2.9 2023.10.31 Notulen Dordtse Dinsdag - Vergaderzaal 5 - concept.pdf

Naast erfpacht, voorzitter, is er ook cascobouw, koopstartregelingen en startershypotheken. Even aangeven wat een betaalbare woning is, 409 K oftewel 409.000 euro als richtingsprijs is niet haalbaar. Wat is een betaalbare woning gezien de situatie op de huidige markt? Nou, we weten allemaal, de rente is omhooggegaan, de banken die willen graag winst maken, schuine streep, de rente omhoog. Nou ja, er worden geen leningen verstrekt. Waarom? Omdat de inkomens laag zijn. Nou ja, het hele riedeltje, dat weten we inmiddels. Nou, dat is heel vervelend maar het is gewoon waar. Even terugkomend naar de begroting.

62

Wij van Beter Voor Dordt missen een overzicht van alle vertraagde bouwplannen met de voornaamste reden, met voornaamste reden zeg ik even, wethouder, een uitloop wanneer wel gebouwd gaat worden. En dan kijk ik naar mijnheer Den Heijer, en ik zou graag daar ook een cijfer willen zien. En niet alleen maar, nou ja, doet u maar, ik wil een cijfer zien. De woningvisie gaat vanuit 2000 woningen, terug te bouwen sociale huurwoningen tot 2031. Zouden niet alle gesloopte sociale huurwoningen in 2029 al teruggebouwd moeten zijn? Daar zie ik in de begroting niets gememoreerd. Behalve, en dat heb ik zelf eigenlijk, nou ja, ik hoor een zucht van mevrouw Koene, behalve, ik ben klaar hoor, mevrouw Koene, behalve als ik na het lezen van 210 bladzijden soms niet in één opslag de cijfers kan interpreteren. En dan geef ik een heel in het groot van, ja, soms zijn dingen niet helemaal helder. Voor mijnheer Gorter is dat wel helder maar voor mij kan ik de combinatie tussen een meicirculaire en een bestuursrapportage aan de begroting, die wil ik in één keer kunnen zien, goh, dat bedrag gaat daar en daarnaartoe. Maar dat is een algemene opmerking, voorzitter. Wij van Beter Voor Dordt gaan we in ieder geval twee moties indienen. Dat mocht vandaag gezegd worden. Die heb ik niet bij me maar het komt heel snel richting u.

Dat gaat met name over de volgende OVconcessie Dordrecht deze zelf moeten gaan organiseren samen met andere Drechtsteden een regionaal busvervoer oprichten à la RET zou ik maar zeggen. Met waterbussen en kleine Maasbusjes. De motie komt eraan. Om de binnenstad te kunnen ontlasten van autoverkeer wordt voor alle voorgestelde om de mobiliteit in en naar de stad te regelen. Beter Voor Dordt heeft ideeën daarbij die de impact op het reisgedrag van de Dordtenaren kan beïnvloeden. En daar komen wij nog met een motie. Tot zover, voorzitter, de woordvoering. De voorzitter: De heer Gorter heeft het woord. De heer Gorter: Dank u wel. Even over het programma bouwend en bereikbaar waar we het over hebben. Op Ons Eiland heeft wel zorgen vooral over het project Maasterras, en dan vooral over de financiële paragraaf. Lopen de kosten straks niet gierend uit de klauw? ProRail wil best nadenken over het verplaatsen van het rangeerterrein de stamlijn indien de gemeente Dordrecht betaalt. Regeling met de eigenaren van woningen die moeten wijken voor het gebiedsontwikkeling vinden we een zorg. En het voornemen om bij het ontwerp bestemmingsplan de aanlanding van een stadsbrug, ook wel de Dordtse brug genoemd, of de Zwijndrechtse brug te verwijderen waardoor het autoverkeer over de brug onmogelijk wordt.

De gemeente Dordrecht staat hier lijnrecht tegenover de gemeente Zwijndrecht, onze buurman aan de overkant van het water. Kan de wethouder onze zorgen wegnemen? Dan heb ik eigenlijk nog een stukje wat ik over de tweede bestuursrapportage want gaan wij dat nog behandelen? Dat staat ook op de agenda. Daar heb ik één punt wat eigenlijk in alle programma's mij opviel, dat is een forse afwijking ten opzichte van de begroting ten opzichte van de energielasten. Die heb ik dus bij elkaar opgeteld, dan kom ik totaal op 4,4 miljoen. Dat vind ik een fors bedrag. Mijn vraag is, is er in de begroting van 2023 rekening gehouden met de toename van de energielasten? Zo ja, kan de wethouder de afwijking verklaren? Zo nee, waarom niet? Dat is een technische vraag denk ik, maar ik zou toch wel het antwoord willen weten. En wij maken ons zorgen, en dat zit in het begrotingsprogramma bestuurlijk en ondersteunend, over de post afwijking inhuur personeel.

63

Dat is ook in de tweede bestuursrapportage. Waar maken wij ons zorgen over? Over de borging van kennis van onze organisatie in relatie tot inhuur van personeel. Die zou ook graag een reactie van de wethouder willen hebben. Dat was het, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Ik kijk even rond en misschien is het dan tijd om eventjes datgene wat nu gezegd is ook even aan de wethouder voor te leggen om te kijken of dat hij daarop kan antwoorden. Gaat uw gang, wethouder? Ja, nog eventjes de administratie doen. Gaat uw gang. De heer Heijkoop: Heel goed, heel goed, moet ook gebeuren, anders loopt het in het honderd. Nee, voorzitter, dank u wel. Dank, raad, voor uw inbreng bouwen en wonen. Nou, ik ben vanuit college chef wonen, mijn collega Maarten Burggraaf is elders dus ik neem ook het bouwendeel voor mijn rekening. Maar zoals u van ons gewend bent, het college spreekt met één mond dus dat gaat helemaal goed komen. Voorzitter, er zijn een aantal vragen gesteld over de realisatie van het aantal woningen in de verschillende segmenten. De eerste vraag spitste zich met name toe op de planvoorraad waar het gaat over de betaalbare koopwoningen of de sociale koopwoningen, zoals ze ook wel worden genoemd. En ja, mijnheer Damen, in Amsterdam hebben ze het altijd over sociale koopwoningen.

Dat betekent eigenlijk, want ik begrijp uw bedenking ook wel, dat het koopwoningen zijn waarvan de Rijksoverheid heeft vastgesteld, dat is het betaalbare segment. Zes dagen geleden heeft het ministerie van Binnenlandse Zaken weer het nieuwe bedrag genoemd. Voor 2024 is een betaalbare koopwoning een koopwoning tot 390.000 euro. Dus een woningbouw van 390.00 euro, dan zeggen we met elkaar, dat is een betaalbare koopwoning. Dat zeg ik ook even omdat de heer Uysal had het over van woningen onder de drie ton. Ja, ik zeg daar gewoon eerlijk bij, dat is echt niet meer, de markt bouwt nog maar moeizaam woningen onder de drie ton. Dat zeg ik er gewoon eerlijk bij. We proberen natuurlijk wel voortdurend die afspraken te maken en die afspraken die maken we ook via een Doelgroepenverordening. Dat werd al even genoemd. Die zijn we, daar zijn we mee bezig en die ligt aanstaande dinsdag in het college. Ik heb hem toevallig vandaag doorgezet ter besluitvorming voor het college dus die kunt u volgende week verwachten. In die Doelgroepenverordening geef je eigenlijk aan ook aan marktpartijen, ook als je de grond niet bezit, dan kun je eigenlijk het aandeel betaalbaar wonen opleggen. En dat is wel behulpzaam omdat veel ontwikkelingen zijn natuurlijk niet vanuit de gemeente.

Als we kijken naar die betaalbare koopwoningen dan zien we dat prijsstijgingen wel een grote rol spelen, de prijsstijging van materialen maar ook de bouwkosten dus de loonkosten van bouwvakkers. Nou, we kennen allemaal wel hoe de markt zich heeft ontwikkeld en die uitdaging is gewoon wel groter geworden. Op de Spuiboulevard hebben we wel veel betaalbare koopwoningen geprogrammeerd maar ook daar moeten we kijken hoeveel vaart we kunnen maken. Toevallig sprak ik van de week met de ontwikkelaar bouwer die dat gaat doen en ja, daar lopen we toch wel weer tegen wat hick-ups aan. Maar ook daar hebben we gelijk al de gezamenlijke ambitie uitgesproken om door ruiten te gaan om toch de voortgang te bewaken want dit project is gewoon heel erg belangrijk om meerdere redenen.

64

Maar ik zeg daar wel bij, en dat is ook gelijk een opmerking waar het gaat over het jaarlijks rapporteren op getallen, er zijn zoveel factoren die van invloed zijn, en wij proberen natuurlijk zelf onze eigen procedures maximaal te verkorten door gebruik te maken van de Crisis- en herstelwet. Maar als je bedenkt dat een aantal projecten die gaan gewoon door tot de Raad van State. Nou, daar is de wachttijd tegenwoordig al zestien maanden voordat je behandeld wordt dus dan heb je eigenlijk nog helemaal niet zoveel. Als je bedenkt dat de Wet natuurbescherming of natuurbeheer waar vaak aan getoetst moet worden door de Omgevingsdiensten, dat dat ook soms zomaar tot negen maanden vertraging kan leiden. Dat hebben we bij het witte dorp gezien. Heeft uw raad ook wel eens vragen over gesteld. Nou, uiteindelijk hebben we dat toen redelijk kunnen vlottrekken en u heeft ook kunnen zien dat er nu gesloopt wordt en binnenkort wordt er gebouwd dus dat is positief. Maar er zijn zoveel factoren die ook nog eens vertragen en dat zijn gewoon omstandigheden waarmee we te maken hebben. Laat onverlet dat er nog steeds echt wel flink gebouwd wordt, in alle segmenten maar zeker ook waar het gaat over de sociale huurwoningen. Wij gaan u binnenkort uitgebreider informeren via de Bouwmonitor, daar staan alle getallen in. Die zal begin volgend jaar komen.

Als je kijkt naar sociale huurwoningen door corporaties, dan, nou, even om twee getallen te noemen. In de vorige bestuursperiode hebben we er 114 gebouwd, in deze bestuursperiode, in de afgelopen achttien maanden zijn het er 183. We hebben echt al redelijk harde voorraad ook voor de komende jaren van meer dan 700 woningen en de komende jaren gaan er echt nog heel veel woningen gebouwd worden waar het gaat over sociale huur. Laat onverlet dat we daar nog een schep bovenop wilden doen. Daar heb ik ook met collega Burggraaf over gesproken, hoe we in bepaalde gebiedsontwikkelingen het aandeel sociale huurwoningen nog fors kunnen opplussen. En dan kijken we ook wel naar waar dat mogelijk is in de mate van planvorming. Maar ik zeg er ook eerlijk bij, een klein beetje met de pet van de wethouder financiën op, waar de grond nog enigszins te betalen is. Want op het moment dat je een grex met, ik pak maar even een bedrag, 10 miljoen negatief moet bijstellen omdat je daar fors extra sociale huurwoningen, ja, dat is ook gewoon pittig. Als je datzelfde aantal op een andere plek zou kunnen realiseren, en daar hoef je de grex bijvoorbeeld maar 3, 4 miljoen bij te stellen. Dus op die manier kijken we er ook naar. U wordt daar in de Bouwmonitor nader over geïnformeerd.

En ja, het is echt reëel om te veronderstellen dat wij die duizenden woningen die we willen bouwen, dat we dat misschien niet helemaal gaan halen. Dat is gewoon het eerlijke verhaal. We bouwen echt wel meer dan in de afgelopen periode en we hebben de planvoorraad redelijk op orde. En we blijven daar ook aan werken, we blijven gewoon doorwerken om die planvoorraad verder te vergroten. Want ook al is de markt nu even lastig met die hoge rente, die dure, die hoge bouwkosten, we willen door crises heen bouwen, zoals collega Burggraaf dat dan noemt. Dus onversaagd blijven we op zoek naar, waar kunnen we woningen toevoegen in alle segmenten en zeker ook in betaalbare koopsegment? De heer Katif: Voorzitter? De voorzitter: De heer Katif. De heer Katif: Bij interruptie. Want ik zit echt heel goed te luisteren hoor naar de beantwoording van de wethouder. En wat ik eigenlijk constateer is, ja, toch zijn we hier

65

politiek bezig denk ik, gaan wij, gaan wij die 4000 woningen waar wij het over hebben, gaan we die halen of niet halen? Want ik hoor u iets anders zeggen, dat is het eerlijke verhaal, u gaat het niet halen. De voorzitter: De wethouder. De heer Heijkoop: Ja, voorzitter, in de vorige periode hadden we ook die doelstelling, toen zijn we uiteindelijk tot 2800 gekomen. In deze periode, nou ja, u leest het straks in de Bouwmonitor, het hangt echt van hoe bepaalde doorlooptijden zich ontwikkelen. Het hangt er echt vanaf, gaat de Spuiboulevard, gaat dat allemaal snel genoeg. Wij ambiëren nog steeds, we richten ons nog steeds op die 4000 maar we kennen allemaal de omstandigheden waarin we nu verkeren. Maar zelfs al zouden we het niet halen, we blijven sowieso hard doorwerken aan die planvoorraad. En dan hoop je gewoon zodra die markt het weer toelaat dat je dan weer verder kan versnellen. Ik ben het wel met de heer Den Heijer eens, het heeft niet zoveel zin om heel veel extra targets per jaar op te gaan leggen want u mag er echt van uitgaan dat vanuit het college samen met de ambtelijke organisatie maar ook echt met de ontwikkelaars en corporaties, dat we maximaal aan het werk zijn om te versnellen.

En … De voorzitter: De heer Damen? De heer Damen: Ja, voorzitter, ik ben nieuwsgierig of in de Bouwmonitor nou ook rekening wordt gehouden met sloop? Is die 4000 of het streefgetal van 4000, ook ik kan me voorstellen dat je het niet helemaal haalt, maar zit daarin dadelijk ook, is dat een nettoresultaat van nieuw opgeleverde woningen minus gesloopte woningen, of wordt dat gewoon alleen maar een bruto bouw cijfer? De voorzitter: De wethouder. De heer Heijkoop: Nou ja, uw raad heeft al aangegeven, we willen het been bijtrekken, we willen de achterstand inlopen. En je loopt een achterstand niet in als je sloopt en vervolgens weer bij bouwt. Dus nee, we willen echt woningen toevoegen. We zijn op dit moment, we hebben de knik is nu zo dat er sociale huurwoningen bij, we zitten nu echt in een resultaat dus we gaan weer naar boven na een aantal jaren dat het alleen maar naar achteren is gegaan. Maar we hebben ook nog steeds wel ingewikkelde gesprekken met corporaties. U refereerde al aan een bepaalde ontwikkeling aan de Troelstraweg. Ja, die gesprekken voer ik ook zelf met de bestuurder van Trivire. Enerzijds wil je natuurlijk tempo maken, anderzijds wil je zeker geen woningen onttrekken maar we willen ook wel toekomstbestendig bouwen. We hebben echt wel soms ingewikkelde gesprekken over de kwaliteit.

Als het gaat over bouwen op meerdere verdiepingen waar geen lift aanwezig is met hele kleine woningen en je hebt de keuze tussen een ingrijpende renovatie of sloop nieuwbouw. Dus dat gaat nadrukkelijk niet over dat je sloopt en het weghaalt, de voorraad ontwikkelt zich in die zin dan echt niet negatief, maar wel dat je goede kwaliteit wil neerzetten. Zeker ook op plekken die misschien relatief wat kwetsbaarder zijn zoals dan de Troelstraweg. En soms laat je wat, soms neem je wat.

66

Aan de Colijnstraat hebben we een vergelijkbaar gesprek, daar heb ik met Woonbron afgelopen week nog over gehad. Daar willen we echt binnenkort de knoop door gaan hakken en met een programma komen dat recht doet aan enerzijds de impuls die je bij Crabbehof wil geven en anderzijds ook de betaalbaarheid van de woningen. En dat zijn ingewikkelde gesprekken maar we nemen liever daar even een paar maanden meer de tijd voor en dat het resultaat ook daarnaar is. En dat we eventueel nog wat kunnen verdichten, dat we nog wat extra sociale huurwoningen kunnen toevoegen, dan dat je de binnenbocht neemt en zegt van, nou, bouwen maar, we zien later wel. De heer Safranti: Voorzitter? De voorzitter: De heer Safranti. De heer Safranti: Ja, dank u wel, voorzitter. Nou, ik hoor een heel enthousiaste wethouder over wonen en over de targets van 4000 woningen. Nou één ding, ik geloof er niet meer in. Twee, aan de ene kant hoor je dus een heel enthousiaste wethouder die aangeeft, ja, nou, we gaan toch voor die 4000 woningen. Maar aan de andere kant hoor je dus weer negen maanden wachttijd, zestien maanden vergunning, huppeldepup. Dus hoe ziet die wethouder, want daar had die daar toch eerder moeten anticiperen? Want deze wethouder die gaf dus tijdens de verkiezingen vorige keer aan van, joh, laat mij mijn klus afmaken.

Dan denk ik, joh, dan heb je dit toch al moeten kunnen voorzien of niet? De heer Heijkoop: Ja, voorzitter. De heer Safranti: Maar deze wethouder wilde de klus afmaken. De voorzitter: We hebben tegenwoordig deze wethouder en die gaat nu antwoord geven. De heer Heijkoop: Ja, en het was geen klus, het was zelfs een karwei. Maar u heeft, kijk, we moeten ons realiseren dat je probeert alles te doen wat binnen je mogelijkheden ligt en we zijn echt, ik durf echt te stellen, er wordt nu echt nog steeds flink doorgebouwd. Maar je ziet ook wel zeker in de duurdere segmenten dat sommige ontwikkelaars toch even pas op de plaats maken. Omdat bijvoorbeeld op Stadswerven worden er nu ook woningen ontwikkeld waarvan de markt toch zegt van, ja, dat gaat richting de 6000, 7000 euro per vierkante meter, we maken even pas op de plaats. Nou, dat gedrag zie je gewoon in de markt. Bij de sociale huurwoningen zie je dat echt wel wat minder. Daar tobben we vooral met de forse prijsstijgingen, dus wat kan je nog bouwen voor het bedrag dat je beschikbaar hebt? Maar ik zie ons daar echt gewoon de voortgang nog steeds maken. Witte dorp gaat echt gebouwd worden, in de Vogelbuurt, aan de Mariastraat daarachter, daar wordt echt flink gebouwd. We hebben op de Colijnstraat gaat binnenkort gaan we daar echt wel verder mee.

Maar goed, in de Bouwmonitor zult u een hele lijst krijgen, dan zult u zien dat we die getallen echt wel gaan halen. Laat onverlet dat als je over het hele spectrum kijkt, kijk, u wil echt geen wethouder horen die namens het college zegt van, nou, het is allemaal zo ingewikkeld, ik ga maar even wat anders doen en we zien het in de toekomst wel. Maar u heeft ook gezien afgelopen week bijvoorbeeld, de doorstroming senioren.

67

Nou, wat is er belangrijk om de doorstroming senioren voor elkaar te krijgen? Dat is een aantrekkelijk alternatief. Nou, collega Burggraaf sprak vorige week over het Knarrenhofachtige project aan de Prunuslaan. Nou, je ziet daar ook een aantal omwonenden hun zorgen uitspreken. Ja, sorry, voorzitter. De voorzitter: Ik wil even de wethouder onderbreken. Wij hebben hier een CO2-meter en die geeft aan dat het op dit moment hier toch voor de gezondheid, ik geef niemand daar de schuld van, maar ongezond gaat worden. En ik merk ook wel op dat we een beetje tegen de tijd aanlopen. De heer Van Dam Timmers: Ja, voorzitter? De heer Katif: Voorzitter? De voorzitter: Ja, centraal afronden? Ik hoor nu van de griffie centraal afronden gewoon nu dus. De heer Safranti: Mag ik nog één vraag stellen en daarna afronden? De voorzitter: Nee, ik geef eventjes aan, wij hebben dat ding hier niet voor niks dus … De heer Van Dam Timmers: Voorzitter, laten we dan ook afronden? En dan constateer ik dat dit probleem ook op scholen aan de hand is en dat we daar dus ook wat aan kunnen doen. De voorzitter: Ik stel dat we de overige onderwerpen dat we die nog, mocht daar nog wat over gezegd worden, dat we dan de raad daarvoor hebben. Dan wil ik bij deze afsluiten en u verzoeken om zo snel mogelijk hier weg te wezen. Dank u wel. Aldus vastgesteld in de raadsvergadering van 19 december 2023.

De griffier,

De voorzitter,

A.E.T. Wepster

A.W. Kolff

68