2.6 2026.04.07 Notulen Gemeenteraad Dordrecht - concept.pdf

VERSLAG VAN DE OPENBARE VERGADERING VAN DE GEMEENTERAAD VAN GEMEENTE DORDRECHT D.D. 7 APRIL 2026 Raadzaal Voorzitter: De heer N. Mol Raadsgriffier: De heer Van Soest Verslag: NotuBiz Aanwezig: Dhr. Van Antwerpen (Beter voor Dordt) Mevr. Boom-Vos (VVD) Dhr. Van de Breevaart (Forum voor Democratie) Mevr. Burgaz (GroenLinks-PvdA) Mevr. Van Dorresteijn (GroenLinks-PvdA) Dhr. De Feijter (ChristenUnie/SGP) Dhr. Van der Graaf (PVV) Dhr. Groenewege (Partij voor de Dieren) Dhr. Gündogdu (Op Ons Eiland) Dhr. Hartmeijer (SP) Dhr. Den Hartog (GroenLinks-PvdA) Mevr. De Heer (Forum voor Democratie) Dhr. De Heer (ChristenUnie/SGP) Dhr. Den Heijer (VVD) Mevr. Van Herwijnen (Partij voor de Dieren) Dhr. Hoogduijn (D66) Mevr. Van Hunen (VVD) Dhr. Katif (Beter voor Dordt) Dhr. Klerk (CDA) Dhr. Kolkiliç (DENK) Mevr. Kovalenko (D66) Dhr. Van der Kruijff (CDA) Dhr. Kuhlmann (VVD) Mevr. Lammens-Oostdijk (VVD) Mevr. Lindner (Beter voor Dordt) Mevr. Nieuwland-van den Bosse (ChristenUnie/SGP) Dhr. Noordam (VVD) Mevr. Oldenwening (D66) Dhr. Pauwels (GroenLinks-PvdA) Dhr. Schalken-den Hartog (Beter voor Dordt) Dhr. Stolk (VSP Dordrecht) Mevr. Stolk (VSP Dordrecht) Mevr. Striebeck (VSP Dordrecht) Dhr. Struijk (ChristenUnie/SGP) Dhr. Uysal (GroenLinks-PvdA) Dhr. In ’t Veld (VSP Dordrecht) Mevr. De Vries (GroenLinks-PvdA) Dhr. Vroon (VSP Dordrecht)

1

Mevr. Van Vugt-Roose (CDA) Portefeuillehouders: Opening 1. Opening en vaststellen agenda, mededelingen De voorzitter: En iedereen op de publieke tribune. Ik open hierbij de officiële vergadering van uw gemeenteraad op 7 april 2026. Wat fijn dat wij elkaar zo op de dinsdagmiddag alweer kunnen treffen. En wij bespreken vandaag de rapportage van fase 2 van de tweede informateur, de heer Floor Vermeulen, in het dagelijks leven burgemeester van de prachtige gemeente, de prachtige stad, Wageningen, hier te gast bij ons als informateur. En ook als voorzitter van deze raad heet ik u van harte welkom. En voordat wij de agenda gaan vaststellen en tot eventuele mededelingen over gaan even een daverend geroffel op deze tafel ter felicitatie van de heer Uysal en zijn verloving. Daar is blijvend fysiek bewijs van. Mag hij dat even laten zien? Ja hoor, het zit om zijn vinger. Mooi zo. Hartstikke mooi. Dan hebben we een drukke dag vandaag in drukke weken. Vandaag om 16.00 uur krijgt u een uitleg over de rol van de gemeenteraad en het vergadermodel, de Dordtse Dinsdag, die inmiddels ook navolging heeft in andere gemeenten. Om 17.00 uur wordt u meegenomen in, wat in de annotatie staat, de krochten van het raadsinformatiesysteem en krijgt u een toelichting op facilitaire zaken. Om 18.00 uur eten we met elkaar een hapje en maakt u kennis met de griffie.

En om 19.30 uur start de bijzondere sessie van bureau Lysias getiteld, hoe overleef je vier jaar in de gemeenteraad. Dat gaat hartstikke goed, die vier jaar. Dat wordt natuurlijk heel krachtig en heel energiek. Ook een hartelijk welkom iedereen op de publieke tribune. Ik zie ook verschillende vertegenwoordigers vanuit onze ambtelijke organisatie, zelfs van de achtste verdieping en de zevende verdieping. Van harte welkom. Dan heeft ons het bericht bereikt dat de heer Gündogdu enigszins is verlaat, dus die heten wij zo meteen van harte welkom. En dan rest mij nog de vraag of er nog moties zijn die moeten worden ingediend of mededelingen. Ik kijk even rond. De heer Schalken. De heer Schalken-den Hartog: Voorzitter, even kort een punt van orde naar aanleiding van vorige week, het debat wat we toen voerden. Dat er een interruptie kwam van een collega van mij die niet woordvoerder was. Wat ons betreft is het natuurlijk niet de bedoeling dat alle raadsleden over elkaar heen gaan buitelen en overal op gaan interrumperen, maar het kan ook niet de bedoeling zijn dat wanneer een ander raadslid een informatieve vraag of een interruptie heeft dat dat niet mogelijk is in het debat. De voorzitter: Dank, mijnheer Schalken. Ik ben als burgemeester niet anders gewend dan dat we een beetje discipline hebben, dat fracties altijd met één woordvoerder spreken op een onderwerp.

Gezien wij hier dertien partijen hebben, probeer ik die discipline er hier ook een beetje in te houden, maar het is geen regel van media en het staat ook niet in het Reglement van Orde. Als de raad erop staat, dan is dat uw orde. Duidelijk. Dan kunnen we de agenda vaststellen, neem ik aan? Dat is het geval. Bevindingen informateur

2

2. Advies informateur De voorzitter: Dan ga ik naar agendapunt 2, het advies van de informateur, die op basis van de uitkomst van 1 april een rapport van bevindingen heeft uitgebracht over fase 2 van de informatie. En dat had als doel om op basis van het raadsbesluit en het advies van de formateur in fase 1 te komen tot een nadere verkenning van de haalbaarheid van coalitievariant 1. Dat betrof een verkenning van de samenwerking tussen de partijen VVD, VSP, D66, ChristenUnie/SGP en het CDA en het in kaart brengen van gezamenlijke inhoudelijke opgaven, de gewenste samenwerking, de akkoordvorm en eventuele procesafspraken. En daarbij het verzoek om de rapportage op te leveren aan de gemeenteraad uiterlijk 7 april. Dat is hartstikke goed gelukt, want gisteravond heeft u dat rapport ontvangen. En we bespreken vanmiddag het rapport als volgt. De heer Vermeulen geeft eerst een toelichting, daarna is er de gelegenheid voor de fracties om verduidelijkende vragen aan hem te stellen en daarna krijgen de fracties de ruimte om hun reactie te geven, waarbij het mijn voorstel is dat iedere fractie het woord kan voeren zonder onderbrekingen, waarbij aan het eind van ieders bijdrage de gelegenheid is voor vragen. En nadat alle fracties hebben gesproken kan er een debat plaatsvinden. We zien net zoals vorige week hoe dat gaat.

En ten slotte pogen we samen conclusies te trekken over het vervolgproces. Het mag u bekend zijn. Als we het ongeveer zo gaan doen, geef ik dan nu het woord aan onze gast, onze informateur, de heer Vermeulen. De heer Vermeulen: Voorzitter, dank u wel. En dank voor het hartelijke welkom hier in Dordrecht, raadsleden, wethouders zag ik, mensen op de publieke tribune. Mag ik u, voorzitter, complimenteren met uw gemeenteraad? Ik heb in alle gesprekken die ik heb gevoerd een constructieve toon en realisme gehoord en een grote wil tot samenwerking. En afgelopen paasdagen heb ik in sneltreinvaart hernieuwd kennis mogen maken met lijsttrekkers en fractievoorzitters. En overigens wil ik voor ik ga citeren uit eigen werk, want dat is toch een beetje het risico vandaag, de heer Uysal zal ook vanuit mijzelf van harte feliciteren met zijn verloving, met een mooie mijlpaal in het leven, en de heer Schalken met de 18e verjaardag van zijn jongste dochter. Ook een mijlpaal, zou ik willen zeggen. Van harte gefeliciteerd. En voorzitter, beide heren hebben te trakteren de komende dagen als u samen met de raad weg bent, want u heeft een mooie tweedaagse in het vooruitzicht. Dank voor de gesprekken die ik heb mogen voeren. Als voormalig gedeputeerde van provincie Zuid-Holland was ik vaker in deze mooie raadszaal aanwezig en daarvoor ook als lid van Provinciale Staten al vanaf 2007.

en Dordrecht is in die zin voor mij geen onbekend terrein, maar ik heb wel gezien dat de stad de afgelopen 20 jaar zich heeft ontwikkeld en in die zin ook een beetje is ontwaakt, zou ik zeggen. En dat is ook een ambitie die ik heel veel heb terug gehoord. De stad staat op de kaart, het is een grote stad, weliswaar dichtbij Rotterdam, maar dat betekent niet dat jullie je licht onder de korenmaat steken. Ik denk dat dat goed is. En nu komt het erop aan ook concrete stappen te gaan zetten en Dordrecht op de kaart te houden vooral ook in de buitenwereld, zodat de financiële middelen hier ook naartoe komen die nodig zijn. En tegelijkertijd als bestuur ook in de stad aanwezig te zijn en concrete stappen te laten zien om het verschil te maken voor de inwoners van de stad. En als iets niet lukt of niet kan, ga er dan ook naartoe om dat uit te leggen waarom iets niet kan. Dat realisme, die eerlijkheid verdienen de inwoners ook. En die inwoners verdienen een stadsbestuur dat luistert en de barricade opgaat in Den Haag. En daar is

3

tijd voor nodig en daar heeft u als raad als hoogste orgaan van de gemeente ook een belangrijke rol in. U kunt die boodschap mede uitdragen en ruimte geven aan het college, en de burgemeester voorop, om optimaal ambassadeur te zijn van de stad. U hebt als raad heel goed die samenwerking met elkaar gevonden ook de afgelopen periode. En die sfeer, daar wilt u allemaal mee door. En dat zal best hard werken worden om die sfeer goed te houden. Dank voor het vertrouwen dat u mij hebt gegeven, in het bijzonder aan VVD en VSP, om verder te gaan waar Corry van Rhee-Oud Ammerveld stopte. Dank ook aan haar voor haar gedegen werk. Dan ga ik even een paar hoogtepunten, vind ik zelf, van mijn verkenning met u delen. Want in mijn gesprekken met de 5 partijen van de door haar geadviseerde variant 1, VVD, VSP, ChristenUnie/SGP, D66 en CDA, heb ik, en dat heeft u kunnen lezen, ruim voldoende onderling vertrouwen ervaren om u aan te raden onderhandelingen te starten tussen deze partijen, met als doel een stabiele meerderheidscoalitie te vormen. Het betreft in mijn ogen een coalitie door het politieke midden van uw gemeenteraad.

Er is overeenstemming over de wijze van samenwerking en bedoelde bestuurscultuur, de grote inhoudelijke opgaven van de stad werkwijze en samenstelling van het college in omgang met risico's in de vervolgfase, en over het vervolgproces en wanneer dat een resultaat zou moeten krijgen. En ik beveel u aan om die coalitieonderhandelingen voor de formatiefase tussen deze 5 partijen te starten, met als doel medio juni bespreking van een akkoord en benoeming van 6 wethouders door de gemeenteraad mogelijk te maken. Gesprekken tussen de onderhandelende partijen en alle overige partijen in de raad over de wijze van samenwerking en het betrekken van de stad bij het bestuur moeten, heb ik ook opgeschreven, onderdeel zijn van de volgende fase. En ik heb de bereidheid om die gesprekken aan te gaan bij eigenlijk alle partijen in de raad ervaren. Er is niemand die heeft gezegd, daar doe ik niet aan mee. Wel, en dat is ook realisme, de idee, we moeten het wel eerst zien en dan geloven. En zeker voor de komende 4 jaar vraagt dat wel iets van partijen als ze tot een coalitie komen, om die uitgestoken hand ook uitgestoken te houden. Ik heb bij alle 5 partijen getoetst of er onderwerpen zijn die in het vervolgproces een probleem kunnen opleveren om tot een gedegen akkoord te komen.

In gesprek is mij gebleken dat partijen bereid zijn, en dat vind ik best bijzonder, zich kwetsbaar op te stellen en elkaar te gunnen wat nodig is om onderhandeling tot een succes te maken. En vraagstukken worden ook expliciet besproken. En als ik in het gezamenlijke gesprek wat ik heb gevoerd iets te snel naar een conclusie ging, niks menselijks is een informateur vreemd, dan was er ook voldoende basis aan tafel om te zeggen, wacht even, hier moeten we nog even op terugkomen. Dat moeten we echt even nog verder bespreken. En dan gebeurde dat ook in een goede harmonie. Dat stemt mij positief. En alle onderwerpen die partijen van belang vinden zijn besproken en er liggen wat dat betreft geen onderlinge blokkades vooraf. Ik benadruk daarbij wel dat de inhoudelijke onderhandelingen nog moeten starten. Er is in de informatiefase verkend, maar niet onderhandeld. Ik heb geen lijstje compromissen voor u vandaag, helaas. Dat was wel heel snel geweest. Dit brengt mij tot het volgende. Tot nu toe heeft het proces in Dordrecht sinds de aanstelling een hoge snelheid gekend, sinds de aanstelling van informateur, en voor de onderhandeling in de volgende fase raad ik een realistische planning aan. En tussen de 5 partijen die wat mij betreft gaan onderhandelen is besproken dat een planning gericht op afronding medio juni haalbaar is. Dat is ook door de griffier getoetst bij de organisatie.

Dordrecht, ik zei het al, is een stad met hoge ambities voor de toekomst. Dat heb ik gezien en gehoord bij

4

u allen. En ik heb ook mijn complimenten gegeven even voor iedereen die daaraan wil bijdragen. Coalitievorming kent partijen die mee mogen werken in een coalitie, maar een sterke oppositie is net zo belangrijk voor een gezonde politieke cultuur. En ik roep u allen op daaraan bij te dragen. En volgens mij gaat dat ook goedkomen. Ik wil iedereen bedanken die heeft bijgedragen aan een snelle informatieronde. Dat heb ik ook in mijn verslag gedaan. Dat kunt u nalezen. Maar ik wil in ieder geval de griffier nog danken hier ook even in woord en alle mensen van de organisatie ook hier op het stadhuis, die het mogelijk hebben gemaakt om hier afgelopen paasweekend door te werken. En ik zou zeggen, aan het werk. Dordrecht kan niet wachten. Dank u wel. De voorzitter: Dank aan de heer Vermeulen voor zijn toelichting. Ik kijk rond of er vragen zijn aan hem. De heer Uysal, gaat uw gang. De heer Uysal: Dank, voorzitter. Ook allereerst dank aan de informateur voor het werk dat is verzet. Het was niet makkelijk. Ook aan deze informateur zijn hoge eisen gesteld. Dank daarvoor. Een aantal vragen, om eerst te beginnen bij de eerste vraag. In paragraaf 3, procesbeschrijving, heeft de informateur het over precies het type diversiteit dat, mits goed benut, de coalitie kan dragen. En wij waren wel benieuwd wat die woorden dan betekenen, mits goed benut. Want dat suggereert wel voorwaarden.

En welke risico's ziet de informateur dan als die diversiteit niet goed wordt benut? De voorzitter: De heer Vermeulen. De heer Vermeulen: Dank u wel, voorzitter. Die diversiteit van die verschillende partijen die aan tafel zit, dat zijn zowel nieuwe partijen als partijen die al zitting hebben in het college. Je moet natuurlijk niet overdreven voordeel gaan zoeken als je al wat bestuurservaring hebt. Je moet elkaar daar de ruimte in laten en tegelijkertijd moeten partijen die al wat meer bestuurservaring hebben ook gebruikmaken van de nieuwe inzichten van partijen die aan tafel komen. En die in inzichten zijn heel divers. In deze combinatie, aan de ene kant een D66 die de afgelopen jaren niet in de raad heeft gezeten, maar wel veel contacten heeft gehad in de stad, dat is volgens mij super waardevol om aan tafel te hebben. De VSP met mevrouw Stolk voorop die een hele goede inbreng kan leveren, ook om die stad naar binnen te brengen in het stadhuis. Dat doet u natuurlijk allemaal, maar ik denk zeker dat zij daar ook heel goed toe in staat is en haar fractie met haar. En die sterkten van elkaar moet je natuurlijk goed benutten en die moet je goed zien. Wat wij hebben gedaan, dat is misschien wel goed om te zeggen, voorzitter, we hebben in een gezamenlijke bijeenkomst, dat heeft u kunnen lezen die sterkten ook benoemd. Ik heb dat zelf gedaan.

Ik heb ook gezegd, als ik dingen niet goed zeg, dan corrigeer mij. Die hebben we met elkaar verkend en ook als zodanig meegenomen, denk ik, naar een volgende stap. En ik hoop heel erg dat een nieuw college, maar ook die coalitiepartijen met elkaar elkaar ook respecteert op wat ze meebrengen. Dat is wat ik bedoeld heb. Misschien, voorzitter, het tweede deel van de vraag. De risico's. Als je dat niet doet, ga je elkaar vliegen afvangen en dat moet je niet doen. Maar ik denk dat iedereen daar wel beeld bij heeft. De heer Uysal: Ik wilde net daarop doorvragen. Dan steek ik hem iets anders in, want ik ben best wel benieuwd naar wat dan de eventuele risico’s zijn. Want de verkenner, de

5

informateur, geeft heel duidelijk aan, dit is een verkenning en geen onderhandeling. Dat moet nog gaan beginnen. Tegelijkertijd geeft de verkenner ook aan dat er inhoudelijk wel degelijk aandachtspunten zijn. Kan de verkenner daar iets over zeggen, hoe concreet en hoe stevig die basis op dit moment is? De voorzitter: De verkenner/informateur/de heer Vermeulen. De heer Vermeulen: Dank u wel, mijnheer de voorzitter. We hebben natuurlijk echt die inhoud ook met elkaar besproken, daar waar op onderwerpen, en ik heb een hele lijst meegegeven van onderwerpen die … En dat mag geen verrassing zijn, ik noem even, het is ook geen verrassing dat op bijvoorbeeld het onderwerp woningbouw, iedereen vindt woningbouw belangrijk, maar partijen brengen daar verschillende perspectieven in mee. Dan zit je met elkaar aan tafel en moet je daaruit kunnen komen. Maar dat geldt ook voor andere onderwerpen. We hebben soms ook een op een tussen partijen een onderwerp echt uitgediept en gekeken, zou je daar tot een overeenstemming in kunnen komen? Het gaat natuurlijk wel alle 5 de partijen aan om tot die overeenstemming te komen. Het is niet zo dat het alleen maar bijvoorbeeld op woningbouw tussen VSP en VVD zit, of hoe ga je om met een bruisende binnenstad en winkeltijden tussen de ChristenUnie/SGP en de VVD, of D66. Het gaat iedereen aan, dus iedereen moet uiteindelijk die afspraken kunnen dragen.

Maar ik heb er vertrouwen in dat ze dat gaat lukken. En we zijn niet alleen maar op het niveau gebleven dat we hebben gezegd, dit zijn de onderwerpen waar we het een keer over moeten hebben. We zijn echt ook even de diepte ingegaan, want anders had ik u nu moeten vertellen, ik zie het op een van die onderwerpen niet vliegen. Maar veel belangrijker dan dingen nu in deze fase uit te onderhandelen, dat hebben we ook niet gedaan, vind ik dat je een cultuur moet hebben met elkaar dat je elkaar wat gunt. En dat ga je precies zien als je dat soort gesprekken voert. Dat hebben we ook gedaan, want dan zie je dat mensen ook nu al moeten gaan zeggen, ik ben bereid om dit stokpaardje even te laten varen. En daarmee toon je ook het goede voorbeeld om stappen te gaan zetten. De voorzitter: Er zijn ook andere fracties die nog vragen willen stellen. Is dit een interruptie op de vorige vraag? De heer Uysal: Ja, tot slot, voorzitter. De voorzitter: Gaat uw gang. De heer Uysal: Ik heb inderdaad ook gekeken naar mijn collega's, maar weinig collega's hadden vragen. Mochten die vragen er zijn, dan alle ruimte daarvoor. Maar tot slot, ik snap dat deze fase bedoeld is om te kijken of er bereidheid is in plaats van om nu al blokkades op tafel te leggen. Maar ik vind het wel moeilijk te rijmen, ook als ik naar de paragraaf risico’s kijken, dat er helemaal geen risico’s zijn.

Kan de verkenner/informateur, de heer Vermeulen, niet aangeven of er punten zijn waar wij als raad of waar de formerende 5 partijen op zijn minst rekening mee moeten houden om dit uiteindelijk tot een succes te brengen? De voorzitter: De heer Vermeulen.

6

De heer Vermeulen: Ik ben trouwens blij met de vragen die gesteld worden en ik heb ook een heel fijn gesprek met u gevoerd over, hoe kijkt u tegen dit proces aan? Ik heb daar overigens ook wijze adviezen uit meegenomen en dit is inderdaad een van de punten, dat je elkaar het een en ander moet gunnen. En volgens mij heb ik al gezegd, de risico's zijn er vooral dat als je dat niet zou doen … En dat heb ik niet gezien. Ik heb geen partijen gezien die in deze fase met de hakken in het zand gingen zitten en zeiden, nee, hier valt niet over te praten of ik houd een lijstje bij met dingen die ik moet gaan toezeggen. Dat is allemaal niet aan de hand geweest. Er zit echt de wil in, ook op inhoud, om te komen tot onderhandelingen. Daarom hebben we ook zo gefocust op die cultuur, hoe ga je met elkaar straks als college om? Want dat is minstens zo belangrijk als dat je er op de inhoud uitkomt. En kan het nog misgaan? Ja, het kan zeker misgaan. Er is pas een akkoord als alle handtekeningen eronder staan. De voorzitter: En zo is het. De heer Schalken. De heer Schalken-den Hartog: Voorzitter, dank u wel. Uit het verhaal van de heer Vermeulen hoorden we net dat er vooral is gekeken naar inderdaad hoe de samenwerking wordt gezien tussen de partijen. Elkaar wat gunnen en in ieder geval om daar stabiliteit in te vinden.

En dat is hartstikke mooi en belangrijk, maar het is volgens mij ook belangrijk, zeker voor al die mensen die op die partijen hebben gestemd en zeker de mensen die op de grootste partij hebben gestemd, dat ze ook voldoende van die programma's terugzien in het uiteindelijke akkoord. En nu zitten er met de andere partijen die naast de VVD en de VSP aan tafel zitten best wel echt accentverschillen. En onze zorg is, komt er dadelijk voor al die kiezers voldoende terug van de punten waarom zij op de VSP of op de VVD hebben gestemd? De voorzitter: De heer Vermeulen. De heer Vermeulen: Het gaat niet alleen om de VVD en de VSP in deze samenwerking, het gaat om 5 partijen. We hebben het ook gehad over het vraagstuk van de andere partijen. Daarom heb ik ook eerst met allemaal individueel gesproken en het in het eerste gesprek met de lijsttrekkers van de VVD en VSP vooral op procesniveau gehouden, omdat anders zou ik dat bevooroordeeld vanuit hen dat proces zijn ingegaan. Dat heb ik bewust niet gedaan. Wat belangrijk is, is dat de andere partijen natuurlijk ook zeggen, dat is leuk, maar wij moeten niet de partijen worden die de hele tijd het compromis gaan zitten sluiten tussen twee partijen. Daar is mij ook niks van gebleken. Volgens mij zijn er voldoende schakeringen van insteek en inhoud.

Dat er een risico is dat je uiteindelijk tot, ik heb volgens mij met sommigen dat ook gehoord, een soort van eenheidsworst gaat komen. Dat risico is er natuurlijk in iedere coalitie, maar dat was in alle andere samenstellingen ook aan de orde geweest. Daarom mijn oproep, houd het op hoofdlijnen. Zorg dat je elkaar ook ruimte biedt, net als in de vorige periode hier in de Dordtse raad, dat je ook zonder elkaar te verrassen wel ook soms met andere partijen het een en ander gaat doen. En zorg dat je op cruciale onderwerpen waarvan partijen zeggen, maar dit is echt heel belangrijk voor mijn achterban, dat je elkaar daar de ruimte laat om tot een herkenbaar resultaat te komen. Ik denk dat dat heel belangrijk is in iedere coalitie en ook in deze. Het is een midden-coalitie, voorzitter, dus het risico bestaat ook dat je een links- en rechtsblok krijgt binnen die coalitie. Dat moet je weten te voorkomen. En daar is men zich van bewust.

7

De voorzitter: Dank u. De heer Groenewege. De heer Vermeulen: Dank u wel. De heer Vermeulen zei aan het eind van zijn betoog, het komt wel goed met die sterke oppositie. En dat lees je ook een beetje in het verslag terug. Het heeft een hoog ’het komt wel goed’ gehalte met de oppositie. Ik ben wel benieuwd in hoeverre er is gesproken over de oppositie betrekken bij het opstellen van het akkoord. De beoogde oppositie. De voorzitter: De heer Vermeulen. De heer Vermeulen: Dank u wel. Ik ben een positief mens. Misschien werkt dat tegen mij als ik dat dan opschrijf. Maar ik was echt, en daarom zei ik het ook, positief verrast door de ronde die ik heb gedaan bij alle lijsttrekkers/fractievoorzitters, omdat ik bij iedereen dat realisme ook proefde van, natuurlijk, wij willen bijdragen, maar als het even nu aan deze partijen is, dan is dat zo. En natuurlijk zitten daar schakeringen in en dat waren ook vertrouwelijke gesprekken, dus ik wil ook niemand daarin voor de bus gooien, zogezegd. Positief voor de bus gooien zou het dan zijn. Ik heb echt gemerkt dat dat iedereen mee wil wilde denken. En laat ik dat dan toch zeggen, voor PvdA-GroenLinks is het als de grootste partij, in stem in ieder geval van de stad, ook best wel even slikken. Maar dat geldt voor iedereen die niet aan tafel is.

Maar ook PvdA-GroenLinks heeft als de oppositie leidersrol in het verschiet ligt ook een rol daarin te spelen. Het is niet zo als je niet in een coalitie zit in Nederland dat je niet een belangrijke rol hebt in het bestuur. En dat besef heb ik bij u allemaal gezien. En de partijen hebben gezegd, wij gaan de oppositie to-be betrekken bij het verdere proces. En dan hoop ik dat het niet zo is, u mag een brief schrijven met een paar ideeën en u hoort nooit meer wat terug. Dat zou denk ik de verkeerde manier zijn om het te doen. De voorzitter: Dank. Ik denk dat dat het was. Dan gaan de ronde langs de fracties doen. Ik denk wel dat wij in onze eigen sessie nog even gaan kauwen op de oproep om iemand positief voor de bus te gooien. Hoe je dat moet aanvliegen, letterlijk, zal nog wat aandacht behoeven. De heer Uysal als eerste. De heer Uysal: Dank, voorzitter. Nogmaals dank aan de informateur voor het verslag en het werk dat is verricht in korte tijd. En dat verdient waardering. Maar laten we niet om de kern heen draaien. Want wij zijn terecht, zoals net ook is gezegd, als GroenLinks-PvdA de grootste partij geworden. En in de afgelopen dagen hebben wij veel reacties ontvangen van inwoners uit de stad. Inwoners die zich afvragen wat hun stem nog waard is als de partij waar de meeste mensen voor hebben gekozen direct aan de kant wordt geschoven.

Dat wringt en is ook moeilijk uit te leggen, temeer omdat in het duidingsdebat door vrijwel alle partijen in het belang werd benadrukt, betrokkenheid, luister naar inwoners en het versterken van vertrouwen in de politiek. En het eerste politieke feit dat volgt is dat de partij met het meeste vertrouwen van Dordtenaren simpelweg wordt gepasseerd. Voorzitter, dat is geen goed begin. Met de keuzes die nu worden gemaakt, doen we geen recht aan de verkiezingsuitslag en dragen we niet bij aan het vertrouwen in de lokale democratie. Dat is wat ons betreft een valse start. En juist als we naar de inhoud kijken wordt dat alleen maar duidelijker. Wij moeten nog maar eens zien dat partijen er inhoudelijk met elkaar uit gaan komen. Maar wat er nu ligt is geen inhoudelijke basis, maar slechts de bereidheid om het te proberen. Wij zijn

8

nog steeds oprecht verbaasd dat meerdere partijen in deze variant ervoor kiezen om met de VVD deze stap te zetten, terwijl voor iedereen zichtbaar is dat zij inhoudelijk op veel punten dichter bij ons staan. Neem de VSP, waar we op sociale woningbouw samen concrete stappen hadden kunnen zetten die echt het verschil maken voor Dordrecht. Het CDA dat spreekt over omzien naar elkaar en gemeenschapszin, maar nu kiest voor een samenwerking waarin individualisme de boventoon dreigt te voeren. De ChristenUnie/SGP, die rentmeesterschap en zorg voor de schepping centraal stelt, maar zich nu verbindt aan een partner met een fundamenteel andere koers op die thema's. En dan D66, een partij die zich zowel landelijk als lokaal profileert als de groene en progressieve partij, maar op het moment dat het erop aankomt diezelfde ideaal laat varen om een rechtse coalitie mogelijk te maken. Voorzitter, dit is een keuze. Tegen deze partijen zou ik willen zeggen, u heeft de kans om uw eigen idealen waar te maken voor uw kiezers, maar u kiest er nu voor om een traject in te gaan waarvan op voorhand duidelijk is dat er forse concessies nodig zijn. En die concessies betekenen uiteindelijk dat kiezers niet krijgen waar zij voor hebben gestemd. Het is dan ook moeilijk te begrijpen waarom deze route wordt gekozen terwijl er inhoudelijk een logischer alternatief ligt.

En wat ook moeilijk uit te leggen is, is de voorgestelde planning. Uit die planning die nu voorligt blijkt dat de volgende fase pas medio juni wordt afgerond. Waar is die snelheid gebleven? Het waren juist de VVD en de VSP die aandrongen op tempo, die aangaven dat de stad niet kon wachten, dat we voor grote uitdagingen staan en dat Dordrecht zo snel mogelijk een stabiel bestuur nodig heeft. Daar horen dan geen maanden van stilstand bij. Het kan toch niet zo zijn dat we wekenlang achter gesloten deuren nodig hebben om tot een uitkomst te komen? Voorzitter, in Dordrecht is het een goed gebruik om eind mei een nieuw college te installeren. En om die reden hadden wij ook 26 mei met potlood al in de agenda staan. En met wij bedoelen we deze raad. En GroenLinks-PvdA vindt dat Dordrecht geen tijd te verliezen heeft. Laten we uiterlijk 26 mei dan ook als streefdatum hanteren en laten we ook de raad in dit proces goed blijven betrekken. We zouden het daarom waarderen als er een moment komt waarop de raad een tussenrapportage ontvangt in plaats van een periode van radiostilte. Voorzitter, de continuïteit van het bestuur. Het is niet alleen van belang dat er een stabiel bestuur komt, maar ook bestuurders die zich voor de volle 4 jaar willen inzetten voor deze stad.

En wij hebben signalen ontvangen dat er mogelijk wethouderskandidaten zijn die niet voornemens zijn de volledige bestuursperiode uit te dienen. Wij horen daar graag een reactie op van formerende partijen. Kunnen zij uitspreken dat de kandidaten in ieder geval de intentie hebben om zich 4 jaar lang in te zetten voor onze stad? Tot slot, voorzitter. GroenLinks-PvdA zal dit proces kritisch blijven volgen. We zullen scherp zijn op de inhoud en daar waar het kan zullen we ook onze verantwoordelijkheid nemen. Dordrecht verdient een bestuur dat verbindt en vooruitkijkt. En wij zullen onze rol pakken om de stad socialer, eerlijker en groener te maken. Dank u wel. De voorzitter: Dank aan de heer Uysal. Ik kijk rond voor vragen aan hem. De heer Den Heijer als eerste. De heer Den Heijer: Dank, voorzitter. Korte vraag. Waar is de uitgestoken hand gebleven die de afgelopen drie weken zo zichtbaar was en nu prompt verloren, verdwenen is? De voorzitter: De heer Uysal.

9

De heer Uysal: Voorzitter, volgens mij sloot ik mijn woordvoering ook af met dat we op zoek zijn nog steeds naar samenwerking en dat wij ook onze rol die ons uiteindelijk toekomt na dit proces zullen blijven pakken. Het is tenslotte de VVD geweest die die uitgestoken hand heeft afgewezen. Wat ons betreft blijft die deur nog steeds open. Maar een mes snijdt aan twee kanten. Dan is dat ook nodig vanuit de andere kant. De voorzitter: De heer Den Heijer. De heer Den Heijer: Het is niet de eerste keer dat partijen GroenLinks-PvdA en consistentie echt voor geen meter te volgen is. Daar voegt GroenLinks-PvdA op dit moment weer een hoofdstuk aan toe. Waarvoor dank. Het is voor ons lastig om die onduidelijkheid ook steeds te hebben, dus ik ben ook benieuwd hoe de heer Uysal ook de komende tijd daar wat meer consistentie in aan kan brengen en ook toch echt die uitgestoken hand dan ook houdt. Hem dan niet steeds weer intrekt en dan weer uitsteekt, want daar is ook geen peil op te trekken voor de rest van de raad. De voorzitter: De heer Uysal. De heer Uysal: Voorzitter, ik snap eigenlijk niet waar deze lijn van de VVD uit voortkomt, waar de VVD uit opmaakt dat wij dan inconsistent zijn. Wij hebben de uitgestoken hand gedaan. Die is afgewezen door de VVD. Wij zijn bereid om onze verantwoordelijkheid te nemen, maar we zien dat de VVD dat niet wil doen. En er moet een keuze gemaakt worden.

En wij zijn nog steeds bereid om met de VVD keuzes te maken en verantwoordelijkheid te nemen voor de stad, maar als de VVD dat niet doet, dan zullen wij ons richten tot andere partijen waar wij inhoudelijk veel dichterbij staan. En wij nodigen de VVD ook uit om dat de komende periode te blijven doen. Want wat voor signaal geven we hiermee om de grootste partij uit te sluiten? En als ik dan nu de VVD hoor, dan is daar geen centimeter beweging op, om toch toenadering te zoeken, om toch te kijken of we op de een of andere manier samen kunnen werken. En als dit een voorbode is voor de komende periode, dan ziet dat er heel slecht uit, voorzitter. De voorzitter: De heer Den Heijer. De heer Den Heijer: Het is niet de VVD die hier andere partijen de maat zit te nemen. Dat is toch echt GroenLinks-PvdA zelf. Het is vooral een klap in het gezicht ook naar die partijen in plaats van een uitgestoken hand. En als dat de verbinding is die GroenLinksPvdA voor de komende jaren propageert en de samenwerking is die GroenLinks-PvdA op dat punt beoogt, dat is in ieder geval niet onze insteek. Wat ons betreft staat onze uitgestoken hand nog steeds, ook in het verdere traject van deze formatie en nemen we dat bloedserieus om daar te kijken hoe we dat samen kunnen doen. Ik zou GroenLinksPvdA willen oproepen, kom eens uit die groef, stop hier gewoon mee. Stop ook met zo onvoorspelbaar zijn.

Steek die hand uit, houd hem overeind. Ook als het een keertje tegenzit. De voorzitter: De heer Uysal een repliek? Nee.

10

De heer Uysal: Ik hoor geen vraag, voorzitter. We kunnen naar elkaar blijven verwijzen met oproepen. De oproep van GroenLinks-PvdA als grootste partij is dat de samenwerking hard nodig is. Dat deze uitslag laat zien dat we een samenwerking nodig hebben die verder gaat dan de klassieke lijnen van links en rechts. GroenLinks-PvdA heeft verantwoordelijkheid genomen. Het is jammer om te zien dat de VVD dan toch die hand blijft afwijzen en niet een poging waagt om te kijken hoe we wel met elkaar kunnen samenwerken. De voorzitter: De heer Van der Graaf. De heer Van der Graaf: Dank u wel, voorzitter. De sfeer zit er al goed in tussen de VVD en GroenLinks-PvdA. Maar mijn vraag is voor de andere partijen in relatie tot de bijdrage van de collega van GroenLinks-PvdA. Want hij geeft eigenlijk elke partij die in de beoogde coalitie zou kunnen komen behoorlijk de kat uit de zak, of onder uit de zak heet dat geloof ik. En ik vraag me dan af, ik hoor tegelijkertijd, er wordt aangegeven dat er rekening wordt gehouden dat deze coalitiepoging misschien gaat stranden, dat GroenLinks-PvdA misschien toch weer aan bod zou kunnen komen. Hoe helpt deze bijdrage dan precies om die andere partijen uw kant op te drijven? Want volgens mij is dat niet echt een constructieve bijdrage geweest. De voorzitter: De heer Uysal.

De heer Uysal: Voorzitter, wij zijn er nog steeds van overtuigd dat de partijen die nu in variant 1 zitten inhoudelijk veel dichter bij ons staan en willen de partijen ook meegeven tijdens het onderhandelingsproces dat als ze er echt helemaal niet meer uitkomen, dat GroenLinks-PvdA met beide armen nog zit te wachten op die partijen. De voorzitter: Duidelijk. De heer Hoogduijn. De heer Hoogduijn: Dank u wel, voorzitter. GroenLinks-PvdA maakt net het verwijt dat wij gaan samenwerken met een partij die ver van ons af zou staan, maar zegt zelf ook de hele tijd ook met de VVD samen te kunnen werken. Wat is dan de waarde van ons dat verwijt maken en wat is dan de verdere inhoud van het feit dat u het raar vindt dat wij met de VVD zouden samenwerken? De voorzitter: De heer Uysal. De heer Uysal: Voorzitter, GroenLinks-PvdA heeft in eerste instantie de hand uitgestoken richting de VVD omdat wij vinden dat deze uitslag laat zien dat een brede samenwerking over verschillende linies nodig is. De constatering is echter dat de VVD die hand blijft afwijzen en nu een poging waagt om echt een keuze te maken om de grootste partij aan de kant te schuiven. Wij zijn nog steeds bereid om met de VVD samen te werken, maar we constateren ook dat dat geen optie meer is, dus richten wij ons op andere partijen.

En het zou D66 sieren om te kijken welke partijen beter kunnen helpen om de idealen van D66 mogelijk te maken. Ook de oproep, niet alleen aan D66, maar ook aan andere partijen, om te kijken naar, waar staan we inhoudelijk dichterbij en welke partijen kunnen ons helpen om onze idealen ook waar te maken, en om die uiteindelijk ook in het akkoord een plekje te laten krijgen?

11

De voorzitter: Duidelijk. Dank. Andere vragen nog? Dat is niet het geval. Dan ga ik naar de heer Den Heijer van de VVD. De heer Den Heijer: Dank u, voorzitter. En ik sluit me bij de voorzitter en de informateur aan om ook de heer Uysal te feliciteren met zijn verloving. En ik wist helemaal niet dat dat ook bij de heer Schalken een hooglijk feit zich voltrokken heeft met de jongste dochter. Ook gefeliciteerd daarmee. En ik sluit ook van harte aan bij eenieder die zegt dat er binnenkort getrakteerd moet worden. Ook daar kijken we naar uit. Ik dank ook de informateur voor al het harde werk in korte tijd dat verricht is, een zorgvuldige manier. Fase twee is doorlopen. En ook dank aan onze griffier, de bodes en alle medewerkers die dit weekend hebben doorgewerkt en dit mede mogelijk hebben gemaakt. Het beeld dat uit dit verslag naar voren komt herkennen wij. Er is vertrouwen tussen partijen om de inhoudelijke gesprekken over hun samenwerking te gaan starten. En voor de Dordtse VVD is daarbij één ding leidend: Dordrecht is een stad om werkelijk trots op te zijn. En juist daarom heeft onze stad behoefte aan een bestuur dat doorpakt, keuzes maakt en zorgt voor stabiliteit in een tijd die allesbehalve rustig is. En daar past wat ons betreft een midden-coalitie bij.

Niet gedreven door ideologische tegenstellingen, maar door de opgave van de stad, en waar iedere zetel telt en partijen elkaar vinden in verantwoordelijkheid, stabiliteit en het oplossen van de problemen. Maar belangrijker nog is hoe we dat gaan doen. Dat is terecht, dat daar partijen ook naar vragen. En dat is een open en betrouwbaar samenwerken. Geen verrassingen over en weer, afspraken nakomen en verschillen uitspreken in plaats van ze te laten sudderen. En ook vooral naar buiten gericht. Zichtbaar in de stad, in gesprek met Dordtenaren en aanwezig op de plekken die voor hen hun thuis zijn. En met de ondernemers die hier investeren, risico nemen en ook een steentje bijdragen om deze stad draaiende te houden. En niet te vergeten, met de maatschappelijke organisaties, zoals verenigingen die het cement van de maatschappij vormen. En luisteren is eerlijk zijn over wat er wel of niet kan. En verantwoordelijkheid nemen. En het belangrijkste, samenwerken met de hele gemeenteraad en met ruimte voor ieders belang. Want goede ideeën verdienen het om opgepakt te worden, ongeacht van wie ze komen. En we realiseren ons dat er partijen zijn die nu geen onderdeel zijn van deze formatiefase en dat dit ook niet voor iedereen even makkelijk is.

En juist daarom nodigen we alle partijen uit om mee te denken en doen we, zoals eerder uitgesproken, de uitnodiging om een concrete bijdrage te leveren aan het akkoord. En daar heeft de informateur zojuist, begreep ik, al een voorschot opgenomen. Ik denk dat dat een heel goed idee is om daar verder ook met elkaar over na te denken, hoe we dat gaan vormgeven. En voorzitter, voor ons staat één ding centraal. Deze coalitie moet op twee benen staan. Aan de ene kant een duidelijke hoofdlijn, een langetermijnvisie op Dordrecht op onze stad. Waar willen we heen? Niet alleen morgen, maar ook over 10, 20, 30 jaar. Een stad die doorbouwt, maar wel onze stad blijft waar we zuinig zijn of wat Dordt onze stad maakt. En tegelijkertijd ook vooruitkijken. En aan de andere kant het pragmatisme van de frikandel. Doen wat nodig is, oplossen wat vandaag speelt, niet ingewikkelder maken dan het is en gewoon aanpakken. Juist die combinatie maakt het stadsbestuur sterk en geworteld in de stad, met beide poten in de Dordtse klei. En tegelijkertijd koers vast op de grote opgave. En dat vraagt om een coalitieakkoord met een stevig fundament, met een duidelijke richting, scherpe keuzes om Dordrecht vooruit te brengen. En we leven ook in een tijd dat we niet precies weten wat er in de komende jaren op ons af gaat komen. En daar

12

moeten we ook naar kunnen handelen. We moeten ook een wendbare coalitie zijn, een wendbare raad die ook dat soort zaken het hoofd kan bieden. En wij staan nu voor de volgende stap. Wij hebben vertrouwen om de onderhandelingen te gaan starten met de inzet om te komen tot een akkoord dat stevig genoeg is om door te pakken, maar ook herkenbaar is voor alle deelnemende fracties, inclusief de onze. En dat doen we inderdaad, en daar had mijnheer Schalken een terechte vraag over, met vijf partijen, maar het gaat verder dan de vijf partijen, heb ik van de week ook gezegd. Het gaat om de hele gemeenteraad. Want als we die balans namelijk niet in acht nemen, mist het akkoord draagvlak dat nodig is om daadwerkelijk die resultaten de komende jaren te gaan boeken. Dus een akkoord op hoofdlijnen met duidelijke keuzes en afspraken met ruimte om samen met de raad en alle Dordtenaren verder te bouwen aan onze stad. Die basis die ligt er wat ons betreft. Nu is het tijd om door te pakken, want Dordrecht verdient een bestuur dat vooruitgaat. Dank u wel. De voorzitter: Bedankt, de heer Den Heijer. Ik had allereerst een vraag van de heer Groenewege. En dan de heer Van der Graaf. De heer Groenewege: De heer Den Heijer doet een pleidooi voor een midden-coalitie. Waarom wil hij dan de VVD erin hebben? De voorzitter: De heer Den Heijer.

De heer Den Heijer: Een midden-coalitie, als je kijkt ook hier in de uitslag van de raad, hoe de raadsfracties verdeeld zijn, dan heeft de VVD een zekere signatuur. En dat zit ook op pragmatisme, het zit ook op die hoofdlijnen, het zit ook op een manier van werken. Maar het zit ook inderdaad op de thema's waar mijnheer Groenewege ik af en toe de degens op mogen kruisen. En wij zien dat als je een goede mix maakt van partijen die daar met elkaar ook over de thema's die ver uit elkaar liggen die afspraken over maken, waar ook zorgen over geuit zijn, ook al eerder vandaag en waar ook vragen over gesteld zijn aan de informateur. Dat vraagt ook vanuit de VVD om daar een beweging op te maken. Dat vraagt ook van de anderen om daar ook met elkaar serieus het gesprek en afspraken over te maken. En dan kom je uiteindelijk tot een stabiele, maar ook hele beweegbare, iets wat lekker soepel is. Goede vibe ook. Dan kom je tot zo'n coalitie. De heer Groenewege: Voorzitter. De voorzitter: De heer Groenewege. De heer Vermeulen: Een hele woordenbrij, maar eigenlijk niet echt een antwoord op de vraag. Er is een groot deel van de Dordtse bevolking dat aan de heer Uysal heeft laten weten zich niet gehoord voelen. En dat zou onderdeel kunnen zijn van de middencoalitie. Als je een rechtse partij zoals de VVD balanceert met een linkse partij zoals GroenLinks-PvdA.

Hoe gaat de VVD in de onderhandelingen om met het feit dat er kennelijk een grote groep is die zich in deze coalitie niet gezien voelt? De voorzitter: De heer Den Heijer.

13

De heer Den Heijer: Dat is maar op welke dag je dat aan de heer Uysal vraagt natuurlijk. Laten we daar ook niet op dit moment te veel overdrijven. Ik denk dat het wel goed is om de bruggen te slaan, ook naar partijen zoals de Partij voor de Dieren. Ik vind wel dat we hier bijvoorbeeld ook een raad moeten hebben waarin ook gewoon concrete goede ideeën die ook de Partij voor de Dieren de afgelopen jaren heeft gedaan, dat alles op zijn merites wordt beoordeeld. En als er ruimte is om daar ook elkaar op te gunnen op te kunnen steunen, dan moeten we dat vooral doen. Zo hebben wij de afgelopen jaren op heel veel punten de Partij voor de Dieren niet gevonden, maar op de punten dat het wel kon hebben we daadwerkelijk ook steun verleend. En ik denk dat je ook met die basishouding ook in de formatiegesprekken dat de revue moet laten passeren en dat niet als coalitie zelf alleen gaat doen, maar ook ruimte laat aan de beoogde oppositiepartijen om daar ook onderdeel van te zijn. En hoe we dat verder vormgeven, ik heb net een concreet voorstel daarop gedaan. Ik denk dat je daar in het vervolgproces ook goed naar moet kijken, hoe je dat doet. De voorzitter: Dank. De heer Van der Graaf. De heer Van der Graaf: Dank u wel, voorzitter. Die uitgestoken hand van de VVD naar de beoogde oppositie vind ik hartstikke mooi. Ik ben wel een beetje sceptisch hoe dat in de praktijk gaat werken.

Maar daar heb ik ook nog wel gelijk een hele concrete vraag over. Namelijk, als de hele oppositie eensgezind tegen een bepaald voorstel is van de coalitie, hoe wordt daar dan in de praktijk mee omgegaan? De heer Den Heijer: De heer Van der Graaf is nieuw in deze gemeenteraad en we hebben daar met zijn tweetjes weleens gesprekken over gehad. Maar het was in de vorige raad vaak niet het geval dat die blokvorming ontstond. Sterker nog, ik denk dat je dan als stadsbestuur het niet goed gedaan hebt. Maar dat betekent dat het draagvlak alleen maar rust op een krappe meerderheid en die krappe meerderheid is juist ons doel op zichzelf geweest om de drang te voelen om het met elkaar te doen. Dat je niet vooraf dichtspijkert, maar dat je ook het debat de ruimte laat om voor iedere andere partij daar ook iets op binnen te kunnen halen of in ieder geval kleur op te kunnen geven. Ik wil er wel een winstwaarschuwing bij geven. Het kan natuurlijk zo zijn dat het ooit gaat gebeuren. Ik sluit het ook niet uit, maar welke grondhouding treed je dat tegemoet? En je mag van ons weten, wij willen daar continuïteit op bieden. Dat is de afgelopen jaren wat we graag gedaan hebben en dat willen we ook graag blijven doen. De voorzitter: Mijnheer Van der Graaf. De heer Van der Graaf: Dank u wel, voorzitter.

Ik ben inderdaad nieuw, maar ik leer wel snel over het algemeen gelukkig, dus dat komt best wel goed. Alleen mijn vraag is dan nog wel, tenminste, ik moet meer zeggen, het is meer constatering van mijn kant. Als ik u goed beluister is het zo, als de hele oppositie eensgezind tegen een bepaald voorstel is, dan zou het voor kunnen komen in de praktijk dat de coalitie daarin bewust en dan zegt de raad, gezien de omstandigheden zetten we dit voorstel niet door. Dat is mogelijk. De voorzitter: De heer Den Heijer.

14

De heer Den Heijer: Met het gevaar dat de heer Van der Graaf het al te zwart-wit stelt, terwijl ik juist in dat grijze midden iets met elkaar wil doen. Dan zou ik zeggen, zoek elkaar op. Probeer ook in die commissies daar met elkaar van gedachten over te wisselen. Daar zullen wij een stevige bijdrage op doen wat misschien niet altijd door iedere partij dan als extreem midden wordt gezien, maar in het gehele plaatje, wat ook een vertegenwoordiging is en in stadsbestuur denk ik wel recht doet aan de uitslag van de verkiezingen en de stabiliteit die nu nodig is om deze stad te besturen. De voorzitter: Dank. Andere vragen? De heer Uysal, gaat uw gang. De heer Uysal: Dank, voorzitter. De VVD pleit voor luisteren naar de inwoners, naar buiten gericht. Een coalitie die ook open is en naar buiten toe is gericht. Als we net kijken naar de antwoorden die worden gegeven op de Partij voor de Dieren, dan maken wij ons daar best wel veel zorgen over hoe de VVD een stem gaat geven aan de zoveel duizenden Dordtenaren die op de grootste partij hebben gestemd. Ik wil de VVD nog een poging geven hier om toch te kijken, hoe gaat u die groep mensen, een hele grote groep mensen in onze stad, een stem geven niet alleen in het akkoord, maar ook in de samenwerking hierna? De voorzitter: De heer Den Heijer. De heer Den Heijer: Het zit hem natuurlijk op inhoud, maar ook op samenwerking.

Inhoud zeg ik, daar staat u zelf voor aan de lat. Laat dat helder zijn. We zijn gewoon twee wezenlijke andere partijen. Tegelijkertijd gaat u elementen waarschijnlijk terugvinden in het akkoord waar u van zegt, daar ben ik het helemaal niet mee eens of hele punten waar u van zegt, daar ben ik het ontzettend wel mee eens. En op een wat omgekeerde manier zocht u eigenlijk daar de verbinding op nu naar andere partijen, als ik dat een beetje zo moet uitleggen. En als het dan zit in de bejegening, dat is die omgekeerde manier. Ik denk, GroenLinks-PvdA, draai dat om. Probeer dan ook bijvoorbeeld niet mij bijvoorbeeld allerlei woorden in de mond te leggen of allerlei beelden over de VVD neer te zetten of andere partijen voor van alles uit te maken. Volgens mij is het nu gewoon zaak dat GroenLinks-PvdA niet alleen met de tong beleid dat ze hun hand uitsteken, maar het ook in de praktijk gewoon gaan doen. De voorzitter: De heer Uysal. De heer Uysal: Voorzitter, ik vraag een vraag aan de VVD en vervolgens krijgen we te horen wat GroenLinks-PvdA zelf dan moet doen. Dat bepalen wij zelf wel. Maar ik wil van de VVD horen wat de VVD gaat doen samen met andere coalitiepartijen om toch mogelijk te maken hoe we dat een plek kunnen geven in onze toekomstige samenwerking.

De heer Den Heijer: Daar heb ik zojuist volgens mij al drie keer een toelichting op gegeven, ook naar aanleiding van vragen van andere partijen. Daar verwijs ik dan nu naar. De heer Uysal: Tot slot, voorzitter, een vraag richting alle formerende partijen en ook aan de VVD, over de continuïteit van het bestuur. Kan de VVD daar iets over zeggen en

15

ook aangeven dat de wethouderskandidaten op zijn minst de intentie hebben om de volledige bestuursperiode uit te dienen. De voorzitter: De heer Den Heijer. De heer Den Heijer: Die intentie is er zeker. Wat ons betreft is dat ook echt de bedoeling. En ik zal ook hier ruiterlijk toegeven dat wij die wethouders ook tot de laatste dag ook zullen blijven steunen. De voorzitter: Mooi. We kunnen door, toch? Er zaten zeker repetitieve elementen in de afgelopen discussies. Mevrouw Stolk. Mevrouw Stolk: Voorzitter, dank. En allereerst willen wij natuurlijk de informateur Floor Vermeulen, maar ook Geert van Soest bedanken voor de zorgvuldigheid en de voortvarende wijze waarop deze tweede fase is doorlopen. In korte tijd is er veel werk verzet en ligt er een helder en bruikbaar advies. Het vertrouwen en de professionaliteit die wij in dit proces hebben ervaren is groot. En nogmaals dank daarvoor. Voorzitter, de VSP kan zich vinden in de conclusie dat variant één, VVD, VSP ChristenUnie/SGP, D66 en CDA op dit moment de meest logische en kansrijke basis vormt voor een stabiele meerderheid in Dordrecht. We moeten nu vooruitkijken naar de volgende te zetten stappen in het proces. Voor ons is daarbij niet alleen van belang welke partijen met elkaar aan tafel zitten, maar vooral op welke manier er wordt samengewerkt.

Uit het verslag blijkt dat er voldoende onderling vertrouwen is en dat er serieus is gesproken over bestuurscultuur, openheid en betrouwbaarheid. Dat is de basis die nodig is om dit te laten slagen. De afgelopen jaren heeft de VSP goed samengewerkt met de coalitie. De lijn van de samenwerking tussen de coalitie en oppositie willen wij zeker voortzetten. Daarbij vinden wij het belangrijk dat iedere partij het gevoel heeft iets te kunnen inbrengen, dat bijdragen serieus worden genomen en dat partijen elkaar ook iets gunnen als dat nodig is om verder te komen voor Dordrecht. De opgaven voor Dordrecht zijn groot. Dat hebben al meerderen aangegeven. Denk aan de woningbouw, bereikbaarheid veiligheid, leefbaarheid in de wijken en de toekomst van onze binnenstad, het sociaal domein, ook al door velen genoemd, en de financiële degelijkheid van de gemeente. Dordrecht kan zich geen stilstand permitteren. Tegelijkertijd zeggen wij er nadrukkelijk bij dat dit pas de volgende stap mogelijk maakt. Er ligt nu nog geen coalitieakkoord. De inhoudelijke onderhandelingen moeten nog beginnen. Juist daar zal moeten blijken of de gezamenlijke ambities ook kunnen vertalen naar een concrete en uitvoerbare keuze. Voor de VSP is het daarbij belangrijk dat er een akkoord komt op hoofdlijnen, maar wel concreet genoeg om herkenbaar en uitvoerbaar te zijn.

Geen dichtgetimmerd verhaal, maar ook geen vrijblijvende tekst. Daarnaast vinden wij het essentieel dat andere partijen in deze raad betrokken blijven en dat de verbinding met de stad actief wordt gezocht en vastgehouden. Wij vinden het verstandig dat we uitgaan van zes fulltime wethouders. Gezien de omvang van de opgave en de werklast is dat een logische keuze. Daarbij hoort een college dat als team opereert, afspraken nakomt, zichtbaar is in de stad en verantwoordelijkheid neemt. Voorzitter, de VSP staat positief tegen het advies om met deze vijf partijen het formatieproces in te gaan. Met vertrouwen, maar ook met realisme. Want uiteindelijk telt voor ons maar één ding: dat Dordrecht er beter van wordt. Tot zover, voorzitter.

16

De voorzitter: Dank, mevrouw Stolk. Ik kijk voor vragen aan u. Eerst de heer Groenewege, dan de heer Schalken. De heer Groenewege, gaat uw gang. De heer Groenewege: Dank u wel. De VVD heeft 6 zetels, de VSP heeft 5 zetels. De VVD krijgt 2 wethouders, de VSP krijgt 1 wethouder. Met 16 procent minder zetels, 50 procent minder wethouder. Waarom is de VSP daarmee akkoord gegaan? Wordt u niet in het pak genaaid door de VVD? De voorzitter: Mevrouw Stolk. Mevrouw Stolk: Nee hoor, zeker niet. Want dat is zeker een onderwerp van gesprek geweest en ons past ook wel een beetje bescheidenheid. We komen nieuw in deze coalitie en we hebben gezegd, we staan voor een grote opgave waarbij we wethouders in het bestuur hebben zitten die al wat enige ervaring hebben. En ik denk dat de twee nieuwkomers, D66 en de VSP, daar best wel wat hulp bij kunnen gebruiken voor de komende periode. Wij hebben gewoon gezegd, zes, goed. De VVD twee wethouders en de rest één. De voorzitter: Dank. Dat was hem. De heer Schalken, gaat uw gang. De heer Schalken-den Hartog: Voorzitter, dank u wel. Richting de VSP, richting mevrouw Stolk, werd ook inderdaad net uitgebreid door mevrouw stok aangegeven dat het heel goed is dat er is ingezet op de onderlinge verhoudingen en het vertrouwen in elkaar.

En dat is natuurlijk ook hartstikke mooi, maar volgens mij gaf ik net ook al aan dat het ook wel belangrijk is hoe dat straks programmatisch gaat zijn. De VVD en zeker ook de VSP hebben duidelijk een ander programma dan andere partijen die aan tafel zitten. En hoe gaat mevrouw Stolk straks terug richting haar kiezers met wat uiteindelijk de uitkomst is. En de heer Groenewege van de Partij voor de Dieren gaf al aan, in het pak genaaid. Maar is dadelijk mevrouw Stolk niet in het jurkje gestikt? De voorzitter: Mevrouw Stolk. Mevrouw Stolk: Voorzitter, volgens mij heb ik dat de vorige keer al aangegeven. Toen heb ik richting de heer Groenewege aangegeven dat wij ons niet in het jurkje laten naaien. En nu noemt u het in het jurkje gestikt. U kent de VSP als geen ander die flink oppositie gevoerd heeft, maar ook de samenwerking altijd heeft opgezocht. En ik ben blij dat u zich zorgen maakt over onze achterban. Dat doen wij zeker ook zelf. En nogmaals, wij gaan die onderhandelingen nog in. Ik heb aangegeven in de woordvoering dat daar nog geen coalitieakkoord ligt. Die onderhandelingen moeten echt nu nog gaan beginnen. En alle partijen in deze raad, en dan kijk ik echt de hele raad rond, mogen van ons verwachten dat wij echt niet tekenen bij het kruisje en dat er ook naar gekeken gaat worden wat wij er zo veel mogelijk uit kunnen halen.

Tegelijkertijd weet u ook, want u heeft zelf ook in een coalitie gezeten, dat je altijd in een coalitieakkoord concessies moet doen. Dat zullen ook wij moeten doen en dan zullen wij daar zeker richting onze achterban, waar u zich druk over maakt, richting onze achterban daar zeker ook mee naar buiten komen. De voorzitter: De heer Uysal, gaat uw gang.

17

De heer Uysal: Ik heb een punt van orde, voorzitter. Ik heb het net laten gaan, maar ik besef me nu dat ik het eigenlijk niet had kunnen laten gaan. Vandaar nu alsnog een punt daarover. De VVD kiest ervoor om ons als partij weg te zetten als instabiel en inconsistent. Dat mag. Maar er werd net ook wel gezegd, dan hangt het er nog maar net vanaf op welke dag je dat aan de heer Uysal vraagt. En daarmee word ik als persoon een beetje weggezet als inconsistent en welke woorden je daaraan wilt verbinden. Ik zou toch alle partijen willen oproepen om de discussie niet te richten op de persoon, maar toch te houden op de bal. De voorzitter: En zo is het. Stevig op de inhoud, zacht op de relatie. De heer Schalken. De heer Schalken-den Hartog: Voorzitter, dank u wel. Ik was net even mijn tweede vraag kwijt. Als we kijken naar de procedure die nu achter de rug, is het wat ons betreft, omdat er nog weinig inhoudelijk is gesproken, eigenlijk vooral een verkennende fase geweest. Vindt u het vanuit de VSP niet te vroeg om nu al een formatiefase in te gaan? Mevrouw Stolk: Dank voor de vraag, voorzitter. Nee, want deze variant ligt nu door twee informateurs voor. En de meerderheid heeft ook, volgens mij tien partijen, gezegd dat deze variant de meeste kans van slagen zou hebben. En dat vertrouwen hebben wij ook.

Je moet niet al in deze fase met wantrouwen beginnen laten we deze fase gewoon met elkaar ingaan. En ik snap dat het zuur is dat dat daar partijen niet bij zitten, maar dat is ook wel de realiteit een beetje op dit moment. Maar vanuit ons, en volgens mij ook van alle beoogde coalitiepartijen, willen wij juist de samenwerking met de oppositie aangaan. Wij hebben in de afgelopen periode constructief gewerkt. Ik weet niet tegen wie ik het gezegd heb, we hebben nog nooit zoveel initiatiefvoorstellen als in de vorige periode aangenomen gehad. En vanuit de VSP kan ik dat alleen maar zeggen, dat gunnen wij alle partijen die hier in deze raad zitten. Dat je niet het gevoel hebt, ik zit hier voor spek en bonen bij. Want er is wel eens een periode geweest dat dat wel zo was. De voorzitter: Dank, mevrouw Stolk. Dan ga ik naar de heer Katif, Beter voor Dordt. De heer Katif: Dank u wel, voorzitter. Laat ik even beginnen met de heer Vermeulen en de heer Van Soest bedanken voor hun inzet en het rapport dat door hen in een razend tempo is opgeleverd. Ik heb een beetje last van mijn stem, maar volgens mij zullen we er niet veel van merken. Boven de rapportage, voorzitter, staat fase twee van de informateur. Maar wat de heer Vermeulen wat ons betreft heeft gedaan is feitelijk nog steeds fase twee van de verkenner.

Sterker nog, voorzitter, Beter voor Dordt beschouwt deze rapportage als een tussenrapportage en niet als een afronding van de informatiefase. Want er is verkend, maar niet inhoudelijk verdiept. Er is gesproken over vertrouwen, samenwerking, maar nog niet over inhoudelijke keuzes waar Dordrecht de komende vier jaar voor staat. En voorzitter, en daar, juist daar, wringt het. Want als wij deze rapportage goed lezen, dan zien wij twee lijnen. En dat zal ik even uit proberen te leggen. Aan de ene kant wordt geconcludeerd dat variant een voldoende vertrouwen heeft om door te gaan naar onderhandelingen, maar tegelijkertijd staat er ook expliciet dat, en ik citeer: andere partijen betrokken moeten worden, dat er gesprekken moeten komen met de hele raad en dat die betrokkenheid structureel moet worden voortgezet. Voorzitter, dit is precies waar de raad eerder ook heeft uitgesproken. In fase één en in het debat is nadrukkelijk gezegd, het debat van afgelopen woensdag, dat partijen buiten variant één betrokken moeten blijven en er gesprekken zouden plaatsvinden met alle

18

fracties. Sterker nog, voorzitter, en ik citeer: onze vraag om breder te verkennen werd door de VVD volstrekt terecht genoemd. VSP noemde Beter voor Dordt een serieuze, passende partner en gaf aan dat dit zwart-op-wit is vastgelegd bij de eerste verkenner. Voorzitter, en dan komt bij ons wel de vraag op, wat blijft er nu over van die expliciete oproep? Want er heeft niet eens een inhoudelijk gesprek plaatsgevonden. Geen verkenning van overeenkomsten, geen gesprek over programmapunten. En dan is het logisch dat de vraag wordt gesteld, ‘…’(01:01:12), was dit dan alleen voor de bühne? Voorzitter, we kiezen onze woorden zorgvuldig, maar het roept wel de vraag op of er verwachtingen zijn gewekt die vervolgens niet waargemaakt kunnen worden. Daarom zijn wij ook oprecht benieuwd naar de afwegingen van met name de VVD en de VSP die gemaakt zijn. Ook is duidelijk gezegd door D66 dat er breder verkend moest worden dan alleen de partijen uit de voorkeursvariant. En de vraag luidt als volgt, voorzitter. Waarom is er niet gekozen voor een bredere inhoudelijke verkenning? Waarom is er geen inhoudelijk gesprek gevoerd met partijen die expliciet als serieuze partners zijn benoemd? En hoe verhoudt zich dat tot eerdere uitspraken over openheid en transparantie? Voorzitter, wat hier feitelijk gebeurd is, ik zeg het maar even, de inhoud moet nog worden uitgewerkt, maar de richting is al gekozen.

En daarmee wordt betrokkenheid van andere partijen doorgeschoven naar na de coalitiekeuze. Dat maakt betrokkenheid procedureel, terwijl inhoudelijke keuzes al zijn ingekaderd. Voorzitter, en dan nog een punt over tijdspad. Aan het begin van dit proces is met stoom en kokend water gewerkt. Er moest snel gehandeld worden en er lag tijdsdruk. In een korte tijd zijn er stappen gezet. Maar nu zien we ineens het tegenovergestelde, voorzitter. Er wordt aangestuurd op een akkoord medio juni. Dat is nog ruim twee maanden. Voorzitter, dat vinden wij alleen te rijmen als er wordt gekozen voor een verdiepende informatiefase waar inhoudelijk wordt gekeken welke programma's het meeste met elkaar overeenkomen. Dat zijn wij de kiezers van deze prachtig mooie stad verschuldigd. Waarom eerst maximale snelheid en vervolgens ruim de tijd nemen nadat de richting al is bepaald? Voorzitter, wat ons betreft klopt de volgorde niet. En juist daarom zeggen wij, de informatiefase is niet afgerond, maar moet verdiept worden. Niet om te vertragen, maar om het goed te doen. Eerst informeren en dan formeren. Voorzitter, de opgaven voor Dordrecht zijn groot en de verkenner heeft het aangegeven. Woningbouw, sociaal domein, bereikbaarheid, economie, veiligheid en financiële houdbaarheid zijn allemaal belangrijke onderwerpen. Dit vraagt om een breed gedragen inhoudelijke basis. De kiezer heeft gesproken.