2.7 2023-05-23 Notulen Dordtse Dinsdag - Vergaderzaal 5 - concept.pdf

VERSLAG VAN DE OPENBARE VERGADERING VAN DE GEMEENTE DORDRECHT DORDTSE DINSDAG, D.D. 23 mei 2023 Vergaderzaal 5 1. Initiatiefvoorstel Fijn fietsen in Dordrecht fractie CDA Voorzitter: De heer Struijk Griffier: De heer Verkooijen Verslag: NotuBiz Aanwezig: Dhr. Damen (PvdA) Dhr. De Feijter (CU-SGP) Dhr. Gündogdu (Op Ons Eiland) Mevr. De Heer (FvD) Mevr. Van Herwijnen (Partij voor de Dieren) Mevr. Kamphuis (SP) Dhr. Klerk (CDA) Mevr. Kruger (GroenLinks) Dhr. Van der Kruijff (CDA) Dhr. Kuhlmann (VVD) Dhr. Laban (CU-SGP) Dhr. Roggekamp (Gewoon Dordt) Dhr. Safranti (DENK) Mevr. Stolk (VSP) Dhr. Uysal (GroenLinks) Dhr. Wringer (Beter Voor Dordt) Portefeuillehouders: R. van der Linden De voorzitter: Goed, beste mensen, het is half acht geweest, dus ik stel voor dat we gaan beginnen, want ik denk dat we onze tijd nodig hebben. Ik heet u allen hartelijk welkom, de raads- en commissieleden, wethouder Van der Linden namens het college. Voordat ik de rest van het verhaal doe … Uiteraard ook de kijkers, die zijn welkom en de vertegenwoordigers van de pers. Voordat ik de rest van het verhaal ga doen, ga ik eventjes degenen die aan tafel zitten vragen zich voor te stellen en ik ga beginnen bij mijnheer Safranti. De heer Safranti: Dank u wel, voorzitter. Safranti van DENK Dordrecht. De heer Roggekamp: Erik-Jan Roggekamp, Gewoon Dordt. De heer Damen: Leo Damen, Partij van de Arbeid.

De heer Uysal: Abdullah Uysal, GroenLinks Dordrecht. Mevrouw Kruger: Kitty Kruger, GroenLinks Dordrecht.

1

De heer Wringer: Jan-Willem Wringer, Beter Voor Dordt. De heer Kuhlmann: Alexander Kuhlmann, Dordtse VVD. Mevrouw Kamphuis: Meta Kamphuis, SP. De heer Verkooijen: Bas Verkooijen, commissiegriffier. De heer Klerk: Albert Klerk, CDA. De heer Van der Kruijff: Wim van der Kruijff, ook CDA. De heer Laban: Vincent Laban, ChristenUnie-SGP fractie. De heer De Feijter: Bart de Feijter, ChristenUnie-SGP. Mevrouw Van Herwijnen: Irma van Herwijnen, Partij voor de Dieren. Mevrouw De Heer: Betsie de Heer, Forum voor Democratie. De heer Gündogdu: Aydin Gündogdu, Op Ons Eiland. Mevrouw Stolk: Margret Stolk, VSP. Ik ben mijn bordje vergeten. De voorzitter: We kennen u, mevrouw Stolk. Ik denk dat de meeste mensen de wethouder, die eventjes weg was, ook wel kennen. Wethouder Van der Linden voor degenen die dat nog niet gehoord hadden. U wilt zich nog even voorstellen? De heer Van der Linden: Geen bordje bij me, nee. De voorzitter: Nou, ik heb wel een bordje. Ik ben vanavond uw voorzitter, mijn naam is Leen Struijk. Het gaat vanavond over het initiatiefvoorstel van het CDA Dordrecht ‘Fijn fietsen in Dordrecht’ en we doen dat direct oordeelsvormend. Bij zo'n vergadering hebben wij een quorum nodig van acht fracties. Nou, daar zitten we ruim boven, dus het voorstel mag zich in ieder geval in een goede belangstelling verheugen. Even een korte toelichting.

14 maart heeft het CDA het initiatiefvoorstel ingediend. De agendacommissie heeft besloten om het direct oordeelsvormend te agenderen, waarbij de reactie van het college kan worden betrokken. De RIB met wensen en bedenkingen, die is door het college naar de raad gestuurd en die hebben jullie bij de stukken gevonden. O, dat gaat even fout. Geeft niet, dan ga ik gewoon even hier verder. Hoe gaan we dat doen? De opzet is, omdat het college in haar wensen en bedenkingen een andere insteek kiest dan het initiatiefvoorstel, wordt aan het CDA gevraagd om zo meteen even kort een toelichting te geven hoe zij tegen de reactie van het college aankijken. Dit ook om het vertrekpunt voor ons helder te maken om de oordeelsvormde bespreking ook goed te kunnen doen, want het is oordeelsvormend, we gaan dus niet allemaal technische vragen stellen. Via de laatste donderdagbrief is iedereen op de hoogte gesteld dat het presidium heeft besloten om de opzet van de oordeelsvormende besprekingen te wijzigen. Vanaf nu gaan we gelijk in de eerste termijn met elkaar in debat, dus er is ruimte voor

2

woordvoering, er is ook ruimte voor interruptie. Daarna krijgen we een korte reactie van het CDA op de wensen en bedenkingen van het college. Nee, daar gaan we zo meteen beginnen. Dan krijgen we de eerste termijn, dan kunnen dus de fracties wat zeggen, met uitzondering van het CDA, want die zijn dan al geweest. Daarna krijgen we een reactie van het CDA op de eerste termijn van de fracties. Dan krijgen we een reactie van de portefeuillehouder en daarna krijgen we de tweede termijn en jullie weten, in die tweede termijn is echt de bedoeling binnen een minuut kort je standpunt weer te geven over wat er besproken is en hoe dat jou geraakt heeft, wat dat voor je standpunt betekent. Vervolgens gaan we het afronden met een conclusie: hoe gaan we hiermee verder? Dat zullen we dan denk ik tegen die tijd wel zien. We hebben anderhalf uur, ik denk dat we een half uur over moeten houden voor de reactie van het CDA en de wethouder en vervolgens de tweede termijn. Dus ik wil eigenlijk binnen een uur gewoon klaar zijn met de eerste termijn. Ik denk dat een heleboel partijen er wel iets van vinden. Laat ik eens origineel doen, meestal doe ik het op volgorde. Wie wil de aftrap verrichten? Ja, jullie nog. Natuurlijk, sorry. Voorzitter? De voorzitter: Nee, mijnheer Safranti. Excuus, u mag zo.

Maar we hadden afgesproken dat het CDA eerst nog eventjes … De heer Safranti: Ik wil alleen wat toelichten, vragen, want u zei: het is een oordeelsvormende commissie. Is het in dit geval dan ook toegestaan om toch technische dingen te vragen, of niet? De voorzitter: Dat is niet de bedoeling, want dan komen we echt aan het debat niet toe. Als u nog technische vragen heeft, en ik zou het me voor kunnen stellen bij dertig adviezen, doe het dan schriftelijk. De heer Safranti: Nee, prima. Nee, omdat we geen beeldvormend hebben, daarom. De voorzitter: Heel duidelijk. De heer Safranti: Dank u wel. De voorzitter: Ik ga het woord geven aan iemand van het CDA. De heer Van der Kruijff: Voorzitter, één punt van orde. Het is natuurlijk gebruikelijk dat in oordeelsvormende commissies één woordvoeder per fractie is. Omdat wij samen de indiener zijn hebben we ook met de griffie van tevoren gevraagd of het akkoord is dat wij ook samen antwoorden. Dat wil ik nog even weten of we dat gaan doen. En mijnheer Klerk, die geeft de kick-off. De voorzitter: Ja, klopt. Dat is hetzelfde als dat inderdaad gebeurd is met het initiatiefvoorstel wat de heer De Feijter samen met de heer De Heer voorbereid had. Toen hebben ze dat ook keurig met een een-tweetje gedaan en dat gaan deze heren dus ook doen. Ik ga het woord geven aan ik denk mijnheer Klerk als eerste. De heer Klerk: Dank u wel, voorzitter.

Fijn dat vandaag het door ons ingediende initiatiefvoorstel Fijn fietsen in Dordrecht in de commissie voorligt. Collega Van der Kruijff en ik hebben kennis genomen van de wensen en bedenkingen van het college en die

3

laten zich samenvatten in een antwoord in drievoud: of we doen het al, of we hebben geen geld, of er wordt verwezen naar toekomstige stukken. Dat vinden wij teleurstellend. Als ons voorstel tot één ding oproept, is het wel een omslag in denken. Het college geeft als beleidswijziging aan het STOMP-principe te omarmen en daar speelt het initiatief nu juist op in. Vraag die aan de commissie voorligt is hoe zij tegen deze denkomslag aankijken. Punt één in de informatiebrief ten aanzien van de geïnventariseerde onveilige situaties merk ik op dat wij die niet hebben bedacht, maar dat die van de inwoners van Dordrecht komen. Het is niet de urgentie van twee CDA-raadsleden, maar de urgentie van de inwoner van Dordrecht. Ten opzichte van het tweede punt, dat gaat over de fietser meer ruimte geven. Dit is wel precies waar het volgens ons om gaat. We roepen het college op om een denkomslag te maken. Als Dordrecht het STOMP-principe wil omarmen, moeten er keuzes gemaakt worden. Een verwijzing naar de Fietsnota uit 2014 en aanbevelingen uit het CROW geven geen blijk van een denkomslag en nieuw beleid vanwege de nieuwe STOMP-prioriteiten. Laten we beginnen met een nieuwe visie. Vanuit die nieuwe visie kunnen we zien wat en in welk tempo aanpassingen haalbaar zijn, onder andere financieel. Een visie heeft een horizon van langer dan vier jaar.

Zoals de wethouder dat ook bij de Cultuurnota opmerkte, zouden we dat ook moeten doen met betrekking tot het fietsen in Dordrecht. Kortom, wat ons betreft ligt de vraag voor hoe andere fracties tegen de genoemde denkomslag aankijken dat verkeerssituaties worden bekeken vanuit het perspectief van de fietser, dat hoofd- en snelfietsroutes herkenbaar worden, wat de kleur van het fietspad dan ook wordt. Het CDA is heel benieuwd of de andere fracties die mening delen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Klerk. Ja, dat doet hij automatisch. Goed, ik was daarnet abusievelijk vergeten dat het CDA eerst zou komen. Ik ga nu toch de vraag stellen: wie mag ik als eerste het woord geven? Wie wil reageren op de denkomslag van het CDA die zij voorstaan, of zeggen: maar ik hou het veel liever bij het oude, want enzovoort, enzovoort. De heer De Feijter. De heer De Feijter: Als er niemand begint, dan doe ik het wel. Dank u wel, voorzitter. Net zoals het CDA heeft ook de ChristenUnie-SGP de veiligheid van fietsers hoog in het vaandel staan. Dordtenaren zouden zoveel mogelijk gestimuleerd moeten worden om de fiets te pakken, of om te lopen. De lijn die de afgelopen jaren is ingezet heeft al geleid tot een hoop verbeteringen op dit gebied en het doorzetten van die lijn kan dan ook zeker rekenen op onze steun.

Ten aanzien van de twee concrete punten waarop het initiatiefvoorstel maatregelen voorstelt. Het eerste zijn er echt geïnventariseerde locaties, die vallen grotendeels samen met de knelpunten die zowel de Fietsersbond als het college bijhouden. Dat onderstreept ook dat er hier wel degelijk wat moet gebeuren. Daarom zijn we ook benieuwd naar het uitvoeringsprogramma Fiets 2023-2026 wat binnenkort naar de raad komt waarin het college ook maatregelen voorstelt. Ten aanzien van punt twee, dat gaat over het introduceren van herkenbare bewegwijzerde hoofdfietsroute met vlotte doorstroming. De ChristenUnie-SGP staat ook voor sociaal veilige fietsverbindingen tussen wijken en de binnenstad. Daarnaast moeten fietsroutes comfortabel zijn en duidelijk als fietsroute vormgegeven. Wij lezen dat het college dezelfde ambities heeft en we vertrouwen daarom op hun uitvoering. Tot slot, voorzitter. Ook de ChristenUnie-SGP is voorstander van de omslag in denken waar het CDA het over had. We vinden het STOMP-principe een uitstekend ontwerpprincipe

4

hiervoor, waarbij prioriteit wordt gegeven aan lopen en fietsen. Want dat is dan natuurlijk de volgorde, niet fietsen op één, maar lopen op één en fietsen heeft alsnog een hele hoge prioriteit, waarvan akte. Die omslag in denken is gelukkig ook al wel gemaakt door het aannemen van de Startnotitie Mobiliteit 2040 en we wachten daarom met smart op de uitwerkingen hiervan in het Mobiliteitsplan 2040. Het lijkt ons correct om niet op de zaken vooruit te lopen en het college niet in de wielen te fietsen. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer De Feijter. Helder, denk ik. Wie wil dat aanvullen, of ertegenin gaan? Ik zag eerst mevrouw Kruger en daarna geef ik de heer Kuhlmann het woord en dan zullen er vast daarna wel weer meer volgen. Mevrouw Kruger. Mevrouw Kruger: Voorzitter, dank u wel. Laat ik ook beginnen met de complimenten aan het CDA, dat er veel tijd in heeft gestopt om tot het mooie resultaat te komen dat voor ons ligt. Complimenten, want het ziet er prachtig uit. Voor zover ik begrijp zijn Jan en alleman gesproken en heeft men kosten nog moeite gespaard om situaties ter plekke te gaan bekijken. Maar laat ik vooral ook complimenten geven aan de ambtenaren die het initiatiefvoorstel zeer serieus hebben bekeken en het op haar merites heeft beoordeeld en van commentaar voorzien.

De onderzoeksresultaten kunnen wij als GroenLinks Dordrecht grotendeels onderschrijven. Voorrang aan aanpak de onveilige verkeerssituaties voor fietsers en fietsers meer de ruimte geven. Dat groene fietspad, dat is een beetje ingewikkeld. Groen zou u denken, net als CDA en GroenLinks, geweldig. Maar zoals wij groen schrijven in ons logo, rood, het sociale stukje houden we toch liever bij de originele kleur die iedereen al vanuit nature herkent. En we vragen ons een beetje af: wat is nu de meerwaarde van dit voorstel op dit moment? Want, voorzitter, na een kort onderzoekje van mijn kant kom ik tot de ontdekking dat men niet op de hoogte was van het initiatiefvoorstel van onze hand uit 2014. Wel genoemd nadat we het hebben uitgereikt, in het huidige voorstel als waarvan akte. Dan kom ik ook tot de ontdekking dat na een telefoontje met de Fietsersbond dat deze het CDA verschillende keren heeft benaderd voor een gesprek over dit voorstel, maar dat het nooit tot een gesprek is gekomen. Leert mij dat de Fietsersbond nog steeds structureel betrokken is bij het opstellen van een fietsbeleid en het bijbehorende uitvoeringsprogramma.

Leert mij dat de Fietsersbond een uitgebreide zienswijze heeft gegeven op het initiatiefvoorstel, waarbij zij het CDA zeker complimenteert met de gevonden aanbevelingen, maar tegelijkertijd ook vraagtekens zet bij sommige uitvoeringsmogelijkheden, bijvoorbeeld de drempels waar fietsers overheen moeten. Ze noemen dat dan toch wel een beetje van fietsertjes pesten, dat je dan in plaats van vlot door kan rijden over die hobbels heen moet. En het belangrijkste, dat ik inmiddels weet is dat er al jaar en dag voor enkele miljoenen aan uitvoeringsprojecten op de plank liggen die grotendeels worden ingezet bij nieuwe aanleg vanwege een herstel van oude wegen, maar dat er maar onvoldoende geld per jaar beschikbaar is om alles direct aan te pakken. Verkeersveiligheid vergroten is prioriteit voor het CDA, ook voor GroenLinks Dordrecht. We kijken dan ook zeker uit, wat de ChristenUnie-SGP ook net zei, naar het uitvoeringsprogramma waarvan we verwachten dat een goede financiële paragraaf … De voorzitter: Mevrouw Kruger, u heeft een interruptie van mijnheer Damen.

5

Mevrouw Kruger: Dat mag. De heer Damen: Mevrouw Kruger had het net, voorzitter, over geen geld, of wel geld dat nodig is. Dan vraag ik me af: is GroenLinks nou bereid om meer geld in te zetten om allerlei plannen waar al veel langer over gedacht wordt en aan gewerkt wordt, om die ook dan snel te realiseren, of wachten tot 2040 tot het hele plan is afgehandeld? Mevrouw Kruger: Dat wachten tot 2040 … De voorzitter: Mevrouw Kruger. Mevrouw Kruger: Dank u wel, voorzitter. In antwoord op wat de heer Damen net vraagt, afwachten tot 2040, ik denk niet dat dat nodig is. We hebben in de antwoorden van het college ook gezien dat er een uitvoeringsprogramma al eigenlijk in de loop is, dus er wordt al gewerkt. Er worden nu aanvullingen gedaan. En ja, zoals de PvdA vraagt, er moeten andere keuzes gemaakt worden om meer financiën vrij te maken om de forse veranderingen die we nodig hebben voor beter fietsbeleid, om die te realiseren. Als dat mogelijk is, zullen wij ons zeker gaan inzetten om meer financiën vrij te maken hiervoor. Voorzitter, als GroenLinks zijn wij ook zeker voor het omdenken, waarbij we echt de eerste twee stappen, stappen en trappen, als prio willen zien, maar naast elkaar gezet en niet zoals in het voorstel van CDA is dat mogelijk het trottoir ingeboet gaat worden indien het fietsen veiliger en fijner maakt.

Misschien hebben wij dat in deze nota verkeerd begrepen, maar dan hoor ik het nog graag van het CDA. Voorzitter, we zijn zeer blij dat het CDA de moeite heeft genomen het fietsbeleid nog eens tegen het licht te houden, waaruit onder andere blijkt dat er veel punten nog te verbeteren zijn. Ik sluit af, voorzitter. Ik herinner me een zeer uitgebreid integraal fietsplan van 2014, dat volgens mij nog steeds opgeld doet. Naar mijn idee is dat bij de huidige raad niet helemaal scherp op het netvlies. Mogelijk dat we, nadat het nieuwe uitvoeringsprogramma in onze mailboxen is beland, een agenderingsverzoek kunnen indienen voor een beeldvormende sessie, waarbij we het initiatiefvoorstel van het CDA meenemen. Mevrouw Stolk: Voorzitter? De voorzitter: Mevrouw Stolk. Mevrouw Stolk: Even een verhelderende vraag aan mevrouw Kruger, want ik kan me nog herinneren dat we ooit eens ook een initiatiefvoorstel of een motie hebben gehad en dat Dordrecht bij een van, nou ja, die wilde de grootste fietsstad van Dordrecht worden. Bedoelt u dat? De voorzitter: Mevrouw Kruger, geeft u antwoord. Mevrouw Kruger: Dank u wel, voorzitter. Wat bedoel ik met, dat het nu weer bij ons in de mailbox komt? Mevrouw Stolk: Nee, u geeft aan, het beleid wat in 2014 was, toen wilde Dordrecht de grootste fietsstad van Dordrecht worden. Mevrouw Kruger: Klopt.

6

Mevrouw Stolk: Volgens mij was dat zelfs nog van ChristenUnie-SGP uit die tijd. Mevrouw Kruger: Wij hebben een initiatiefvoorstel geschreven toen, een boekje, dat hebben we uitgedaan. En we hebben al die jaren inderdaad samen met ChristenUnieSGP daarin opgetrokken. De heer Van der Linden is zelfs ambassadeur geworden van de fiets voor Dordrecht en omstreken, dus dat was allemaal prima geregeld. En ja, dat bedoel ik inderdaad. We hebben toen ook verschillende sessies gehad die aantoonden dat dat integraal beleid er is. De voorzitter: We zien weer dat het voordeel heeft als er ook ervaren raadsleden aanwezig zijn met een goed geheugen. Mevrouw Stolk, uw vraag is beantwoord, denk ik. Mevrouw Kruger, u wil nog even wat afronden? Mevrouw Kruger: Eén afrondende zin. Voor zover ik kan inschatten is het niet heel veel veranderd aan de ambities en de mogelijkheden, maar kan er veel aangescherpt worden, waarbij we ons zeker moeten gaan afvragen: wat hebben we over om fietsstad – komt ‘ie, mevrouw Stolk – 2024/2025, weet ik veel wanneer, maar in ieder geval zo snel mogelijk te worden. Hier wil ik het even bij laten, dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Kruger. Dan ga ik naar mijnheer Kuhlmann van de VVD. De heer Kuhlmann: Dank u, voorzitter.

De Dordtse VVD vindt het belangrijk dat je veilig kan fietsen door onze stad en dat de wijken, buurten en straten van Dordrecht goed bereikbaar zijn per fiets. Het is goed dat het college hier al heel veel aandacht voor heeft, het is mooi ook dat het college scherp wordt gehouden met dit initiatiefvoorstel. Maar als we kijken naar de reactie van het college, dan kunnen we ons daar heel goed in vinden. Dank u wel. De voorzitter: Dat was voor uw doen erg kort, mijnheer Kuhlmann, maar dank u wel, dat mag. Mevrouw Van Herwijnen en daarna mevrouw Kamphuis. Mevrouw Van Herwijnen: Dankjewel, voorzitter. Ik wil het kort houden. We willen onze waardering uitspreken over het initiatiefvoorstel van het CDA. We staan geheel achter het ideaal om de Dordtenaren aan te moedigen vaker de fiets te pakken. Om een aantal onveilige situaties te verbeteren worden onder andere smallere groenstroken of trottoirs genoemd en zoals mevrouw Kruger het ook al noemde, hoe ziet het CDA deze laatste oplossing in verhouding met het STOMP-principe, waar de voetganger als eerste wordt genoemd en dan pas de fiets? Dat was het voor mij. De voorzitter: Dat was ook kort maar krachtig. Mevrouw Kamphuis. Mevrouw Kamphuis: Dank u wel, voorzitter. Natuurlijk wil ik ook het CDA bedanken. Het is een mooi voorstel, want het moet inderdaad veiliger worden voor de fietser.

Echter, betrek de bewoners er ook bij voordat er überhaupt een plan klaar ligt. In het voorstel staat waar mogelijk een breed, zo mogelijk vrijliggend fietspad te komen. Maar hoe zit het dan met voetgangers en rolstoelen die dan over dat voetpad moet als die smaller wordt? Tevens wat wij niet begrijpen is de kleur groen, want rood, ja, dat is bekend. Dank u wel, voorzitter.

7

De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Kamphuis. Ik heb mijnheer Damen gezien, die mag zo eerst en daarna mijnheer Roggekamp en daarna mijnheer Safranti. Dan zie ik daar aan die kant er ook wel weer een paar, en mijnheer Wringer ook nog. Nou, het wordt lekker gezellig vanavond. Maar we gaan eerst mijnheer Damen. De heer Damen: Voorzitter, mijn fractie heeft grote verdeling voor het initiatief van het CDA. Niet omdat ze nieuwe doelen benoemen, want die sluiten nauw aan bij wat al eerder geformuleerd is, maar wel dat ze erop wijzen dat een aantal situaties in de ogen van burgers gewoon onvoldoende of ronduit slecht zijn wat betreft het fietsverkeer. Wat ik een negatief punt vind in zowel het collegebeleid als het CDA-voorstel is dat om echt de zaken op orde te krijgen er niet echt substantieel voldoende geld beschikbaar wordt gesteld. Er worden geen aparte budgetten beschikbaar gesteld voor fietspaden buiten de binnenstad en de Spoorzone. Verder wordt alleen werk met werk gemaakt hè, dus als er toevallig een riool vervangen moet worden, dan is er de mogelijkheid om wat aan fietspaden te doen en vervolgens moet dan ook nog heel erg geleund worden op subsidies van de Europese Gemeenschap, of het Rijk, of andere instellingen die voor het fietsverkeer subsidie verlenen.

Als je kijkt naar het plaatje dat de ENFB heeft gemaakt van de 50-kilometerwegen, dat komt nu in beeld, dan zie je welke 50-kilometerwegen in Dordrecht voldoen aan het CROW-principe, dus vrijliggend fietspad. Dit is ietwat verouderd, want inmiddels wordt gewerkt aan de Krispijnseweg, maar voor de rest zie je dat er ontzettend veel nog rood is. Een vergelijkbaar plaatje, maar dat heb ik niet beschikbaar, kun je laten zien over de fietsroutes tussen de wijken en van de wijken naar de binnenstad die echt voldoen aan waar een goede fietsroute aan moet voldoen. Kortom, wil je de hele zaak op niveau krijgen, dan moet je uiteraard de onveilige situaties aanpakken, maar er is nog echt heel veel meer werk voordat je echt de ambities van het college of het CDA waarmaakt. Ik mis voorstellen om dat geld ter beschikking te stellen, zowel in het CDA-initiatief als in de reactie van het college. Daarnaast vind ik dat een aantal terechte knelpunten die het CDA constateert, dat daar te makkelijk de zaak mee wordt afgedaan. De CDA-fractie gaf net zelf aan: of er is geen geld, of we doen het al, of het komt nog en het zit in de planning. Maar zo ligt er een voorstel, of het CDA wijst op de Talmaweg, waar nu vrij smalle fietsstroken liggen, terwijl er vaak veel druk verkeer is en ook ietwat gedrang. Het is maar een voorbeeld. Als je dat wil oplossen, moeten parkeerplaatsen weg.

Ja, dat is niet de bedoeling. Ik weet niet hoe dat precies te verenigen is met de verschillende principes, maar aan de andere kant, van de blokken aan weerszijde van de Talmaweg is voldoende ruimte om parkeerplaatsen te maken en dus is er voldoende gelegenheid om daar vrijliggende fietspaden aan te leggen. De voorzitter: Nu komen we een beetje erg op detailniveau, denk ik. De heer Damen: Ja, maar dat doe ik om aan te geven hoe het college reageert op een aantal knelpunten die het CDA, of de burgers via het CDA signaleren. Ik vind dat er veel te snel de zaak wordt afgedaan. Het CDA … Mevrouw Kruger: Voorzitter? De voorzitter: Mevrouw Kruger.

8

Mevrouw Kruger: Dank u wel, voorzitter. Als ik dit allemaal hoor van de heer Damen en juist ook die gedetailleerde beschrijving, lijkt mij dat ook des te meer een aanvulling voor zo'n beeldvormende sessie waarbij ook dit soort punten weer eens extra belicht kunnen worden. Is de heer Damen het met mij eens dat dit een goede toevoeging kan zijn, deze details om eens met elkaar te bespreken en te zien waar dan ook de financiën eventueel vandaan komen? De voorzitter: Mijnheer Damen. De heer Damen: Over dat laatste, daar heb ik eerlijk gezegd niet zoveel verstand van, dan moet u bij een collega van mij zijn in de fractie. Maar ik sleep dolgraag de hele commissie mee naar allerlei plekken in de stad waarvan ik denk: jongens, dat moet veel beter. Dat kan veel beter en soms kan het ook zonder dat er heel veel geld aan te pas komt, kan het beter. Als wij de ambitie waar willen maken die zowel het CDA als het college heeft, dan vind ik dat er fors geld bij moet. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Damen. Gewoon Dordt, mijnheer Roggekamp. De heer Roggekamp: Dank u wel, voorzitter. Voorzitter, meer en veilig fietsen in Dordrecht, wie kan daar nou niet tegen zijn? Het voorstel geeft aan dat onveilige situaties moeten worden opgelost. Natuurlijk helemaal mee eens. Maar niet met de oplossingen die voorgesteld zijn, zoals bredere fietspaden.

Dat maakt dat elektrische fietsen en scooters nog harder langs de andere fietsen gaan rijden en dat geeft weer onveilige situaties. Ook het maken van eenrichtingsverkeerstraten voor auto's, waardoor de auto's harder kunnen rijden, maakt het juist minder veilig dan veiliger voor de fietsers. Wat het voor de fietser wel veiliger maakt is eenduidig, kloppend met de Wegenwet, een belijning en bebording van verkeerspleinen en kruispunten. Onduidelijkheden zoals hier bijvoorbeeld op de Spuiboulevard waar fietsers van rechts geen voorrang hebben, maar de voetgangers door een zebra wel, is voor het verkeer totaal onduidelijk. Dat maakt het ook niet veiliger. Voorzitter, hoofdfietsroutes zijn mooi, maar ze moeten van begin af aan aangelegd worden in een gebied en moeten ze ook van het begin af aan meegenomen worden en niet achteraf. Daarbij zijn de huidige routes momenteel gevaarlijk, omdat de meeste fietsers met meer dan twee naast elkaar fietsen. Iets waar de wegen niet voor zijn gemaakt. En wat nog erger is, waar totaal niet op gehandhaafd wordt. Net als op de veiligheid van de fietser en de brommer die vaak zonder verlichting, of met te veel geluid, of zonder bellen rondfietsen. Voorzitter, bij het aanleggen van meer 30 kilometer per uur zones werd duidelijk dat het probleem alleen echt kan worden aangepakt op het moment dat de wegen grondig vernieuwd worden.

Dit valt niet te rijmen voor ons met het huidige voorstel. Het voorstel wat hier voor ons ligt zien wij als te complex en momenteel niet realistisch. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Roggekamp. Mijn volgorde die ik even aanhoud is nu mevrouw Stolk aan de beurt. Maar ik heb er nog drie staan, dus wordt niet ongeduldig als u denkt: hij vergeet mij. Wilt u mijnheer Safranti voor laten gaan? De heer Safranti: Nee, ik was volgens mij gewoon.

9

De voorzitter: Ik vind prima. Ik zei al, ik weet niet of het eerlijk was. Maar gelukkig waren er niet alleen gentlemen, maar ook gentleladies. De heer Safranti: In dat geval zal ik mevrouw Stolk wel gunnen, hoor. De voorzitter: Maar gaan we niet over ruziën, want dan zijn we zo tien minuten verder. Mijnheer Safranti, u mag voor. De heer Safranti: Oké, dank u wel, voorzitter. Voorzitter, ook vanuit DENK grote waardering voor de collega's van het CDA voor het indienen van het initiatiefvoorstel. Prima voorstel waar wij eigenlijk niet tegen kunnen. Waarom? Omdat wij ook fietsen enorm belangrijk vinden. Tijd verandert en is de oude fiets en fietsen niet meer van deze tijd. Als we naar de rode draad kijken van het initiatiefvoorstel, erkennen en herkennen wij een aantal punten. Wat ik net in het begin ook aangaf, we hadden natuurlijk heel veel vraagtekens, maar dat zijn meer technische vragen en die zullen wij zeker richting de wethouder ook gaan indienen en opvragen. Het ging meer over fietsinfrastructuur, de fietsroutes, mijn collega benoemde het al, die dus minimaal tweeënhalve meter moeten zijn. Hoe ze dat allemaal gaan zien? Geen paaltjes, obstakels, daar hadden we dus allemaal vragen over. Wel een vraag richting de collega's van het CDA en de wethouder.

Hoe staat dit initiatiefvoorstel in verhouding tot de Fietsersbond en de Fietsnota? Die vraag wil ik graag straks horen en daar wil ik het even bij laten. De voorzitter: Dank u wel. Ik zie dat de vraag tweevoudig genoteerd wordt, dus daar komen ze vast en zeker straks op terug. Mevrouw Stolk, dan ga ik u echt het woord geven en niet weer een ander aanwijzen. Mevrouw Stolk: Ik wacht geduldig af, voorzitter. Voorzitter, ook grote waardering vanuit de VSP voor dit initiatiefvoorstel. Initiatiefvoorstellen zijn altijd goed, alleen al om het feit dat er heel veel werk en energie in zit. We staan dan ook positief tegenover dit voorstel. We zien het wel zo, we hebben een taart en het CDA legt er nog een kers bovenop, want er zijn al veel dingen die in het beleid staan. Natuurlijk kunnen wij ons vinden in de dertig onveilige situaties. Ook is al gezegd door collega's, de fietsstroken zijn te smal, de fiets en andere vervoersmiddelen wordt minder ruimte en de snelheid waarmee gereden wordt, wordt ook steeds harder. In het lijstje staat niet vermeld, en dat vinden we dan wel enigszins jammer, dat ook scootmobielen op het fietspad de ruimte moeten hebben. Het zijn ook volwaardige verkeersdeelnemers. Wat in het stuk is terugdringen van de auto, dat vindt de VSP net te veel van het goede.

Dan kijk ik maar even mijn vrienden van de VVD aan, want ook die zijn toch ook nog wel voorbehoud van de ijzeren koe, zou ik maar zeggen. Groene fietspaden, altijd goed. Goede aansluiting en een goed doel op zich. Nog één opmerking, voorzitter, en dan rond ik ook af. Hebben wij ook regelmatig aan de bel getrokken over de gevaarlijke situaties zoals bijvoorbeeld op de Dubbelsteynlaan West, zoals de paaltjes als de T-kruising is een probleem. Regelmatig gebeuren daar ongevallen met behoorlijk letsel, dus extra aandacht daarvoor. En het voorstel wat mevrouw Kruger aangaf, laten we nou eens met elkaar een commissie beleggen en laten we dit dus met elkaar gaan bespreken, met de Fietsersbond erbij, en laten we kijken wat we adequaat op kunnen lossen. Ik ben het ook eens met de heer Damen, soms kan je dingen ook oplossen met weinig geld, dus laten we daar ook met elkaar naar kijken. Tot zover, voorzitter.

10

De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Stolk. Keurig op tijd. Mijnheer Gündogdu. De heer Gündogdu: Voorzitter, dankjewel. Eerste reactie namens fractie Op Ons Eiland, voorzitter, in ieder geval om te beginnen onze waardering richting de collega's van het CDA, want er zit heel veel tijd en energie in dit voorstel. Ik wil niet in herhaling vallen, voorzitter, maar het belangrijkste in deze is dat dit initiatiefvoorstel is geschreven vanuit de motivatie: we willen de ruimte geven aan de fietsers en het fietsen in Dordrecht zo veilig mogelijk maken. Dat kunnen we alleen maar ondersteunen, dat vooropgesteld. Voorzitter, er is zojuist ook gevraagd door de collega's: we moeten omdenken als het gaat om het fietsen. Wij hebben het idee dat met het omarmen van de STOMP-principe door het college dat omdenken reeds in gang is gezet. Misschien dat het nog niet helemaal uit de verf komt, maar dat omdenken heeft zeker een eerste stap gezet. Wat wij zo jammer vinden is dat wij hebben ook gezocht naar de integraliteit van dit voorstel. Er zijn diverse beleidsnota's als het gaat om fietsen, als het gaat om inrichting van het openbaar gebied.

We zochten naar: hoe past dit voorstel nou in al die documenten en voorstellen vanuit het college en hoe zou je dat daaronder kunnen hangen? We zouden het enorm jammer vinden – en dat wil ik toch wel even meegegeven hebben aan de initiatiefindieners – dat we eigenlijk één avond hebben gereserveerd voor zo'n belangrijk onderwerp en waar ook heel veel tijd en energie in heeft gezeten. Wij hadden graag ook gezien, en dat is zojuist ook even geuit door mevrouw Kruger en mevrouw Stolk, om daar gewoon eens een hele avondsessie van te maken, waarbij we juist ook de technische vragen kunnen stellen, beeldvormend met elkaar van gedachten kunnen wisselen. Want dit stuk is veel te waardevol om binnen anderhalf uur af te handelen. Geef ik even mee. Een ander punt waar wij even mee zaten, voorzitter, dit kost nogal wat geld. Ik ken ook het CDA als de partij die altijd zoekt naar dekking, als je met een voorstel komt, dat er ook een gepaste dekking daarbij wordt begroot. Ik vind het heel erg jammer dat dat nu op dit moment nog niet is gebeurd, zeg ik er wel bij. Want wat betekent dit nou als we al deze voorstellen laten uitvoeren, of het college oproepen om dit te gaan doen? Want dat zouden we dan nalaten om dus niet uit te voeren en wel de financiële dekking hiervoor vrij te maken. Voor zover de eerste termijn, voorzitter. Dankjewel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Gündogdu.

Dan ga ik naar mijnheer Wringer. De heer Wringer: Dank, voorzitter. Dank aan het CDA voor dit initiatiefvoorstel. Natuurlijk is Beter Voor Dordt ook een groot voorstander van meer en veilig fietsen. Hoe aantrekkelijker het wordt gemaakt, hoe eerder men geneigd is om de fiets te pakken. Goed voor mens en natuur. Wat ons betreft kunnen onveilige fietspaden en kruisingen moeten zo snel mogelijk worden aangepakt. Andere fietspaden kunnen wat ons betreft tijdens regulier onderhoud of bij herinrichting worden aangepakt. Wat betreft de kleur, dat ziet Beter Voor Dordt alleen als dit landelijk wordt ingevoerd, bijvoorbeeld als fietspad aan een minimum aantal eisen voldoen, dat je dan een andere kleur kiest. In de reactie van het college op het initiatiefvoorstel worden veel punten al benoemd. Natuurlijk kan er altijd een schepje bovenop, maar we gaan ervan uit dat het college dit initiatiefvoorstel meeneemt in de nieuwe Fietsnota en het Mobiliteitsplan Dordrecht 2040. Dat zal er waarschijnlijk ook ooit voor besproken worden en dan kunnen we het dan ook weer meenemen, of een aparte avond beleggen zoals door de andere partijen ook geopperd is. Misschien kan de wethouder er iets over zeggen, de Schwung app, is die succesvol, of is het een mislukking? Daar wil ik het even bij laten, voorzitter.

11

De voorzitter: Dank u wel. Zijn er nog? Ja, zegt u het maar. Dan bent u de laatste, ja. Mevrouw De Heer: Oké, ja, hij doet het. De voorgaande sprekers hebben het al gezegd en daar sluit FvD zich graag bij aan, waardering voor dit initiatief, veel werk heeft dit gekost. Ambitieus en wij waren wel onder de indruk, niet wetende – zoals dan de oudere raadsleden onder ons – andere plannen al van jaren geleden weten. Maar het zag er mooi uit, ambitieus. Misschien ook wel iets te veel om zomaar te kunnen realiseren. Dan zullen er denk ik ook prioriteiten gesteld moeten worden en dat lijkt ons wel goed. We zijn ook heel benieuwd, het is al eerder genoemd, hoe nou het financiële plaatje gaat worden. Ik hoorde dit al eerder ook zeggen door mevrouw Stolk, die zich daar ook bij mevrouw Kruger aansloot, over nog eens daar verder over een beeldvormende sessie over te praten, dat dingen wat duidelijker worden nog. Dat was het, denk ik. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw De Heer. Dan hebben we rondje gehad. Dan gaan we denk ik naar de reactie van het CDA. Dat gaat de heer De Kruijff doen. De heer Van der Kruijff: Dank u wel, voorzitter.

Voorzitter, om te beginnen, laat ik nog even zeggen, want de reacties lopen natuurlijk nogal uiteen van als laatste mevrouw De Heer die zegt: het is nogal ambitieus, is niet te veel? En een ander die zegt: het gebeurt allemaal al en wat is er nou nieuw aan? Dus dat geeft wel meteen het hele spectrum aan hoe het beleefd wordt in de volle breedte en alles wat daar tussenin zit. Laten we zeggen, het is ons niet begonnen, zo is het bij ons ook niet begonnen: we hebben een STOMP-principe en hoe kunnen wij als CDA dat nou eens goed gaan invullen? Het is bij ons begonnen binnen de fractie omdat we heel veel signalen kregen vanuit inwoners van Dordt die zeiden: we willen graag meer fietsen en we hebben ook het beleid, weten we als CDA natuurlijk dat we meer willen fietsen en ook minder blik op straat willen, en hoe maak je dat nou aantrekkelijk, hoe maak je dat nou veilig? Wat de mensen dan teruggeven waar ze het niet veilig vinden en waar ze het niet aantrekkelijk vinden. Maar volgens mij zit daar geen verschil van mening tussen het college, het CDA en alle fracties die hier in de zaal zitten, want dat vinden we allemaal. Wat wij wel hebben willen doen is de geluiden die we vanuit Dordt hoorden een stem geven en verwoorden en dat hebben we in dit document gedaan.

Dus het is niet een allesomvattende beleidsnotitie, dat kan het college heel goed, die hebben ze ook al aangekondigd en een vooruitblik naar gegeven in de wensen en bedenkingen. Het is gewoon een weergave van wat wij in Dordt hoorden wat mensen zeiden: maak daar nou eens werk van en maak daar nou eens haast van. Nou, dat dat snel moet, dat is best ingewikkeld. Voor wie het zich nog herinnert, wij waren ongeveer anderhalf jaar geleden begonnen al met de eerste uitingen naar Dordtenaren om situaties te melden. Dat was ergens ongeveer in december, januari anderhalf jaar geleden. En om dat te verwerken en met mensen te praten en foto’s van te maken, dat heeft een enorme doorlooptijd, dus dat kost een hele tijd. En ja, nu valt het samen met ook allerlei aangekondigde notities die het college ons aangeeft. Dat is allemaal niet erg, want volgens mij bedoelen we allemaal hetzelfde, maar er komen wel een aantal vragen achter vandaan. Ook de oude nota die we hebben uit 2014 waarnaar verwezen wordt, als ik me goed herinner staat er zelfs in dat we de fietsstad van Nederland moeten worden ongeveer. Als we dat willen worden en vervolgens zeg je: ja, maar we moeten ons wel houden aan alle regels die er al zijn. Je wordt geen fietsstad van Nederland als je je gaat houden aan alle regels die er al zijn, dan zul je toch iets vernieuwends moeten doen, dan zul je een aantal dingen anders

12

moeten gaan doen, dan zul je wat innovatieve dingen moeten gaan doen. We zijn gewoon met de Dordtenaren in gesprek gegaan: wat zou je nou graag willen dat het voor fietsers heel aantrekkelijk wordt en wat er nog niet is? Toen kwamen er een aantal dingen naar buiten: dan zou het wel heel fijn zijn als je van de ene wijk naar de andere wijk wil, of als je Dordt binnenkomt of uitgaat – we hebben hier toevallig allemaal bruggen en tunnels hè, we wonen op een eiland – of als je van de ene wijk naar de andere wijk gaat, of je gaat naar het centrum, wat is dan de snelste veilige route? Hebben jullie dat zo ingericht … Mevrouw Kruger: Voorzitter? De voorzitter: Mevrouw Kruger. Mevrouw Kruger: Voorzitter, ik zou toch graag van de heer Van der Kruijff willen weten of dat nou zo nieuw is. Want ook juist in die allereerste nota's wordt al gesproken over snelle en veilige routes van de wijken naar de binnenstad en zelfs naar recreatiegebieden en dergelijke. Het zit er allemaal in. Dus ik snap ook wel dat de inwoners, en daarom is het wel fijn dat u het nu weer toch aanhangig heeft gemaakt. Het duurt allemaal heel erg lang, dat weten we allemaal, vaak veel te lang. Maar ja, ik ben echt ook heel benieuwd of dit nu toch weer terugkomt in die uitvoeringsprogramma.

En ja, ik weet niet hoe u daar tegenover staat op de kritiek wat het … Nee, de zienswijze die het college heeft gegeven … De voorzitter: Wensen en bedenkingen. Mevrouw Kruger: De wensen en bedenkingen, hoe u daar tegenover staat. De voorzitter: Mijnheer Van der Kruijff. De heer Van der Kruijff: Voorzitter, ja, een gedeelte van die wensen en bedenkingen, die blikt vooruit naar nota's die wij ook nog niet kennen. Dus dan kunt u mij ook niet vragen wat ik daarvan vind, want ik heb ze nog niet gezien. We hebben met bewoners van Dordt gesproken en die willen dit graag, dat weten we wel. Voor hen is het ook nieuw, want zij kennen al die nota’s niet, zal ik u bekennen. Ze zeggen: dat moet nou echt gebeuren en dat zouden we graag zien gebeuren. Dat hebben we hier willen verwoorden. De voorzitter: Mevrouw Kruger heeft nog een vraag aan en daarna mevrouw Kamphuis. Mevrouw Kruger: Voorzitter, dank u wel. Voorzitter, ik vraag me toch af waarom – want dit geluid is ook al eerder bij het CDA neergelegd dat deze nota eraan komt, dat was al voordat u het initiatiefvoorstel ook heeft ingediend – waarom daar dan niet even mee gewacht is met het initiatiefvoorstel, of ingediend en gezegd: wij hebben hier een verzameling – want ja, met alle respect, zo moet je het misschien toch wel noemen – met een verzameling aan, hoe zeg je dat, pijnpunten in het hele fietsbeleid.

Wij houden dat paraat om te gebruiken, naast wat er nu allemaal uitkomt, of naast het uitvoeringsprogramma. Waarom nu dit initiatiefvoorstel zo neergelegd dat we dit in feite moeten beoordelen: gaan we ermee in zee, of niet? Terwijl, ook wij kennen die stukken nog niet en ik zou eigenlijk graag dat toch eerst willen weten.

13

De voorzitter: Mijnheer Van der Kruijff. De heer Van der Kruijff: Dat heeft u in uw woordvoering inderdaad al gezegd. Dat heb ik goed gehoord. Kijk, het initiatiefvoorstel bestaat eigenlijk als je kijkt grofweg in twee delen. Er zijn heel veel concrete situaties die allemaal gemeld zijn, daar hebben we recht aan willen doen. Al die mensen hebben dat ons gemeld, die hebben we op een rij willen zetten en die hebben we u en ook aan het college willen meedelen. Een deel is inderdaad bekend, een deel is ook nieuw en andere, nou goed, dat kennen we allemaal. Het belangrijkste is vervolgens: maar wat ga je nou qua beleid anders doen? Daar hebben we het inderdaad gehad over doorstroming en ik kom straks ook over de bredere routes en het groen en de trottoirs allemaal nog terug. Maar gewoon dat het makkelijker en veiliger wordt om van A naar B te komen op de fiets. Wat wij bedoelden, en dat is het antwoord op uw vraag, als ik eerst het antwoord misschien, voorzitter, op mevrouw Krugers vraag mag geven? De voorzitter: Dat moet u zeker doen, en ik had mevrouw Kamphuis ook nog gezien, dus daarna mijnheer Kuhlmann. De heer Van der Kruijff: Als u vraagt: waarom doet u dat nu? Wij hebben natuurlijk ook gehoord dat het college zei: wij gaan aan de slag met een nieuw beleid.

Wij waren bezig als CDA-fractie met uit de stad ophalen wat mensen graag wilden en onze bedoeling is dat meegeven, zodat het ingepast kan worden, dat wij als raad dat als kader mee kunnen geven aan het college om in te passen in het nieuwe beleid. De voorzitter: Mevrouw Kruger, is het u een beetje duidelijk? Mevrouw Kruger: Ja, het is duidelijk. Zo had ik hem ook zelf ook begrepen, maar dan … Nou ja, goed, laat maar. Ik vind het zo goed, dank u wel. De voorzitter: Dan mevrouw Kamphuis en na de reactie van mijnheer Van der Kruijff de heer Kuhlmann. Mevrouw Kamphuis: Via u, voorzitter, ik hoorde de CDA zeggen: ik heb met de bewoners gesproken in wijken. Ik heb ook bewoners gesproken van de wijk Staart Oost bijvoorbeeld, daar ligt nu een heel mooi fietsplan klaar. Alleen, de gehele wijk wil het niet, op een paar handjevol mensen, omdat langs de Baanhoekweg een heel breed fietspad ligt en langs de Wantijdijk ook een heel mooi fietspad komen. De fietsers die door de Haringvlietstraat gaan, die gaan regelrecht de wijk in. Gaan jullie daar ook naar kijken? De voorzitter: De heer Van der Kruijff. De heer Van der Kruijff: Voorzitter, ik zal daar antwoord op geven. Het is natuurlijk vinden wij niet uiteindelijk aan ons als raad om elke straat en elke wijk precies het hele plan te gaan tekenen.

In die zin moeten wij nu kaders meegeven en het college ook de uitvoering daarvan toevertrouwen en de uitwerking. Wat we wel zien, en dat is wat u zegt, maar dat staat ook al in ons initiatiefvoorstel, is dat we vragen om af en toe eens omdenken en een andere benadering. Laat ik een voorstel geven, de Krispijnseweg is

14

natuurlijk gaande en die wordt heringericht, dat lezen we ook in veel van de antwoorden terug. Is er ooit overwogen om daar vrijliggende fietspaden te maken, of is op voorhand al gezegd: over de hele breedte van de Krispijnseweg. Want ik weet ook wel, achter het benzinestation dat er nu een stukje ligt. Maar over de hele breedte van de Krispijnseweg, en stel dat je dat zou doen, wat zijn daar de consequenties van? Betekent dat dat je dan minder parkeerplaatsen krijgt, betekent dat dat je smallere stoepen krijgt, betekent dat dat je minder bomen of groenstroken krijgt? Wat wij zien, en dat begrijpen de Dordtenaren ook heel goed, dat er dilemma's zijn. Je kunt niet alles. Of je hebt een breed fietspad op sommige plekken, of je hebt parkeerplaatsen, of je hebt een trottoir. Nou goed, de ruimte moet je verdelen. Ook bij eenrichtingsverkeer is niet de bedoeling, ik hoorde dat iemand zeggen, dat iedereen heel hard gaan rijden. Daar kun je ook drempels in leggen eventueel dan weer, maar goed, daar zijn we nu niet voor. De bedoeling van eenrichtingsverkeer is dat je minder breedte nodig hebt voor de auto, waardoor er meer breedte beschikbaar is voor de fiets en het trottoir. Dat is het idee van eenrichtingsverkeer.

Wat wij vragen in het initiatiefvoorstel en waarvan we hopen dat de raad dat ook als denkwijze wil overnemen, dat we aan het college vragen niet op voorhand, zoals bij de Krispijnseweg: maak een tekening en dat wordt het. Maar dat we met elkaar dan de discussie kunnen voeren. Ook bijvoorbeeld de Transvaalstraat is ook zo’n plek waar we weten dat we ruimte te kort hebben en mooie bomen staan en parkeerplekken hebben en dat fietsen daar niet al te gemakkelijk en veilig is. Is eenrichtingsverkeer dan een oplossing? Dan kom ik, mevrouw Kamphuis, bij uw antwoord terug. Wat wij opschrijven is: schets in ieder geval die scenario's, geef dan ook de consequenties daarvan aan, breng het ook in de raad. Dat staat er met zoveel woorden in, zodat wij met elkaar er eens over mee kunnen denken en er ook kaders op mee kunnen geven, want het wordt pas helder als je het moet doen. En natuurlijk ook met de bewoners, misschien wel als eerste zelfs denk ik met de bewoners voordat je bij de raad komt, want de mensen die er wonen hebben vaak veel meer zicht erop dan de mensen die daar verder vandaan staan. De voorzitter: Is dat antwoord op uw vraag, mevrouw Kamphuis, of nog een vervolgvraag? Mevrouw Kamphuis: Ik heb nog een korte vervolgvraag. Omdenken is goed en met de bewoners in gesprek is nog veel beter.

Alleen, bekijk wel het omdenken als de veiligheid in gedrang komt omdat je maar één uitgangsweg om uit de wijk te komen. Denk daar ook aan. Dank u wel. De heer Van der Kruijff: Helemaal met u eens, voorzitter. De voorzitter: Mijnheer Kuhlmann. De heer Kuhlmann: Ik ben even benieuwd, voorzitter, naar aanleiding van wat er op papier staat, maar ook vooral wat er nu gezegd wordt, dat er met veel bewoners is gesproken, dat dit is wat bewoners willen. Hoeveel bewoners hebben eigenlijk met het CDA hierover gesproken, hoeveel mensen hebben zich gemeld naar aanleiding van uw oproep in de goed verspreide lokale kranten? Zijn dat er 50 geweest van de 120.000, of zijn het er 500 geweest, of zijn het er 5000 geweest? Over hoeveel mensen van al die 120.000 inwoners van Dordrecht hebben we het?

15

De voorzitter: Mijnheer Van der Kruijff. De heer Van der Kruijff: Voorzitter, laat ik het relateren aan het aantal wat bij een burgerberaad is genoemd. ER werd ongeveer gezegd 100 à 150. Nou, wij hebben er ongeveer tegen de dertig gehaald. De voorzitter: Dat is een helder antwoord, mijnheer Kuhlmann. Ik zie mijnheer De Feijter, die heeft nog een vraag. De heer De Feijter: Dank u wel, voorzitter. Ten eerste, ik had nog niet expliciet het zo genoemd in mijn woordvoering, maar uiteraard ook complimenten aan het CDA voor het initiatiefvoorstel. Ik sluit me helemaal aan bij wat andere partijen er ook over gezegd. Ik weet ook uit ervaring, het kost een hoop tijd en energie. Dus ja, complimenten daarvoor. Voorzitter, de heer Van der Kruijff zei zojuist dat dit initiatiefvoorstel meer een beetje moet worden gezien als kaderstelling en dat punten hieruit moeten worden toegepast in het uitvoeringsprogramma en daarin een uitvoering en uitwerking moet vinden. Sommige punten van het voorstel gaan in tegen het uitvoeringsprogramma zoals die nu in voorbereiding is. Dat uitvoeringsprogramma is integraal bekeken, dus niet alleen maar door burgers met misschien eventjes visie op de fiets, die wij overigens ook heel belangrijk vinden, maar volgens het hele STOMP-principe en ook volgens alle verkeersstromen in de stad.

Want we willen alles ook goed bereikbaar houden en daar hoort ook bij dat de auto, hoewel we hem de laagste prioriteit geven, op sommige plekken wel eventjes wat meer prioriteit nodig heeft. Daarnaast gaat het voorstel ook in tegen bepaalde punten die de Fietsersbond in hun reactie heeft aangegeven. Is het CDA bereid om het voorstel hiermee in lijn te brengen? De voorzitter: Mijnheer Van der Kruijff, verzoek om aanpassing dus eigenlijk. De heer Van der Kruijff: Voorzitter, om met die laatste vraag te beginnen. Natuurlijk, als wij een initiatiefvoorstel opschrijven wat we hier met elkaar oordeelsvormend bespreken en we vragen ook het college om wensen en bedenkingen te uiten, dan doe je dat niet omdat je er niets mee wil doen. Dan hadden we het gewoon in stemming kunnen brengen en dan zien we wat eruit komt. Dus we luisteren vanavond goed, we lezen de reactie van het college goed, maar aan het eind komen we wel tot een conclusie. Maar ik kan wel vast daar een voorschotje op nemen, dat natuurlijk wat we vanavond allemaal horen vanuit fracties, ook qua wensen en bedenkingen en vanuit het college qua wensen en bedenkingen, dat dat ook ons nog even aan het denken zet: moeten we dat in het voorstel scherper verwoorden, of juist iets minder scherp verwoorden, of helderder verwoorden? Dus aanpassen, ja, zo nodig. De voorzitter: Mijnheer Wringer nog. De heer Wringer: Dank, voorzitter.

Een vraagje aan het CDA. Nog niet zo lang geleden is de Bankastraat heringericht, waar de autoweg smaller is gemaakt, maar de fietsers nog steeds op de autoweg rijden. Wat vindt het CDA daarvan, en hadden ze het liever anders gezien? De voorzitter: Ons niet al te veel in de details verzanden, maar deze vraag mag u nog even beantwoorden, maar ik weet nog twintig voorbeelden.

16

De heer Van der Kruijff: Voorzitter, Bankastraat is natuurlijk het gevolg geweest van een burgerinitiatief, dus qua procedure denk ik is dat precies wat je bedoelt en dat burgers betrokken zijn. Tegelijkertijd hebben wij ook gevraagd: geef ons als raad en ook de burgers ook alternatieven, met een vrijliggend fietspad, of een eenrichtingsverkeeroplossing en andere oplossingen. Dat heb ik bij de Bankastraat als raad in ieder geval nooit gezien dat we tussen twee of drie scenario's hadden kunnen kiezen met voors en tegens. Dus dat had met terugwerkende kracht, had ik toen natuurlijk moeten zeggen, maar met terugwerkende voor nu, had dat misschien verstandiger geweest. De voorzitter: Mijnheer Van der Kruijff, ik denk dat u verder kan met uw verhaal. De heer Van der Kruijff: Voorzitter, ik heb niet veel punten meer, maar een paar. Even kijken hier. De vraag over de Fietsersbond. Ik heb een keertje, terwijl hij hier aanwezig was, met de heer Fraterman van de Fietsersbond gesproken dat we hiermee bezig waren. Hij was zeer geïnteresseerd, hij zei: als het af is, krijg ik het graag van jullie en dan gaan we kijken hoe dat strookt met ons. Ons hebben voor de rest geen verzoeken of e-mails bereikt, zeg ik maar heel voorzichtig, dat er contact met ons gezocht is voor overleg. Dus dat is voor mij nieuw, maar dat kan ook, ja, ik weet het niet waardoor, maar ik heb het niet ontvangen.

We hebben in ieder geval niet genegeerd. De voorzitter: Mevrouw Kruger. Mevrouw Kruger: Voorzitter, maar u heeft wel actief … Of voorzitter, de heer Van der Kruijff … Ik doe het ook nog steeds fout. De voorzitter: U doet het goed, hoor. Mevrouw Kruger: Het CDA heeft wel actief ook de Fietsersbond benaderd, behalve dan het toesturen van het voorstel? De voorzitter: Mijnheer Van der Kruijff. De heer Van der Kruijff: Voorzitter, laat ik gewoon maar heel concreet en transparant zijn hoe het ging. Een keertje hier op een avond tijdens de Dordtse Dinsdag kwam ik de heer Fraterman tegen, toen heb ik hem verteld dat we hiermee bezig waren en zei ik: vindt u het interessant om daarin mee te denken en wilt u eraan meedoen? Toen zei hij op dat moment: ik ben erg benieuwd naar de uitkomst, stuur mij die maar toe. Dus zo hebben we het ook gedaan. De voorzitter: Dat is een helder antwoord. Mijnheer Klerk. De heer Klerk: Even ter aanvulling. Ik heb ook uitgebreider met hem gesproken toen naar aanleiding van de excursie die we toen gehad hebben met de fiets door de stad. Toen is er ook uitvoerig met hem gesproken, toen hebben we ook dezelfde afspraken gemaakt. De voorzitter: Mijnheer Van der Kruijff, u heeft nog wat.

17

De heer Van der Kruijff: Ik ben bijna klaar. De voorzitter: Prima. De heer Van der Kruijff: Ik denk het wel, en als ik een paar punten gemist heb, dan hoor ik het vast wel van deze of gene. Er was natuurlijk veel te doen over de kleur groen, moet het nou groen worden? Ik snap de verdachtmaking wel, lekker leuk, CDA-groen overal in de stad. Nou ja, die knipoog zit er best in, laat ik maar eerlijk zijn. De heer …: Je vergroot je kansen niet, hoor. De voorzitter: Via de voorzitter, graag. De heer Van der Kruijff: Maar het was meer een toevallige bijvangst, want groen staat natuurlijk wel voor doorrijden. Een groen stoplicht rij je door. Het staat voor doorstroming, groen staat voor duurzaam, groen staat voor veilig. In tegenstelling tot rood. Rood staat voor stoppen, rood staat voor onveilig. Wij vonden groen wel een aansprekende kleur en toen ik in Wenen was en ik zag dat ze het ook op die manier hadden gedaan, ik denk: nou, dat is best een interessant idee om het nou eens anders te doen. Ik snap dat je dan niet volgens de richtlijnen zit, maar nou eens anders te doen dan anderen, want als je fietsstad wil worden, dan moet je ook dingen anders doen dan anderen, anders word je het nooit. Wat betreft scootmobiels waar mevrouw Stolk het over had, daar heeft ze inderdaad helemaal gelijk in.

Ik denk, als we wat dingen moeten aanpassen, dat we ook de scootmobiels moeten opnemen in ons plan. Die hebben we dan niet in het hele rijtje opgenomen. Als laatste, voorzitter, ik hoor van een heel aantal fracties toch ook wel: het is best een complex onderwerp en er komt heel veel bij kijken. Ik hoorde ook vanuit het college natuurlijk in de wensen en bedenkingen: er komt ook nog wat op u af wat wij allemaal nog niet gelezen hebben. Daar hoort ook heel veel beeld bij om die bredere beeldvormende sessie, want we zijn hier natuurlijk in één keertje oordeelsvormend ingedoken, vanaf de inschatting dat het stuk wel helder was. Als ik de hele ronde nu in de commissie meemaak, is het nog niet iedereen op alle punten even helder en komen er ook heel veel vragen achter vandaan. Dat zo'n brede beeldvormende sessie ook met deze aspecten erbij wel eens heel verstandig zou kunnen zijn. Dan snap ik ook wel dat dat handig is als het niet al te lang duurt tenminste, want wij voelen ook wel tijdsdruk met elkaar om dingen te doen, met de nota's die het college aankondigt. Dus dan kijk ik ook maar even naar mijn buurman, wethouder Van der Linden, wanneer we die nota's dan kunnen verwachten. De voorzitter: Mijnheer Damen heeft ook nog een vraagje voor u.

De heer Damen: Voorzitter, ik heb erop gewezen dat de ambities zowel bij het college – tenminste, in het collegeprogramma, of hoe het mag heten – en bij het CDA heel hoog zijn. Als je die ambities waar wil maken, dat betekent dat je geld moet investeren, of je moet er rekening mee houden dat het nog heel lang duurt voordat er een veilig fietspadennetwerk ligt. Ik heb de heer Van der Kruijff niets horen zeggen over die opmerking. De voorzitter: Mijnheer Van der Kruijff.

18

De heer Van der Kruijff: Voorzitter, ik zal eerlijk zijn, dat hebben we geleerd van wethouder Van der Linden toen wij hadden onlangs over de Cultuurnota en allerlei fracties zeiden: maar hoe gaan we dat dan betalen? Toen zei hij: het begint met je beleid en je visie en je ambitie met wat je wil. Als je dat opschrijft, natuurlijk zijn er in de uitvoering kom je altijd nog op de vraag: hebben we daar het geld voor en met welke scope en welk tempo kun je dat doen? De voorzitter: Volgens mij is mijnheer Damen niet tevreden. De heer Van der Kruijff: Voorzitter, dan wil tegen mijnheer Damen zeggen: dat geldt hier ook. Het begint ermee: zou je dit willen? En als je dit met zijn allen wilt, komt daarna de vraag: kun je het ook betalen? De voorzitter: Mijnheer Damen, u bent het er niet mee eens, zo te zien. Kunt u het ook verwoorden? De heer Damen: De heer Van der Kruijff zegt: je hebt een nieuwe ambitie. Nee, dit zijn helemaal geen nieuwe ambities. Deze ambities liggen er al dertig jaar en al dertig jaar is er onvoldoende geld beschikbaar gesteld. Dus u moet niet doen alsof er nieuwe ambities zijn in de CDA-nota. Nee, het sluit prima aan bij dingen die al dertig jaar geleden verwoord zijn. Dat betekent dat je nu al geld beschikbaar zou moeten stellen in uw redenering. De voorzitter: Nog een poging.

De heer Van der Kruijff: Voorzitter, laat ik ook eerlijk zijn en het college geeft het ook aan, er is de afgelopen dertig jaar ook wel heel veel gedaan. Dus wij hebben ook niet opgeschreven dat het allemaal waardeloos is en daar niets is gedaan, maar we weten ook een hele lijst op te noemen waar het nog beter moet en anders moet. En ja, daar is geld voor nodig en naar ons oordeel is er ook heel veel geld. Of er voldoende geld is, dat is inderdaad de goede vraag, maar dan moeten we eerst al wel weten of we dit met zijn allen willen. Als ik hier een halve commissie, of meer dan een halve commissie hoor zeggen: we zijn heel tevreden hoe het college het allemaal doet. Dan komt er geen extra geld, mijnheer Damen. De voorzitter: Mijnheer Damen, heeft u nog een vraag? De heer Damen: Ja, de vraag is: wil het CDA dan een voorstel in die richting steunen om meer geld beschikbaar te stellen? De voorzitter: Mijnheer Van der Kruijff. De heer Van der Kruijff: Ik snap die vraag, maar bij mij begint nooit de vraag: hier heb je geld en nu kun je leuke dingen doen. Bij mij begint het eerst met de vraag: wat wil je dan precies doen en dat we het daar met zijn allen over eens zijn, en dan komt daar de vraag voor het geld achter vandaan. En natuurlijk, als we zeggen dat we dingen willen, ga je ook proberen geld te vinden. Ja, natuurlijk.

19

De voorzitter: Goed, voor dit moment denk ik genoeg daarover. Bent u klaar met uw verhaal, mijnheer Van der Kruijff? De heer Van der Kruijff: Eén opmerking, en dan stop ik echt, over de over de drempels. Ik weet niet meer wie, maar een van de commissieleden zei geloof ik dat de drempels waren om de fietsers te pesten. Drempels zijn … Mevrouw Kruger: Voorzitter, dat was ik. De heer Van der Kruijff: O, het was mevrouw Kruger. Mevrouw Kruger: Dat had ik gehaald uit de kritiek van de Fietsersbond. De heer Van der Kruijff: Voorzitter, wat wij van de mensen die we gesproken hebben horen is dat ze als fietser vooral heel vervelend vinden als overal paaltjes staan met te smalle doorgangen wat ze gevaarlijk en eng vinden, zeker als je met een kind naast je fietst bijvoorbeeld om naar school te brengen of anderszins, en dat ze als fietser dan liever een glooiende drempel hebben dan al die paaltjes. Dus fietsers ervaren … Ja, natuurlijk wel als je echt zo'n stuiterdrempel hebt, maar als je zo'n glooiende sinusdrempel – heet dat, heb ik intussen geleerd – hebt, heb je daar als fietser niet heel veel last van en daarentegen remt het de auto’s meer. De voorzitter: Iets van de twee kwaden de minst kwade kiezen. Mijnheer De Feijter nog. De heer De Feijter: Even een korte vraag.

Dienen ze niet allebei een heel ander doel? Een paaltje is toch bedoeld zodat de auto’s een fietspad niet op rijden en een drempel lijkt mij bedoeld zodat de auto's niet hard rijden. De voorzitter: Een gevolg, mijnheer Van der Kruijff. Een paaltje dient een ander doel dan een drempel. Een paaltje is meer om een auto te belemmeren het fietspad op te gaan, dus het is niet of-of. De heer Van der Kruijff: Nee, dat klopt. Maar wij bepleiten vooral op de plekken waar het gevaarlijk is vrijliggende fietspaden, dus dan heb je die paaltjes niet nodig. De fietsers zelf geven in ieder geval aan dat ze liever geen paaltjes hebben, laat ik het met zoveel woorden geven, dat ze die paaltjes juist onveilig vinden. De voorzitter: Dank u wel. Is de reactie van het CDA zo voldoende, wat iedereen betreft? Dan ga ik het woord geven aan de heer Van der Linden, want die popelt. Jawel, geef het maar toe. De heer Van der Linden: Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Ik hou de tijd in de gaten. De heer Van der Linden: Dat snap ik, dat is heel goed. Allereerst dank voor dit gesprek, want dit is natuurlijk heel goed om de uitwisseling te hebben over inderdaad: hoe zit het eigenlijk met de kwaliteit van het fietsen in Dordt?