20221108 Notulen Dordtse Dinsdag Gemeenteraad - vastgesteld.pdf

Ik ben als fietsliefhebber daar ook een voorstander van, maar als we moeten uitrekenen dat een gezin met twee of drie kinderen vanuit Sterrenburg naar de binnenstad moet komen, dat dat ruim twintig euro moet kosten, zo'n ritje heen en weer, dan wordt het dus lastig. Daarnaast kan ik ook even aangeven aan mevrouw Koene dat wanneer we dus fietsen stimuleren, dat we ook goede alternatieven, goede wegen, goede fietspaden moeten hebben. Oke? De voorzitter: Gaat u verder. De heer Safranti: Dank u wel.

60

De voorzitter: Of heeft u nog een interruptie? Mevrouw Koene: Nou ja, goed, maar daar kan ik dan heel flauw op zeggen: dus die zijn er nu helemaal niet? De heer Safranti: Sorry, ik verstond u niet. Mevrouw Koene: Daar kan ik dan op zeggen: die zijn er nu helemaal niet, die goede fietspaden? De heer Safranti: Nee, die zijn er wel, maar omdat Mevrouw Koene: Nee, gelukkig, want anders wordt nnijnheer Van der Linden heel ongelukkig. De heer Portier: Voorzitter? De voorzitter: De heer Portier. De heer Portier: Even een vraag over dat gratis busvervoer tot twaalf jaar. In uw motie staat onder begeleiding van een oudere. De heer Safranti: Klopt. De heer Portier: Dat betekent dus dat als een kind van tien die best wel zelfstandig met de bus kan reizen, bijvoorbeeld naar sportvereniging of naar school of wat dan ook gaat - het liefst wil je dat inderdaad met de fiets als dat kan, maar ik kan me voorstellen als het glad is, dat je toch de bus wil nennen - dat dat niet mogelijk is. Of er moet altijd een oudere meegaan. Waarom heeft u die voorwaarde gesteld? De heer Safranti: Daar hebben wij natuurlijk heel goed over nagedacht. Ik vind het persoonlijk niet verantwoord dat een kind ... Ja, u noemt tien jaar, maar het kan ook zijn natuurlijk een kind van zeven jaar, zes jaar, die dus ook bijvoorbeeld naar een sportschool moet.

Ik vind het niet verantwoord dat een kind van zes jaar, of acht jaar, zelfs tien jaar alleen de weg op moet en daaronn heb ik aangegeven in de motie: onder begeleiding. Dus het hoeft niet eens een ouder te zijn. De heer Portier: Voorzitter, daar denken we dan echt anders over. De enige dag dat ik ooit naar school werd gebracht was de allereerste schooldag ook inderdaad. Ik vind het gewoon te absoluut gesteld. Je kan natuurlijk zeggen: kinderen tot een X leeftijd, laten we even zeggen acht jaar of zo, die moeten onder begeleiding zijn. Waaronn zo absoluut? Tot twaalf jaar, dat ze altijd aan het handje van papa of mama of een andere ouder mee moeten. De heer Safranti: Ik heb zelf nog een kleintje van negen jaar en als ik dus terugkijk, dan vind ik het persoonlijk nogmaals niet verantwoord dat zij nu met de bus twee wijken verderop gaat. Het is niet alleen de bus, maar ook naar de bus toe en terug en zeker met donkere dagen vind ik dat persoonlijk niet verantwoord.

61

De voorzitter: Dank u zeer, maar volgens mij moeten we ... Dat heeft natuurlijk ook een beetje te maken met hoe de relatie tussen het individuele kind en de individuele ouder, daar moeten we volgens mij als gemeenteraad verder niet al te veel op ingaan. De heer Van der Meer. De heer Van der Meer: Dank u wel, voorzitter. Door sommigen wordt hier bepleit gratis openbaar vervoer voor 65 -plus. U pleit voor gratis openbaar vervoer voor twaalf-min. Er is ook genoemd gratis openbaar vervoer voor iedereen en er zijn gedachten gelanceerd voor gratis of goedkoper openbaar vervoer voor mensen met een laag inkonnen. U kiest specifiek voor twaalf-min, waarom, hoe komt u tot die afweging? De heer Safranti: Wij willen dit ook als alternatief bieden, want we willen natuurlijk een autoluwe binnenstad aan de ene kant, maar aan de andere kant vinden we ook wel fijn als ouders met de kinderen fatsoenlijk naar de stad kunnen. Voor mensen die in de stad wonen is dat natuurlijk niet erg, of de rand van de binnenstad wonen is dat niet erg, maar als je drie wijken verderop woont en de kinderen willen graag de stad in, dan wordt het lastig voor een ouder om de kinderen handje te nemen om naar de stad te gaan, zeker gezien de kosten. Daar gaat het om, dus het is meer een alternatief. De voorzitter: Gaat u verder. De heer Safranti: Dank u wel, voorzitter.

Voorzitter, mijn voorgangers mijnheer Burakcin en mijnheer Van der Spoel hebben dat net ook aangekaart en de grootste klap eigenlijk gevangen, mijn laatste punt is dus over de Keti Koti. Het Rijk gaat excuses maken voor de rd l van Nederland bij het slavernijverleden en gaat hier middelen voor vrijmaken, dit hebben wij alien kunnen lezen. Onze burgemeester heeft in mei in de Augustijnenkerk en recent nog in de krant terecht aangegeven dat er aandacht hiervoor belangrijk is, zeker omdat onze gemeente een behoorlijk aandeel had in de slavernij. Het inhoudelijke heeft mijn voorgangers al benoemd. Sannen met de SP en PvdA dienen wij een motie in waarin wij het college verzoeken om in gesprek te gaan met initiatiefnemers uit de stad. Mevrouw Vol -van der Hoist: Voorzitter? De voorzitter: Bij interruptie, mevrouw Vol. Mevrouw Vol -van der Hoist: Dank u wel, voorzitter. Wij vinden het een hele sympathieke motie, ik denk dat iedereen dat ook wel snapt naar aanleiding wat ik hiervoor heb gezegd. Het enige is dat wij niet helemaal duidelijk krijgen wat het initiatief precies inhoudt, want er staat bij 'verzoekt het college' het initiatief te ondersteunen. Maar we halen er geen initiatief uit, behalve een soort voornemen om iets te gaan bedenken nog. De heer Safranti: Dank u wel. Misschien kan ik dat extra toelichten, voorzitter.

Een aantal burgers hadden ons al hierover benaderd en mijnheer Burakcin gaf ook aan dat zij dus vorig jaar ook hier al mee bezig waren, maar er zijn een aantal initiatiefnemers vanuit de stad die dus eigenlijk dit verder willen oppakken. Het is niet aan mij of aan de fractie van ons, maar wij willen wel met deze motie aangeven dat er dus vanuit de genneente ook daar gehoor aan moet gegeven worden, zodat de initiatiefnemers vanuit de stad daar gebruik van kunnen

62

maken. Uit de woorden van de burgemeester heb ik dat ook kunnen uithalen dat hij dus juist, mijnheer de burgemeester, ook openstaat voor de initiatieven uit de stad. Mevrouw Vol -van der Hoist: Oke, dank u wel. Ik ben heel benieuwd naar dat initiatief. Dank u wel. De heer Safranti: Dank u wel. Tot slot, voorzitter, dit huis heeft een Henk Tazelaar gekend,

die vond dat het geld - daar komt 'ie - eerlijk verdeeld moest worden. Dat moment ben ik nooit vergeten. Sorry, ik word er een beetje emotioneel van. Henk, rust zacht, we zijn je niet vergeten. Dank u wel, voorzitter, dat was het. De voorzitter: Mooi, dank u wel. Dit zijn uw moties. Het zijn drie moties. M29 van DENK, Partij Voor de Vrijheid en Forum voor Democratie over de 'Gratis stadsbusvervoer tot en met twaalf jaar'; M30, DENK, SP en Partij van de Arbeid, 'Motie Keti Koti'; en M31, DENK, VSP, Partij voor de Dieren, Op Ons Eiland, Partij Voor de Vrijheid en Forum, 'Toegankelijke speel- en sportvoorzieningen voor kinderen met een beperking en ouderen', 31. Dan gaan we naar Gewoon Dordt, mevrouw Koene. Mevrouw Koene: Dank, voorzitter. Voorzitter, de Begroting 2023 is een nette verwerking van het politiek akkoord van dit college. Hier en daar schuurt de inhoud met de diverse partijbeginselen van de coalitiefracties, maar dat is precies de annusennentswaarde voor ons als oppositie. Dat is ook lets vergroot ten opzichte van de vorige periode en we weten nu ook beter waar we kunnen prikken om het politieke spel wat meer op gang te brengen en dat is waarvoor we hier zitten. Goed om te zien trouwens dat de begroting op somnnige punten concreter is geworden, zodat de controlerende taak van de raad makkelijker uit te voeren is.

We vertrouwen erop dat hier de komende jaren verder op doorgepakt wordt. Als Gewoon Dordt willen we graag een paar punten noemen die voor ons belangrijk zijn. Dat is allereerst de aanpak van laaggeletterdheid die genoemd staat, maar waarvan we het idee hebben dat de aandacht hiervoor verslapt. Dan hebben we het niet over de uitvoering van het Taalpact, maar meer over welke nnogelijkheden er voor laaggeletterden zijn en blijven taalvaardiger te worden. Het gaat eronn dat het nu een beetje doorsuddert en dat de aanpak weinig energie uitstraalt en dat is zorgelijk, zeker omdat we hebben begrepen dat het aantal jonge laaggeletterden weer aan het toenemen is. Voor veel van deze jongeren kan dat betekenen dat ze het op school niet kunnen bijbenen en dat zorgt weer voor nog meer voortijdig schoolverlaters. Wij vinden dat beide thema's, eventueel in combinatie met elkaar, structureel meer aandacht, liever nog structurele aanpak verdienen, met gebruik van de nnisschien wat suffe, maar ook allerlei innovatieve methoden. De investering die dit vraagt in geld staat in geen verhouding tot wat het de genneente kost, de afhankelijkheid van sociale voorzieningen is drie keer zo hoog als onder niet-laaggeletterden.

Ook voor wat betreft andere vraagstukken lijkt het te kunnen lonen om voor een meer integrate aanpak te kiezen - waarbij we direct erkennen, daar hebben we het vorige week in de connnnissie ook al over gehad, dat het woord 'integraal' in de categorie jeukwoorden valt. Maar ik denk dat iedereen snapt wat we hiermee bedoelen. Gert-Jan heeft dit punt genoemd om mee aan de slag te gaan in de commissies, te zorgen voor meer bewustzijn over wat we nnisschien beter gecombineerd kunnen aanpakken om een beter resultaat te halen. Wie hier ook iets mee wil, hij gaat er graag over in gesprek. Hij is er trouwens, dus dat kan u ook gelijk doen zo meteen. Dan hebben we nog wat opmerkingen vanuit een aantal van onze kernwaarden en

63

het gaat hier om eerlijkheid, transparantie en betrouwbaarheid, in dit geval van de overheid en van de politiek. Erik -Jan gaf hierover aan dat de onderwerpen waarbij deze thema's het meeste spelen lastig zijn voor ons als inwoners en volksvertegenwoordigers van Dordt om directe invloed op uit te oefenen. Neem bijvoorbeeld de komst van de nieuwe Omgevingswet waarmee participatie en invloed uitoefenen op de directe leefonngeving nnakkelijker gemaakt zou worden en dat dit bij voorbaat at mislukt lijkt te zijn. Er is wat ons betreft een voordeel aan het wel invoeren van de Omgevingswet en dat is dat de welstandscomnnissie afgeschaft zou worden. Dat is al genoennd door nnevrouw Stolk, die zou daar ook heel blij van worden, nou, wij ook. Over niet eerlijk, niet transparant en niet betrouwbaar gesproken. Voorzitter, maar nu naar ons speerpunt, op naar een burgerbegroting. Voor degenen die het fenomeen burgerbegroting niet kennen, dit is, ik citeer: "Een georganiseerd proces waarin inwoners van in dit geval een gemeente samen bepalen welke onderwerpen en vraagstukken ze belangrijk vinden, waar ze in willen investeren, welke oplossingen en innovaties ze waardevol vinden en welke eindkeuzes ze maken." Dat betekent dat de nnacht voor een gedeelte van het totale budget bij inwoners komt te liggen. Daar laat ik graag een filmpje over zien, met toestemming.

(voice-over in video) Wat zou jij doen met 300.000 euro? Via de burgerbegroting mag jij namens gemeente Maastricht en provincie Limburg een bedrag van 300.000 euro uitgeven. Waaraan? Dat beslis je samen met alle inwoners van Maastricht. In de startbijeenkomsten op diverse plekken in de stad kies je samen met een aantal andere burgers welke thema's jullie belangrijk vinden. Verduurzanning, armoedebestrijding, of misschien buurtcentra? De vijf meest gekozen thema's gaan door naar de volgende ronde. In deze ronde verdeel je samen met andere inwoners 300.000 euro over de gekozen thema's. In ronde drie nnogen jullie zelf projecten indienen die passen binnen de thema's en het geld dat jullie daarvoor hebben gereserveerd. Bijvoorbeeld speeltoestellen, pop-up parkjes, huiswerkbegeleiding, of een buurttaxi. Bedenk het maar. De finale wordt een feestelijke afsluiter, dat is het moment waarop jij samen met alle Maastrichtenaren je favoriete projecten kiest. De projecten met de meeste stennmen worden gerealiseerd. Doe dus mee, beslis mee. Hoe, wat en wanneer? Je vindt het op burgerbegrotingmaastricht.nl. (einde voice-over) Nou ja, we zijn hier in Dordrecht en dit hoeft niet per se drie ton te zijn, maar het is een idee. Onze vraag aan het college is om te reageren op onze wens. Wel een reactie De voorzitter: Sorry, bij interruptie. De heer Portier, gaat uw gang.

De heer Portier: Het is ergens een leuk idee, een burgerbegroting, maar het gaat hier om 300.000 euro. Er zijn ongetwijfeld een aantal ambtenaren bezig geweest om dit voor te bereiden, er zijn waarschijnlijk wat connmunicatiemedewerkers en -bureaus ingeschakeld, er is een website opgezet. Hoe groot acht u de kans dat dat ook al lets van 300.000 euro gekost zal hebben, of heeft u enig idee van wat de kosten hiervan zijn in verhouding tot de bedragen waar het om gaat? Mevrouw Koene: Voorzitter, ik weet dat dit een speerpunt is van de heer Portier, in ieder geval wat betreft communicatiennedewerkers. Ik heb niet aan de gemeente Maastricht gevraagd wat de kosten zijn geweest om dit op te tuigen. Ik ben altijd bereid om dat alsnog voor de heer Portier te doen en dan konn ik daarop terug. Ik bedoel, ik neem aan dat dat

64

wel geld kost, maar we hebben nou eenmaal al die nnedewerkers, mijnheer Portier, dus we kunnen ze ook gebruiken. De heer Portier: Maar voorzitter, voor de duidelijkheid. Ik denk, als je zoiets inderdaad zou willen en ik weet dat er goede voorbeelden zijn uit Latijns-Annerika, zou het dan niet am veel substantielere delen van de begroting nnoeten gaan? Mevrouw Koene: Dat is een discussie die ik graag aanga, maar zoals ik daarnet aangaf, voorzitter, willen wij in eerste instantie graag dat het college reageert op onze wens. Ik wil daarom graag verder mijn woordvoering afmaken, zodat wellicht nnijnheer Portier daar ook iets in hoort waar hij blij van wordt. Mevrouw Van Engelen: Voorzitter? De voorzitter: Ja, gaat uw gang. Mevrouw Van Engelen: Dank u wel. Ik wil nog een klein vraagje stellen hierover, want het klinkt inderdaad hartstikke leuk, zo'n burgerbegroting en dat kan natuurlijk een stimulans zijn am de relatie tussen burger en overheid weer een beetje goed te krijgen en mensen juist weer naar de stembus te krijgen, want daar is een hele lage opkonnst geweest. Dus ik vroeg mu j af: weet u lets over de opkomst bij dit project in Maastricht? Mevrouw Koene: Nee, dan zou ik nu moeten gaan schatten en dat doe ik niet. Dus ook daar wil ik best op terugkonnen.

Ik weet wel dat ze innniddels aan de laatste ronde begonnen zijn, dus am met mevrouw Stemband te spreken, zeg maar, niet de eerste, maar de laatste ronde. Ik konn er graag op terug. De voorzitter: Ik taxeer dit filmpje en uw inzet ook meer als een oproep aan het college am dat een keer uit te werken. Mevrouw Koene: Precies, daar was het ook voor bedoeld, maar daaronn vroeg ik net al of ik mijn woordvoering verder kan afmaken, omdat ik daar namelijk ook aangeef wat we daarmee hopen te bewerkstelligen. Ik vroeg dus am een reactie van het college en ik hecht wel waarde am nog eventjes daarbij te zeggen dat ik graag een reactie wil die inhoudelijk recht doet aan het idee. Dat is dan nneer, en dat is toch een kleine sneer dan even: we hebben dat al eens gedaan, toch, dat was toch niet een succes? Nee, college, we hebben hier nog geen serieuze paging toe ondernomen. Het kan een idee zijn dat wethouder Heijkoop van Financien samen met de wethouder die burgerparticipatie het hoogst in het vaandel heeft staan, wethouder De Jonge, hier eens sannen naar kijken. Dan hebben wij er alle vertrouwen in dat we bij de Kadernota 2024 een nnooi voorstel hiervoor krijgen. Maar goed, dat horen we dus graag in de termijn van het college. Wellicht kan dat wel gecombineerd warden met andere vormen van burgerparticipatie waartoe opgeroepen wordt.

Ik heb zowel de heer Burakcin als mevrouw Van Engelen een essay gestuurd over de lage opkonnst van de verkiezingen en wat daar eventueel aan kan gebeuren. Het is nog niet nagekeken, dus mijn excuus als het nog niet helemaal op en top is, maar ook ik ben heel erg bezig am te zorgen dat de mensen in de stad, dat het vertrouwen in de politiek

65

toeneemt bij hen en dat kan maar op een manier: door ze gewoon beter overal bij te betrekken. Dank, voorzitter. De voorzitter: Heel hartelijk dank. Dan gaan we door naar Op Ons Eiland. De heer Gundogdu, gaat uw gang. De heer Gundogdu: Ik nnoet hier wat vaker staan. De voorzitter: Gaat uw gang, hoor, mijnheer Gundogdu. De heer Gundogdu: Voorzitter, fijn dat ik hier mag staan namens vele bewoners en ondernemers van Op Ons Eiland. Voorzitter, om te beginnen ook een dankwoord richting de ambtelijke organisatie en het college uiteraard voor het boekwerk en huiswerk die ze hebben gemaakt. Ik wil de mensen op de publieke tribune van harte welkom heten en de kijkers thuis, want we hebben het vandaag over het huishoudboekje van de gemeente Dordrecht. Wat gaan we nou volgend jaar concreet doen? Voorzitter, het getal 16,8, het is even gerefereerd, maar het is een getal met een enorme impact. Dat is namelijk de inflatie. Vandaag is dat ietsjes bijgesteld naar 16,4, maar deze inflatie in de afgelopen zes decennia is nog nooit zo hoog geweest. Schrikbarend. Onze koopkracht is enorm gedaald en we weten niet wat ons perspectief zal zijn, want de signalen zijn niet echt rooskleu rig.

Dit is even wel een aandachtspunt die we willen meegeven aan het college met daarbij de vraag, we leven in onzekere tijden met mondiale crisissen en we willen perspectief bieden aan onze inwoners en aan onze ondernenners. Voorzitter, hoe toekomstbestendig is deze begroting? Eenvoudigweg niet alleen vanuit financieel opzicht, maar ook kijkend naar de klimaatverandering, de urgente klimaatverandering, maar ook woningnood, spanningen in de samenleving, lokale economie en noem maar op. Wij hebben gekeken naar de vertaalslag. Het college heeft duidelijk aangegeven bij aantreden om de samenwerking met de raad en diverse organisaties aan te willen gaan. Onze dank daarvoor, het is noemenswaardig om dit ook vandaag even te noemen. Waar de landelijke politici elkaar verwijten dat ze geen verantwoordelijkheid nemen of niet voelen en de uitdaging niet willen aangaan met elkaar, zag ik de afgelopen dagen wel iets bijzonders gebeuren. Ik heb zoveel motes en amendementen voorbij zien komen, er is dus wel degelijk een mooi spel tussen oppositie en bestuurderspartijen, allemaal vanuit de intrinsieke motivatie om zoveel mogelijk goeds te doen voor deze stad en dat is mooi. Voorzitter, we hebben de begroting bestudeerd langs ons verkiezingsprogrannma en ook vanuit datgene wat zich ontwikkelt in de stad en in de sannenleving.

Wat ons in ieder geval opvalt, voorzitter, er is weliswaar een sluitend meerjarenperspectief, maar wij vragen ons wel degelijk af of dat houdbaar is. Heel plat gezegd: ook deze begroting is onderhevig aan inflatie. Kunnen we ervan uitgaan dat deze begroting vanuit financieel perspectief houdbaar is, lettend op de stijgende prijzen van diensten die wij als gemeente laten uitvoeren? Concrete vraag aan het college. Voorzitter, daarnaast kennen we het fenomeen budgetoverschrijding bij projecten. We zijn daar diverse keren mee geconfronteerd en dat gaat altijd om hele forse bedragen. Het college heeft er vast over nagedacht hoe zij de konnende jaren in ieder geval daar iets mee wil gaan doen. We horen graag ook in dit kader een reactie van het college. Voorzitter, de woningnood, dat is al even aangestipt, volgens mij door alle politieke partijen. De ambitie is vierduizend woningen, dat ondersteunen wij van harte, maar we weten ook dat de werkelijkheid weerbarstig is, dat hebben we de afgelopen collegeperiode ook gezien. Daarnaast hebben

66

we nog een Raad van State die ook een uitspraak heeft gedaan en dat heeft impact ook op onze bouwopgave. Daarnaast wat ook zich voordoet, voorzitter, de laatste jaren is althans, in ieder geval het laatste jaar - dat de rentes enorm stijgen. Dat betekent, de doelgroep waarbij het voor wilden bouwen, woningen die wij wilden bouwen, dreigen niet nneer bereikbaar te zijn voor degenen die wij in ons vizier hadden. Hoe kijkt het college daar tegenover? En beleid stellen we altijd meerjarig vast, nnaar is het college bereid om met ons, om met deze raad toch wel even een evaluatie te houden? Met in ons achterhoofd de tijd waarin we nu leven, dus als het gaat om concreet de doelgroepen en de prijssegmenten waar we woningen in gaan bouwen. De heer Den Heijer: Voorzitter? De voorzitter: De heer Den Heijer. De heer Den Heijer: Hoe verhoudt dat verzoek zich tot het feit dat 70 procent van de nieuwbouw gevonden wordt door Dordtenaren die op zoek zijn naar een woning? De heer Gundogdu: Voorzitter, wij hebben een lokale uitwerking van de Woonvisie, die hebben we vastgesteld in deze raad, waarbij we segmenten hebben gemaakt, prijssegmenten waar we voor gaan bouwen. Ons verhaal is dat juist die leraar, de brandweer, de middeninkomens, die dreigen dus geen woningen nneer te kunnen kopen vanwege gewoon eenvoudigweg de veranderende omgeving, of de situatie waarin we nu zitten.

Onze vraag is: kunnen wij met het college van gedachten wisselen, ook al is het een beleid voor de langere termijn, om niet woningen te bouwen voor nnensen die het eenvoudig niet kunnen kopen. De heer Den Heijer: Voorzitter? De heer Gundogdu: Dat is de concrete oproep. De voorzitter: De heer Den Heijer. De heer Den Heijer: Voorzitter, ik hoor een heel lang verhaal, maar ik hoor geen antwoord op mijn vraag. Hoe verhoudt dat zich tot die 70 procent, dat de nieuwbouwwoningen die nu gebouwd worden, daarvan 70 procent gaat naar Dordtenaren die een woning zoeken. Hoe verhoudt dat zich tot uw verhaal en tot uw verzoek? De heer Gundogdu: Mijnheer Den Heijer, Voorzitter, excuses. Voorzitter, nnijnheer Den Heijer kijkt terug, en terecht. Ik heb ook meegewerkt aan dat beleid. Mijn oproep is: kijk vooruit. De vooruitzichten zijn niet zo rooskleurig als wat u schetst, vandaar de oproep aan de raad om met ons, samen met het college nog eens een keertje te kijken naar die prijssegmenten en de woningen die wij willen gaan bouwen, of dat bereikbaar is voor onze Dordtenaren, want daarvoor in beginsel bouwen wij die woningen. Dat is de oproep. De voorzitter: Gaat u verder. De heer Gundogdu: Ik vervolg

67

De heer Stam: Voorzitter? De heer Gundogdu: Volgens mu j is er een vraag. De voorzitter: Ik zie het ook. De heer Stam, gaat uw gang. De heer Stam: Dank u wel. Ik hoor inderdaad de heer Gundogdu zeggen vooruitkijken, daar ben ik het helemaal mee eens. Maar als je dan kijkt naar de verschillende prijssegmenten is natuurlijk ook in die Woonvisie naar voren gekomen dat de stad dit nodig heeft. Als je dan kijkt naar die betaalbaarheid nognnaals, ik weet niet of u vandaag het journaal of het nieuws heeft gezien, dan is mijn vraag: vindt u dat nou een lokale oplossing of een rijksoplossing? Want het Rijk is voornemens om starters en mensen met een mindere beurs dadelijk een extra subsidie te verlenen om juist wel die woningen te kunnen kopen. Want bouwkosten zijn bouwkosten, dus bent u het dan met mu j eens dat dat echt een lokale oplossing moet zijn, of kijkt u dan ook naar het Rijk? De heer Gundogdu: Voorzitter, heel plat gezegd, Op Ons Eiland maakt het niks uit of er nou lokale of landelijke oplossingen komen, als er maar oplossingen komen. Onze oproep hierbij is om juist te kijken naar de mogelijkheden die binnen onze macht ligt en dat is wat wij vorig jaar of het jaar daarvoor hebben vastgelegd in deze raad, dat we hebben gezegd: we hebben prijssegmenten, wij gaan in die prijssegmenten de opdracht geven aan het college om woningen te bouwen.

Maar ja, wederom - en ik blijf dan in herhaling - die woningen dreigen dus voor een groot deel van onze inwoners, waar het toen voor bestemd was, niet meer bereikbaar te zijn, vandaar verwacht ik een reactie van het college, die zegt: we willen graag het gesprek aangaan met deze raad. De voorzitter: Prima, gaat u verder. De heer Gundogdu: Ik ga verder, voorzitter. Ik moet gezien de tijd wat dingen heel snel vertellen. De voorzitter: Zeker, want de tijd gaat nu lopen weer en die staat nu op 2 minuut 26. De heer Gundogdu: Voorzitter, daarnaast, gelukkig in deze begroting zien we een enorme inhaalslag, of althans budgetten voor de minima, maar wij missen middengroepen. Ook modale inkonnens hebben problemen. Wat doen wij onder andere voor deze inkomensgroepen, die weliswaar in een probleem zitten, maar niet daarover openlijk durven te praten. Wat zijn de mogelijkheden voor die mensen, is er een luisterend oor, wil het college daar ook in dat kader iets in betekenen? Is een concrete vraag. Voorzitter, een andere groep Dordtenaren die het enorm zwaar heeft, dat zijn de ondernemers. Ik hoef u natuurlijk niet te vertellen dat het enorm lastig is geweest de afgelopen jaren met de coronapandemie. De Rijksoverheid heeft aangekondigd om met een TEK-regeling te komen, maar die vinden wij te laat. We willen, urgente problemen moeten snel en kordaat opgepakt worden.

Daartoe dienen wij ook een voorstel in, samen met de Verenigde Senioren Partij en de Partij van de Arbeid. Ik blijf daar even niet bij stilstaan omwille van mijn tijd. Daarnaast, voorzitter, de sportverenigingen. We hebben hier een college die heel veel wil gaan doen als het gaat om sport. Ambitie alonn, tot de beste tien sportsteden van het land behoren, maar

68

de afgelopen jaren hebben heel veel verenigingen helaas weinig daarvan gemerkt. We hebben hier een collegelid, ooit eens een raadslid, die heeft aangegeven: als er geld nodig is voor sport, dan krijgen zij dat ook. Nou, we kijken dan vervolgens naar de vertaalslag in de begroting. Wat zien we? Nou ja, weer een bedrag, nou ja, wat is het? Een klein bedrag waar veel sportverenigingen een beroep op moeten doen. Dat vinden wij te kort en te weinig, vandaar dat we een verzoek indienen bij het college onn dat te wijzigen. Voorzitter, als laatste. Wij hebben ook een N3, wat heel veel Dordtenaren behoorlijk wat irritaties oproept als het gaat am de Papendrechtse brug bijvoorbeeld, of de file op de A16 -A15. Heel eenvoudig, zorg ervoor dat Dordtenaren die de N3 op willen, die de snelweg op willen, dat ze vooraf, voordat ze afslaan duidelijkheid krijgen dat er een file is en dat ze daar rekening mee kunnen houden. Ik hoop dat ik wat vragen krijg, zodat ik wat nneer tijd kan krijgen.

De voorzitter: Nee, dit is het. De heer Gandogdu: Alsjeblieft? De voorzitter: Bent u er al, heeft u alle moties aangekondigd? De heer Giindogdu: Nou

Ja, ja.

De voorzitter: Volgens mu j is het dan prima. De heer Gundogdu: Laten we het daarbij houden, voorzitter. Dank u wel. De voorzitter: Dan hebben we de moties M32, 33 en 34. 32 is Op Ons Eiland, VSP, Partij van de Arbeid over de Dordtse ondernenners; een volgende is met de VSP samen over de signaleringsborden N3; en tot slot met VSP en PvdA over de toekomstbestendigheid van de sportaccommodaties. Dan gaan we door naar de SP-fractie, de heer Portier. De heer Groenewege: Voorzitter? De voorzitter: De heer Groenewege. De heer Groenewege: Een kort vraagje. Misschien heb ik het verkeerd begrepen De voorzitter: Ik versta u niet. Mag ik stilte in de zaal? De heer Groenewege: Misschien heb ik het verkeerd De voorzitter: Dames en heren, stilte graag. De heer Groenewege heeft een vraag, gaat uw gang. De heer Groenewege: Volgens mu j is die motie over sportverenigingen van Op Ons Eiland een amendement. De voorzitter: Ja, dat is zo. Kom even terug, als je wil. Zeer scherp van u, dank u wel. Dat wordt nu rechtgezet, dus dat is niet motie M34, maar dat is annendennent A2. Dank. Het woord is aan de heer Portier.

69

De heer Portier: Voorzitter, steeds grotere groepen Dordtenaren ervaren dat het kapitalistische systeem waarin wij !even heeft gefaald. Ik ben oud genoeg om opgegroeid te zijn in een tijd waarin we dachten dat groeiende wetenschappelijke en technische vooruitgang zou leiden tot meer welvaart, kortere arbeidstijden, oplossen van problemen als milieuvervuiling en dat we ook naar een meer vreedzame wereld zouden gaan waarin andere landen ook mee zouden kunnen komen. Maar sinds de zeventiger jaren zijn de verschillen tussen arm en rijk steeds groter geworden en inmiddels hebben we het punt bereikt waarop mensen ook in onze stad niet meer weten: kunnen wij nog wel ons een warm huis veroorloven, kunnen wij nog wel voldoende voedsel veroorloven wat gezond is? Dat is de situatie waarin we op dit moment zitten. We zien ook dat zeg maar een flink deel van onze industrie is afgebroken in enkele tientallen jaren, omdat bedrijven gebruik wilden maken van goedkope arbeid in Azie. De schijn van welvaart is alleen maar in stand gehouden de afgelopen jaren door een financiele zeepbel die nu aan het leeglopen is en mede daarom een enorme inflatie veroorzaakt, nog verergerd door de economische zelfmoordsancties tegen Rusland.

Het is goed daarom dat in de begroting aandacht wordt besteed aan het armoedebeleid en de verruimingen van het minimabeleid wordt voorgenomen, maar wij denken echt dat dat verder moet gaan dan wat op dit moment in de begroting staat en dat zowel de problemen van de minima en de mensen met een uitkering als ook van de mensen met werk en toch een laag inkomen aangepakt moeten worden. In dat kader hebben wij wel wat twijfel over bijvoorbeeld die teruggave van 75 euro voor iedereen. Wij gaan niet zeggen dat die teruggaven niet plaats moeten vinden, maar wij zouden inderdaad liever gezien hebben dat de stijging van de tarieven tegengehouden was, zodat het ook voor komende jaren een effect zou hebben op wat mensen moeten betalen. Daarnaast zien we dat er nog steeds, ook in onze stad, groeperingen zijn die bezittingen hebben, denk aan de grote vastgoedbedrijven, en die hun kapitaal enorm in waarde hebben zien stijgen de afgelopen jaren, waar je best wel wat aan de belastingtarieven zou kunnen doen zodat die een meer evenredige bijdrage leveren aan wat we nodig hebben om onze stad op peil te houden. Voorzitter, wij vinden het belangrijk dat de lasten van mensen verlaagd worden. De hoogste lasten waar mensen nu vaak mee te nnaken hebben zijn de kosten van energie.

De begroting spreekt over het aanpakken van woningen met een E, F en G-Iabel, maar het kan zeker dat er vele woningen zijn met een D-Iabel - je kan je afvragen hoe die labels tot stand komen - waar enkel glas is, waar de kou uit de vloer optrekt, waar de warmte door het dak verdwijnt. Waar mensen ook met enorme kosten zitten dan wel de verwarming niet meer aan hoeven te doen. Wij vinden dat dat systematisch en in samenwerking met de woningbouwverenigingen aangepakt moet worden en niet huis voor huis op het moment dat er een keer een andere bewoner in komt. Want dit is echt iets waarvan we vinden dat het in enkele jaren dat de woningen niet alleen met E, F en G, maar ook met D -labels uit onze stad verdwenen moeten zijn, bij voorkeur niet door ze af te breken, maar door ze goed te isoleren als dat maar enigszins nnogelijk is. De voorzitter: Ik interrumpeer u zelf even. Ik wil de heer Schalken vragen om de vergadering even een minuutje over te nemen, dan ben ik zo weer terug. Maar blijft u daar zitten, zou ik zeggen. Gaat u verder. De heer Portier: Goed, wij vinden ook dat we moeten kijken naar maatregelen om de armoedeval tegen te gaan en daarom hebben wij een nnotie ingediend dat mensen die onder

70

het minimabeleid vallen en recht hebben op een persoonlijk nninimabudget, dat die niet in een keer het hele bedrag kwijtraken als ze net een paar euro te veel verdienen om daarvoor in aannnerking te komen. We zijn wat dat betreft voor een geleidelijke afbouw. Natuurlijk willen we ook graag dat mensen werk hebben, dus daaraan kan zo'n isolatieprogramma bijdragen. Als mensen naar het werk gaan is het ook handig als ze met de bus kunnen gaan. We hebben een voorstel gedaan voor uitbreiding van het gratis busvervoer voor een grotere groep mensen, met weinig geld en ook kinderen tot zestien jaar. Dat is ook goed voor ondernemers die dan meer mensen ontvangen in de stad. Uiteindelijk zijn wij als SP voor gratis openbaar vervoer voor iedereen. Dat is niet wat wij nu voor de genneentebegroting voorstellen, maar dat is wel iets wat wij als stip op de horizon altijd in het oog houden, dus zullen wij in ieder geval ieder voorstel ondersteunen dat dan een stap in die richting is. De heer Groenewege: Voorzitter? De plaatsvervangend voorzitter: Ja, ik zie alleen niet waar. De heer Groenewege: Hier. De plaatsvervangend voorzitter: De heer Groenewege, gaat uw gang. Sorry hoor, dat ik u niet zie.

De heer Groenewege: Waarom de SP gratis openbaar vervoer wil voor mensen met een laag inkomen snap ik nog, maar waarom wilt u gratis openbaar vervoer voor kinderen onder de zestien jaar? De heer Portier: Dus om het, als je met een gezin met enkele nneerdere kinderen zeg maar ergens naartoe wil reizen, dat je gelijk een heleboel geld kwijt bent. Natuurlijk ben ik ervoor dat mensen gestimuleerd worden om de fiets te nennen als ze enigszins kunnen fietsen en ook dat ze met het gezin gaan fietsen. Sonns lukt dat niet, soms is het gewoon glad, sneeuwt het, regent het pijpenstelen, of zijn de afstanden daarvoor te groot. Dus om die reden zeggen wij inderdaad gratis openbaar vervoer tot zestien jaar. Dat wil niet zeggen dat als het mogelijk is om met de fiets te gaan dat we mensen niet zouden willen stimuleren om dat te doen. Ik hoop dat dat een antwoord is op uw vraag. De voorzitter: Ik weet niet wie er had geInterrumpeerd De plaatsvervangend voorzitter: Gaat u verder. Ja, sorry. De heer Portier: Ik hoorde geen vervolgvraag, dus dan ga ik gelijk inderdaad De voorzitter: Ik neenn het weer van u over. Mijnheer Portier, gaat u verder. De heer Pottier: Dus dan neem ik aan dat het inderdaad voldoende beantwoord is. Nu we het ook over jongeren hebben, wij vinden het ook belangrijk even voor een wat oudere groep jongeren vanaf zestien jaar, dat we die in onze stad vasthouden.

Op dit moment geldt de Dordtpas voor mensen met lage inkomens, maar om de een of andere duistere reden worden jongeren die een studiebeurs hebben of die studeren daarvan uitgesloten. Wij

71

begrijpen echt niet waar deze discriminatie op gebaseerd is, vandaar ons voorstel, zal ik maar zeggen, om ook uitwonende jongeren, die hoger onderwijs volgen of mbo volgen, dus maakt eigenlijk niet uit welk onderwijsniveau, om die de Dordtpas te verstrekken. Voor de rest, voorzitter, uiteindelijk is politiek altijd een kwestie van keuzes maken. Waar geef je wel geld aan uit, waar geef je niet geld aan uit? Het is opvallend dat in de begroting weinig gesproken wordt over het allerduurste project wat we op dit moment ondernemen, de bouw van het Huis van Stad en Regio. Wat ons betreft moeten we echt goed nadenken of daar niet versoberingen nnogelijk zijn, of misschien dingen wat langzamer gedaan kunnen worden als dat nodig zou zijn om de maatregelen te nemen waardoor onze bevolking het hoofd boven water kan houden. Verder een paar kleine opnnerkingen nog over de diverse moties. Sowieso dienen wij ook de motie over lokale voedselketens nnede in. Dat was ik nnisschien nog vergeten te zeggen. We hebben een motie samen met Partij voor de Dieren, DENK en Partij Voor de Vrijheid met 'Dordtpas ook voor jongeren', die overhandig ik hierbij. De motie Woorkom armoedeval minima', ook samen met de Partij voor de Dieren en Partij Voor de Vrijheid.

Een amendement 'Ook met energielabel D trekt de kou op uit de vloer en vliegt de warmte weg uit het dak', wederom samen met de Partij voor de Dieren en Partij Voor de Vrijheid. En ons amendement 'Alternatief voor gratis busvervoer 65+', dat we alleen indienen. Bij deze, dank u wel.

De voorzitter: Heel hartelijk dank en die zijn genunnmerd M34, M35 en amendement 3 en amendement 4. Dank u wel, nnijnheer Portier. Dan gaan we naar de PVV, het woord is aan de heer Van Leeuwen. Nog even voor de volledigheid, het is nu tien voor zes, we hebben nog twee fracties te gaan. Mijn voorstel zou zijn om dat echt even af te ronden, dat we de eerste termijn van de raad hebben gehad. Ik hoop dat we dan rekening houden dat we nog wel met elkaar even goed moeten kunnen eten natuurlijk en overleggen et cetera. Dus snel het woord aan de heer Van Leeuwen, gaat uw gang. De heer Van Leeuwen: Dank u wel, voorzitter. Ik zal niet snel gaan praten. Voorzitter, allereerst dank aan het college en het ambtenarenapparaat voor het opstellen van de Begroting 2023. Deze begroting is in een hele speciale tijd opgesteld, om een aantal zaken te noemen: er is oorlog in Oost-Europa, er is de hoogste inflatie van de afgelopen zestig jaar, Nederland kampt met de naweeen van de coronamaatregelen, inwoners worden geconfronteerd met bizar hoge energietarieven en veel ondernemers overwegen te gaan stoppen door de hoge energieprijzen. Deze zaken brengen risico's met zich mee voor de voorliggende begroting, denk alleen al aan de inflatie die mee of tegen kan vallen. Daarnaast is het nog onduidelijk in hoeverre de Rijksoverheid gemeenten gaat ondersteunen.

Ook verwachten de inwoners hulp van de gemeente inzake de kosten van energie, en terecht. Ik kom daar zo op terug in nnijn woordvoering. Voorzitter, de PVV heeft een gemengd gevoel over deze begroting, we weten ook nog niet of we voor of tegen gaan stemnnen. Allereerst is het natuurlijk goed dat Dordrecht een sluitende begroting kan presenteren. Een aantal zaken die in de begroting staan zijn positief te benoennen, bijvoorbeeld de PVV is blij met de uitbreiding van de handhavingscapaciteit. Op die manier kan een betere veiligheid worden bevorderd. Een aandachtspunt is nog wel het Kronnhoutgebied, we krijgen signalen dat er nog te veel onrust is in dat gebied en vragen aan de wethouder: hoe kijkt u daar tegenaan? Of aan de portefeuillehouder. Dan zijn we er ook positief over dat de sannenwerking tussen overheid, onderwijs, bed rijfsleven en

72

maatschappelijke partners binnen de Drechtsteden en zuidelijk Zuid-Holland verder groeit. We zijn negatief over de inspanningen van de gemeente om in 2040 al een klimaatneutrale stad te zijn. De PVV is bang dat de hogere kosten in deze periode tot 2040 een negatieve impact zullen hebben op de welvaart en het welzijn van Dordtse inwoners. Daarnaast is nog onduidelijk wat het totale kostenplaatje zal zijn, zoals we eerder gezien hebben. Wij geloven niet zozeer in klimaatdoelstellingen, maar wel willen we inzetten op een schoner milieu. Natuurlijk zijn we voor energiebesparende nnaatregelen zoals woningisolatie en zonnepanelen. Voor het overige zijn we voor macro-oplossingen zoals kernenergie, thoriunncentrales en waterstofcentrales. Maar die eerste, kernenergie en waterstofcentrales, die komen ook wat nneer op bij de andere partijen, dus heel mooi om te zien. Dit zijn oplossingen die op regionaal niveau of nationaal niveau liggen. We zijn tegen overlastgevende warnnteponnpen en ook de elektrische auto zien we niet zitten. Waar nnoet je namelijk naartoe uiteindelijk met al die nniljarden afgedankte accu's? Nieuw probleem. En hebben mensen wel eens stilgestaan bij de erbarmelijke condities van de mensen in Afrika die grondstoffen nnoeten winnen voor de accu's? Er zijn andere oplossingen.

Over een schoner milieu gesproken, het wordt tijd dat chennische bedrijven verdwijnen uit stedelijke gebieden, dus ook uit Dordrecht. Wat betreft de mensen met problematische schulden in de genneente, het is goed dat de verschillende instanties financiele problemen vroegtijdig signaleren en met mensen gaan praten. Financiele autonomie van de mensen moet daarbij wel voorop blijven staan. Wat betreft het plan van maatschappelijke diensttijd is de PVV positief. Het is goed als jongeren geprikkeld worden om te investeren in zichzelf en de maatschappij. Overigens is voor een grote groep jongeren dit niet nodig, omdat ze vanuit zichzelf al bezig zijn om hun leven vornn te geven - een bepaalde groep. Nu komen we op een aantal kritiekpunten op de begroting. Mevrouw Koene: Voorzitter? De heer Van Leeuwen: We hebben bij een aantal van die punten een nnotie gemaakt. Als eerste De voorzitter: Bij interruptie, mevrouw Koene. Mevrouw Koene: Ik heb even een vraag, het drong even wat later tot me door. Maar over de schulden, ik hoor de heer Van Leeuwen zeggen dat het wel belangrijk is dat mensen wel financiele autonomie moeten houden. Ik snap het, he, ik bedoel, want ik ben ook erg van dat ik zelf wil bepalen wat ik doe. Maar heel vaak is het zo dat als er sprake is van schulden, dat er dan lets schort aan die financiele autonomie.

Hoe ziet de heer Van Leeuwen dat? De heer Van Leeuwen: Mevrouw Koene, daarom vinden wij het ook erg goed dat er naar die mensen toe wordt gegaan, alleen je kan dan binnenkomen in dat huis met: wij gaan het even voor je oplossen. Daar zijn we dus geen voorstander van. Maar je kan ook binnenkomen met: we gaan een goed advies geven aan u en dit gezin. Dat verstaan wij dus onder andere onder financiele autonomie, dat iemand zelf een keuze heeft om een bepaald advies wel of niet op te volgen. Natuurlijk kan het best zijn dat er een lichte druk wordt uitgeoefend, maar in principe ligt de keuze wel bij de client en natuurlijk ook de gevolgen van die keuze bij de client, dat is logisch.

73

De voorzitter: Gaat u verder. De heer Van Leeuwen: Oke, even kijken. Als eerste noem ik de woningbouw - ik ga door met mijn betoog. Het vorige college begon met enorme annbities op dit punt. De plannen voor sociale woningbouw waren in die plannen al ver onder de maat vanaf het begin en het huidige college wil een armzalig aantal van 450 woningen toevoegen aan de sociale woningvoorraad. Voor de duidelijkheid, de PVV wil voor iedereen bouwen, dus rijk en arm, maar het valt ons wel op. Daarmee is er vanaf 2016 nog steeds meer gesloopt dan gebouwd. Ronduit schandalig in deze stad met grote wachtlijsten. Helaas is er dus in vergelijking met de plannen veel te weinig gebouwd. Het is de PVV onduidelijk hoe dat komt, daarom komen wij met een motie om het college in beeld te laten brengen waar eventuele ambtelijke knelpunten zitten inzake capaciteit en deskundigheid op het gebied van woningbouw, teneinde de bouw van nieuwe woningen te versnellen. Onze volgende motie gaat over mensen die afhankelijk zijn van de Drechthopper. In juni of juli jongstleden kwam het bestuur van de Drechthopper met het bericht dat er sprake is van een groot ziekteverzuinn, er is ook een personeelstekort en dat betekent dus wel dat mensen heel erg lang moeten wachten op de Drechthopper, of dat die gewoon niet komt. Deze mensen, dat zijn vaak ouderen of nnindervaliden.

We vragen daarom het college om haar uiterste best te doen om dit samen met de vervoerder op te lossen. Ik wil ook graag van het college horen wat daarin mogelijk is. Dan hebben wij een motie over de duurzame opvang van asielzoekers. Het standpunt van onze partij is bekend, we zijn tegen de grootschalige instroonn van mensen in ons land. We maken wel een uitzondering voor OekraIense vluchtelingen die hier tijdelijk welkom zijn. Of en hoeveel asielzoekers we opvangen valt naar ons idee binnen de gemeentelijke autonomie. Het kabinet heeft wel nnogelijkheden om opvang met inzet van het ruimtelijke ordeningsinstrumentarium bij gemeenten af te dwingen, maar de PVV vindt dit niet wenselijk en de vraag is of het juridisch houdbaar is. Daarom onze motie met het verzoek aan het college om er alles aan te doen om te voorkomen dat de gemeente mogelijk in de toekomst wordt gepasseerd bij genoemde en andere besluitvorming. Met andere woorden, ik vind dat wij als raad hierover lets te zeggen moeten hebben en niet dat ons lets wordt opgelegd. De voorzitter: Bij interruptie, de heer Safranti. De heer Safranti: Een vraag aan mijnheer Van Leeuwen. Waarom die onderscheid, mijnheer Van Leeuwen? De voorzitter: Wilt u in de microfoon spreken, want we kunnen u niet verstaan. De heer Safranti: 0 sorry, mijn excuses. Ik ging ervan uit dat het al hoorbaar was.

Waarom die onderscheid? Dat wilde ik alleen vragen. De heer Van Leeuwen: Onderscheid tussen? De voorzitter: Ik denk het onderscheid tussen OekraIners en anderen. Klopt toch? Ja. De heer Van Leeuwen: Nou, laat ik het zo zeggen. Dat is best wel een interessante vraag. De PVV ziet OekraIense vluchtelingen als echte vluchtelingen. In die andere groep zitten ook

74

echte vluchtelingen bij, alleen vanwege het grote aantal stellen wij als partij dat die eigenlijk - als je het hebt over asielzoekers dan, niet over statushouders, he - dat die dan eigenlijk minder welkom zijn, laat ik het zo zeggen. Het gaat om de grote aantallen en onze partij zegt: de vluchtelingen uit OekraIne zijn echte vluchtelingen. De heer Safranti: Voorzitter? De voorzitter: De heer Safranti. De heer Safranti: Niet om mijnheer Van Leeuwen hierop aan te spreken, maar ik hoorde dat hedenmiddag ook, bijvoorbeeld met het vuurwerk, dan wordt er dus wel de OekraIners genoennd, maar geen andere vluchtelingen. Dus dat vind ik een beetje jammer dat hij daar een onderscheid in maakt en dat wilde ik gewoon even duidelijk maken dat wij dus juist geen onderscheid daarin maken. De heer Van Leeuwen: Goed, ik ga door met mijn betoog. De heer Burakgin: Voorzitter? De voorzitter: Bij interruptie, de heer Burakgin. De heer Burakgin: Voorzitter, ik had eigenlijk dezelfde vraag. Ik moet eerlijk zeggen, dat antwoord wat de PVV hier zegt, dat is natuurlijk bekend, maar ik vind het eerlijk gezegd ook beschamend wat hij hier ook zegt, dat hij gewoon onderscheid maakt in mensen. Dus dat wil ik in ieder geval sowieso gezegd hebben.

Maar mijn vraag gaat met name over, u begon eigenlijk uw betoog over allerlei problennen in de wereld en we zien inderdaad nu dat we dus hobbelen van crisis naar crisis en de vluchtelingencrisis is daar eentje van. Dat is natuurlijk een politieke keuze geweest, het geval waarin we nu zitten. Maar het is natuurlijk nu zo dat de verschillende gemeentes daar de verantwoordelijkheid voor nemen om vluchtelingen op te vangen en heel veel genneentes niet. Om daar een fatsoenlijke oplossing voor te vinden en eigenlijk een effectieve oplossing te vinden, dan nnoet het toch wel goed in de oren klinken dat er bijvoorbeeld eerlijk verdeeld wordt, de vluchtelingen, zodat daar zeg maar minder polarisatie over ontstaat, zodat ook onze gemeente daarvan ontlast wordt. Hoe ziet u dat? De heer Van Leeuwen: Nou kijk, het landelijke PVV-standpunt is bekend, we willen gewoon die hele grote instroonn indannmen. Dat is een. Nou goed, we zitten niet hier in de landelijke politiek, maar dat is wel het standpunt van mijn partij. Daarnaast is het zo, ik ben een politicus van de gemeente Dordrecht en ik vind dat wij hier als raad de belangrijkste stem moeten houden of moeten krijgen of wij asielzoekers hier gaan opvangen. Of je nou voor of daartegen bent, ik vind niet dat de landelijke overheid dit ons mag opdringen, maar dat wij als raad daarover een besluit kunnen nemen.

U zult er dan waarschijnlijk een ander besluit over nemen dan ik, maar buiten dat vind ik niet dat de Rijksoverheid ons dit mag opleggen. De heer Portier: Voorzitter? De heer Burakgin: Voorzitter?

75

De voorzitter: Nee, eerst nog de heer Burakgin. De heer Burakgin: Voorzitter, dat is inderdaad zo. U heeft het ook over democratie. Maar democratie is ook dat de regering ook een nnandaat heeft gekregen om dit soort besluiten te kunnen nemen. Of dat doorkomt, ja ofte nee, maar zij hebben dat mandaat gekregen om dit soort beslissingen te kunnen nemen. Dus dat is ook democratie. Dat is in ieder geval wat ik eventjes mee wil geven. Maar voorzitter, kijk, verschillende partijen hier hebben het gehad over het afnemend vertrouwen in de politiek in het algemeen en de overheid. Zodra dus de overheid, de regering, die probeert nu een oplossing hiervoor te vinden om nneer draagvlak te creeren ook bij de gemeentes om mensen op te kunnen vangen. Maar zodra u voortdurend dit soort zaken nu aan het light brengt, veroorzaakt u wel dusdanige polarisatie waardoor dus het vertrouwen nog meer afneemt in de overheid, in de politiek. Hoe ziet u dat? De heer Van Leeuwen: Ik heb juist heel veel vertrouwen in de lokale democratie en dat is een van de redenen waarom ik dit naar voren breng. Dus ik vind namelijk dat wij lokaal een hele belangrijke stem hierin hebben. U denkt daar waarschijnlijk anders over, nnaar ik vind op een gegeven moment dat de mensen die hier zitten vind ik voor Dordrecht de belangrijkste mensen op dit punt. De voorzitter: Goed, dank u wel. De heer Portier nog.

De heer Portier: Voorzitter, kijk, er zijn dorpen in ons land van een paarhonderd mensen die met enkele duizenden asielzoekers geconfronteerd worden, daar kun je natuurlijk je vraagtekens bij zetten. Maar of u dat fijn vindt of niet, er is een bepaalde stroom asielzoekers naar ons land, of vluchtelingen - het zijn allemaal vluchtelingen, een deel daarvan vraagt asiel aan. Als de Rijksoverheid daar geen verdeelsleutel voor vaststelt, dan kan iedere gemeente zeggen: niet bij ons. Hoe ziet u dat? Want uiteindelijk komt het er dan op neer dat mensen nergens terecht kunnen. Hoe ziet u dat dan voor zich? De heer Van Leeuwen: Ik vind het heel apart. U beweert dus dat elke gemeente kan zeggen: niet bij ons. Wat dat betreft, en u bent dus ook bang dat heel veel gemeentes dat gaan doen. Het lijkt me toch juist logisch dat op het moment dat je Laat ik het zo zeggen. Als je vindt dat die mensen welkom zijn in jouw gemeente, dan stel je je gemeente daarvoor open. Er zullen best gemeentes zijn die dat doen, dat moeten ze zelf weten. Aileen, als Dordtse politicus vind ik dat wij als Dordtse raad daarover gaan en niet een aantal mensen in Den Haag. Heel simpel. U kan daar eigenlijk nnoeilijk op tegen zijn, vind ik zo. De heer Portier: Het lukt mu j eigenlijk toch wel. De voorzitter: Tot slot, de heer Portier. De heer Van Leeuwen: Even ter verduidelijking, mijnheer Portier.

Dit is niet zozeer een vraag van ... Of tenminste, het punt waar het hier om gaat is: wie bepaalt uiteindelijk wat hier in Dordrecht gebeurt? Ik zeg dan: op dit punt vind ik de raad heel erg essentieel in dat hele vraagstuk. U vindt kennelijk, en ook andere mensen vinden kennelijk de Tweede en de

76

Eerste Kamer heel belangrijk. Ik vind dat de lokale dennocratie hier een hele stevige vinger in de pap nnoet houden.

De heer Portier: Voorzitter, ik vind natuurlijk ook lokale autonomie heel erg belangrijk. Maar ik zou bijna zeggen, we zitten niet op een eiland, maar we zitten wel op een eiland. Maar uiteindelijk heb je toch ook een regering nodig om een aantal zaken nationaal te regelen die gewoon plaatselijk niet lukken. De heer Van Leeuwen: Nou ja, ik denk dat een deel van het vertrouwen, dat de Dordtse inwoner het vertrouwen een beetje kwijt is geraakt in de lokale dennocratie is juist dit punt, dat we alles doorschuiven naar boven. Ik denk dat de dennocratie begint hier bij de basis. Maar goed, zo sta ik ertegenover. Mevrouw Vol -van der Hoist:

voorzitter. Mag ik

De voorzitter: Beste mensen, het is vijf over zes. Normaal gesproken hadden we al vijf minuten geleden de vergadering geschorst. Als we op dit punt uitgebreid doorgaan, dat kan, maar dan stel ik voor dat we daar om acht uur mee doorgaan. Ik wou eigenlijk de eerste termijn van de raad behandeld hebben voor de dinerschorsing. Mevrouw Vol. Mevrouw Vol -van der Horst: Ik heb een kleine, ja, iets wat ik terecht wil zeggen denk ik. Wij zijn met onze vuurwerkmotie werd gezegd dat we alleen voor OekraIense slachtoffers spraken, en ik wil even bij mijnheer Safranti doorgeven dat wij niet alleen de OekraIense bedoelen natuurlijk, maar dat is als voorbeeld gesteld, dus ik vind het vervelend om geassocieerd te worden als iemand die alleen die groep als vluchtelingen De voorzitter: Die correctie is dan geplaatst en mijnheer Safranti weet het ook, dus De heer Safranti: Duidelijk. Duidelijk, voorzitter, want ik benoemde het ook alleen omdat ik dat heb gehoord. De voorzitter: Ik snap het. Gaat uw verder, mijnheer Van Leeuwen. De heer Van Leeuwen: Dank u zeer, voorzitter. Eens even kijken, onze vierde motie verzoekt het college om mantelzorgers een jaarlijks mantelzorgcomplinnent te geven, zo noemen we dat, te geven van 150 euro. Tot een aantal jaren geleden was dat volgens mij uit mijn hoofd gezegd 200 euro.

Ik stel dus voor om nu 150 euro te geven, het is van wezenlijk belang dat deze mensen een financiele beloning krijgen, compliment krijgen, voor de liefdevolle diensten die zij aan onze ouderen en/of mindervalide nnedemensen verlenen. Dan hebben wij het in een motie, andere motie, over het in stand houden van de betaling met contant geld bij parkeerautomaten. Ouderen, buitenlandse bezoekers en mensen die onder financieel bewind staan worden getroffen door de ban op geld, vandaar deze motie. Dan konn ik bijna aan het einde, hebben we nog een motie over de voedselbanken. Meer mensen worden afhankelijk van de voedselbanken door hogere kosten van levensonderhoud. Een grotere vraag naar voedsel bij de voedselbank en het teruglopend aanbod vanuit de supernnarkten zorgt voor problennen. Onze vraag aan het college,

77

opgenomen in deze motie: breng knelpunten in kaart bij de Dordtse voedselbanken en zoek uit hoe wij ondersteuning kunnen bieden. Dank u wel, voorzitter.

De voorzitter: Keurig binnen de tijd, dank u wel. En dan zes nnoties als ik het goed heb. Te beginnen bij nummer 36, klopt dat? Dat is de motie Knelpunt woningbouw wegnemen. Dan de motie samen met de SP, Drechthopper, dat is de volgende. Nummer 37. 38 is met Forum voor Democratie, Strijden voor lokale autononnie. Dan de motie van de PVV over mantelzorgconnpliment, nummer 39. Motie 40, met de SP en Forum, Geen ban op contant geld bij parkeerautomaten. En samen met DENK, SP en Op Ons Eiland en Forum, motie M41, Waar mogelijk voedselbanken ondersteunen. Dan kom ik tot slot bij Forum voor Democratie. En ik weet dat daar een aantal amendementen gaat worden ingediend waar ook over al gesproken en van gedachten gewisseld is voor een deel, dus die discussie hoeft zich niet helemaal opnieuw te herhalen maar ik wil u natuurlijk wel de gelegenheid geven uw eigen verhaal te doen. Gaat uw gang. Mevrouw Pichel: Geachte aanwezigen, dank u wel voorzitter. En allereerst dank aan het college en iedereen die een bijdrage heeft geleverd aan het opnnaken van deze begroting. Ik zit hier niet, of ik sta hier niet, om de plannen af te kraken, en ik zie ook de bijdrage niet om te zeggen wat ik wel goed vind en wat ik minder goed vind. Zoveel nnensen, zoveel meningen. En daarom kijk ik graag naar het grotere plaatje.

Het zal u niet verbazen als ik zeg dat Forum voor Democratie anders aankijkt tegen de beleidsplannen van het huidige kabinet of het kartel, zoals de heer Baudet dat zo mooi zou zeggen, en daardoor dus ook anders aankijkt naar de lokale plannen die eruit voortvloeien. Als lokaal raadslid is het mij meer dan duidelijk dat het Dordtse college plannen maakt gericht op het verbeteren van de stad en zoveel nnogelijk onderneemt om de zaken te verbeteren voor de Dordtenaren. En we kunnen allennaal wel van nnening verschillen over de verschillende keuzes die je dan maakt, en daar mogen we best over van gedachten wisselen. En dat doen we dan ook. Ik haal graag een aantal onderwerpen aan waar we fundamenteel anders tegenaan kijken. En ik ben hier niet om u van mijn standpunten te overtuigen, ik vertel u graag hoe ik de wereld zie en u mag zelf weten wat u daarmee doet. Groen, duurzaam en ruinntelijk Dordrecht klinkt natuurlijk prachtig. Echter zien we al snel de klimaatagenda er doorheen druipen. Het plan is om Dordrecht versneld een klimaatneutrale stad te maken, en daardoor wordt er nog steviger ingezet op de maatregelen. In een eerdere speech heb ik al benadrukt dat Forum voor Democratie juist voorstander is van het behoud van de planeet, en dat we daar met zorg en liefde mee om dienen te gaan.

U zult uw naasten liefhebben als uzelf, betekent niet alleen dat je goed moet zijn voor een ander. Het gaat erom dat u een ander behandelt zoals u ook uzelf behandelt. En we zijn vaak veel te hard en veel te streng voor onszelf. Over onszelf oordelen we het hardst. En daarnaast zorgen we ook vaak slecht voor ons lichaam. We luisteren er niet naar en geven het pas rust als het te laat is. Ons lichaam is een sensorisch orgaan wat ons constant signalen geeft, en wij doen altijd maar alsof er lets mis mee is. Het lichaam is niet nnooi genoeg, het lichaam is niet sterk genoeg, het is niet flexibel genoeg, en al deze projecties, verwachtingen en oordelen op onszelf en op ons lichaam is de grootste oorzaak van de separaties en de afwijzingen. En als je dan bedenkt dat ons lichaam onderdeel van de natuur is, dan is dat precies waar we zo ver van verwijderd zijn. En ergens weten we dat wel, en daarom wordt er zo hard gevochten om de natuur te redden. Maar de natuur heeft geen redding nodig. De natuur laat ons alleen maar zien dat wij niet

78

functioneren als de natuur. Als wij ons lichaann zouden erkennen voor het geschenk dat het is en ons dermate bewust zijn hoe we ons lichaann kunnen eren, dan zijn we een met de natuur. En zoals u uzelf liefhebt, zult u ook uw naasten liefhebben. Je kunt niet van een ander houden als je niet van jezelf houdt, en een beter milieu begint letterlijk bij jezelf. Dus begin bij uzelf. Houd onvoorwaardelijk van uzelf, en heb uw naasten lief als uzelf. En als u uw naasten zou leren en laten zien hoe dat moet, dan kunnen zij keuzes maken vanuit bewustzijn, en niet omdat de overheid zegt dat we dit moeten doen. De klimaatplannen van het kabinet zijn onhaalbaar gebleken, blijven nog steeds onhaalbaar en hebben niks bijgedragen aan het milieu. En de superieure arrogantie dat zij de planeet wel even gaan redden door nnensen onder druk te zetten is lachwekkend en volkomen ineffectief. Ik rond het af met het voorbeeld dat de wet een nnens niet tegenhoudt om dronken achter het stuur te gaan zitten. Je kunt achteraf hooguit beboeten. Aileen ons eigen bewustzijn en het erkennen van onze verantwoordelijkheid van de keuze voorkomt dat we onder invloed gaan rijden. Voor Bouwend en Bereikbaar Dordrecht kunnen we lezen dat de woningmarkt gespannen is en daar worden problemen genoennd zoals forse prijsstijgingen, stikstofproblemen en rentestijgingen.

En dan zou Forum voor Democratie daar ook nog het asielzoekersbeleid bij noennen, waardoor we moeten dweilen met de kraan open. Dit is allemaal het gevolg van het beleid van het kabinet en de internationale betrekkingen, en het college moet het in onze stad nnaar voor elkaar zien te krijgen. Voorzitter, ik wens hen veel sterkte en wijsheid. Ik wil niet negatief zijn. Ik heb vertrouwen in het college. Zij hebben mijn stem en mijn steun gekregen aan het begin van deze periode. En vertrouwen is tevens een onderwerp wat wordt genoemd in de begroting. Men wil werken aan het vertrouwen van de burgers omdat de verhouding is verstoord. Het terugwinnen van vertrouwen is echter niet zomaar iets. Als het vertrouwen in de overheid is afgenonnen dan is het van belang om niet op dezelfde manier verder te gaan. Als je doet wat je altijd deed, krijg je meer van wat je al hebt. Nog meer arnnoede, nog meer schaarste, nog meer ellende. Als je zou willen dat er lets verandert, kun je niet streven naar een gedragsverandering. Dan moet je anders zijn. Anders dan wat je altijd hebt gedaan, anders dan hoe je denkt dat het moet. Verandering is de keuze om alles te waarnemen, weten, zijn en ontvangen van waar het werkelijk om gaat op de wereld. En is dat comfortabel? Nee. Het is echter de kunst van het comfortabel te zijn in het onconnfortabele wat ons in staat stelt om te groeien.

Kent u allemaal het verhaal van de krab? En dan tenslotte het onderwerp arnnoede en tekorten. De natuur kent geen schaarste en tekorten. De natuur neennt ook nooit meer dan het nodig heeft en houdt zichzelf daardoor gezond en in balans. Er is een soort op aarde die constant meer neennt dat het nodig heeft, en dat is de mens. Er ontstaat dan te veel op plekken waar het niet nodig is, en op andere plekken ontstaat de nnentaliteit van gebrek en schaarste. Alles wat men aandacht geeft groeit, en als er aandacht wordt gegeven aan een gebrek dan ontstaat er meer gebrek. Er mag aandacht zijn voor groei en ontwikkeling, meer natuur en welvaart. Als we dit kunnen bijdragen aan de stad dan is het een bijdrage voor alles en iedereen die in de stad leeft. Mens, dier en natuur. Dit zie ik ook echt wel terug in de plannen en dat wil ik wel graag benadrukken. Forum voor Dennocratie heeft een tweetal annendennenten ingediend. Wij steunen ook een aantal moties, hebben ook nneegetekend, dat heeft u kunnen horen. Dan zijn er twee amendementen. Gebruik Eneco-reserves om lokale lastverhogingen ongedaan te maken, wordt meegetekend door PVV. En wij hebben een annendement waarin we vragen verminderde stijging van het belastingtarief in plaats van de 75 euro per huishouden terug te geven na de belastingstijging. De wethouder gaf