2.6 2023.10.03 Notulen Dordtse Dinsdag - Vergaderzaal 1 - concept.pdf

VERSLAG VAN DE OPENBARE VERGADERING VAN DE GEMEENTE DORDRECHT DORDTSE DINSDAG, D.D. 3 OKTOBER 2023 Vergaderzaal 1 3. Vragenhalfuurtje Voorzitter: De heer Schalken-den Hartog Raadsgriffier: Mevrouw Wepster Verslag: NotuBiz Aanwezig: Dhr. Burakçin (GroenLinks) Dhr. van Dam-Timmers (CDA) Mevr. Pichel (FvD) Dhr. Stam (Fractie van Waardhuizen) Mevr. Stolk (VSP) Portefeuillehouders: wethouder C. van Benschop, wethouder P. Heijkoop, wethouder T. de Jonge, wethouder M. Merx De voorzitter: Beste mensen, goedenavond allemaal. Het is zeven uur geweest. Ik wil graag starten met het vragenhalfuurtje van 3 oktober 2023. We hadden aanvankelijk negen vragen en hebben kritisch moeten kijken welke vragen we wel en niet door konden laten gaan. Er zijn er nu nog zes over. Wellicht wel even goed om te noemen dat er ook vragen waren gesteld over Chemours, maar we begrepen ook dat er op korte termijn een raadsinformatiebrief komt van de wethouder en dat daar in ieder geval ook antwoord wordt gegeven op die vragen. Dus, die worden daarom nu niet in dit vragenhalfuurtje gesteld. Door snel naar de vragen zelf. De eerste vraag is van GroenLinks. De heer Burakçin gaat hem denk ik toelichten. Ja. De vraag die gaat over energietoeslag. Ga uw gang. De heer Burakçin: Klopt voorzitter.

Ja voorzitter, er is wel een en ander gewijzigd in mijn vraagstelling, want de Eerste Kamer heeft vandaag namelijk een besluit genomen over de energietoeslag 2023 en heeft eigenlijk daarbij de gemeenten groen licht gegeven om het resterende negenhonderd van de dertienhonderd euro toe te kennen aan de betreffende doelgroep. Dus, ook uitwonende studenten overigens en andere doelgroepen die het financieel in ieder geval niet al te breed hebben. Nou, momenteel zien wij dat veel van onze inwoners door de gestegen prijzen het financieel enorm moeilijk hebben en de risico lopen om nog meer in de knel te komen. Vandaar dat we niet willen wachten op het moment dat de middelen daadwerkelijk tot de beschikking van de gemeenten wordt gesteld. Dus, de vraag vanuit ons is: is het college bereid om met eigen middelen zo snel mogelijk over te gaan tot betaling en niet af te wachten tot er groen licht komt van het Rijk? En, voorzitter, een andere vraag van ons is: vorig jaar heeft onze gemeente ervoor gekozen om de toeslag ook uit te keren voor de doelgroep boven de honderdtwintig procent van de WSM? We zien dat armoedeval een gigantisch probleem is ook in onze stad.

1

Dus, is het college bereid om de toeslag voor een bredere doelgroep uit te keren? Bijvoorbeeld voor de doelgroep ook tot honderddertig procent WSM? De voorzitter: Dank u wel voor de toelichting. Inderdaad, de vraag is iets veranderd. Ik denk dat ik naar de heer Heijkoop ga. Ja, ga uw gang. De heer Heijkoop: Ja, dank u wel voorzitter. Ja, positief nieuws vandaag. De Eerste Kamer heeft de Tweede Kamer bevestigd in haar keuze om het wetsvoorstel te accorderen. Daar zijn we natuurlijk blij mee, want daarmee kunnen wij als gemeente ook aan de slag. Tenminste, als het in het Staatsblad staat. Laat onverlet dat het nog wel even wat werk kost, want we moeten ook nog een uitvraag doen ook via het inlichtingenbureau. Het recht op de toeslag moet worden vastgesteld en dat duurt ook weer even een paar weken. Kunnen we het al sneller doen? In theorie kunnen we geld overmaken. Is dat rechtmatig? Nee. En dan kijk ik een klein beetje naar rechts. Dat gaan wij dus ook niet doen. Ik ga niet opnieuw onrechtmatig handelen in dit geval, omdat we zien wel dat het snel nodig is, maar we willen het ook zorgvuldig doen. We hebben al wel bevoorschot. Wij hebben vanuit het Rijk toestemming gekregen om al de doelgroep van ‘22 alvast te bevoorschotten vanuit het budget van ’23 en dat hebben wij ook gedaan. Net als een aantal omliggende gemeenten. Niet alle gemeenten overigens.

Dus, nu gaan we snel aan de slag om het in orde te maken en uitvraag te doen wie er recht op hebben en dan zo snel mogelijk uit te betalen. Ja, dat heeft even iets tijd nodig. Vanuit het Rijk is al aangegeven dat het tot medio 2024 kan duren voordat alle toeslagen zijn uitgekeerd. Nou, dat gaat bij ons echt niet zo lang duren. We gaan het echt wel binnen een paar weken, binnen enkele maanden is dat echt al voor elkaar waarbij je een deel ambtshalve kan toekennen, dat zijn de mensen die je kent, dus die bijstand ontvangen en er zijn ook een aantal mensen die daarboven zitten. Nou ja, mensen met een lager inkomen, maar niet uitkeringsafhankelijk en die kunnen zelf een aanvraag doen. Die proberen we wel zo goed mogelijk te bereiken en we zullen de termijnen ook, nou ja, de nodige termijnen bieden dat mensen daar ook gebruik van kunnen maken. Uw tweede vraag gaat over het vergroten van de doelgroep. Wij hebben inderdaad bij de eerste tranche hebben we het eerste jaar hebben we die doelgroep verhoogd, uitgebreid, ook omdat er toen nog geen flankerend koopkrachtpakket was. Oftewel, er was bijna niets en we zagen dat ook lagere middeninkomens in de ellende belandden en toen ging het even heel snel omhoog met die energieprijzen. Inmiddels is er natuurlijk wel een breder koopkrachtpakket. Dus, die noodzaak is er niet direct.

Ik denk nog wel dat er een aantal gemeenten zijn die daarvoor misschien zullen kiezen. Maar, de gemeente Dordrecht zal dat niet doen. Wij voeren deze regeling uit, het is een Rijksregeling en wij zijn eigenlijk gewoon degene die dat netjes op de juiste plek bezorgen. De middelen die we daarvoor krijgen lijken nu al krap en ik heb eerder met uw raad afgesproken dat we de middelen die we krijgen die zetten we volledig in, maar we gaan niet eigen middelen eraan toevoegen, omdat daar de budgettaire ruimte eigenlijk niet voor is. De definitieve budgetten, voorzitter, en dat is ook mijn laatste zin, die zijn in november-december bekend. Dus, dan weten we echt definitief wat we kunnen uitkeren en dan zorgen we gewoon dat we al dat geld weggezet krijgen. En dat zullen we zo snel mogelijk doen en we maken nu even een rondje in de regio hoe de andere gemeenten het willen hebben en dan kunnen we dat zo efficiënt en doelmatig mogelijk doen. Tot zover voorzitter.

2

De voorzitter: Dank u wel voor het antwoord. Ja, ik denk voldoende zo? Prima. Gaan we naar de tweede vraag en die komt van de VSP en die gaat over het stof bij het Havenkwartier. Mevrouw Stolk, kunt u de vraag kort toelichten? Mevrouw Stolk: Ja, want de wethouder keek even naar rechts over onrechtmatigheid. Die begreep ik niet helemaal of misschien begrijp ik hem wel, maar ik wilde er toch even op reageren, want ik heb … Wacht even. Ik heb hem wel gehoord, maar dat is nu niet het momentum om het daarover te hebben. Ik zal me beperken tot de vragen voorzitter. Voorzitter, op 4 september 2023 heeft onze fractie schriftelijke vragen gesteld aan het college inzake het zwembad van speeltuinvereniging het Havenkwartier, waar stof in het zwembad is gewaaid waardoor het niet gebruikt kon worden. Op 26 september 2023 lazen wij in het AD dat het Zeehavenkwartier is besmeurd met een zwart goedje waardoor dat begin deze maand ineens niet meer gebruikt kon worden. Onderzoek wees uit dat de omgevingsdienst niet weet wat het is en dat het ook niet schadelijk is voor de mens. Voorzitter, de vraag aan het college: klopt dit? Zo ja, als men niet weet wat het is, hoe kan je dan concluderen dat het niet schadelijk is en waarom is de VSP en raad hiervan niet op de hoogte gesteld? En dan kijk ik even geloof ik wethouder Merx aan. Dat was die voorzitter. De voorzitter: De wethouder. Ga uw gang.

De heer Merx: Ja, dank u wel voorzitter. Ja, goede vraag, want ja, als je niet weet wat het is dan kun je ook niet zeggen dat het wel of niet schadelijk is. Bij ons kwam, althans, bij de Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid kwam half augustus een melding binnen, nee wacht even, 29 augustus een melding binnen over dat stofje. Althans, een zwart stofje in het water. Toen bleek al dat half augustus het zwembad ongeveer voor de helft al leeg was, dus is dan mijn conclusie dat die ook niet meer werd gebruikt. Dat is doorgegeven aan de Omgevingsdienst Midden-Holland, want die doet namens de provincie ZuidHolland het toezicht op de zwembaden en zwemwaterkwaliteit. Die heeft op 5 september een waterkwaliteitstest gedaan en uit die test zijn geen bijzonderheden naar voren gekomen. Dat was de test van de Omgevingsdienst Midden-Holland in opdracht van de provincie. Maar OZHZ heeft vervolgens ook monsters genomen van het water en van de vervuiling en om nader onderzoek te doen. Nou, en deze monsters zijn op diverse parameters geanalyseerd door een laboratorium van het waterschap Hollandse Delta en recent is gebleken dat ook hieruit geen bijzonderheden naar voren zijn gekomen. Uit de uitkomsten volgt ook geen relatie met opgeslagen stoffen bij het zeehavenbedrijf Dordrecht.

De uitkomsten zijn hiervan gedeeld met de speeltuinvereniging en daarbij is ook geadviseerd, maar het is een advies, kijk ook eens even in overleg met je leverancier van de coating van het zwembad om te kijken of dat er misschien iets mee te maken heeft. Dus, nou dat is op allerlei stoffen en zaken door twee instanties gecontroleerd. Er is niks gebleken van gevaarlijke stoffen. Bovendien, het zwembad was eigenlijk ook niet meer in gebruik, althans, dat is de informatie die mij heeft bereikt. Mevrouw Stolk: Voorzitter, mag ik daar nog een korte vraag stellen? De voorzitter: Ja, kort. Ga uw gang. Mevrouw Stolk: Wij hebben schriftelijke vragen gesteld en ik had het wel op prijs gesteld als wij, de VSP, maar ook de commissie en raad daarvan op de hoogte was gebracht.

3

De heer Merx: Dat klopt. In mijn herinnering waren dat technische vragen, klopt dat? Of waar het echt artikel veertig vragen? Mevrouw Stolk: Nee, volgens mij waren het gewoon schriftelijke vragen. De heer Merx: Oké, want ze zijn bij ons genoteerd als zeg maar soort technische vragen. U krijgt morgen het antwoord, want de vraag die u had, had ik namelijk ook op basis van de antwoorden die ik begin deze week of eind vorige week gezien heb. Namelijk, hoe kun je constateren dat het niet veilig is als je niet weet wat het is? Nou, daar is nadere informatie gekomen. Dat staat nu wordt dat, of is dat verwerkt en het antwoord en als goed is komt dat morgen naar u toe. En als de rest van de raad het wil delen we dat met iedereen die dat maar weten wil. Mevrouw Stolk: Ja, nee, maar mijn oproep is meer van als een fractie schriftelijke vragen stelt, stel dan ook die fractie daarvan in kennis, want nu moeten wij het uit de krant vernemen en dat is niet ons raadsinformatiesysteem. De heer Merx: Dat klopt. De voorzitter: Oké. Dank u wel. We gaan naar de volgende vraag en die is ook van de VSP en die gaat over de Drechthopper. Mevrouw Stolk. Mevrouw Stolk: Voorzitter. Even k… Ja, nee, dat geeft niks. Dank voorzitter. Ja voorzitter, de VSP krijgt nog steeds klachten dat de Drechthopper niet op tijd rijdt.

De dames in kwestie, twee seniorendames van rond de zeventig, beide slecht ter been, hebben hun ervaringen van de afgelopen maand met ons gedeeld en zij zijn niet de enige overigens. Zeven keer voorgevallen dat de Drechthopper te laat kwam. Soms wel meer dan een uur. Ze hebben de Drechthopper gebeld en hun ongenoegen kenbaar gemaakt. Ze kregen te horen dat er weinig chauffeurs zijn en dat het soms druk is op de weg. Met klachten moesten ze maar bij de baas zijn. De VSP heeft samen met meerdere partijen hier in de raad al diverse keren aangegeven dat er veel klachten zijn over de Drechthopper. Hoe kan het zo zijn dat hier nog steeds geen verbetering in is? Zijn er met Stroomlijn prestatieafspraken gemaakt en zo ja, hoe staat dit in verhouding tot met wat ik net gezegd heb? Tot zover voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Ik ga naar mevrouw Van Benschop voor het antwoord. Mevrouw Van Benschop: Ja, dank u wel voorzitter. Laat ik heel even beginnen met de technische vraag bijna van zijn er afspraken gemaakt? Ja, die zijn gemaakt. Het op tijd rijd-percentage, zoals we dat noemen, moet bijvoorbeeld boven de tweeënnegentig procent liggen. Nou, die liggen op dit moment volgens de laatste berichten op vijfennegentig procent en als het gaat over gegronde klachten, dan ligt die norm op nul komma drie procent van alle ritten en die ligt op dit moment rond de nul komma een.

Met een uitzondering dat we aan het begin van het jaar wat hogere percentages zagen, maar dat waren de opstartproblemen met een nieuwe aanbieder. Dus, dat is even het tweede deel van de vraag. Dan het eerste deel. Ik merk dat … Ik krijg ook af en toe signalen dat er dingen niet goed gaan en dat kan natuurlijk want het is geen honderd procent, dus het zou

4

kunnen dat die signalen mij bereiken. Als ik dan hoor wat voor signalen de VSP bereiken en waarschijnlijk ook andere partijen en ik zet dat af tegen de officiële cijfers die wij krijgen, dan zit daar verschil tussen. Tenminste, daar lijkt een verschil tussen te zitten. Dus, wat mij verstandig lijkt om te doen, is dat ik in ieder geval gaan navragen hoe die klachtenprocedure eruitziet. Hoe kan het dat ik cijfers krijg van rond de vijftien tot twintig klachten die gegrond zijn verklaard, terwijl ik begrijp dat er nu van twee mensen eigenlijk al zeven klachten in een hele korte periode zijn. Een persoon zelfs. Ja, twee in een maand. Dus, ik wil eigenlijk voorstellen dat … Ik ben blij dat deze signalen juist gedeeld worden. Een deel bereikt mij en daar handelen we natuurlijk naar, maar een deel bereikt mij waarschijnlijk ook niet. Dus, ik heb donderdag een bestuurlijk overleg met Stroomlijn en ik ga deze vraag daar neerleggen, want ik heb ervoor nu geen antwoord op. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Stolk: Voorzitter mag ik daar kort op reageren? De voorzitter: Ja. Mevrouw Stolk: Nou ja, in ieder geval dank voor deze beantwoording. Ik zou, want ik denk dat alle partijen die hier aan tafel zitten willen dat de Drechthopper gewoon op tijd rijdt en dat de mensen gehaald en gebracht worden op tijd.

Alleen, tussen de cijfers, als we het dan even over technisch hebben dan mag ik hem misschien ook even technisch terugleggen, de cijfers die er liggen bij u en de eventuele werkelijkheid van deze commissie daar lijkt een discrepantie in te zitten. Nou ben ik nooit een voorstander als een klachtenprocedure afgehandeld wordt door Stroomlijn zelf, want volgens mij gebeurt dat door Stroomlijn zelf. Ik wil daar best eens over meedenken, maar kunnen we dat niet op een andere manier gaan organiseren zodat Stroomlijn niet bepaald of A: een klacht ongegrond is, want wanneer bepaal je of een klacht ongegrond is? En, bereiken de klachten Stroomlijn wel die wij ook krijgen? Maar nogmaals, daar hoef ik nu niet specifiek een antwoord op, maar ik bied de wethouder wel aan om daar ook even in mee te denken van hoe krijgen we dat nou voor elkaar dat de mensen op tijd gehaald en gebracht worden? Dat wij hier de juiste cijfers krijgen. De voorzitter: Dank u wel Dan misschien nog een korte reactie van mevrouw Benschop. Mevrouw Van Benschop: Ja zeker. Dank u voorzitter. Nou ja, ik ben het er helemaal mee eens dat ongetwijfeld deze hele commissie wil dat die mensen op tijd gehaald worden, gebracht worden en dat ze überhaupt gehaald en gebracht worde. Die wens deel ik ook. Dus, ik ga in ieder geval uitzoeken hoe het precies zit met die klachtenprocedure en kom dan gewoon bij u terug.

De voorzitter: Dank u wel. We gaan naar de volgende vraag en die is van het CDA en die gaat over een gevel in Nieuw-Krispijn en de heer Van Dam-Timmers heeft een korte toelichting. De heer Van Dam-Timmers: Ja, dank voorzitter. Misschien hebben een deel van onze raadsleden het ook wel gezien als je door Nieuw-Krispijn fietst aan de Nassauweg. Buurtbewoners spreken er schande van, van de situatie. De is in de stukken ook op een

5

foto te zien. Er is namelijk een huis, of meerdere huizen, waarbij isolatieplaten aan de buitenkant van de bakstenen gevel zijn geschroefd en dit is toen stilgelegd, maar dat verandert niets aan de situatie en dus de gevel is nu al maanden spuuglelijk en dat vermindert ook het woonplezier van mensen in deze buurt. Het is onbegrijpelijk volgens onze fractie dat er niet meteen is opgetreden en we hebben toch soms de indruk dat dat elders soms sneller kan. Eerder begrepen we dat na het stilleggen van of dat er na het stilleggen nog een vergunningsprocedure is gaan lopen. Nou, dan hebben we eigenlijk drie vragen. Wat vindt het college ervan dat het nu al vier maanden deze situatie is? Waarom wordt er niet op gehandhaafd? Op welke termijn kunnen buurtbewoners en ook mensen die langsfietsen weer een nette gevel verwachten? En waarom wordt er gewacht op uitkomsten van een vergunningsprocedure terwijl toch eigenlijk vanuit welstand of vanuit talloze andere redenen meteen duidelijk is dat deze platen verwijderd dienen te worden? De voorzitter: Dank u wel voor de toelichting. De heer Merx. De heer Merx: Ja, dank u wel voorzitter. Ja, eens met de heer Van Dam-Timmers dat dit niet de schoonheidsprijs verdient. Dat wil zeggen, het aanblik van die gevel met die isolatieplaten erop. Er zijn ook klachten uit de omgeving gekomen en op 16 juni 2023 heeft OZHZ een controle gedaan.

Daaruit is gebleken zoals u al zei dat er geen vergunning was verleend. Op 21 juni is een last tot stillegging, dat is dus handhaving, dus uw aanname dat er niet gehandhaafd is, is niet juist. Is wel gehandhaafd. Daardoor is ook deze situatie ontstaan. De last tot stillegging voor de werkzaamheden. Dat is hier ook gebeurd. Vervolgens heeft de eigenaar op 29 juni een omgevingsvergunning aangevraagd. Die was niet ontvankelijk. Daar moet dus nog het een en ander gebeuren en uiterlijk op 15 november, uiterlijk op 15 november, zal worden besloten op de aanvraag. Maar, dan moet hij wel eerst volledig zijn. Nou ja, op welke termijn? Ja, dat is dus afhankelijk van hoe snel die vergunning wordt juist in orde is en aan alle eisen voldoet en dat die verleend wordt. Dat is gewoon afwachten. Dat is een proces wat iedereen moeten doorlopen. Normaal gesproken vraagt iemand eerst een vergunning aan, merk je er niks van en dan duurt dat een poosje en dan is er een vergunning begin met een bouwen. Hier is men begonnen met het bouwen en is toen pas de vergunning aangevraagd nadat erop is gehandhaafd, dus dat kan nog wel even duren. Wettelijke termijnen zijn dat. Na vergunningverlening moet men in ieder geval binnen zesentwintig weken, dat is een half jaar, starten met de uitvoering.

Als de vergunning wordt geweigerd, wat ook een mogelijkheid is, dan zal met handhaving de oorspronkelijke situatie worden terugverlangt. Dat betekent dat het spul wat erop zit weer weg moet. Dan zult u vragen: ja, kan dat nu niet? Nee, dat kan niet, omdat er mogelijk zicht is op legalisatie. Het kan namelijk zo zijn dat er een vergunning verleend wordt. Zolang er zicht is op legalisatie, mag handhaving niet doorpakken op dit punt. Dus, daar moeten we op wachten. Dat heeft de tijd nodig die het nodig heeft. Zijn we daar blij mee? Nee, daar is niemand blij mee, maar dat is nou eenmaal de regelgeving in ons land en daar hebben wij ons aan te houden. Waarom wordt … En daarom wordt er ook dus nu gewacht op de uitkomsten van een vergunningsprocedure als antwoord op uw derde vraag. Ik kan u niet blijer maken. Ik had u blij gemaakt als ik had gezegd: morgen gaan die platen eraf, maar dat kan helaas niet. De voorzitter: Dank u wel voor de toelichting. Voor het antwoord.

6

De heer Van Dam-Timmers: Ja, heel kort. Ja, voorzitter, ik begrijp dat er inderdaad procedures zijn, maar ik vind het toch wel buitengewoon lang als er een illegale situatie is waar toch heel veel overlast van wordt ervaren. Ja, ik moet dat vaststellen. Ik had er verder ook niks aan veranderen denk ik. Jammer. De voorzitter: Nee inderdaad. Ja, het ziet er ook niet echt niet uit nee. Oké. We gaan naar vraag vijf en die is van Forum voor Democratie en die gaat over Chemours en mevrouw Pichel die kan de vraag toelichten. Mevrouw Pichel: Dank u wel voorzitter. Het is uiteraard niemand ontgaan dat er veel ophef is in de media over Chemours. Wat ons zorgen baart is de vrij eenzijdige kijk en enorme schuld die niet alleen de organisatie, maar ook de personen in de organisatie ten laste wordt gelegd. Er zijn diverse media-uitingen en ook social media-uitingen en die gaan vooral over dat het bedrijf moet stoppen met vervuilen en geen vergunning meer mag krijgen. Het bedrijf en de woordvoerders worden behoorlijk in een hoek gedrukt. Voor wat betreft de schuld en verantwoordelijkheid.

Dan is de vraag: bent u zich ervan bewust dat Chemours deze vloerpolymeren, de PFAS-stoffen wordt genoemd, dat zij deze vloerpolymeren voornamelijk gebruiken voor de productie van grondstoffen voor de energietransitie, zoals kabels, microchips en batterijen voor elektrische voertuigen en warmtepompen? En dat deze milieuvriendelijke industrie niet kan bestaan zonder een vraag uit de markt? Dus, hoe kijkt het college aan tegen het feit dat er enerzijds wordt geëist dat het bedrijf stopt terwijl tegelijkertijd het bedrijf deze giftige grondstoffen vervaardigd voor producten die doorgevoerd en gesubsidieerd worden in ons beleid? De voorzitter: Dank voor de toelichting. Mevrouw De Jonge. Mevrouw De Jonge: Dank voorzitter. Ja, het college erkent ook dat in een moderne samenleving we producten hebben, productiemiddelen hebben, waarin gebruik gemaakt wordt van chemische stoffen. Dat is ook in de energietransitie en dat erkennen wij zeker. Maar, waar het bij ons altijd om draait is ondanks dat deze chemische middelen worden gebruikt, is het volgens ons heel belangrijk dat je erop let dat de schadelijke stoffen niet in een milieu terechtkomen waar onze inwoners en ondernemers actief zijn. Dat is altijd de strekking geweest van de uitingen die wij hebben gedaan. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Pichel: Mag ik nog een kleine vervolgvraag stellen? De voorzitter: Korte reactie nog? Ja.

Mevrouw Pichel: Nou, dank u wel voor het antwoord. De reden dat ook deze vraag wordt gesteld is, we merken dat mensen als het ware ook functioneren in patronen en er zijn altijd dingen die we op een bepaald moment niet weten waar we dan later achter komen. Vroeger wisten we niet dat PFAS schadelijk was. Daar kom je later wel achter. Asbest is ook zo een voorbeeld. Dat wisten we eerst ook niet. Dat blijkt ineens heel schadelijk te zijn. Nog maar een generatie voor ons konden moeders gewoon lekker roken terwijl ze een baby bij zich hadden of zwanger waren. Dat er later wordt gedacht van dat is toch niet zo goed. Nou ja, het lijkt erop alsof we elke keer in dit soort patronen terechtkomen waarvan we nu natuurlijk ook nog helemaal niet weten wat er gebeurt. Ik snap het

7

antwoord heel goed van de wethouder dat we natuurlijk altijd kijken dat we niet bezig zijn met die vervuiling en ik vraag me altijd af of dat we dat nou echt wel weten en waar dus zeg maar die verantwoordelijkheid van wat we kiezen te doen in de maatschappij, wat dat voor gevolgen heeft. De voorzitter: Dank u wel. Ik weet niet of mevrouw De Jonge nog wil reageren, want er komt inderdaad ook een raadsinformatiebrief aan. Mevrouw De Jonge: Ja heel kort antwoord, maar … Ja, mevrouw Pichel legt inderdaad de vinger op een zere plek. Het mooiste daarvan is dat we een onderzoeksrapport hebben liggen van de OvV, die ook heeft aangegeven en onze eigen provincie, de gedeputeerden en ook de omgevingsdienst hebben daar ook op aangegeven: ja, we moeten inderdaad heel anders omgaan met stoffen. We moeten veel meer aan de voorkant gaan onderzoeken wat weten we van die stoffen voordat ze toegestaan worden. Dus, in die zin wat u zegt, dat wordt nu juist opgepakt doordat men zegt we moeten aan die voorkant veel beter gaan weten voordat we iemand gaan toestaan om bepaalde stoffen te gebruiken om te voorkomen waar we nu in terecht zijn gekomen met diverse situaties. De voorzitter: Oké. Dank u wel. Nou ja, zoals ik net al aangaf, er komt als het goed is op korte termijn ook een raadsinformatiebrief aan en dat is denk ook weer een mooi moment om het hier ook weer over te hebben.

Ik wil naar de laatste vraag en dat is een vraag van de Fractie van Waardhuizen over de verkoop van een pand aan de Louis Apolstraat. De heer Stam, kunt u hem kort toelichten? De heer Stam: Ja, dank u wel voorzitter. We hebben inderdaad de vraag naar aanleiding van de publicatie in het gemeenteblad. Hierin is te lezen dat per 25 september de gemeente voornemens is tot verkoop bloot eigendom Louis Apolstraat 29 over te gaan. De gemeente, staat in de tekst, is van oordeel dat op grond van objectieve, redelijke en toetsbare criteria slechts een serieuze gegadigde in aanmerking komt voor deze verkoop. Hierbij komt de gemeente een ruime mate van beleidsvrijheid toe. We hebben hierover de volgende vragen. In hoeverre acht u deze verkoop in lijn met vastgesteld beleid en zo ja welk beleid? En, op welk mandaat en of raadsbesluit baseert u dit? En, bent u van mening dat u de raad over dit onderwerp, aankopen en verkopen van vastgoed, meer uitgebreid moet informeren? De voorzitter: Dank u wel voor de toelichting. Mevrouw De Jonge. Mevrouw De Jonge: Ja dank u wel.

Ten aanzien van deze vraag, het antwoord is: we hebben de nota erfgoedbeleid uit 2015 en daar is in geregeld dat als je een woonperceel hebt en dat zou aangeboden kunnen worden, dat de zittende erfpachter altijd de mogelijkheid heeft als eerste om het blote eigendom te kopen en dat doen we netjes tegen de prijzen en voorwaarden die op dat moment gelden. Dat is ook de reden waarom dit op deze manier is gedaan en waarom het ook in deze nota zo is geregeld met bevoegdheden dat het college het mag en dat wij ook dit weer gemandateerd hebben aan onze clustermanager. Dus, voor mij hebben wij het prima binnen een bestaand beleid en binnen een door uw vastgestelde nota erfpachtbeleid gehandeld.

8

De voorzitter: Nog een korte vervolgvraag zie ik? De heer Stam: Ik weet niet of hij kort is voorzitter. De voorzitter: Nou, we gaan het zien en anders moeten we het op een ander moment gaan inplannen. De heer Stam: Er is natuurlijk wel vastgesteld beleid, maar er is een redelijk nieuwe gemeenteraad, dus misschien is het sowieso goed om dat toch nog een keer kort te presenteren aan de raad. Maar, het roept bij ons ook inhoudelijke vragen op van wat is dan redelijk? Waarom nu dit pand? Wat is dan de verkoopprijs afgezet tegenover de taxatiewaarde, tegenover de marktwaarde? Dus, vanuit die optiek proberen wij vanuit onze controlerende rol wat meer grip te krijgen op deze vraagstukken. Bent u het daarmee eens of niet? De voorzitter: Heeft u nog een korte reactie? Mevrouw De Jonge: Ja, als die behoefte er is, dan denk ik dat u via de griffie een verzoek moet indienen dat we dat met elkaar gaan bespreken. De voorzitter: Ik hoor de heer Stam zeggen: prima. Dus, wordt waarschijnlijk vervolgd. Dit waren de vragen. Ik wens u allen een prettige vergaderavond. 4. Vaststellen Startnotitie Dordrecht klimaatneutraal 2040 – Startnotitie Voorzitter: De heer Klerk (CDA) Raadsgriffier: Mevrouw Vermeulen Verslag: NotuBiz Aanwezig: Mevr. Boom-Vos (VVD) Dhr. Van Dam-Timmers (CDA) Dhr. Groenewege (PvdD) Mevr. De Groot (Beter voor Dordt) Dhr. Hartmeijer (SP) Dhr. Den Hartog (GroenLinks) Dhr.

Laban (ChristenUnie-SGP) Dhr. Maroof (DENK) Dhr. Van der Meer (GroenLinks) Dhr. Van Pelt (FvD) Mevr. Pichel (FvD) Mevr. Schnabel (PvdA) Dhr. Tutupoly (Op Ons Eiland) Dhr. De Vries (VSP) Dhr. Linnert (Gast) Dhr. Bakker (Gast) Dhr. Griffioen (Gast) Dhr. Val (Gast) Dhr. Vlemmings (Gast)

9

Mevr. Van de Worp (Gast) Dhr. Quandus (Gast)

Portefeuillehouders: wethouder P. Heijkoop, wethouder M. Merx, wethouder C. van Benschop, wethouder T. de Jonge De voorzitter: Goedenavond. Welkom allemaal. Het is half acht geweest, dus ik stel voor dat wij gaan beginnen aan hetgene geagendeerd staat en dat is een rondetafel over de Startnotitie klimaatneutraal. Welkom aan alle raads- en commissieleden en aan wethouder De Jonge, maar die heb ik nog niet gezien. Die zit daar. Die namens het college aanwezig is. Voor het verslag vraag ik allereerst om aan de raads- en commissieleden om zich kort voor te stellen en ik stel voor dat ik aan mijn rechterhand begin. Mevrouw Schnabel: Marije Schnabel, Partij van de Arbeid. De heer Van der Meer: Frans-Bauke van der Meer, GroenLinks. De heer Den Hartog: Paul den Hartog, GroenLinks Dordrecht. De heer De Vries: André de Vries, VSP Dordrecht. De heer Maroof: Maroof, DENK. De heer Laban: Vincent Laban, ChristenUnie en SGP. Mevrouw Pichel: Ruby Pichel, Forum voor Democratie. De heer Van Pelt: Dirk van Pelt, Forum voor Democratie. De heer Van Dam-Timmers: Jan van Dam-Timmers, CDA Dordrecht. Mevrouw De Groot: Megan de Groot, Beter voor Dordt. De heer Hartmeijer: Raymond Hartmeijer, SP. De heer Groenewege: Pieter Groenewege, Partij voor de Dieren. Mevrouw Boom-Vos: Karin Boom, Dordtse VVD. De heer Tutupoly: Gersom Tutupoly, Op Ons Eiland.

De heer Quandus: Goedenavond, Emir Quandus van het Platform Duurzaam Dordrecht. De heer Sas: Cok Sas, ook van platform duurzaamheid. De heer Vlemmings: Leon Vlemmings, FC Dordrecht, Energiek Dordt. De heer Bakker: Adri Bakker, Natuur en Milieufederatie Zuid-Holland.

10

De heer Griffioen: Alexander Griffioen, Van Wijnen Dordrecht. Mevrouw Van de Worp: Louise van de Worp, Van Wijnen. Mevrouw Vermeulen: Laurette Vermeulen, commissiegriffier. De voorzitter: En mijn naam is Albert Klerk en ik ben uw voorzitter. We spreken vandaag met de gasten met kennis van commercie industrie en private samenwerkingen over de notitie klimaatneutraal 2030. Context is dat we al uitgebreid over alle andere thema's hebben gesproken, maar de bouwsteen energie, afval en industrie nog onderbelicht is geweest hier in de raad. Daarom hopen we dat onze gasten kunnen ingaan op hun visie op die startnotitie zoals die voorligt en op hoe we dit samen kunnen realiseren. Soms wordt er bijvoorbeeld hard geroepen dat capaciteit een forse uitdaging is en we horen graag of dat ook echt zo is. Nou ja, de gasten hebben zich voorgesteld, dus ik stel voor dat ik hen om de beurt het woord geef zodat zij in ongeveer drie minuten tijd kort in een pitch kunnen weergeven wat hun visie is. En dan allereerst Leon Vlemmings. De heer Vlemmings: Dank je wel. Dank ook voor de uitnodiging. Ik ben zelf initiatiefnemer van een groep mensen, bedrijven, wetenschappers die op zoek zijn sinds 2018 naar hoe je de waarde van een volkssport, in dit geval voetbal, kunt vergroten voor de stad en voor de regio.

In die hoedanigheid ben ik ook hier namens FC Dordrecht die ook op zoek is in het traject van vijf jaar om ook die waarde te vergroten. En dan bedoel ik met name de dertien dagen tussen twee thuiswedstrijden. Dus, niet de wedstrijden op zich. Dat klinkt misschien vreemd voor een voetbalclub, maar het is wel de visie om te zorgen dat we een gezonde waardevolle club gaan worden en daardoor eigenlijk sportieve prestaties ook verbeteren. Dus, wij begeleiden die met die groep wat de waarde voor de club heeft begeleiden FC Dordrecht. Mensen die Energiek Dordt kennen is inmiddels niet meer een betaald voetbalorganisatie die naar binnen kijkt, maar vooral eigenlijk een platform of een vereniging of een community. Hoe je het noemt. Met veel meer mensen, bedrijven, onderwijsinstellingen, maatschappelijke organisaties, gezondheidszorg. Eigenlijk verschillende sectoren. Zo kun je ook naar een voetbalclub kijken. Dan kun je je afvragen hoe je de waarde vergroot en dan kom je bij gezamenlijke opgaves terecht, want dan moet je naar buiten toe gaan kijken wat je bijdraagt ook als sport en dit geval vanuit de voetbal. Nou, dan kom je ook bij energietransitie uit et cetera. En waar wij achter zijn gekomen is dat al die opgaven kunnen alleen maar door samenwerking en dus met draagvlak ook vanuit de mensen worden gerealiseerd.

Dat is exact hetgene wat wij vanuit sport eigenlijk met heel veel andere partijen aan het doen zijn. Dat twee woorden: sociale cohesie en sociale innovaties zijn beetje de grote woorden die daar om draaien. Maar, ook kunst en cultuur brengen ook mensen bij elkaar. Dan ontstaan er allerlei dingen en een die ik wil benoemen is: we hebben met elkaar de klimaat neutrale wedstrijd, de eerste in een Nederlands betaald voetbal, georganiseerd. We hebben landelijke pers met elkaar gekregen hier in Dordrecht en daar zitten ongetwijfeld een aantal lessen in die wij heel graag willen delen om uiteindelijk te komen tot een klimaatneutraal Dordrecht in 2040. Buiten dat wij daar de kennis willen delen, sta ik ook heel erg open voor de vragen die men daarover heeft.

11

De voorzitter: Dank u wel. Dan stel ik voor dat we eerst alle insprekers afgaan, dat we dan met elkaar het gesprek voeren. Dan geef ik als volgende het woord, de heer Griffioen als coördinator specialisme duurzaamheid en milieu? De heer Griffioen: Ja, coördinator duurzaamheid en milieu bij Van Wijnen Dordrecht. Wij zijn een ontwikkelende bouwer gevestigd, landelijk bouwbedrijf, maar ook gevestigd in Dordrecht en wij zijn vooral gericht op woningbouw. In mijn functie ben ik eigenlijk vooral bezig met hoe kunnen we de duurzaamheidsambities onze organisatie, maar ook van de wetgeving die eraan zit te komen, direct implementeren in onze projecten? Daar zijn eigenlijk twee dingen in mijn functie meer van belang. Dat is een stukje afval en een stuk CO2. Samen met mijn collega's zullen we daar meer op ingaan. Als ik kijk in projecten en, maar ook in Dordrecht wat wij hier doen met verschillende maatschappelijke organisaties, proberen we echt impact te maken hier in Dordrecht. Maar, ook om de duurzaamheidsambities die wij als organisatie hebben hier in Dordrecht juist uit te voeren. Als ik daar een concreet voorbeeld van zou willen noemen is het eigenlijk dat we bezig zijn met de organisatie van een circulaire bouwhub.

Als je de plannen van de provincie Zuid-Holland leest is eigenlijk hoe gaan we klimaatneutraal Zuid-Holland heeft het dan in 2050 tot richting 2040 echt voor elkaar krijgen? Dan zie je eigenlijk dat de provincie heel erg is gericht op verschillende hubs per sector, per regio. En, wij vanuit de bouwsector zijn vooral gericht op de circulaire bouwhub. Er wordt al enkele jaren over gesproken hier binnen Dordrecht. Ik heb er zelf ook onderzoek naar gedaan en eigenlijk zie je gewoon dat we het als bouwsector heel erg nodig hebben voor afval, stuk hergebruik, maar ook reductie en een stukje sociaal belang om het samen met verschillende Dordtse bouwbedrijven aan te pakken. We zijn onderweg. De gemeente is erbij betrokken, maar eigenlijk willen we verdere stappen maken en het verder concretiseren, maar dat is nog toekomstmuziek. De voorzitter: Dank u wel. En dan mevrouw Van de Worp. Mevrouw Van de Worp: Ja, nou ik werk bij hetzelfde bouwbedrijf als mijn collega Alexander. We zijn hier in Dordrecht gevestigd. Naast dat we met ons bouwbedrijf gevestigd zijn, ook met onze materieeldienst en met onze engineeringsafdeling. In totaal werken er denk ik ongeveer vijfhonderd mensen bij ons hier in deze regio en realiseren wij vijfduizend woningen.

We zijn ons daar heel erg van bewust dat wij best wel een grote verantwoording hebben als het gaat over de CO2-uitstoot en de afvalproductie die vrijkomt bij de realisatie van onze woningen. Wij hebben onszelf dus ook als doelstelling gesteld om in 2030 CO2 neutraal te zijn en om in 2025 afvalvrij te zijn. We merken dat dat vrij lastig is om ook in het hoofd, in het hart en dus ook in de handen van onze eigen medewerkers te krijgen. Daar hebben we vrij veel van geleerd. Dat is ook kennis die wij delen binnen Cirkelstad. We zijn ook aangesloten bij de Cirkelstad Drechtsteden en we zijn ook heel hard bezig om onze Paris Proof Indicator te verlagen. Dus, meer biobased bouwmaterialen toe te voegen aan onze woningen. Die kennis en ervaring deel ik ook graag binnen deze vergadering. De voorzitter: Dank u wel. Intussen is er nog een gast binnengekomen en dat is de heer Rien Val en de heer Eelco Linnert. Welkom. Ik zag dat ik in de voorstelronde de rij achter de tafel vergeten was. Was dat de bedoeling of nemen jullie deel aan het debat of niet aan de ronde tafel? Nee? Oké. Dan geef ik nu het woord aan de heer Adri Bakker van Natuur en Milieufederatie Zuid-Holland.

12

De heer Bakker: Dank u wel mijnheer de voorzitter. Dank u wel dat wij hier als Milieufederatie Natuur en Milieufederatie mogen bijdragen aan de besluitvorming rond klimaatneutraal 2040. Het is zo dat wij hier niet de eerste keer zitten. Toch vonden wij het belangrijk om toch nog een aantal zaken mee te geven. En waarom? Omdat we, als je kijkt naar de notitie die voorlag vorige keer, dat was een energietransitie een doorstartnotitie, en hier gaat het om klimaatneutraal. Hier gaat het eigenlijk om meer, maar wat wij heel belangrijk vinden is vier punten en die wil ik eventjes meegeven en dan is het ook aan de raadsleden om daar nog nadere, als het gaat om informatieve vragen, vragen over te stellen. Om te beginnen, hoe maak je klimaatmeters? Als je ziet wat de opgaven zijn voor ook hier Dordrecht, dan is dat eigenlijk niet mis. En als je ziet wat dat bijvoorbeeld concreet betekent, dan heb ik het over energie, dan is dat al heel snel ongeveer honderd hectare, een kleine honderd hectare zonnepanelen die je voor 2030 moet realiseren. Dan heb ik het nog niet over de warmtetransitie, want de opgaves die er nu liggen, om twaalfduizend wooneenheid equivalenten te realiseren, moet je je ook realiseren dat de meeste aansluitingen die nu gerealiseerd zijn toch vooral ook grote organisaties zijn zoals ziekenhuis en andere gebouwen. Dat houdt dus in dat er een forse opgave ligt.

Als het nou een ons ligt hoe je dat zou kunnen, dan is het eigenlijk iets wat voor Dordrecht nog een beetje ontbreekt zoals wij dat vinden. Dat is dat je zoekt naar een brede coalitie en eigenlijk is het heel mooi dat je ziet, zoals FC Dordrecht en zoals hier ook Van Wijnen dat probeert vorm te geven. Je zou dus moeten zoeken naar een brede coalitie waarin je dus samen de kansen creëert en op die manier ook die gezamenlijke verantwoordelijkheid borgt. Als je dan kijkt hoe je dat zou moeten doen, dan zou je eigenlijk een soort klimaatdeal ook voor de gemeenten moeten organiseren, zodat je ook elkaar verbindt op een manier dat je als ware elkaar ook op een gegeven moment zou kunnen afrekenen. Want, het is heel makkelijk om op papier mooie woorden neer te zetten. Dus, als je kijkt hoe je dat zou kunnen, zou je misschien per sector een klimaatdeal kunnen aangaan en dan heb je allerlei mogelijkheden. Woningen, scholen en heel veel spelers in het veld van, zeg maar, die hele opgave. Dat is een van de punten. Een ander punt is ook, als je kijkt naar wat leert bijvoorbeeld het klimaatakkoord. Dat leert zeggenschap van de burger realiseren en als je ziet wat dat in kan houden, dat is al eens meer genoemd, de vijftig-vijftig.

Als je ziet wat dat betekent, dan zeg je dus vijftig procent van de zeggenschap die leg je bij de burger en dat doe je dus niet door bij wijze van spreken passief betrokkenheid te realiseren, passieve participatie. Maar, dat doe je door actief medezeggenschap. En, het leuke is dat je dan een heel andere dynamiek krijgt, want dat betekent ook dat daarmee de opbrengsten die er gewoon ontstaan terug kunt ploegen, terug kunt brengen naar de stad. Als je ziet hoe dat werkt, dan moet je leren van je buren. Eigenlijk is het dus heel zo. Je hoeft het wiel niet opnieuw te spaken. Het is, als je kijkt naar mogelijkheden, dan kun je zien dat bijvoorbeeld een corporatie zoals Betuwewind in staat is om forse opbrengsten tot stand te brengen. Fors die eigenlijk ervoor zorgen dat er allerlei duurzame projecten kunnen ontstaan. En, Betuwewind is een burgercoöperatie die meer dan een half miljoen per jaar aan extra rendement realiseert. Dus, dat is een voorbeeld. Maar, ook de gemeente Rotterdam. De gemeente Rotterdam heeft een klimaatakkoord en ik had het net over die mogelijkheden die je kunt zoeken om met elkaar eigenlijk veel meer die verantwoordelijkheid vorm te geven. Dat missen we gewoon als je kijkt naar de startnotitie. Het is een wat dat betreft, ja, je kunt zeggen een hele mooie uiteenzetting van waar je moet starten met een nulmeting en een traject, de routekaart. Maar, als je

13

ziet wat dat moet betekenen, dan zijn er forse opgaven. Dan kun je zien … Dan heb je het over de bouwstenen en dan heb je daar allerlei sectoren, maar ik denk dat je een slag extra kan maken als je dat dus ook vastlegt in een deal. Dat mag je de klimaatdeal noemen, een ander gevleugeld woord is de greendeal, maar het is in ieder geval een veel meer bindende afspraak. Ik heb nog vergeten. De voorzitter: Wilt u wel tot een afronding komen? De heer Bakker: Ja, dank u wel. Sorry. Wat voor ons als Milieufederatie ook heel belangrijk is, is dat in feite alle projecten ook natuurinclusief kunnen zijn. Ik was hier twee weken terug bij de kennissessie en toen ging het over het voorkomen van slachtoffers. Toen ging het over het, als het ware voorkomen van gevaar voor vogels. Maar, je kunt er ook hier nog weer een extra slag in maken door bijvoorbeeld de biodiversiteit veel meer vorm te geven. En nou, we moeten eerlijk zijn. Als je kijkt naar wat Dordt tot nu toe heeft laten zien, dan is in feite alle projecten, en dan heb ik het over de zonneprojecten, zonder ook maar enige vorm van natuurinclusiviteit ontwikkeld. Het is ook voor de toekomst. Het is zo dat ook de klimaatminister dat voor 2026 als een belangrijk onderdeel heeft genoemd. Dus, als het aan mij ligt dan zou je moeten zeggen Dordrecht werk bottom-up in plaats van top-down.

De nota zoals die er nu ligt is nog veel te veel top-down en als je dan kijkt wat dat betekent, dan heb je een groot reservoir aan kennis. Dat ligt nu gewoon te wachten en als je dus vanuit de basis, en eigenlijk heb je hier al een aantal mooie voorbeelden, dat weet vorm te geven, dan kun je een grote slag maken en dan is wellicht de doelstelling voor klimaatneutraal 2040 nog haalbaar. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan gaan we naar de volgende spreker. En ik wil ook nog even benadrukken, het gaat hier over de bouwsteen economie, dus proberen u daar ook zoveel mogelijk op de focussen. De heer Eelco Linnert van Drechtse Energie. De heer Linnert: Oké, dank u wel voorzitter. Even vooraf, ik spreek niet alleen voor Drechtse Energie, maar ook namens Drechtse Stromen vanavond en Rien Val die zit voor mogelijke vragen voor Drechtse Stomen ook aan tafel. Ja, een korte introductie. Drechtse Stromen is door burgers, voor burgers gericht op energiebesparing en zo hoog mogelijk comfort voor de burgers. Drechtse Energie richt zich op energieopwekking en wij hebben tot nu toe een aantal zonneprojecten gerealiseerd met burgers. Even kijken, moet ik mijn bril opzetten. Vijftienhonderd zonnepanelen tot nu toe en vijfhonderd kilowatt piek. Wij zijn ook heel erg geïnteresseerd in windenergie om daar projecten voor op te starten als burgercoöperatie.

En ook willen wij participeren in duurzame warmte projecten. Voor wat betreft wind wil ik nog de opmerking maken dat de combinatie wind en zon bijzonder interessant is, omdat je dan het net minder belast. De zon schijnt en de wind waait niet en andersom. Adri heeft net iets gezegd over het klimaatakkoord, waarbij burgerparticipatie heel erg belangrijk wordt gevonden. Ook om vooral het draagvlak voor elkaar te krijgen voor die belangrijke transitie onder burgers. En ja, ik kwam een stuk tegen en dan wil ik eigenlijk iets citeren. Dat is van de minister voor Klimaat en Energie van het kabinet van 17 mei 2023, dus net. Daarin schrijven zij over burgerparticipatie het volgende: in de kern gaat burgerparticipatie hier over het vergroten van betrokkenheid van burgers bij het ontwikkelen van beleid bij publieke besluitvorming bij het realiseren van energietransitie-projecten en activiteiten op het terrein van

14

klimaatopgaven. Het gaat erom dat mensen individueel of georganiseerd, direct of indirect ruim op tijd de kans krijgen om betrokken te kunnen zijn, mee te denken of invloed uit te oefenen op collectieve vraagstukken die hen aangaan. Het kan ook dat ze eigenaar van de oplossing zijn of een alternatieve oplossing voor het beleidsdoel dienen en dat dus niet alleen in het stadium van concrete projecten, maar juist ook in beleidsplan en ontwikkelfase. Bij, even kijken, bij participatie gaat het namelijk niet om dat je als initiatiefnemer of als overheid direct een plant presenteert. Maar, met een plan om samen met de omgeving vorm te geven. En ja, wellicht wat minder leuke opmerking, maar dat betekent dus niet dat je als gemeente een zonnepark ontwikkelt en dan tegen de burger zegt: je kan obligaties kopen en dan participeer je. Dat is een beetje wat tot nu toe gebeurd is. Als je kijkt naar succesvolle burgercoöperaties, dan zie je dat de gemeente meedenkt en mee participeert en stimuleert om dit projecten te laten gelukken. Onder andere wat Adri net vertelde over het windpark de Betuwe. Dat is dankzij participatie van de gemeente en steun van de gemeente is dat tot stand gekomen en zonder dat wat dat nooit gelukt.

Wat is de kern eigenlijk? Dat we samenwerken als corporatie met de gemeente, elkaar vertrouwen geven, communiceren en ook niet voor de burgers gaan bedenken van waarom dingen niet zouden lukken. Een warmtenet, dat is te ingewikkeld, daar kunnen burgers niet aan meewerken een duurzaam warmtenet. Maar, juist denken: oké, als dat zo is, zullen we dat bespreken en wellicht kunnen we gezamenlijk alsnog de burgers mee laten werken of het initiatief laten nemen voor zo een warmtenet. Dank u wel. Daar wil ik het bij laten. De voorzitter: Dank u wel. Dan gaan we naar de volgende spreker en dat is de heer Sas van Platform Duurzaam Dordrecht. En wilt mijnheer Linnert misschien zijn microfoon uitzetten? De heer Sas: Dank u. Ik zou de gemeenteraad eigenlijk willen feliciteren met de doelstellingen die het formuleert. Als je in 2040 alle woningen van het gas wilt hebben en als je in 2040 energieneutraal moet zijn, dan heb je een behoorlijke ambitie. En, zeg maar, dan voldoe je als gemeenteraad aan die kader stellende taak die je hebt die doelstellingen, die ambities die wensen te formuleren. Ik heb daar wel zorgen bij, omdat ik eigenlijk niet zo goed begrijp hoe dat nou gerealiseerd gaat worden. Dus, om maar even bij energie te blijven. Het is al een paar keer aan de orde geweest.

Als je in 2040 alle woningen van het gas af wilt hebben, we hebben ongeveer 56 duizend woningen, 58 procent daarvan is particulier. Dan ben ik benieuwd hoe dat gebeurt. Als je kijkt wat er al in de pijpleiding zit, dan moet er vanaf 2025 moeten er nog zo een 51,52 duizend woningen van het gas af. Dat is 37 honderd woningen per jaar. Het is maar een voorbeeldje, maar ik ben benieuwd hoe u als gemeenteraad daarmee omgaat. Ik zie dat eigenlijk niet. Ik lees dat niet. Ik lees dat ook niet in die startnotitie of hoe die moge heten, klimaatneutraal, en ik lees het eigenlijk ook niet in de bouwstenennotitie. Als ik die bouwstenennotitie economie voor mij heb, daar worden eigenlijk de hele grote ambities weer vertaald in subdoelstellingen, maar ik vind dat u als gemeenteraad ook moet vragen om een implementatieplan. Hoe gaan we dat nou doen? Als je 37 honderd woningen per jaar van het gas af wilt hebben, als je in 2040 energieneutraal moet zijn, is u opdracht niet alleen die doelstelling te formuleren, maar ook het college te vragen met een implementatieplan te komen. Hoe gaan we dat nou uitvoeren? Wie doet wat, wanneer en wat kost het? En, als ik die vragen over die bouwstenennotitie heen leg, dan

15

lees ik eigenlijk niks. Als ik hoor hoe urgent die klimaatontwikkeling is. Als ik daarnaast zet dat we die 37 honderd woningen per jaar van het gas af moet halen, en over klimaatneutraal zitten er weer andere acties in lees ik hier, ja dan ben ik dus heel benieuwd hoe u dat als gemeenteraad gaat aanpakken. En, hoe u die verantwoordelijkheid oppakt. En ik wens u daar heel veel wijsheid en succes bij. Wie doet wat, wanneer en wat kost het? Dank u. De voorzitter: Dank u wel. Dit ging misschien ook wel wat meer over de bouwsteen bouwen dan over de bouwsteen economie. Probeer ook vooral nog wel even de focus te leggen op die bouwsteen economie. De heer Quandus ook van het Platform Duurzaam Dordrecht.

De heer Quandus: Voorzitter dank u wel. Dank aan de commissie voor de uitnodiging. Bij de voorloper van deze bijeenkomst heb ik namens Platform ingesproken en heb ik een iets uitgebreidere versie van wat de heer Sas zojuist heeft herhaald en samengevat gedaan. Namelijk, het bepleiten van het aanbieden van een implantatieplan en het ook vooral ervoor pleiten dat de raad daar niet alleen op toeziet, maar dat het ook aandringt op het ontwikkelen van een dashboard waarin meetbare indicatoren kunnen worden opgenomen en waarin bijvoorbeeld ook partijen die de vorige keer, maar nu ook van de maatschappij en de private wereld deelnemen, ook al stakeholders kunnen worden meegenomen. De vorige keer heeft HVC over het onderwerp energie een pleidooi gehouden, wat eigenlijk op hetzelfde neerkomt en dat is: neem ons niet alleen mee, maar verpak die plannen ook uiteindelijk of vertaal ze naar een project format waarin iedereen kan aanhaken. Zei het als stakeholder of als burger die betrokken is. Wij hebben gezien dat in de ambities daar weinig aan ontbreekt en daar zijn we heel verheugd over, maar, zoals de heer Sas net ook aangaf, wij maken ons wel zorgen over het weinig specifieke karakter van die ambities.

We hopen dat met name de raad zich hierop wil concentreren om ervoor te zorgen dat ook college van burgemeester wethouders zoveel mogelijk worden aangespoord om dat te vertalen in concrete plannen en dat daar ook inderdaad een perspectief en een horizon bij wordt geboden. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan zijn alle insprekers aan het woord geweest. Rest mij nog op te merken dat de Dordtse Ondernemersvereniging helaas was verhinderd vanavond. Ze hadden hier wel graag aanwezig willen zijn. Hetzelfde geldt ook voor het Havenbedrijf Rotterdam. De Dordtse Ondernemersvereniging hebben we eerder al verwelkomd als rondetafel gast toen we de startnotitie energietransitie bespraken en mocht u deze partijen alsnog willen horen, dan zou dat kunnen op 24 oktober en aan het einde van de vergadering zal ik ophalen bij u of u daar behoefte aan heeft. Dan kan de griffie dat organiseren. Dan is er nu ruimte voor vragen aan de insprekers en dan geef ik als eerst het woord aan mevrouw Boom. Mevrouw Boom-Vos: Ik kon zo even vooral met de beantwoording voor de heer Van Sas, maar ook, en dat heeft indirect … De heer Van Sas vroeg van jou, wat doen jullie, hoe gaan jullie plannen? Vraag om een goede voorbereiding en implementatie. Maar, dan valt het mij eigenlijk nu de tweede keer op dat wij hier nu een technische sessie hebben.

Wij hebben vooral hier dank u wel heren en dame voor de kennis die wij graag hier op

16

willen halen, maar in de voorbereiding door de RIS lees ik niks over een bouwsteen economie. Anders had ik die beter voorbereid. Had ik vragen gesteld. Dus, als wij nu een bouwsteen economie gaan vaststellen die ik de vorige keer al vroeg, wat is dit, dan vind ik dat wel een gekke manier van zaken. Dus, graag straks even wat duidelijkheid. Gaan wij nu de bouwsteen economie bespreken of gaan wij gewoon kennissen ophalen van alle partijen die ons kunnen helpen om een planning te gaan bereiken? De voorzitter: Dank u wel. Ja, in de agenda voor vanavond stond ook dat de focus zou liggen op de rondetafel rondom ondernemers, afvalindustrie en capaciteit. Die zijn samengevat in de bouwsteen economie die bij de stuk is opgenomen. Dus, vandaar dat dat … Mevrouw Boom-Vos: Dat haalde ik er niet uit. Wel dat we ondernemers, afvalindustrie en capaciteiten gingen bespreken, maar niet dat we dan een bouwsteen economie gaan … Vandaar. Ik weet niet of dat ik het enige ben. Maar oké, dan ga ik dadelijk nog even gerichte andere vragen stellen. Ik dacht dat iemand anders ging praten en wat wilde zeggen. Dan nu even vooral op wat de heer Van Sas vroeg. Wat doen jullie als raad om die doelstelling en die ambities te behalen? Wij worstelen daar ook best wel mee. Vandaar dat wij als raad al wel een motie hebben afgedwongen en die aangenomen om een adaptieve planning voor totaal.

Want, we hebben het steeds over kleine onderdelen zoals mijnheer Bakker al zei van nou we hebben het een keer gehad over wind en zon, we hebben een keer gehad over gewoon energietransitie in het algemeen. Dat is heel moeilijk. Dus, daarvan heeft het college en wethouder De Jonge al een grote planning, totaal planning aangeleverd. Of dat we die planning gaan halen is, ja, nog best wel moeilijk om dat te doorzien, maar daar moeten we dus elk half jaar gaan we vragen we dus om een update en kijken hoe ver komen we nu? Wat voor mij ook wel belangrijk is, zijn dit soort sessies waarbij we dus eigenlijk beseffen hoeveel er nog gedaan moet worden vanuit alle partijen. Dat is eigenlijk een bijdrage. Ik hoop dat het u wat meer helpt. Wij zijn zelf ook nog zoekende naar goede planning. Dus, als u tips heeft dan hoor ik ze graag. De voorzitter: De heer Sam, u wilde reageren. Sorry, ik moest even uw naam opzoeken. De heer Sas: Het is, je kan me met alles aanspreken hoor, dat ligt niet zo ingewikkeld, maar het is gewoon Sas. Sas. Als je, ik noemde zo even het voorbeeld van de woningbouw, omdat je dat redelijk kwantitatief kunt maken. Maar, als je kijkt naar die bouwstenen economie dan worden er ik, pik er even twee uit, dan worden er twee doelstellingen geformuleerd onder het kopje waar werken we naartoe voor 2040, dus dat is de ambitie die je neerlegt.

Dat is volledig uit faseren van gebruik van fossiele brandstoffen in de industrie. En, een andere doelstelling is in 2040 dus een afvalvrije gemeente zijn. Helemaal geen afval meer. Nou dat is mooi. Is niks op tegen. Vind ik prima. Maar, hoe? En dat wil ik daarbij lezen. Dus, dan wil ik weten wat gaat het nou als we nu in 20233 zitten, wat gaat er nou als je een implementatieplan hebt, moet daar per jaar ongeveer staan wie wat doet, wat dat kost en hoe je dan die doelstellingen realiseert. Als je niet realiseert van je wilt realiseren, want dat zien we eigenlijk bij de energietransitie, dat je toch achter de feiten aanloopt, hoe die controlecyclus in elkaar zit, dat je dan toch weer daarop ingrijpt en nu gaan we dit doen. De voorzitter: Dank u wel. Ik zag ook een vinger van mevrouw Van de Worp.

17

Mevrouw Van de Worp: Ja, wij hadden als bedrijf ook de doelstelling om afvalvrij te zijn in 2025. Nou, iedere vergadering dat ik zei we zijn afvalvrij in 2025 kreeg ik hakken in het zand en enorm veel weerstand. Dus, dat wil ik jullie besparen. Ik zou ook het woord afvalvrij niet gebruiken. Wij hebben hem nu zelf omgebogen naar alles scheiden en naar monostromen terugbrengen. Dus, op een moment dat je specifieke afvalsoorten in bepaalde bakken doet, dus het gaat dan honderd procent scheiden, dan kunnen producten ook weer terug naar afvalspecifieke afvalverwerkers en kan het weer terugkomen in het circulaire proces en kunnen er weer materialen van gemaakt worden. Dus ik zou de term afvalvrij niet gebruiken. Is onze ervaring met al onze collega's. De voorzitter: Dank u wel. Dan geven de vraag of de heer Sas zijn microfoon uit wil zetten. En dan de heer Van der Meer. De heer Van der Meer: Ja, nou ik wilde aan de mensen van Van Wijnen vragen wat daar van de kant van de gemeente voor nodig is om die stappen te kunnen maken. Want, wat mij heel erg aanspreekt in een heleboel, in jullie verhaal, maar ook van FC Dordt en ook van anderen, is de noodzaak dat vanuit de samenleving van alles gedaan wordt om het te realiseren. We moeten daar een planning voor maken als gemeente, een tijdpad, maar ook faciliteren.

En wat hebben jullie voor steun nodig om dit soort dingen te kunnen doen? De heer Griffioen: Nou, een klein voorbeeld daarvan is het voorbeeld dat ik al noemde over de circulaire bouwhub. Gemeente is al bij aangetrokken via Janno Heinen en dat is niet alleen voor om ons afval op orde te krijgen, maar dat is ook voor het grondstoffen gebruik om dat terug te brengen, maar ook om als samenwerkingspartners binnen Dordrecht samen te werken en samen richting een circulaire economie te gaan die we allemaal willen bereiken. Ik denk dat dat een stukje afval is, maar ook een stukje logistieke hub wat bijvoorbeeld ook weer scheelt in CO2-uitstoot van verschillende mobiliteit. Dus, ik denk dat wat zouden wij echt willen? Dat zou echt een hulp hierin zijn van welp de ondernemers, waar wij dan even voor uitspreken, om die stappen te zetten die eigenlijk vanuit ondernemers zelf komen en er worden kleine stapjes gezet, maar het gaat heel langzaam. De voorzitter: Dank u wel. De heer Van der Meer: Maar, gaat dat dan om locatie, gaat het om geld, gaat het om vergunningen? Ik wil daar graag een zo concreet mogelijk beeld bij hebben hoe dat soort initiatieven ondersteund kan worden. De heer Griffioen: Ja, het gaat een stukje om, geld is niet zozeer her probleem. We zijn allemaal ondernemers en willen eigenlijk, al verdienen we er niks aan, dan is het goed.

Ze kunnen zelf al geld inleggen, maar het gaat ook om een stukje ondersteunen. Dus, locatie exploitant. Dat is meer de dingen waar we naar op zoek zijn. De voorzitter: Dank u wel. Ik kijk ook even naar de heer Vlemmings. Misschien heeft u hier nog een toevoeging op of? De heer Vlemmings: Nou, ik wil allereerst benoemen vanuit onze reis die we aan het maken zijn dat wij, als je kijkt naar de samenwerkingsverbanden die ik zelf ook ervaar

18

met wethouders, met mensen binnen de gemeente die zitten op duurzaamheid, daar zit heel veel energie, letterlijk energie, om met elkaar samen te werken, wil ik hier bij deze even vaststellen. En, ik wil er eigenlijk wel een tip aan toevoegen aan deze reis. Ik heb ooit van Jan Hopmans gehoord dat geen enkele transitie gaat lukken zonder een positieve drive en positieve waarden. We hebben het hier over hele serieuze thema's, dus het is goed dat we daar serieus met elkaar over praten. Ik wil in ieder geval de tip meegeven en ook de leerervaring die wij hebben meegemaakt met heel veel partijen om dus eenentwintig hele complexe vraagstukken om een gekke klimaat neutrale wedstrijd, de eerste in Dordrecht in Nederland, waardoor er vijfenveertig oplossingen zijn bedacht met zijn allen in acht maanden tijd en met heel veel plezier en lol. Dat is ook iets wat heel belangrijk is voor ons allemaal om dat ook niet te vergeten. Ik weet eigenlijk niet hoe ik er dan op kwam op jouw vraag, maar dat wil ik wel even benoemen. Ik had hem hier genoteerd. En, wij hebben daar ook … En, natuurlijk is het zo dat iedereen daar ondersteuning bij kan hebben in faciliteiten en wij geloven enorm in het woordje waarde met de euroteken op laatst. Dus, geld is ook altijd van belang om dat met elkaar iets voor elkaar te boksen.

Maar, die waarden zitten hem in eerste instantie wel op juist dat samenwerken, maar dan ook echt samenwerken. Het woordje samenwerking kom je in allerlei dingen vervolgens tegen, in alle regiodeals zie je dat ook bijvoorbeeld waar we de laatste tijd enorm in zijn getrokken. Maar, als we nou eens goed kijken naar hoe goed doen we dat dan, dat samenwerken met elkaar? En, vooral dus ook met die burgers meekrijgen. Ja, daar kan kunst en cultuur en verenigingen en sport en daar ben ik natuurlijk een ambassadeur van, kan daarin een hele mooie bijdrage leveren. De voorzitter: Dank u wel. Dan zag ik de hand van de Van Dam-Timmers. De heer Van Dam-Timmers: Ja dank voorzitter. Vandaag rondetafelgesprek rondom een belangrijk thema. Ik hoor ook de woorden van de heer Sas hierover van maak nou eens een concreet tijdpad en als gemeenteraadsleden zijn we daar ergens natuurlijk wel weer van, maar ergens zijn we er ook niet van. Zeker niet in de uitvoering. Daarom wilde ik eigenlijk wel de vraag juist stellen aan een ander deel van deze tafel. Het bedrijf Van Wijnen u zegt zelf vijfduizend woningen te bouwen. Als jullie nou kijken in jullie bedrijfssector als het gaat over die verduurzaming van 37 honderd woningen per jaar.