2.5 2023-05-23 Notulen Dordtse Dinsdag - Vergaderzaal 1 - concept.pdf

39

de wettelijke plicht en iets wat ik zelf even wil benadrukken, de maatschappelijke verantwoordelijkheid om de gezondheid van omwonenden te beschermen. Het gaat dus om meer dan alleen maar het voldoen aan de vergunning. In gesprekken tussen de gemeente en Chemours willen we dan ook graag expliciet aandacht wat het bedrijf moet geven voor de gezondheid van onze inwoners. Uit het OVV-rapport: blijvende innovatie is hierbij nodig en moet gezien worden als een plicht die hoort bij het recht om te produceren. Voorzitter, tot slot. Een ander gesprekspunt, de heer Van der Spoel zei dat ook al zoeven, is het anticiperen op de Europese regelgeving die richting een verbod op het gebruik van PFAS gaat. En we weten allemaal: regeren is vooruitzien, een bedrijf besturen ook.

De toekomst is dat de PFAS-emissies naar nul gaan en om die toekomst zo snel mogelijk te laten ingaan roepen we het college op om al deze argumenten in te brengen in de gesprekken met Chemours en het bedrijf duidelijk te maken dat ze meer moeten doen, zowel in het belang van de gezondheid van onze Dordtenaren als ook gewoon voor het eigen bedrijf. Dank u. De voorzitter: Dank u wel. Heeft u een vraag of wilt u … De heer Van Pelt: Ik heb een vraag aan mijnheer Den Hartog. De voorzitter: Gaat uw gang mijnheer Van Pelt. De heer Van Pelt: Ik heb de indruk dat we niet zoveel meer te moeten is als het gaat over wat we als gemeente zeg maar richting het bedrijf kunnen bespreken of aan de orde kunnen stellen. En ik denk dat het beter zou zijn als we op de overlegtour zouden gaan en dat we in plaats van, ik proef toch dat het bedrijf behoorlijk gecriminaliseerd wordt in alles wat ik hoor en dat strijdt volgens mij met wat het bedrijf heeft laten zien ook, ook in de achterliggende jaren in de reductie van uitstoot. Er is gebleken dat we via dwang en via de rechter, dat we geen mogelijkheden hebben om dingen te veranderen. Ik denk dat het ons dan noodzaakt en dat het ook veel beter is om met het bedrijf in gesprek te gaan, veel meer op basis van vertrouwen om te kijken of dat we daar dan samen uit kunnen komen.

De voorzitter: Mijnheer Van Pelt, bent u al uw betoog aan het houden of stelt u een vraag? De heer Van Pelt: Ik schoot een beetje door in mijn betoog, wat moet ik nu doen? Moet ik doorgaan? De voorzitter: Als er, nee, want er waren drie mensen voor u. De heer Van Pelt: Excuus. De voorzitter: Als u een vraag heeft aan de heer, ik weet niet of dat u nog af kan ronden naar de heer Den Hartog, dan kunt u strakjes in uw betoog het herhalen of op iets of iets nieuws.

40

De heer Den Hartog: Ja, ik denk dat ik de vraag wel begrepen heb en volgens mij is het duidelijk, ik heb heel duidelijk aangegeven wat GroenLinks wil wat de gemeente doet in de gesprekken met Chemours, dus dat is het antwoord al. Natuurlijk moet er in gesprekken. Ik probeerde ook, maar misschien was mijn intonatie niet helemaal juist, het moeten even te benadrukken als in de zin van een moreel moeten, dat is die maatschappelijke betrokkenheid. Want ik begon helemaal het betoog natuurlijk: ja, juridisch voldoen ze aan de regels, maar er is dus meer dan dat. En daar, in die zin vindt GroenLinks echt dat Chemours ook iets moet doen. De voorzitter: Oké, dank u wel. Het is allemaal nog even wennen. Mijnheer VenderbosLambinon. De heer Venderbos-Lambinon: Dank u wel voorzitter. Er is door andere insprekers al een aantal dingen gezegd waar wij ons volledig in kunnen vinden. De Partij voor de Dieren spreekt haar waardering uit aan de gemeente omdat zij alles doet waartoe zij in staat is terwijl andere bestuursorganen meer invloed hebben maar zich helaas met minder energie inzetten. Ik hoorde mevrouw Lammens net ook al heel mooi dingen zeggen en net als de PvdD, Partij voor de Dieren voert ook de Dordtse VVD breed campagne om Chemours aan te pakken en wij roepen de andere Dordtse fracties op eveneens hun landelijke partij hierop aan te spreken voor zover zij dat al niet doen.

Inmiddels zijn er meer dan een half dozijn staten in Amerika met ingang van 2023 wet- en regelgeving van kracht geworden op de ban van PFAS en er is een tijdlijn gestart voor een eerste verbod van PFAS in alle producten daar. De bron is Bloomberg Law. De Partij voor de Dieren is van mening dat Nederland hierin niet kan achterblijven en als gidsland voor Europa moet dienen en de gemeente zou daar een voortouw in kunnen nemen. Als gemeente Dordrecht moeten wij het voorbeeld zoals door Bloomberg Law is aangegeven volgen en we vragen de wethouder dan ook om een toezegging dat de gemeente geen producten meer aan gaat schaffen waar PFAS in voorkomt, tenzij dat niet anders kan. Dat is de vraag aan de wethouder om dat door te voeren en dat was het. De voorzitter: Dank u wel. Dan parkeren we de vraag even voor strakjes. De heer De Boer. De heer De Boer: Ja, dank u wel voorzitter. Ja, ik sluit me ook als ik nu weer de vorige hoor, aan bij de vorige woorden van mijn sprekers. Ja, wat wij vooral belangrijk vinden als Op Ons Eiland dat we een goede controle houden op hetgeen wat er gebeurt aan op de Staart. Ja, wij hadden ook liever gezien in de afgelopen, ja, ik noem maar even gechargeerd 35 sessies, zijn er natuurlijk minder maar, dat Chemours een keer aan tafel had gezeten of op de publieke tribune. Alleen dan zou je zeggen: laten ze iets van zich horen.

Jazeker, via heel veel advertenties waar we ons, nou ja, als partij best wel aan storen want ze proberen een beetje hun huid te redden nu. Dus ja, maar goed, daar kan ik nu even niks mee maar ik wil hem toch even noemen want ... De voorzitter: Mag ik u daar even op corrigeren want we zijn als raad bij Chemours op bezoek geweest, zijn we ontvangen, hebben we uitleg gekregen. Dus Chemours is daadwerkelijk aan tafel geweest, of wij bij hen aan tafel. De heer De Boer: Ja, wat ons betreft als je kijkt naar al die sessies die we gehad hebben, vrij summier.

41

De voorzitter: Oké, die boodschap is duidelijk. Mijnheer Droog, u wilt daarop reageren. De heer Droog: Dankjewel voorzitter. Mag ik mijnheer De Boer erop attenderen dat tijdens alle beeldvormende commissievergaderingen er een vertegenwoordiging van Chemours op de publieke tribune zat en soms meerdere personen. De voorzitter: Oké. Zo worden we allemaal wijzer met elkaar. Dank u wel voor de aanvulling. De heer Droog wil ook graag en dan ga ik naar mijnheer Kolkiliç. De heer Droog: Dank u wel voorzitter. Als ChristenUnie/SGP zijn we van mening dat Chemours een hoogstaand wetenschapsbedrijf is dat zich met succes veel moeite getroost om ingewikkelde chemische productieprocessen veilig te laten verlopen. Het aantal te beheersen risico's is groot, er wordt gewerkt met explosieven en giftige chemicaliën en op het gebied van procesveiligheid is het bedrijf vooraanstaand. Er is veel controle, grote mate van toezicht door handhavende instanties en met betrekking tot de PFAS-uitstoot is de achterliggende jaren een reductie gerealiseerd van zeshonderd kilo in 2016 naar twee kilo in 2022. Er is dus al veel gedaan door Chemours om de uitstoot van alle schadelijke stoffen te monitoren en te elimineren en toch zal er nog een schep bovenop moeten.

Zoals ook het RIVM stelt kunnen we ervan uitgaan dat mensen in Nederland via voedsel, contact met verpakkingen en producten zoals sprays PFAS binnenkrijgen. En alle PFAS-emissies naar de lucht en naar het water moeten terug tot nul, conform ook het doel dat het bedrijf zichzelf stelt. Er is in 2018 een tienjarenplan begonnen dat op schema loopt, zijn we op zich blij mee en waar een investering van tachtig miljoen euro mee gemoeid is. En dat is zeer belangrijk, cruciaal voor een gezonde leefomgeving voor de bewoners in onze Drechtsteden. Daarnaast stem ik in met de uiting van mijn buurman dat ook wat de ChristenUnie/SGP betreft, we in moeten zetten op samenwerken, samen op te trekken, niet de weg van het procederen maar van het constructieve gesprek met Chemours voor de aanvraag van bijvoorbeeld innovatiesubsidies die gericht zijn op verdere verduurzaming. Samen is wat ons betreft echt een sleutelwoord. De voorzitter: De heer De Boer. De heer De Boer: Ja, dank u wel voorzitter. Ik heb wel even toch een wedervraag aan mijn buurman. U zal daar vast niet werken, u doet een goed betoog in het voordeel voor Chemours als ik u zo hoor. Ja, ik heb andere ideeën daarover maar het gaat ook vooral om onze inwoners. Ja, u noemt we moeten vooral in gesprek gaan, maar dat missen we juist. Ik bedoel we zijn een keer geweest daar, maar dat is inmiddels al maanden geleden.

Als je in gesprek gaat dan zorg je ervoor, u noemt, er zijn mensen op de tribune geweest, ik heb ze niet gehoord, ik weet ook niet wie het zijn, dus maakt me even verder niet uit maar ik mis echt dat stukje interactie met elkaar, want ik denk dat we dan al veel verder waren geweest. De voorzitter: Mijnheer Droog. De heer Droog: Ik hoor wat u zegt. Vanuit Chemours zijn er allerlei initiatieven om dat gesprek wel op gang te brengen. Ik vind wel dat het waardevol is dat de juiste toon in het gesprek ook aangeslagen wordt. En ik vind dat van de kant van de gemeenteraad en

42

van de gemeente, kijk, als je dat goede gesprek wil dan moet je niet 's morgens een goed gesprek willen hebben en 's middags een procedure willen starten. De heer Van der Spoel: Voorzitter. De voorzitter: Gaat uw gang, mijnheer Van der Spoel. De heer Van der Spoel: Ja, ik hoor de heer Droog zeggen dat de juiste toon aanslaan en ik hoor u ook zeggen dat de uitstoot een stuk minder is geworden. En volgens mij hebben we ook een sessie gehad dat de uitstoot is afgenomen, maar dat dan niet wordt meegerekend dat een heel groot deel van het afval naar België wordt gebracht. Dus dat soort dingen, dat zorgt er ook wel voor dat het gesprek natuurlijk ook wel wat lastiger is als je op die manier met elkaar moet praten, terwijl er achter de schermen ook wel dat soort dingen gebeuren. Dus ik vind het ook dan weer niet heel erg gek dat mijn collega van Op Ons Eiland het gevoel heeft: ja, leuk dat gesprek aangaan, maar op een bepaalde manier komt dat niet helemaal fair over. Wat is uw reactie daarop? De heer Droog: Dat suggereert een vooronderstelling dat er geen transparantie zou zijn. En ik ben van mening dat er van de kant van Chemours die transparantie wel zoveel mogelijk betracht wordt maar dat er nog veel uitdagingen liggen die nogmaals ook gezamenlijk opgelost moeten worden.

De ChristenUnie/SGP is van mening dat alle technische mogelijkheden die er liggen en zijn dat die door het bedrijf benut worden om te komen tot een optimale, duurzaam productieproces. De voorzitter: Mijnheer Droog, de heer Den Hartog heeft, ik zit te kijken maar ik weet het antwoord al. De heer Den Hartog: Dank u voorzitter. Ja, ik heb wel een vraag aan de heer Droog als hij zegt dat hij denkt dat het bedrijf al het mogelijke doet. Want dat vind ik dan toch opvallend omdat die vraag langs is geweest tijdens het bezoek bij Chemours en toen zei het bedrijf Chemours zelf heel duidelijk dat het een afweging is met financiële economische belangen en dat sommige maatregelen wel mogelijk zijn, maar te duur zijn omdat dan producten te duur worden voor de consumenten, dus oftewel dat het een economische afweging is. En dan wil ik vooral van de heer Droog ook weten: vindt u dan ook dat economische belangen boven de gezondheid van de Dordtenaren gaat? De voorzitter: Mijnheer Droog. De heer Droog: De heer Droog vindt niet dat economische belangen boven de volksgezondheid gaan. Het veilig produceren en het gericht zijn op nul uitstoot heeft de ChristenUnie/SGP zeer hoog in het vaandel staan. Daar zijn al heel veel stappen gezet en de laatste stappen die zijn het moeilijkst, maar zullen ook gezet moeten worden. De voorzitter: Oké.

Dan ga ik door naar de heer Kolkiliç, die wilde graag zijn eerste termijn doen. De heer Kolkiliç: Voorzitter, dank u wel. Nou, ik sluit me natuurlijk ook aan bij mijn voorgangers. Ik denk dat wij het allemaal met elkaar eens zijn dat Dupont Chemours minder of, ja, op de schoonste manier moet produceren. Nou, de enige mogelijkheid die

43

hiervoor is op zich alleen maar netwerken en bij de Provinciale Staten, het landelijke, Europese Unie. Nou, het is eigenlijk nu ook het juiste moment wetende dat ze bij de Provinciale Staten met formatiegesprekken bezig zijn en binnenkort met een akkoord gaan komen. Ik hoorde de VVD-fractie dat al zeggen dat ze met gedeputeerde Frederik Zevenbergen al een gesprek hebben gehad, horen wij dit allemaal te doen eigenlijk als alle fracties die ook daar Statenleden hebben, het college zal dat op zich moeten doen. Ja, het is nu het juiste moment en anders zou het een gemis worden. En hierbij … De voorzitter: Dank u wel. En het kwam vandaag nog in het nieuws dat minister Harbers 3M gaat aanklagen. Dus dat is nog even, heeft niks met Chemours te maken. De heer De Boer, u wilde daar nog een vraag op stellen, of. De heer De Boer: Ja, ik wilde toch even een vraag stellen, u hoeft daar geen antwoord op te geven, mijnheer Droog, maar het klinkt alsof u daar ooit gewerkt heeft bij Chemours, maar dat is misschien. Ja, dat is flauw, maar ik, ja. De voorzitter: U hoort de terugkoppeling al. Dit is geen debat. De heer De Boer: Ja, maar dan is het belangenverstrengeling. Even serieus. De voorzitter: Oké. Deze laten we even passeren. De heer Van Pelt, ik heb u niet meer uw betoog af laten maken. Wilt u het doen? De heer Van Pelt: Ja, dank u wel voorzitter. Ja, ik pak toch even de draad op.

Wat mij opvalt, ik heb ook de stukken gelezen, het gaat over gezondheid en gezondheidsrisico's. Voor zover ik de stukken goed begrepen heb zijn er geen duidelijk aantoonbare gezondheidseffecten van de bodemverontreiniging, de stoffen die in de grond zitten, pardon, die worden uitgestoten. En is het dus maar de vraag of we nou heel erg op deze tour moeten om elke keer maar het gevaar voor de volksgezondheid, voor de gezondheid te blijven benadrukken terwijl er dus voor zover ik kan zien eigenlijk geen duidelijke onderbouwing is, geen duidelijke aanwijzingen zijn dat die negatieve gezondheidseffecten er zijn. In dat geval vind ik dat we ook ervoor moeten waken om mensen niet ten onrechte schrik aan te jagen. Mensen moeten adequaat geïnformeerd worden door hun overheid en niet in een soort van angstmodus worden gestopt. De voorzitter: Dat dacht ik al. Mijnheer Den Hartog. De heer Den Hartog: Ja, dank u voorzitter. Ja, ik hoor de heer Van Pelt dingen zeggen die lijnrecht ingaan tegenover wat experts hier in deze zaal in deze commissie hebben gezegd. Dus ben ik erg benieuwd van waar deze compleet andere mening vandaan komt. De voorzitter: Wacht even mijnheer Van Pelt, want ik denk dat de heer Venderbos een aanvullende vraag daarop, kunt u tegelijkertijd reageren alstublieft.

De heer Venderbos-Lambinon: Die heb ik inderdaad, want er zijn onderzoeken geweest van diverse instanties, RIVM en zo, die dus waar uitgekomen is dat bijvoorbeeld mensen

44

met een moestuin heel voorzichtig moesten zijn met het eten van producten uit de tuinen en in de straal van geloof één kilometer al helemaal niet mochten eten. Met andere woorden, als ik de heer Van Pelt volg dan zijn die onderzoeken niet goed uitgevoerd. De voorzitter: Mijnheer Van Pelt, wilt u reageren? De heer Van Pelt: Ja, ik weet niet hoe die onderzoeken zijn uitgevoerd maar ik heb zojuist gezegd dat ik in de documenten die ik heb gelezen geen harde concrete uitspraken vindt over gezondheidsschade. En dat geeft bij mij het vermoeden dat hier een enorme veiligheidsmarge in acht wordt genomen, dat we in zijn algemeenheid spreken over schadelijke of gevaarlijke stoffen terwijl ik vind dat we wel naar de realiteit moeten blijven kijken en dat we in een soort, ja, in een soort waas terecht zijn gekomen waarin we gewoon maar over gevaarlijke stoffen spreken zonder dat we dat concretiseren. Dat lijkt me niet goed. De voorzitter: Mijnheer Van Pelt, u heeft een vraag van mevrouw Lammens. Mevrouw Lammens-Oostdijk: Ja voorzitter, ik wou even aan mijnheer Van Pelt vragen: bent u ook op de hoogte dat het wel PFAS ook een invloed heeft op inentingen. Dat betekent dus als een inenting niet werkt dat kinderen dus en volwassenen behoorlijk ziek kunnen worden, ook dood aan kunnen gaan als je geen goede inenting hebt. Dus het is echt wel schadelijk.

Ik denk dat u iets beter uw huiswerk moet doen. Sorry. De voorzitter: Dat was geen vraag. Mijnheer Van Pelt, gaat u door. De heer Van Pelt: Ja, ik heb volgens mij binnen de informatie die ik had mijn huiswerk naar behoren gedaan. Als het over gezondheid gaat, als we daarop focussen, dat is natuurlijk ook van belang, dat vindt mijn partij ook, vind ik wel dat we eenzijdig focussen op een bepaald element van gezondheid. We zijn, ja, in mijn beleving obsessief gericht op bepaalde stoffen die de gezondheid zouden kunnen schaden. Maar ik denk dat gezondheid een veel breder concept is, dat je in die zin, ik heb niet bij Chemours gewerkt, dat je wel vind ik ook moet kunnen zeggen dat het bedrijf zorgt voor werkgelegenheid, mensen werken daar, ontlenen daar welbevinden aan, hun inkomen. Dat is goed voor de gezondheid en ik zeg niet dat je daarmee alle andere elementen van tafel moet vegen maar wat ik dus mis is een afgewogen beoordeling zoals ook enige tijd geleden professor Helsloot ons heeft bijgebracht, dat je een integrale benadering moet hebben … De voorzitter: Mijnheer Van Pelt, u heeft een interruptie van de heer Kolkiliç en daarna zou ik u eigenlijk willen verzoeken als u die beantwoord heeft om terug naar die politieke vragen te gaan waar we het oordeel over vormen. De heer Kolkiliç: Dank u wel voorzitter.

Een vraag richting de heer Van Pelt via u, wat vindt de heer Van Pelt dat de inwoners die rondom Chemours Dupont wonen niks uit hun tuin, of niks, ja, niets uit hun tuin mogen eten?

45

De heer Van Pelt: Ik ben bang dat ik dat dan een overbodig advies vind omdat ik nogmaals geen onderbouwing heb gezien en ik dus, dat dwingt mij om aan te nemen dat hier een enorme veiligheidsmarge in acht wordt genomen die dus niet is onderbouwd door reële concrete data en cijfers. Als het zo is dat het, als het aangetoond is dat het slecht is voor de gezondheid, dan moet daar uiteraard iets aan gedaan worden. Maar mijn punt is dus dat ik niet helder krijg hoe die gezondheidsschade er dan uitziet en dan is het wat makkelijk om in zijn algemeenheid maar op safe te spelen, better safe than sorry. De voorzitter: Ik ga nog even een vraag toestaan en dan ga ik … Mijnheer Den Hartog. Of mijnheer Kolkiliç wilde nog op uw eerste vraag doorgaan, dat heeft prioriteit. De heer Kolkiliç: Ik heb nog een vervolg, voorzitter. Dus eigenlijk zegt de heer Van Pelt hiermee dat de voorgaande zes beeldvormende commissies of de stukken die wij hebben ingezien, de rapporten die wij hebben ontvangen, dat hij die niet erkent. De voorzitter: Mijnheer Van Pelt. De heer Van Pelt: Ik ben niet bij de vorige zes bijeenkomsten geweest. Maar ja, wat mij betreft blijft dan een beetje staan wat ik zeg: als duidelijk is, als aangetoond is dat er schadelijk gezondheidseffecten zijn dan moet dat toch ook gewoon helder op papier komen en dan is dat een basis voor actie wat mij betreft.

De voorzitter: Oké, dank u wel. Mijnheer Den Hartog, u had ook een vraag. De heer Den Hartog: Ja. Eigenlijk heb ik een vraag aan u voorzitter. De voorzitter: Ja, gaat uw gang. De heer Den Hartog: Als wij de zeven sessies hebben en er komen heel veel experts langs, rapporten langs die we allemaal hebben kunnen inzien, moeten we dan op de zevende sessie nog hebben, moeten we gaan wellessen nietessen of deze rapporten wel of niet kloppen, want ik denk als je dat doet, dan kun je alles in de wereld kun je betwijfelen, want je accepteert dan niet wat er al ligt. Oftewel: moeten we hier nu gaan wellessen nietessen, of gaan we nu naar de politieke vragen? De voorzitter: Nee, dat klopt, daar ben ik met u eens. Daarom had ik de heer Van Pelt ook al gevraagd om na de debatvragen die u stelde terug te gaan naar de politieke vragen. Wat voor informatievoorziening is er wenselijk, wat zijn de mogelijkheden binnen het vergunning-, toezicht- en handhavingsstelsel? Wilt u daar aanscherpingen op of wat voor extra acties en wat doen we met het vervuilde Dordtse grondwater? Dus als u daar uw betoog op kunt houden. Als u zegt: nou, dat heb ik niet, dan geef ik de beurt door. De heer Van Pelt: Deels, mevrouw de voorzitter. Ik ben voor reële informatieverschaffing. De voorzitter: Maar dat is niet de politieke vraag. De vraag is: welke informatievoorziening is nodig en wenselijk?

46

De heer Van Pelt: Maar wat is dan de bedoeling? Welke informatieverstrekking richting wie en waarover? De voorzitter: Nou, wij hebben zes sessies gehad en ik hoop dat uw voorgangers binnen de partij u ingelicht hebben wat daar besproken is en daar kwam de politieke vraag van nu in onze oordeelsvorming: wat vinden wij als gemeente of college of raad nog meer wenselijk of nodig richting de burgers qua communicatie? De heer Van Pelt: Nou ja, ik ... De heer Katif: Voorzitter, bij interruptie, maar blijkbaar vindt mijnheer Van Pelt namelijk dat wat Chemours tot nu gedaan hebt is voldoende blijkbaar. En wij hebben hier een politieke vraag en ik tevens ook een vraag aan mijnheer Van Pelt en daar sluit ik aan bij mijnheer Den Hartog: ik vind het heel jammer dat u die sessies niet bijgewoond hebt want daar waren wel mensen die wel verstand hebben van het en ander, of dat nou GenX of dat nou PFAS. En die weten het beter dan u en ik en ik heb het vertrouwen ook in diegenen dat dat in datgene wat ze zeggen ook betrouwbaar is. Dus ik trek op geen enkel wijze geen enkel woord in twijfel en waarschijnlijk u wel. Mevrouw Boom-Vos: Nou, daar hoeft u even niet op te antwoorden.

Vooral de vraag: welke politieke vragen wilt u in uw betoog beantwoorden? Wat vindt u nodig? De heer Van Pelt: Nou, de belangrijkste vraag vind ik dan dat we zoals mijnheer Droog ook al heeft aangegeven in overleg moeten treden met Chemours op een basis van vertrouwen en niet vanuit wantrouwen. En op basis van informatie die wij hebben denken wij niet dat verdere, zeker niet dwingende actie richting het bedrijf nodig is om een reductie die in een aantal opzichten al bijna tot nul gereduceerd is nog verder terug te dringen omdat zelfs mijnheer Helsloot ook al zei: een bepaald risico is ook inherent aan leven en zeker aan onze manier van leven. Dat zullen we ook moeten kunnen aanvaarden. De voorzitter: Dank de heer Van Pelt. Dan ga ik nu naar mevrouw Van Vugt, die heeft lang zitten wachten. Mevrouw Van Vugt-Roose: Dankjewel voorzitter, ja, dank u wel. Voorzitter, in de vorige beeldvormende sessies kregen wij als gemeenteraad en als gemeente eindelijk een grote hoeveelheid aan heel veel informatie. We willen veel complimenten geven voor hoe dit dossier is opgepakt. Er is naar inzicht van onze fractie al het nodige gedaan om dit dossier hoog op de agenda te krijgen bij bestuurders en ook bij allerlei politieke lagen waar dit nodig is. Beeldvormende sessies hebben ook een bijdrage geleverd aan het kennisniveau van ons als raad.

Metingen van grondwater en vervuild water, dat zien we graag voor zover dat kan of vooral ook om dat te blijven monitoren. Als het gaat om zo schoon mogelijk produceren, ja, uiteraard zijn we daarvoor, het is bovendien ook gewoon een wettelijke plicht. Als het gaat over wensen, via alle communicatie zijn inwoners inmiddels ook beter op de hoogte gebracht. Toch zien we dus hier ook nog wel een opdracht voor ons als raad en als gemeente. Worden graag op de hoogte gehouden van ontwikkelingen die dit dossier raken. We hebben er vertrouwen in dat de ingezette koers wordt voortgezet, waarbij de

47

communicatie aan onze Dordtse inwoners prioriteit heeft en deze moet bij herhaling plaatsvinden maar ook aansluiten en afgestemd worden op de belevingswereld van onze inwoners. Dus vol vertrouwen kijken we verder. Bedankt. De voorzitter: Graag gedaan. Mijnheer Hartmeijer. De heer Hartmeijer: Ja, dank u wel. Terugkijkend op de diverse beeldvormende vergaderingen, ik denk dat het goed is geweest om ons te laten informeren vanuit diverse gebieden. Het bezoek aan het bedrijf zelf zie ik wel als een teleurstelling. Op serieuze vragen omtrent gezondheid kwam vaak een heel technisch antwoord. Ook vonden wij eigenlijk dat het RIVM in hun presentatie een aantal gevallen van kanker in met name Sliedrecht toch wel wat rooskleuriger voorstelde dan sommige cijfers leken te zien. Ik druk me voorzichtig uit. Het riep in ieder geval wel vragen op. Het onlangs verschenen rapport van de OVV, de Veiligheidsraad, overigens zeer leesbaar, bood meer duidelijkheid. Conclusie is dat de druk van buiten door politiek, door omwonenden, door media cruciaal is om verdere schadelijke uitstoot tegen te gaan. Het zal niet vanuit de industrie komen, aldus het rapport. Wat logisch is, want het zijn commerciële bedrijven gericht op winstmaximalisatie, waar zorg voor de omgeving dus niet automatisch op de eerste plaats zal staan.

Sinds 2012 is er veel verbeterd kunnen we ook lezen, maar er is wel een patroon te zien. Nieuwe soorten PFAS worden ontwikkeld, voldoen aan de dan geldende normen maar blijken achteraf toch schadelijker dan ingeschat, maar dan is het leed dus al geleden. En ook al zijn de volumes van de uitstoot inderdaad naar beneden gegaan, het blijven eeuwige chemicaliën dus met name het stapelen blijft een probleem. Druk van buiten en communicatie naar bewoners blijft dus nodig. In de brief vanuit het college wordt aangegeven dat er nauw samengewerkt zal blijven worden met andere overheden. En ik sluit me daarom ook aan bij de heer Van der Spoel en anderen die al iets over gezegd hebben wat betreft de stappen richting de EU, gelet ook op de aankondiging richting totaalverbod van PFAS. De lobby van de chemiesector is immers machtig. Dank u. De voorzitter: Dank u wel. Dan hebben we allemaal ons eerste termijn gehad en dan ga ik naar het college voor diens reactie. Mevrouw De Jonge: Ja, dank u wel voorzitter. En ik ben blij vast te stellen dat uw raad concludeert en daarmee ook weer stimulans geeft aan het college om door te gaan met de ingezette lijn die ik altijd maar de drietrapsraket noemt. We zitten, het verleden bekijken we via een rechtszaak om aansprakelijkheid en schadeloosstelling hopelijk te krijgen.

Via de vergunningen proberen we de huidige tijd tot nul te krijgen en we willen doorpakken dat we willen voorkomen dat ze nog schadelijke stoffen gebruiken, dat is onze drietrapsraket. En nou, u gaf zelf ook al aan: we doen dat in een wetenschap dat we geen bevoegd gezag zijn en dat we alles moeten inzetten wat wij kunnen. En daarom willen we vanuit het college ook zeker uw raad de complimenten geven voor uw inzet die de afgelopen jaar, jaren is geweest en ik hoop ook dat we elkaar daar steeds blijven vinden. Want ik denk alleen maar dat wij dit met z’n allen en samen kunnen gaan, hopelijk wel echt voor elkaar kunnen gaan krijgen, want ik geloof er echt wel in dat er een keer een moment moet gaan komen dat breed wordt ingezien dat dit echt niet de wens is en zeker gewoon ongewenst is, dat wij onze inwoners en ons milieu belasten met stoffen waarvan we weten dat ze eeuwig door blijven gaan. Dus die lobby en alle

48

netwerken die we hebben moeten we inzetten. Ik hoor u ook duidelijk zeggen: ja, zowel op landelijk niveau als Europees niveau. Europees niveau ben ik al eens een keer achteraangegaan van hoe werkt dat, wat gebeurt er als Dordrecht zich meldt? Nou, zo simpel is het dan niet. Maar de boodschap is wel duidelijk dat we moeten kunnen, ja, ook hier kunnen samenwerken met andere gemeenten, met onze landelijke overheid en dat we dat netwerk snel moeten gaan versterken: hoe krijgen we die boodschap vanuit Dordrecht, vanuit Nederland in Europa goed op de kaart? Dus die wil ik ook zeker samen met u oppakken. Ja, een punt wat een paar keer voorbijkwam: zet ook in op het samenwerken en gesprekken. Nou, die intentie is er echt geweest, we zijn met de vier gemeentebesturen zijn we in september al gelijk weer langs geweest bij deze bedrijven om kennis te maken, om te horen, nou, u bent er ook geweest: wat bent u aan het doen, hoe zit u erin? En nou goed, dat waren gesprekken maar als je dan vervolgens in een rechtszaak pertinent ontkenning krijgt van wat er ook maar is gebeurd, dat ze tegen de vergunningen gaan procederen die ze dan ook nog helaas winnen en daar dan ook weer inderdaad in de media nogal, ja, met enige trots uitdrukking geven, dat maakt het moeilijk. Neemt niet weg, ik vind altijd waar het kan moet je blijven praten met mensen.

Je moet het contact blijven houden, je moet kijken wat er wel gezamenlijk kan, maar vertrouwen moet je ook echt met elkaar opbouwen en dat zal ook de boodschap zijn als we weer met elkaar zitten want we hebben dat wel even in de ijskast gezet totdat we in september de uitspraak hebben van de rechtszitting. Ik vond het niet gepast om bestuurlijk intensieve gesprekken te houden als je nog met elkaar in een rechtszaak zit. Dus hopelijk weten we dan meer en kunnen we met hen ook over perspectieven gaan spreken want ook daar willen we hen zeker steeds op benadrukken dat zij als eerste en als enige eigenlijk verantwoordelijk zijn voor wat er is gebeurd, wat ze nu aan het doen zijn en hoe ze in de toekomst dit echt beter moeten maken. Ik hoor u ook zeggen: blijf de communicatie met inwoners op niveau houden. Nou, dat is altijd wel zoeken want we hebben wel contact op allerlei manieren met mensen op de Staart ook en dat doen we ook met de gemeente samen. Soms leeft het intenser dan de andere keer maar we zullen altijd op de hoogte blijven houden van wat we aan het doen zijn als gemeente. En ja, de contacten inderdaad met de provincie zijn geïntensiveerd, ook met de DCMR, daar heb ik al een keer gesproken over ook uw wens om tot andere manieren van monitoring en meten te komen, meer continu.

Dus die blijven we ook zeker inzetten om met hen te kijken: hoe kunnen we hier nog veel meer grip op gang krijgen met elkaar? Dus in die zin ben ik blij, ja, zoals u ook zegt: we gaan gewoon door, houd ons op de hoogte uiteraard, ik neem u mee in alle stappen die er volgen. Volgende week is alweer de volgende trouwens. En laten wij inderdaad elkaar blijven voeden met wat u ook allemaal opvangt om u heen want daarmee kunnen we denk ik het beste doen voor onze inwoners en voor de toekomst van onze Dordtenaren. De voorzitter: De heer Den Hartog. De heer Den Hartog: Dank u voorzitter, dank ook aan de wethouder voor dit antwoord. Ik heb nog wel een vraagje want u noemde net ook terecht contact in Europa en ook het in gesprek blijven met Chemours, wellicht dan na het hoger beroep. Wat ik me afvraag, staat daar ook het komende Europese verbod op de agenda? Want in de bijeenkomst die we met de hele raad daar hadden gehad, zei die mijnheer ronduit: nee, daar geven we, daar doen we nog niks mee. Terwijl zij natuurlijk ook niet gek zijn, dat verbod, dat gaat

49

er een keer aankomen, dan is het handiger om op te anticiperen. Gaat het gesprek daarover, sturen jullie daarop aan? Mevrouw De Jonge: Nou, die gesprekken vinden momenteel met name vanuit de gedeputeerden vanuit de provincie plaats. Dus die voed ik wel met: heb het daar ook over. De keren dat ik met ze gesproken hebben zijn beperkt hoor, ben ik heel reëel in, maar wat ik nog wel merk is, er is natuurlijk ook ondertussen een enorme lobby vanuit de chemische industrie in Europa bezig en er is nog niet een volle overtuiging dat deze wet- en regelgeving ook op die manier ingevoerd zal gaan worden vanuit Europa. Dus dat totaalverbod, daar geloven zij minder in dan dat wij willen, vrees ik. De voorzitter: Nog even een verdiepende vraag, want dit ... De heer Den Hartog: Ja, eigenlijk van, ja, misschien heel simpel maar je kunt toch stemmen tellen en volgens mij is er een meerderheid gewoon van de indieners dus dan snap ik niet waarom ze denken dat het er niet gaat komen. Mevrouw De Jonge: Ja, terechte constatering dus we zullen ze dat even uitleggen misschien hoe dat werkt, een democratie. De voorzitter: Kunt u misschien verdergaan met de beantwoording van de vragen? Mevrouw De Jonge: Ja, maar volgens mij was ik er eigenlijk al doorheen. Ik had nog een vraag van Partij voor de Dieren gekregen over onze eigen inkopen.

Vind ik een hele lastige, die zal ik sowieso even mee terug moeten nemen want, ja kijk, in principe vinden wij dat natuurlijk heel belangrijk, maar we kennen het grote probleem van hoe komen we erachter bij alles wat we inkopen waar het in zit? En nou heeft de consument inmiddels wel een pagina waar je even kan Googelen, maar ik vrees dat we dat in de bedrijvenwereld nog niet hebben, maar ik neem hem even mee naar inkopen of ze in ieder geval kunnen aangeven op welke manier daar nu, ja, over nagedacht wordt of naar gekeken wordt. De heer Venderbos-Lambinon: Nou, dank voor de reactie en we wachten het antwoord af. De voorzitter: Oké mevrouw De Jonge, ik had nog wel twee vragen op mijn lijstje staan. GroenLinks stelde een vraag over de OVV-rapport. Ik weet even niet meer de exacte vragen, wilt u die even herhalen? De heer Den Hartog: Ja, natuurlijk. OVV doet een aantal aanbevelingen zowel voor de overheden als ook voor Chemours en ik riep het college op om, nou ja, om die eigenlijk over te nemen om daarmee aan de slag te gaan. En dat was onder andere natuurlijk niet alleen maar op het procedurele van voldoe je aan de vergunningsverplichtingen, maar ook het maatschappelijke verantwoordelijkheid deel. Mevrouw De Jonge: Ja voorzitter, ja, we hebben daar inderdaad in onze brief ook een reactie opgegeven.

Kijk, het rapport stipt dit terecht aan, ik denk wel dat we mogen constateren dat de provincie, het werd ook door een van u gezegd, echt wel slagen heeft gemaakt in hoe streng ze willen zijn. Dus ik denk dat het rapport gelijk heeft als je kijkt

50

naar het verleden, ik heb er wel vertrouwen in dat de provincie echt wel nu doet wat wij ook heel graag willen dat ze doen, namelijk gewoon streng zijn. Alleen helaas, ze krijgen geen gelijk van een andere macht in ons systeem. Ja, ook hiervoor geldt: ja, Chemours kan het rapport lezen, heeft daar ook een enorm mooie reactie op gegeven, met vol vertrouwen gaan zij natuurlijk aan de slag met dit rapport heb ik gelezen, maar ook daar zullen we ze wel aan herinneren als we weer met ze aan tafel zitten. De heer Den Hartog: Stelt u dan vooral ook de vraag wat maatschappelijke betrokkenheid betekent voor Chemours, want dat is mij niet altijd duidelijk. De voorzitter: Oké. En ik kreeg, ik hoorde bij CDA en VVD het verzoek of wat, hoe u er tegenaan staat als college voor permanente meetapparatuur of metingen in de rivier. Mevrouw De Jonge: Ja voorzitter, ik dacht dat ik die beantwoord had, dit willen wij ook graag. Wij, nou ja, ook daarvoor geldt dat Chemours nu eigenlijk als eerstverantwoordelijke ook dat zelf zou moeten willen. Maar met de DCMR via de provincie wil ik daar ook echt gesprek over gaan hoe zij kijken vanaf nu naar de toekomst van monitoring en meten. De voorzitter: Excuses, dan heb ik niet goed opgelet.

Ik, even vraagje, is het voor jullie tweede termijn of verdiepende vragen? Aanvullend, ja nee, het is meer voor mijn … De heer De Boer: Ik heb wel een opmerking, Op Ons Eiland sluit ons geheel aan bij de twee vorige spreeksters. De voorzitter: Qua meetapparatuur bedoelt u, ja. Mijnheer Van der Spoel. De heer Van der Spoel: Ja, alleen als er even geen tweede termijn is voor anderen want dan wil ik nog even iets kort zeggen maar dat is vooral gericht aan de heer De Boer. Want ik riep net nadat hij zei dat, de vraag stelde aan de heer Droog of die bij Dupont had gewerkt, riep ik heel hard: flauw. Maar met terugwerkende kracht, ik heb wat onderzoek gedaan, terechte opmerking. De voorzitter: Oké, dan kijk ik even iedereen aan of dat … De heer Van Pelt. De heer Van Pelt: Wat bedoelt mijnheer Van der Spoel hier nou eigenlijk mee? Moeten we misschien maar concreet worden. De heer Van der Spoel: Nou, hij vroeg aan de heer Droog of de heer Droog daar had gewerkt, naar aanleiding van zijn pleidooi en dat vond ik heel erg flauw maar toen wist ik nog niet dat die Droog daar 27,5 jaar had gewerkt, tot twee maanden geleden. Dus ik vond het eigenlijk een hele terechte opmerking. De voorzitter: Nou gaan we even in het persoonlijke dus ik hou even op. Dat is niet de bedoeling.

Dus dat wordt niet, want we doen het altijd op de bal spelen en niet op de man was onze afspraak binnen de raad en dat hou ik even zo. Ik, tenzij er ergens een excuses of een vriendschappelijk gebaar is, anders stop ik ermee.

51

De heer De Boer: Nee, absoluut een vriendelijk gebaar. Kijk want in die zin moeten we het niet persoonlijk maken, alleen wat ik wel belangrijk vind is als je zelf zeg maar even werkzaam bent in bepaald onderwerp dan moet je denk ik daar zelf niet gaan zitten. Maar dat is even mijn persoonlijke mening. De voorzitter: Dat vind ik geen vriendelijk gebaar. De heer Droog vertegenwoordigt hier de stem van ChristenUnie/SGP dus en niet van zichzelf, dus dat vind ik niet een vriendelijke … Ik stop hiermee. Zijn er nog mensen die behoefte hebben aan een tweede termijn? Volgens mij is alles best wel duidelijk. Als ik het even ga samenvatten hoorde ik dat wij, dat een oproep tot een EU-lobby is, meerdere partijen, redelijk breed gedragen. Wethouder zei: dat is redelijk moeilijk maar misschien kan ik dat via, dat was even mijn interpretatie, corrigeer me als ik het goed heb, via de regering doen. Dat is een wens die ik hoorde qua politieke vraag. Schoon produceren hoorde ik ook in grote meerderheid. Permanente meetapparatuur of metingen kijken of dat die mogelijk zijn heeft de wethouder op geantwoord. Oproep aan alle fracties met een landelijke partij om hun landelijke connecties in te zetten om daar de lobby te doen en ik hoorde het verzoek om terugkoppeling als in september het juridisch uitspraak is om dan in oktober nog een keer terug te komen.

Ik hoorde meerdere partijen om communicatie met Chemours praten en dan vooral ook constructief. Die, ja, ik hoorde hem toch en ik hou hem positief, toch? En dat is volgens mij het belangrijkste wat wij in ons oordeel hebben gevormd. En ik kijk even rond, is het handig, houden we het hierbij of zeggen wij in oktober doen wij deze uitspraken van ons oordeel nog even langslopen, dan is de terugkoppeling van de juridische procedure geweest en doen we dan weer even pas op de plaats: hoe gaan wij hiermee verder als raad. Mevrouw Lammens-Oostdijk: Voorzitter, dat lijkt me een heel goed plan. De voorzitter: Is daar behoefte aan om in oktober nog even te kijken naar de juridische terugkoppeling en onze intenties om onze landelijke partijen in te zetten, hoe gaat het met de EU-lobby? Hoe gaat het met de communicatie? Nou, daar weten we eigenlijk dat dat even stopgezet is. We weten misschien even wat meer over metingen of dat daar wat over is. En nou, schoon produceren blijft bovenaan staan. Kan ik dit als conclusie opschrijven? Zijn daar nog aanvullingen? Ik zie mijnheer Van der Spoel heel indringend kijken. Bent u aan het denken of wilt u iets … De heer Van der Spoel: Ja, dat is mijn denk blik. Ja, oktober is vrij rap toch, het is al na zomervakantie tussen. De voorzitter: Ja, mag ook later.

De heer Katif: In september is een uitspraak, dan kun je gewoon zeggen daarna … Dan hou je gewoon een beetje de boel in de gaten, zou ik zeggen, als raad. De voorzitter: Nou, ik kijk ook heel even de ambtelijke ondersteuning aan, wat of de wethouder. Wat zouden jullie adviseren? Mevrouw De Jonge: Nou sterker, we hebben volgende week met u een commissie gepland en dan kunnen we misschien verder met elkaar spreken over een en ander.

52

De voorzitter: Dat klopt, volgende week staat er weer een nieuwe ronde. Laten we dit zo afspreken? Nou, dat is mooi. Dan ga ik hierbij deze vergadering conclu… De griffie wil even. Mevrouw Vermeulen: Misschien, dan kunnen we gelijk inplannen uurtje op de agenda misschien. De voorzitter: In oktober een uurtje. Oké. Mevrouw Van Vugt wil nog wat toevoegen. Mevrouw Van Vugt-Roose: Ja, dank u wel voorzitter. Het gaat me even niet meer om de inhoud maar ik wil even uitspreken dat ik het fijn vond dat u ingreep op het moment dat het hier niet meer op de bal werd gespeeld, maar op de persoon. Dank u wel. De voorzitter: Oké, dan verklaar ik nu deze commissie voor gesloten. Complimenten voor … Aldus vastgesteld in de raadsvergadering van …… 2023.

De griffier,

De voorzitter,

A.E.T. Wepster

A.W. Kolff

53