indofin-terrein (loodsen) Dit deelgebied bevat dertien woonwagens. Verder zijn er de volgende bedrijven en voorzieningen aanwezig: Postduivenvereniging Opslag transportbedrijf Schietvereniging Gemaal RWS Dit deelgebied bevat de tunnelmonding van de Rijksweg A16. De snelweg ligt hier verdiept en komt verder naar het zuiden weer op maaiveldhoogte. De directe omgeving van de snelweg bestaat uit groenstructuren. Deelgebied De Put betreft een bedrijventerrein. Onder andere de volgende bedrijven zijn hier gevestigd: Bouwmarkt Opslagloods Elektromotorenfabriek Autohandel Kachelbedrijf Opslagloods Deelgebied M8 bestaat deels uit bedrijven en deels uit kantoorfuncties: Regionale verkeerscentrale RWS Kantoren Automotive/autodealers Deelgebied M9 is opgenomen in het plangebied vanwege de mogelijke aanpassing van afrit 21 van de A16.

Afrit 21 bestaat uit twee delen: een noordelijke deel met een afrit vanuit Rotterdam en oprit richting Breda. Het zuidelijk deel met een afrit vanuit Rotterdam en Breda en een oprit richting Rotterdam.

Programma Het programma voor Maasterras bestaat uit woningen, voorzieningen en kantoorfuncties. Woningen Het gebied moet een hoogstedelijk gebied worden met een hoge dichtheid aan woningen. De gemeente ziet hier mogelijkheden om 2.000 tot 3.000 woningen te realiseren. Dit aantal woningen komt uit op een dichtheid van 50 tot 70 woningen per hectare. Het aantal bouwlagen kan variëren van 2 tot 20. Enkele hoogteaccenten tot maximaal 90 meter zijn mogelijk in het gebied. Het kwalitatieve woningbouwprogramma staat nog niet vast. De gemeente ambieert een sterke, gedifferentieerde en inclusieve woonwijk met aandacht voor zelfredzaamheid van inwoners en

Blad 14 van 59

Startdocument Maasterras Dordrecht Notitie Reikwijdte en Detailniveau - Milieueffectrapportage projectnummer 0473236.100 11 oktober 2022 revisie 01 Gemeente Dordrecht

woningen die geschikt zijn voor ouderen en mensen met een beperking. Het gebied moet ook ruimte bieden aan kleinschalige collectieve woonvormen. Kantoren en voorzieningen Het plan biedt ruimte aan bedrijvigheid passend bij een gemengd gebied, zoals kantoorfuncties, horeca, detailhandel, zorg en onderwijsfuncties. Tabel 3.2 toont een indicatieve verdeling van deze functies naar omvang. Gedacht wordt ook aan aanvullende ruimte voor kleinschalige bedrijvigheid. De beoogde functies zijn onder de tabel kort toegelicht. Tabel 3-2 Beoogd programma kantoren en voorzieningen Maasterras Functie Aantal m2 bvo % Kantoren 5.000 m2 bvo 20% Maatschappelijke voorzieningen 10.000 m2 bvo 40% Horeca 7.000 m2 bvo hotel 28% 500 m2 bvo horeca 2% Detailhandel 2.500 m2 bvo 10% Totaal 25.000 m2 bvo 100%

Kantoren Binnen de deelgebieden van Maasterras wil de gemeente ruimte bieden aan kantoorfuncties. Onder andere in deelgebieden M3, M4 en M8, waar een gemengd gebied met reuring voorzien is, passen kantoorfuncties binnen de dynamiek van de buurt. Aanvullend kan in deelgebied M6 ruimte voor kantoren ontstaan indien een deel van de A16 overkluisd wordt. Kantoren kunnen daar ook als afscherming voor wegverkeerslawaai dienen. Voorzieningen Maatschappelijke voorzieningen Voor maatschappelijke voorzieningen wordt gedacht aan verschillende functies zoals scholen, kinderdagverblijven en zorgfuncties. Maasterras moet ruimte bieden aan scholen en kinderdagverblijven passend bij de behoefte. Ook moet er ruimte zijn voor zorgfuncties zoals een huisartsenpraktijk, tandartsen, fysio’s of verzorgingstehuizen. Daarnaast zijn sociale voorzieningen, zoals een buurthuis, welkome aanvullingen voor het voorzieningenniveau van de nieuwe wijk. Horeca Voor commerciële functies is onderscheid gemaakt in kantoren, horeca en detailhandel. De gemeente heeft de ambitie om in het plangebied ruimte te bieden aan de vestiging van een hotel met congreszalen van circa 7.000 m2 bvo. De overige vierkante meters voor horeca kunnen ingevuld worden in de ontwikkelvelden waar een meer gemengd gebied met reuring moet ontstaan.

Detailhandel Op het gebied van detailhandel wil de gemeente ruimte bieden aan buurtvoorzieningen, detailhandel voor de dagelijkse boodschappen zoals een bakker, slager of buurtsupermarkt. Detailhandel voor niet-dagelijkse boodschappen zijn niet wenselijk, aangezien dit concurrerend kan zijn voor het centrum van de stad.

Blad 15 van 59

Startdocument Maasterras Dordrecht Notitie Reikwijdte en Detailniveau - Milieueffectrapportage projectnummer 0473236.100 11 oktober 2022 revisie 01 Gemeente Dordrecht

Overige functies Het Maaspark moet ruimte bieden aan een parkeergarage. Deze parkeergarage vervangt de P+R Weeskinderendijk en biedt parkeerruimte voor bezoekers van het centrum van Dordrecht. Daarnaast moet dit park ruimte bieden aan evenementen. Onder andere de kermis en muziekevenementen zijn beoogd op deze locatie. Het evenemententerrein heeft een omvang van circa 8.000 m2 en moet ruimte bieden aan evenementen met maximaal 5.000 bezoekers per dag. De evenementen moeten passen in het parklandschap van het Maaspark.

3.3

Stedenbouwkundige uitgangspunten Mobiliteit Auto-infrastructuur In figuur 3.3 is de gewenste hoofdverkeersstructuur (rechts) ten opzichte van de huidige situatie (links) weergegeven, zoals opgenomen in de Ontwikkelvisie Spoorzone. Het gebied wordt ontsloten vanaf de noordkant (via de Dokweg onder het spoor door), vanaf de zuidkant via het havengebied en vanaf de oostkant via het Hugo de Grootplein. Voor de toekomstig situatie wordt uitgegaan van de huidige verkeersstructuur met de volgende aanpassingen: de boog in de Hugo de Grootlaan wordt eruit gehaald, wegdelen sluiten haaks op elkaar aan. Ook wordt de snelheid op de brug verlaagd naar 30 km/uur. De brug autovrij maken is een mogelijke maatregel die onderzocht wordt. De gemeente heeft ook de wens om afrit 21 van de A16 te verplaatsen. Deze maatregel verbetert eveneens het leefklimaat in Maasterras (minder geluidsoverlast) en creëert meer ontwikkelruimte. De maatregel maakt echter ook geen deel uit van het planvoornemen, omdat het planproces en de uitvoering van deze maatregelen buiten de bevoegdheid van de gemeente liggen. De beoogde maatregel wordt als gevoeligheidsanalyse onderzocht in het OER.

Figuur 3-3 Huidige (links) en gewenste hoofdverkeersstructuur (rechts) Maasterras

Blad 16 van 59

Startdocument Maasterras Dordrecht Notitie Reikwijdte en Detailniveau - Milieueffectrapportage projectnummer 0473236.100 11 oktober 2022 revisie 01 Gemeente Dordrecht

Parkeren en laadvoorzieningen Het huidige parkeerbeleid gaat voor een gebied als het Maasterras, nabij het centrum, uit van het parkeerregime ‘schil’. Dit houdt een parkeernorm van 1,2 parkeerplaats per woning in. De ontwikkeling van Maasterras verandert echter de stedelijkheid van het gebied, wat mogelijk leidt tot strengere (lagere) parkeernormen. Dit wordt in het OER onderzocht. Aan de noordkant wordt een parkeergarage met een Maaspark deels op de garage gerealiseerd. Deze garage moet mogelijk ook ruimte bieden voor bezoekers aan het centrum en – indien nodig – voor bewoners en bezoekers van de wijk. Langzaam verkeer Voor de ontwikkeling van Maasterras wordt het STOMP-principe toegepast (Stappen, Trappen, OV, MaaS (Mobility as a Service4)en Privéauto). De S krijgt de meeste prioriteit, gevolgd door T, O, M en als laatste de P. Dit houdt in dat het plan allereerst inzet op goede loop- en fietsverbindingen, onder andere over de Zwijndrechtse brug, richting het centrum en naar het station. OV Voor het Openbaar Vervoer zet de gemeente in op het maximaal benutten van aanwezige voorzieningen. Op korte afstand ligt station Dordrecht; door het gebied lopen diverse buslijnen. Het situeren van woningen in de nabijheid van de OV-voorzieningen en het creëren van nieuwe of betere verbindingen moeten mensen stimuleren om meer gebruik te maken van het OV.

Openbare ruimte: groen, water, ontmoeten en recreatie Voor de inrichting van de openbare ruimte zijn enkele uitgangspunten geformuleerd. Conform het Groenblauw programma dient minimaal 40% van het plangebied te worden ingericht met groene en blauwe voorzieningen. Dit wordt als streefwaarde gehanteerd voor Maasterras. De groenblauwe structuur vervult meerdere functies in het gebied. Het bepaalt in grote mate de belevingswaarde van het gebied, levert een bijdrage aan de biodiversiteit en kan een grote rol spelen in het omgaan met klimaataspecten zoals hittestress, wateroverlast en droogte. Of en in welke mate de groenblauwe structuur bijdraagt aan deze aspecten is afhankelijk van de inrichting van het gebied. Klimaatadaptatie Maasterras is deels buitendijks gebied en eerder al opgehoogd. Het gebied dient klimaatadaptief te worden ontwikkeld. Voldoende groen- en watervoorzieningen dragen bij aan het opvangen van extreme neerslag, hitte en droogte. Duurzaamheid Maasterras is in de Transitievisie Warmte 2021 aangeduid als gebied dat geschikt is voor ‘all electric of warmtenet’. Voor het gebied ten noorden van de A16 is een besluit genomen om het aan te sluiten op het warmtenet. Dit net wordt door HVC aangelegd. Voor het gebied ten zuiden van de A16 ligt hetzelfde plan; hierover moet nog een besluit worden genomen.

Vanuit de RES geldt de voorkeursvolgorde van benutten, opwaarderen en opwekken. Conform de CityDeal worden minimaal 50 woningen biobased gebouwd. Mobility as a Service (MaaS) is een digitaal platform waar diverse vervoerswijzen bij elkaar komen en eenvoudig geboekt kunnen worden. Belangrijk onderdeel van MaaS is deelmobiliteit. 4

Blad 17 van 59

Startdocument Maasterras Dordrecht Notitie Reikwijdte en Detailniveau - Milieueffectrapportage projectnummer 0473236.100 11 oktober 2022 revisie 01 Gemeente Dordrecht

3.4

Doelen voor Maasterras (doelen Omgevingsvisie) Voor de ontwikkeling van Maasterras zijn zeven doelen geformuleerd. Deze ambities zijn afkomstig uit omgevingsvisie Dordrecht 1.0. In de Omgevingsvisie zijn voor elke ambitie subdoelen benoemd. In onderstaande tabel zijn de zeven doelen en bijbehorende subdoelen benoemd. De subdoelen die relevant zijn voor de ontwikkeling van Maasterras zijn vetgedrukt. Tabel 3-3 Doelen en subdoelen voor de ontwikkeling van Maasterras Doelen Subdoelen Aantrekkelijke  Behoud en waar mogelijk versterking van cultuurhistorische waarden; stad  Het water in de Dordtse binnenhavens optimaal benutten;  Voldoende ruimte bieden aan voorzieningen, zoals scholen, sportfaciliteiten, winkels en 1e lijn medische zorg en groenvoorzieningen en streven naar multifunctioneel ruimtegebruik;  Het maken van sterke en gedifferentieerde leefbare woonwijken waar bewoners zich thuis voelen, waarbij het streven is naar optimalisatie van evenwicht tussen vraag en aanbod;  Waar nodig de kwaliteit van de huidige woningvoorraad verbeteren;  Hoogwaardige inrichting van de openbare ruimte waarbij het streven is naar participatie in inrichting en beheer.

Mobiliteit  Dordrecht moet een echte fietsstad worden;  Stimuleren van het (H)OV;  Parkeerbeleid en innovatieve verkeersoplossingen dragen bij aan het verminderen van het autogebruik;  Werken aan een optimale bereikbaarheid van economische kerngebieden. Gezonde stad  Bewoners verleiden tot meer bewegen;  Voldoende mogelijkheden voor zelfredzaamheid van inwoners;  Overlast van het goederenvervoer op het spoor, dwars door de stad, beperken;  Inzetten op een akoestisch aanvaardbare woon-, werk- en leefomgeving;  Streven naar een permanente verbetering van de luchtkwaliteit: zicht op WHO norm;  Gestaag verbeteren van de bodemkwaliteit  Stimuleren van een veilig leefklimaat door samenwerking tussen bewoners en organisaties. Vestigingsklimaat  De aantrekkingskracht van Dordrecht behouden en versterken;  Dordrecht is koploper in maritieme maakindustrie en blijft innoveren;  Koppelen van onderwijs- en arbeidsmarktbeleid: “In Dordt kun je gegarandeerd aan de slag”;  Investeren in het potentieel van jongeren;  Bestaande bedrijventerreinen, waaronder de Zeehaven, revitaliseren met aandacht voor duurzaamheid, circulaire economie en watergebonden bedrijvigheid;  Dordt hoort tot de top 5 van MKB-vriendelijkste gemeenten.

Klimaatbestendige  Dordrecht is in 2035 een zelfredzaam eiland; stad  Dordt versterkt haar robuuste groenblauwe structuur tot aan de voordeur;  Dordrecht bouwt klimaatadaptief. Energieneutrale  Dordt zet in op circulariteit bij gebiedsontwikkeling; stad  Bieden van een handelingsperspectief voor energiebesparing aan inwoners en bedrijven;  Alle huizen en gebouwen worden gefaseerd aardgasvrij; optimaal benutten van warmtebronnen (restwarmte, geothermie, aquathermie) en doorontwikkeling van het warmtenet;  Alle energie die nodig blijft, wordt duurzaam opgewekt. Biodiversiteit  Een natuurinclusieve inrichting bij herinrichting en ontwikkeling;  Streven naar maximaal ecologisch beheer van de landschapstypologieën benoemd in de visie Groenblauw Eiland van Dordrecht;  Monitoren van de biodiversiteit.

Blad 18 van 59

Startdocument Maasterras Dordrecht Notitie Reikwijdte en Detailniveau - Milieueffectrapportage projectnummer 0473236.100 11 oktober 2022 revisie 01 Gemeente Dordrecht

De zeven ambities vormen het beoordelingskader van het OER. In hoofdstuk 4 is het beoordelingskader weergegeven. De relevante subdoelen zijn vertaald naar aspecten voor de beoordeling. Waar nodig zijn de ambities aangevuld met relevante omgevingsaspecten voor het OER die niet direct uit de subdoelen van de omgevingsvisie af te leiden zijn. In paragraaf 4.4 is dit nader toegelicht.

3.5

Fasering Een ontwikkeling van de omvang van Maasterras wordt niet in één keer ontwikkeld. Deze transformatie neemt meerdere jaren in beslag en zal gefaseerd plaatsvinden. Er worden verschillende fasen onderscheiden voor Maasterras:  Fase 1: M3 en M4  Fase 2: M1 en M2  Fase 3: overige deelgebieden Deze fasering is indicatief. Infrastructurele maatregelen en verplaatsing van bestaande functies zijn in sterke mate bepalend bij de gefaseerde ontwikkeling van Maasterras. Zo is voor de ontwikkeling van M1 verplaatsing van het rangeerterrein noodzakelijk. De ontwikkeling van M5 is deels afhankelijk van de mogelijke herinrichting van de aansluiting met de Zwijndrechtse brug.

Figuur 3-4 Plots (ontwikkelvelden) binnen de ontwikkeling van Maasterras

Blad 19 van 59

Startdocument Maasterras Dordrecht Notitie Reikwijdte en Detailniveau - Milieueffectrapportage projectnummer 0473236.100 11 oktober 2022 revisie 01 Gemeente Dordrecht

4

Opzet van het OER In figuur 4.1 is het stappenplan voor het OER in relatie tot stedenbouw en het omgevingsplan weergegeven. De herontwikkeling van het Maasterras zal vele jaren in beslag nemen. Op basis van de meest recente inzichten en modellen worden de effecten van de varianten inzichtelijk gemaakt. De langere doorlooptijd van de ontwikkeling (10 tot 15 jaar) vraagt om een flexibel en toekomstbestendig OER. Om dit vorm te geven werkt dit OER in drie delen (deel A, deel B en C) met behulp van variantenonderzoek en gevoeligheidsanalyses toe naar een voorkeursvariant waar een spelregelkader aan gekoppeld is.

Figuur 4-1 Stappenplan OER in relatie tot stedenbouw en het omgevingsplan Maasterras

Blad 20 van 59

Startdocument Maasterras Dordrecht Notitie Reikwijdte en Detailniveau - Milieueffectrapportage projectnummer 0473236.100 11 oktober 2022 revisie 01 Gemeente Dordrecht

4.1

Deel A OER

4.1.1

Reikwijdte en detailniveau OER Deel A van het OER vormt dit startdocument NRD. In dit startdocument worden, zoals beschreven in paragraaf 1.3, de reikwijdte en het detailniveau van het OER beschreven. Dit startdocument bevat als eerste stap de volgende relevante onderdelen over de reikwijdte en het detailniveau van het OER:  Planvoornemen (zie hoofdstuk 3)  Onderzoeksmethodiek met beoordelingskader (zie paragraaf 4.2 en 4.3) Daarnaast zijn vooruitlopend op het OER al de volgende onderdelen uitgewerkt in dit document:  Huidige situatie en referentiesituatie (leefomgevingsfoto, zie bijlage 1 en samenvatting in paragraaf 5.2)  Onderzoek en effecten van de basisvariant (zie hoofdstuk 5)  Vervolgstappen te onderzoeken varianten en gevoeligheidsanalyses (zie hoofdstuk 6).

4.1.2

Huidige situatie en referentiesituatie (Leefomgevingsfoto) Het OER beoordeelt de effecten van het planvoornemen ten opzichte van de referentiesituatie. De referentiesituatie is de toekomstige situatie zonder de ontwikkeling van Maasterras. Dit is voor sommige aspecten anders dan de huidige situatie. In feite betreft dit een toekomstscenario waarbij plannen (anders dan Maasterras) die de komende jaren gepland zijn, doorgang vinden en autonome ontwikkelingen zoals demografische en technologische ontwikkelingen omgevingsaspecten beïnvloeden. Als eerste stap is daarom een zogenaamde Leefomgevingsfoto opgesteld. In de Leefomgevingsfoto is de huidige situatie voor de zeven doelen en bijbehorende aspecten van de leefomgeving beschreven. Aan de hand van autonome ontwikkelingen en plannen is – waar relevant – ook inzicht gegeven in de referentiesituatie, de toekomstige situatie zonder ontwikkeling van Maasterras. De belangrijkste aandachtspunten per thema zijn in paragraaf 5.2 beschreven. De Leefomgevingsfoto is als bijlage 1 bij het startdocument NRD opgenomen.

4.1.3

Onderzoek en effecten van de basisvariant In het kader van de Ontwikkelvisie Spoorzone (zie paragraaf 2.3) is een eerste uitwerking van Maasterras gemaakt. Het programma voor woningen en voorzieningen is verder uitgewerkt en ingetekend. Deze eerste uitwerking van het plan wordt in het OER gezien als de ‘basisvariant’. De beoordeling van deze variant moet input leveren voor de verdere stedenbouwkundige uitwerking en de optimalisatie van het planvoornemen. Voor de beoordeling van de basisvariant is een beoordelingskader opgesteld. Dit kader is opgenomen in paragraaf 4.4. De beoordeling van de basisvariant is opgenomen in dit document (hoofdstuk 5). Het doel van deze beoordeling is enerzijds het toetsen van deze uitwerking, anderzijds moet de beoordeling duidelijk maken waar de knelpunten en aandachtspunten voor de verdere uitwerking zitten. Welke thema’s leiden tot ongewenste effecten op de leefomgeving? Welke aspecten bepalen het woon- en leefklimaat binnen Maasterras? Door dit inzichtelijk te maken biedt het OER de handvatten om bij

Blad 21 van 59

Startdocument Maasterras Dordrecht Notitie Reikwijdte en Detailniveau - Milieueffectrapportage projectnummer 0473236.100 11 oktober 2022 revisie 01 Gemeente Dordrecht

de verdere uitwerking van het plan negatieve effecten op de leefomgeving te voorkomen of te verminderen en het woon- en leefklimaat binnen Maasterras te verbeteren.

4.1.4

Te onderzoeken varianten en gevoeligheidsanalyses voor Maasterras Te onderzoeken stedenbouwkundige varianten Voor de ontwikkeling van het Maasterras worden verschillende stedenbouwkundige varianten uitgewerkt. In hoofdstuk 6 is dit verder beschreven. Het OER toetst deze varianten aan de bijdrage aan de ambities uit de omgevingsvisie (zeven doelen). Het doel van deze beoordeling is om uiteindelijk te komen tot een voorkeursvariant voor Maasterras. Ook voor deze beoordeling wordt het beoordelingskader uit paragraaf 4.4 gebruikt. Gevoeligheidsanalyses In en rond de ontwikkeling van Maasterras spelen ontwikkelingen of ambities die buiten de directe invloedssfeer van het project liggen. Deze ontwikkelingen worden niet opgenomen in het omgevingsplan voor Maasterras. Dit gaat onder andere om de aanpassing van afrit 21 van de A16 en de overkluizing van de A16 ter hoogte van Maasterras. Of en hoe deze ontwikkelingen doorgaan is op dit moment – en mogelijk bij de besluitvorming over Maasterras – niet bekend. Het OER onderzoekt de invloed van deze ontwikkelingen op Maasterras aan de hand van gevoeligheidsanalyses. Wat betekent de aanpassing van de afrit voor de A16? Welke effecten kan de overkluizing van de A16 veroorzaken? Het OER beschrijft de verwachte impact en de wijze waarop de gemeente om kan gaan met deze onzekerheden.

4.1.5

Participatie en raadpleging Op basis van dit startdocument kan eenieder zienswijzen indienen en wordt de Commissie m.e.r. gevraagd om een advies op de reikwijdte en het detailniveau te geven. De reacties kunnen aanleiding geven om de onderzoeksaanpak op een aantal onderdelen aan te passen en/of aan te scherpen. De uitkomsten van de participatie en raadpleging worden opgenomen in het OER. Alle bovengenoemde stappen over reikwijdte en detailniveau tezamen vormen deel A van het OER.

4.2

Deel B OER

4.2.1

Onderzoek en effecten varianten en gevoeligheidsanalyses In het OER deel B vindt het effectenonderzoek naar de varianten en gevoeligheidsanalyses plaats, zoals beschreven in paragraaf 4.14. In een iteratief proces met het ontwikkeling van het stedenbouwkundig plan en het omgevingsplan wordt uiteindelijk een voorkeursvariant voor de herontwikkeling van het Maasterras bepaald.

4.3

Deel C OER

4.3.1

Beoordeling voorkeursvariant en optimalisaties Deel C van het OER toetst de effecten van de voorkeursvariant op de leefomgeving. Het OER beoordeelt deze effecten ten opzichte van de referentiesituatie, de toekomstige situatie zonder

Blad 22 van 59

Startdocument Maasterras Dordrecht Notitie Reikwijdte en Detailniveau - Milieueffectrapportage projectnummer 0473236.100 11 oktober 2022 revisie 01 Gemeente Dordrecht

de ontwikkeling van Maasterras. Vanuit deze beoordeling geeft het OER aandachtspunten of aanbevelingen mee, onder andere door te kijken naar optimalisaties van het plan. Dit zijn geen wezenlijke aanpassingen of nieuwe varianten voor de stedenbouwkundige opzet. Optimalisaties betreffen kleine aanvullingen die negatieve effecten kunnen verminderen of positieve effecten kunnen versterken.

4.3.2

Spelregelkader Deel C bevat tevens een overzicht van alle spelregels om de beoogde herontwikkeling van Maasterras te realiseren en ambities waar te maken. Het spelregelkader bevat verschillende spelregels die randvoorwaardelijk zijn voor de herontwikkeling. Deze spelregels kunnen randvoorwaarden voor de gemeente zijn om de ambities te kunnen verwezenlijken, bijvoorbeeld het uitwerken van een Mobiliteitsstrategie om een modal shift naar meer OV- en fietsgebruik te behalen. Het kunnen ook spelregels (mitigerende maatregelen) zijn die voor elke ontwikkelende partij gelden, ter verbetering van de fysieke leefomgeving. Of het kunnen onderzoeksverplichtingen voor nieuwe ontwikkelingen zijn, waarbij de resultaten moeten uitwijzen of deze bijdragen aan het halen van de ambities. Daarnaast zijn ook optimaliserende maatregelen opgenomen: deze zijn niet randvoorwaardelijk om de transformatie succesvol te laten zijn, maar dragen wel verder bij aan de verbetering van de fysieke leefomgeving. Deze spelregels geven de input voor de volgende stap in de besluitvorming. De drie typen milieuspelregels staan in de figuur en worden in de volgende hoofdstukken toegelicht.

Figuur 4-2 Drie typen milieuspelregels

4.3.3

Aanzet monitoring In OER deel C wordt tevens een aanzet tot het monitoringsplan gegeven waarbinnen de voorspelde effecten en het spelregelkader uit het MER gedurende de herontwikkeling gemonitord wordt (en waar nodig bijsturing plaatsvindt).

Blad 23 van 59

Startdocument Maasterras Dordrecht Notitie Reikwijdte en Detailniveau - Milieueffectrapportage projectnummer 0473236.100 11 oktober 2022 revisie 01 Gemeente Dordrecht

4.4

Beoordelingskader Totstandkoming beoordelingskader Voor de beoordeling van de effecten op de leefomgeving maakt het OER gebruik van een beoordelingskader. Dit kader omvat de onderverdeling van de leefomgeving in thema’s en aspecten. Het beoordelingskader voor Maasterras sluit aan bij de zeven doelen en bijbehorende subdoelen uit de Omgevingsvisie. In paragraaf 3.4 zijn de voor Maasterras relevante subdoelen uit de Omgevingsvisie gemarkeerd. Effecten en toetsen aan doelbereik In onderstaande tabel zijn de subdoelen vertaald naar beoordelingsaspecten. Voor elk beoordelingsaspect worden de effecten in beeld gebracht is mede op basis van het subdoel een minimale kwaliteit en een optimale kwaliteit nader gedefinieerd. Dit is weergegeven in de volgende paragrafen van het hoofdstuk.

Aantrekkelijke stad

Doel OV

Tabel 4-1: Subdoelen en beoordelingsaspecten Aspecten Beoordeling effecten Wonen

Kwantitatieve en kwalitatieve beoordeling van de aansluiting van het woningbouwprogramma op de woonbehoeftemarktvraag.

Voorzieningen

De nabijheid van voorzieningen (maatschappelijk, onderwijs, zorg, horeca, detailhandel) binnen Maasterras.

Cultureel erfgoed

Impact op de (mogelijk) aanwezige historische waarden (archeologische en cultuurhistorische waarden) en de mogelijkheden om deze in te passen (beleefbaar te maken) in de ontwikkeling. De kwaliteit van de openbare ruimte in het gebied. Effecten op de verkeersafwikkeling (etmaalintensiteiten, doorstroming op kruispunten) en de bereikbaarheid voor autoverkeer. De beschikbaarheid van langzaam verkeervoorzieningen en de wijze waarop het plan langzaam verkeer stimuleert. De aanwezigheid en bereikbaarheid van openbaar vervoer en de wijze waarop het plan het gebruik van openbaar vervoer stimuleert. Het parkeerbeleid in het gebied en het ruimtebeslag voor parkeervoorzieningen.

Bereikbare stad

Inrichting openbare ruimte Verkeersafwikkeling (autobereikbaarheid) Langzaam verkeer

Openbaar vervoer

Gezo nde stad

Parkeren Spelen, bewegen & ontmoeten

De ruimte voor en kwaliteit van (openbare) sportvoorzieningen, pleinen en andere openbare ruimte.

Blad 24 van 59

Subdoel Omgevingsvisie Het maken van sterke en gedifferentieerde leefbare woonwijken waar bewoners zich thuis voelen, waarbij het streven is naar een optimalisatie van evenwicht tussen woningvraag en het woningaanbod. Voldoende ruimte bieden aan voorzieningen, zoals scholen, sportfaciliteiten, winkels en 1e lijn medische zorg en groenvoorzieningen en streven naar multifunctioneel ruimtegebruik. Behoud en waar mogelijk versterking van cultuurhistorische waarden.

Hoogwaardige inrichting van de openbare ruimte. Werken aan een optimale bereikbaarheid van economische kerngebieden. Dordrecht moet een echte fietsstad worden.

Stimuleren van het (H)OV.

Parkeerbeleid en innovatieve verkeersoplossingen dragen bij aan het verminderen van het autogebruik. Bewoners verleiden tot meer bewegen.

Startdocument Maasterras Dordrecht Notitie Reikwijdte en Detailniveau - Milieueffectrapportage projectnummer 0473236.100 11 oktober 2022 revisie 01 Gemeente Dordrecht

Bedrijven en milieuzonering Luchtkwaliteit

Externe veiligheid & zelfredzaamheid Geluid

Klimaatbestendigheid

Vestigingsklimaat

Bodem en explosieven Trillingen Huidige bedrijvigheid en kantoren

Inventarisatie van de aanwezige milieucategorieën en -contouren in en rond het plangebied en de relatie met het nieuwe woonwerkgebied (rust of reuring). De concentraties luchtverontreiniging (fijn stof en stikstofdioxide) binnen het plangebied en de effecten van het plan op de luchtkwaliteit in de omgeving. Inventarisatie van de aanwezige risicobronnen en -contouren. Beschouwing van de zelfredzaamheid. Dichthedenbeleid/gebiedstypologieën in relatie tot Omgevingswet. De geluidbelasting als gevolg van omgevingslawaai (industrie (incl. nestgeluid), spoor, scheepvaart, wegverkeer) en de effecten van het plan op de geluidbelasting bij bestaande gevoelige objecten in en rond het plangebied (wegverkeerslawaai). Cumulatieve belasting. Effecten in relatie tot gezondheid (bijv. aantal geluidgehinderen en slaapgestoorden of weergave geluidsklassen, aantal geluidsluwe gevels, scoren verschillende ontwerpopgaven, nader te bepalen). Inventarisatie van de aandachtspunten vanuit bodemkwaliteit en niet-gesprongen explosieven. Mogelijke trillingshinder in het gebied (spoor). De impact van de ontwikkeling op de aanwezige bedrijvigheid in en rond het plangebied.

Streven naar een permanente verbetering van de luchtkwaliteit: zicht op WHO norm. Voldoende mogelijkheden zelfredzaamheid van inwoners.

voor

Inzetten op een akoestisch aanvaardbare woon, werk- en leefomgeving.

Gestaag verbeteren van de bodemkwaliteit.

Bestaande bedrijventerreinen revitaliseren met aandacht voor duurzaamheid, circulaire economie en watergebonden bedrijvigheid.

Nieuwe bedrijvigheid en kantoren

De ruimte voor nieuwe bedrijvigheid binnen de ontwikkeling van Maasterras.

De aantrekkingskracht van Dordrecht behouden en versterken Koppelen van onderwijsen arbeidsmarktbeleid: “In Dordt kun je gegarandeerd aan de slag”.

Waterveiligheid

De risico’s op en impact van overstromingen door hoge waterstanden in de Oude Maas. De impact van oppervlaktewater , grondwater en hemelwater op het planvoornemen en vice versa, de mogelijkheden voor waterberging (onverhard oppervlak). De impact van hittestress op Maasterras en mogelijkheden om hittestress te voorkomen of te beperken.

Dordrecht is in 2035 een zelfredzaam eiland.

Wateroverlast

Hittestress

Blad 25 van 59

Dordrecht bouwt klimaatadaptief.

Dordrecht versterkt haar robuuste groenblauwe structuur tot aan de voordeur.

Biodiversiteit

Energieneutraliteit

Startdocument Maasterras Dordrecht Notitie Reikwijdte en Detailniveau - Milieueffectrapportage projectnummer 0473236.100 11 oktober 2022 revisie 01 Gemeente Dordrecht

Duurzame energie

De mogelijkheden om energiegebruik terug te dringen en duurzame energie op te wekken.

Circulariteit

De mogelijkheden voor circulair bouwen binnen Maasterras.

Beschermde natuurgebieden

De mate van aantasting van de instandhoudingsdoelstellingen van omliggende Natura 2000-gebieden, NNN en belangrijke weidevogelgebieden. De mate van aantasting en versterking op de instandhouding van beschermde soorten.

n.v.t.

De impact op bestaande groenstructuren en bomen en de mogelijkheden voor uitbreiding van de groenblauwe structuur in Maasterras.

Behoud en versterking van de biodiversiteit.

Soorten Groenblauwe structuur

Dordrecht is energieneutraal in 2040. Alle huizen en gebouwen worden gefaseerd aardgasvrij; optimaal benutten van warmtebronnen (restwarmte, geothermie, aquathermie) en doorontwikkeling van het warmtenet. Alle energie die nodig blijft, wordt duurzaam opgewekt. Dordt zet in op circulariteit bij gebiedsontwikkeling.

Monitoren van de biodiversiteit.

Prioritering of weging van doelen Voor de beoordeling aan de zeven doelen voor Maasterras (op basis van de subdoelen uit de Omgevingsvisie) wordt geen weging toegekend. In beginsel zijn de zeven doelen aan elkaar gelijk. De gemeente heeft wel drie doelen als prioriteit voor Maasterras bestempeld: aantrekkelijke stad, bereikbare stad en gezonde stad. Deze prioritering komt niet terug in de beoordeling, maar speelt wel een rol bij het nader onderzoeken van scenario’s en varianten en afwegen van keuzes voor Maasterras.

4.5

Toetsing aan doelbereik Minimale en optimale kwaliteit Voor de aspecten van het beoordelingskader zijn subdoelen benoemd. Voor elk aspect is vervolgens specifiek voor de herontwikkeling van Maasterras een minimale kwaliteit en een optimale kwaliteit nader gedefinieerd. De minimale kwaliteit is de gewenste minimale kwaliteit voor het betreffende thema. Hier moet de ontwikkeling van Maasterras in beginsel aan voldoen. Als de minimale kwaliteit niet gehaald wordt, wil dat niet zeggen dat het plan niet door kan gaan. Het niet halen van de minimale kwaliteit kan eventueel gecompenseerd worden door op een of meerdere thema’s een hogere kwaliteit na te streven. De optimale kwaliteit is een streefbeeld, een beeld waarbij het betreffende aspect optimaal ingevuld is. De minimale en optimale kwaliteit kunnen gezien worden als twee uitersten van de beoordeling op doelbereik.

Toetsing aan doelbereik is bepaald om bij de verdere uitwerking van het planvoornemen een zo hoog mogelijke kwaliteit te behalen. Uit het proces kan blijken dat de kwaliteiten op details

Blad 26 van 59

Startdocument Maasterras Dordrecht Notitie Reikwijdte en Detailniveau - Milieueffectrapportage projectnummer 0473236.100 11 oktober 2022 revisie 01 Gemeente Dordrecht

aangepast of aangescherpt moeten worden. Indien nodig wordt dit in het OER toegelicht. Zo kan een score onder de minimale kwaliteit voor het ene aspect mogelijk leiden tot hogere eisen voor een ander aspect.

4.5.1

Aantrekkelijke stad Wonen Minimale kwaliteit Bijdrage aan de woningbouwopgave: circa 2.000 woningen.

Optimale kwaliteit Bijdrage aan de woningen.

Voldoende woningen voor alle doelgroepen en bijdrage aan sociaaleconomische sprong: minimaal score 6 op basis van Brink-methode.

Woningen voor alle doelgroepen en bijdrage aan

woningbouwopgave:

4.000

sociaaleconomische sprong: maximale score 10 op basis van Brink-methode. Extra ruimte voor bijzondere doelgroepen.

Toelichting In de Omgevingsvisie heeft de gemeente beschreven dat de woningvoorraad met 10.000 woningen moet groeien de komende jaren. De woningbouwontwikkeling in Maasterras levert een belangrijke bijdrage aan de woningbouwopgave van de gemeente Dordrecht. Met Maasterras wil de gemeente minimaal 2.000 woningen toevoegen. 4.000 woningen is kwantitatief gezien de optimale kwaliteit; dit wordt als maximaal haalbaar geacht. Voor de minimale en optimale kwaliteit is een verdeling voor koop/huur en een minimaal percentage sociale woningen opgenomen. Voor fase 1 (ontwikkelveld M3 en M4) geldt als algemeen uitgangspunt dat er minimaal 50% betaalbare woningen gerealiseerd moeten worden. Voor de overige fases is dit nog niet vastgesteld. Voor de groei van het aantal woningen is ook een specificatie naar woningtype opgenomen. Uit onderzoek blijkt dat in Dordrecht behoefte is aan grotere woningen, voornamelijk grondgebonden koopwoningen. In het strategisch advies naar de woningbouwopgave voor de Drechtsteden (Brink, 25 mei 2022) is een scoremethodiek ontwikkeld voor het behalen van de gewenste sociaaleconomische schaalsprong.