2.5 2023.04.04 Notulen Dordtse Dinsdag - Vergaderzaal 1 - concept.pdf

En ik denk dat de verhoudingen in hoeveel gevallen is een warmtenet een oplossing en waar is een andere oplossing? Daar verschillen de meningen over, maar dat zit op de 30 procent van de Nederlandse huishoudens zal waarschijnlijk op een warmtenet kunnen, sommigen zeggen daar 40 procent, sommigen zeggen 20 procent. Ik denk in Dordrecht, het heeft een beetje te maken met wat voor type huizen heb je, van welke bouwjaar of een aantal oplossingen. Maar wij zijn zeker als HVC niet van plan om alle woonhuizen in Dordrecht van een warmteaansluiting te voorzien. Het is een deeloplossing. Er zijn bij heel veel situaties ook, zeker nieuwbouwhuizen die goed geïsoleerd zijn, andere oplossingen die efficiënter zijn. Soms is het wel zo dat om in die ouwe buurten te komen moet je door die nieuwe buurten en dan kan je, als je daarachter wil komen, Waarom doe je die tussenliggende buurt dan niet ook op dat warmtenet omdat dat met name in die hoogtemperatuur die nodig is daarachter noodzakelijk is. Dan is het vaak efficiënt om toch die nieuwbouwwijk op dat warmtenet aan te sluiten, ondanks dat het verbruik maar heel beperkt en minimaal is. Maar het is zeker niet zo dat alle nieuwbouwwoningen in Dordrecht op een warmtenet zouden moeten. De voorzitter: De heer ‘…’.

De heer …: Ik heb daar een inderdaad kleine aanvulling op, juist op uw vraag, wat ons betreft, want we zien natuurlijk ook in de warmtetransitie visie dat de gemeente graag volgens mij ongeveer naar 90 procent woningen aansluit op het warmtenet in Dordrecht. Volgens mij zit HVC daar ook wel lager in zijn mensen. Maar wat ook in die transitievisie staat is dat, een aantal woningen niet, maar heel veel wijken die staan gepland ver na 2040 en dan staat er tegelijkertijd bij in die visie, dan gaan we kijken of het wel of niet lukt. Wij denken, de vraag is maar of je zoveel kan versnellen dat dat je al die woningen aan kan sluiten. Bovendien zijn dat ook woningen vaak achterin Sterrenburg, in Dubbeldam, noem het maar. De vraag is of je dat ook allemaal gaat lukken met toch woningen in vrij lage dichtheid. Dus eigenlijk zijn wij wel voorstander dat je als gemeente ook toch inzet, niet alleen op warmtenet, maar in een breed palet in de aanbieding.

61

Intussen hebben we ook een aantal voorbeelden dat het eigenlijk prima gaat met een warmtepomp, het all electric, en dat je daar ook woningen uit de jaren dertig goed mee kan verwarmen en dat je daar uiteindelijk zelfs een stuk goedkoper uit bent doordat je inderdaad geen gas meer gebruikt, alleen nog elektriciteit. In ieder geval een extra middel om op in te zetten, juist ook voor een bredere aanpak. De voorzitter: Helder, dank u wel. Ik zie, wacht even, ik zie twee vingers links van mij, of rechts van mij en één vinger links. Jullie zitten verkeerde om qua partijen. De heer Van der Meer en de heer Groenewege, jullie vragen gaan over dit onderwerp? Waar we het nu over hebben> De heer Noldus, gaat uw vraag ook over dit onderwerp? Dan ga ik gewoon het rijtje even aflopen. Heer Van de Meer, mag u eerst. De heer Van der Meer: Ik wou de heer ‘…’ vragen of hij ook nog even op mijn vraag reageert. Die hij hangt hier wel mee samen, namelijk wat voor ondersteuning? U had het zo straks over professionalisering. Waar moet ik me bij voorstellen? Hoeveel fte? Hoeveel geld is daar voor nodig in uw visie? De voorzitter: Daar kunt u concreet antwoord op geven, mijnheer ‘…’ De heer …: Niet in fte’s berekend uiteindelijk. Dat zou ik overigens wel kunnen doen.

Ik heb een jaar geleden een notitie gestuurd waar je eigenlijk de hele woningvoorraad, met name de particuliere woningvoorraad, opknipt in projectjes van pakweg honderd woningen waar je grofweg misschien wel drie keer langs moet komen, want de eerste keer doet er een bepaald percentage mee, de tweede keer doet de middengroep mee en dan heb je nog een veegpost achteraan. Wat we natuurlijk wel zien op dit moment met onze vrijwilligers dat dat op die manier niet gaat lukken. Wij kunnen niet als vrijwilligersstichting met alleen een vrijwilligersbijdrage al die projecten gaan trekken, zoveel vrijwilligers zijn er überhaupt niet. En dat betekent dat alleen al daarom professionele ondersteuning nodig is. Ja, dat zou via onze stichting kunnen, dan moeten we daadwerkelijk veranderen met onze stichting, een nieuwe vorm, dan krijgen we echt personeel. Maar goed, het gaat ons vooral dat het gebeurt. Het gaat niet om Drechtse Stromen, het gaat om Dordrecht. De voorzitter: Er zijn meerdere opties om een doel te bereiken. De heer …: In de gauwigheid in die notitie nog heel even nagekeken, dan bijvoorbeeld voor de eengezinswoning in de particuliere sector, gaat het ongeveer om 1.500 woningen gemiddeld per jaar. En de veronderstelling dat je niet gelijk op stoom bent, Dus in het midden heb je op een gegeven moment 2.500 woningen per jaar wat je moet doen.

Gedeeld door honderd, dan heb je 250 of … De voorzitter: De beantwoording is redelijk duidelijk. Gezien de tijd moeten we even door. De heer …: Stuur die notitie nog maar een keer. De voorzitter: Er wordt wederom een notitie beloofd aan tafel. Gaan we naar de vraag van de heer Groenewege.

62

De heer Groenewege: Die reactie vanuit HVC baart mij eigenlijk wel zorgen, dat maar 30 procent van de woningen eigenlijk geschikt is voor de aansluiting op een warmtenet, als ik dat goed begrijp. Want ik heb het idee dat er weinig andere warmte oplossingen broeien binnen het college en wellicht heeft iemand anders die hier aan tafel zit daar ook nog een mening over, daar ben ik dan wel benieuwd naar. Want ik heb het idee dat ons college daar dan meer op zou moeten inzetten. De heer Ten Elshof: Ik heb gezegd een schaal, dat er meningen zijn en dat gaat niet specifiek over, ik denk dat de ambitie van de gemeente Dordrecht, van het college groter is. Ik heb net het woord opgejaagd gebruikt. Ik heb het gevoel dat de gemeente Dordrecht het college graag meer snelheid wil maken. Ik voel dat als een steun in de rug, wind in de rug. Het coöperatieve, de woningencorporaties hebben behoorlijk hun hun nek uitgestoken, die hebben zich behoorlijk ingespannen om veel bezit aan te sluiten en zijn de startmotor geweest van een behoorlijke hoeveelheid warmtenet. De volgende stap, en daar verschillen wij mogelijkerwijs een beetje van mening, hoe gaan die particulieren diezelfde transitie maken? Want iedere woningbouwcorporatie gaat over veel woningen, iedere individuele woningbezitter kunnen wij niet dwingen om naar het warmtenet te gaan.

En daar, hoe snel gaat die acceptatie? Volgens mij heeft iedereen aan deze tafel aangegeven dat het alleen maar gaat als die burger, die woningbezitter, het zelf wil. En hoe snel gaat dat? En daar kunnen we heel veel stimuleren. En er zijn ook heel veel subsidieregimes in wording die woningbouwcorporaties zijn geholpen met een subsidie die specifiek voor die woningbouwcorporaties is gegeven. Er komt medio dit jaar al een subsidie voor woningbezitters. En hoe gaat die aanslaan? Gaat hij echt de duw geven die nodig is? Of wordt die aarzelend opgepakt? Dat weten we niet. Ik denk dat een financiële steun in de rug wel helpt. Maar bij zon hebben we ook gezien dat dat niet zaligmakend is. De voorzitter: Dank u wel. Ik had beloofd om eerst naar de heer Noldus te gaan. Heeft u nog een vraag? Of is die ondertussen beantwoord? De heer Noldus: Hij is grotendeels beantwoord. Het ging inderdaad over het aansluiten van individuele woningen. Ik ben wel benieuwd of HVC iets kan zeggen of er al veel vraag is en hoe HVC de komende periode is toegerust om dat te gaan ondersteunen, of dat de volledige focus ligt op groepsaansluitingen, zeg ik dan maar even voor het gemak. De heer Ten Elshof: Het nadeel van een warmtesysteem is, is dat het een collectief systeem is. Is gelijk ook het voordeel. Dus je hebt veel massa nodig, het is een volumeaanpak.

Zijn wij toegerust op individuele? Wij krijgen het laatste jaar heel veel aanvragen van individuele aansluitingen. Logischerwijs als gevolg van hoge gasprijzen. Helaas kunnen wij niet op iedere vraag positief antwoorden, als het net niet in de buurt is, is dat net niet in de buurt en is het vaak veel te duur om het net daar aan te leggen. Dus wij hebben groepen nodig, wijken nodig, wijkplannen nodig, waarbij we de gemeente ook oproepen om wijkplannen te maken, helderheid te geven aan wijken. Over tien jaar gaat het gas eruit en over tien jaar moet een alternatief hebben. Wij zorgen voor een infrastructuur die warmte zal geven, als u individueel van dat warmtenet geen gebruik wil maken, even goede vrienden. Maar over tien jaar gaat wel het gas eruit. Dat is onderdeel van het wijkenplan. Dus wij roepen de gemeente op, een vraag van mijnheer

63

Van der Meer, wat kan de gemeente doen? Heldere wijkplannen maken waar op lange termijn duidelijk wordt gemaakt aan de burgers wat voor hun wijk de oplossing is, maar ze wel de tijd geven om naartoe te groeien. Als het te dichtbij is, dan zet je voor ze voor een fait accompli. De voorzitter: Dank u wel. U vraag is zo wel beantwoord? U mag nog één klein verdiepende vraag stellen. Want ik had nog een andere beurt beloofd. De heer Noldus: Op dit moment kunnen dus individuele woningeigenaren in bepaalde gebieden wel aansluiten? De heer Ten Elshof: Het kan wel, het gebeurt heel weinig. We hebben in Sliedrecht is daar zelfs een hele subsidie geweest en dan gaan wij heel actief de wijk in en dan krijgen we tien aansluitingen. En daar stop je heel veel geld in. De voorzitter: Het kan wel. Dank u wel. De heer Ouwehand, u moest een tijdje wachten, dank u wel daarvoor, gaat uw gang. De heer Ouwehand: De discussie is volgens mij heel boeiend. Ik wilde terugkomen op die mevrouw, over eigenlijk de sociale kant van de energietransitie. De voorzitter: Dat is mevrouw Stolk. De heer Ouwehand: Mevrouw Stolk. In het rapport van PBL is een behoorlijke passage gewijd aan de vraag die u stelde.

En daar is eigenlijk gezegd de diversiteit van de burgers moet als uitgangspunt gekozen worden, omdat je anders gewoon te veel vanuit één richting denkt en daardoor ook heel veel weerstand ontstaat in de samenleving. Het tweede is als voorbeeld, als je gaat kijken naar de energiesubsidiewijzer, dan kan je kijken welke regelingen er zijn in Dordrecht. Ik heb het net gedaan. Voor huurders nul, voor VvE’s een stuk of vier en voor woningeigenaren een stuk of acht. Dus dan zie je al hoe scheef die energietransitie is. En als je dan ook realiseert dat de woningbouwcorporaties niet altijd vooruitstrevend zijn om huizen comfortabel te maken door betere energiebesparing et cetera, ligt hier een waanzinnige opgave. En als we die mensen niet meekrijgen in die transitie op een goede manier, dan gaat het ook effect hebben op de totale transitie. Want we moeten zoveel mogelijk alle burgers van Dordrecht in dit verhaal meenemen. Dus mijn aanbeveling naar de gemeenteraad is, kijk nog eens een keer kritisch naar de huurders in deze gemeente en wat je hier aan kleine dingen kan doen. De gemeente Leiden bijvoorbeeld heeft ook voor huurders een aantal jaren een vorm van een duurzaamheidsleiding gehad en ook subsidie voor kleine aanpassingen in de woningen.

En daar was ook met bijvoorbeeld Leidse Sleutels, maar andere die grote woningcorporaties … De voorzitter: De heer ‘…’ wil reageren dat mag van mij tussendoor. De heer …: Wat dat betreft kunnen we, het is niet echt een subsidieregeling, maar wat intussen wel is, het is eigenlijk in de Drechtse Stromen ooit begonnen dat wij inderdaad daadwerkelijk met huurders overleggen of we kleine dingen konden brengen. Op een gegeven moment ook met vrijwilligers was dat toch moeilijk te realiseren. Bij ons is op een gegeven moment de aanpak voor energiearmoede, twee jaar geleden in coronatijd

64

is dat ontstaan. Dat heeft geresulteerd intussen in een zelfstandige energiehulp punt nl. En wat juist ook door de gemeente geheel wordt betaald en waar mensen op de bakfiets langskomen om juist de kleine dingen aan te brengen en mensen daadwerkelijk te adviseren hoe ze direct, dus juist huurders, hun energielasten omlaag kunnen brengen. Tochtstripjes, weet ik veel, maar ook adviezen hoe ze met de cv omgaan, temperatuur wat lager zetten, eventueel gordijnen dicht ’s avonds, dat soort dingen. De voorzitter: Naar de mensen toe hoor ik. De heer …: Naar de mensen toe en dat werkt ook heel goed. Het stroomt met aanvragen binnen, dus ze kunnen het ook nauwelijks aan. Er komen steeds meer energiehulpen op de bakfiets De voorzitter: Helder, dank u wel. Even omwille van de tijd ga ik even de commissie rondkijken. Want vanavond was dit een beeldvormende sessie over het raadsvoorstel. Energietransitie. Is er behoefte aan nog meer beeldvorming? Of is er vanavond genoeg informatie opgehaald om hier een oordeel over te vormen? Als eerste vraag? Ik zie geknik, is er geen commissie die daar iets over wil zeggen? De heer Groenewege. De heer Groenewege: Ik heb het niet helemaal scherp. Maar ik dacht dat er ook nog parallel een technische vragenronde was.

Wat daar de voortgang? De voorzitter: Vorige week is er een presentatie geweest over dit onderwerp, over het wetsvoorstel en uit die beeldvormende sessie is gekomen we willen graag technische vragen stellen. Die zijn gesteld en die zijn vandaag beantwoord en toegevoegd aan de stukken. Die kunt u lezen. De heer Noldus. De heer Noldus: Dan kom ik op het punt dat ik eigenlijk had. U gaf aan het begin van de vergadering aan dat de vragen zijn beantwoord. Ik zie nu twee vragen beantwoord, althans die kan ik terugvinden. Er zijn best wel wat meer vragen gesteld. Dus de vraag of de aanvullende vragen dan nog komen. De voorzitter: Even een oproep om de rest van de vraag ook beantwoord naar de raadsen commissieleden toe te sturen. De heer Wringer wil daarop reageren. Gaat uw gang. De heer Wringer: Na deze avond zijn er misschien wel extra nieuwe technische vragen op komen borrelen. Dus die willen we ook nog even stellen. De voorzitter: Er wordt een voorstel gedaan om nog meer technische vragen te stellen. Mevrouw Stolk. Mevrouw Stolk: Zijn er al woningcorporaties uitgenodigd. Want ik ben vanavond heel erg getriggerd door de manier van, ik zit u nu aan te kijken, maar u bent van … De voorzitter: Mevrouw Stolk, er zijn een hele hoop partijen uitgenodigd, volgens mij zaten er ook wat wooncorporaties tussen. Laurette zegt ja. Klopt, ik spreek de waarheid gelukkig.

En ik wil wel commissieleden even meegeven, dit onderwerp is natuurlijk superbelangrijk en heel erg breed. Maar hier gaat het even over het raadsvoorstel, willen

65

we dat nog meer beeldvormend, of kan dat naar de oordeelsvorming? De heer Van der Meer. De heer Van der Meer: Het gaat over een startnotitie voor de periode waar we nu inzetten, voor deze raadsperiode. We gaan het nog hebben over de bredere startnotitie Klimaatneutraal 2040. Daar zal veel meer discussie nog over nodig zijn. Dus ik denk dat we op zich informatie genoeg hebben en wel de politieke vraag moeten stellen. En voor mij zou een belangrijke politieke vraag zijn, zetten we met de stappen die we nu gaan zetten, al dan niet na aanscherping van de doorstartnotitie, doen we dan genoeg om op stoom te zijn voor 2030-2040? De voorzitter: Dus dit raadsvoorstel oordeelsvormend bespreken met de politieke vraag eigenlijk, doen we hiermee genoeg? En de heer Van der Meer merkt inderdaad heel slim op, dit onderwerp komt vaker voorbij en dat is ook gelijk aan de organisatie hier aan tafel die heel erg betrokken zijn, u zult nog vaker gehoord worden waarschijnlijk. Maar even voor de commissie, een oordeelsvormende sessie met de politieke vraag over dit raadsvoorstel, doen we zo genoeg? Hessel heeft het mooier geformuleerd op zijn blaadje, wel hoor. Ik zie, toch wel de heer Groenewegen.

De heer Groenewege: Ik ben het daar wel mee eens. Maar ik denk dat we ook wat specificiteit kunnen toevoegen, door bijvoorbeeld specifiek de vraag te stellen, moeten we meer windenergie realiseren op het eiland van Dordrecht? En moeten we het college aansporen om meer warmteoplossingen te stimuleren dan alleen het warmtenet? De voorzitter: Oké, dat valt inderdaad onder de pijlers, dat klopt. Met toevoeging van de heer Groenewege, kan de commissie instemmen? Ik hoor geen nee, dus dat beschouw ik als een ja. Dus ik trekt de conclusie dat dit raadsvoorstel oordeelsvormend besproken gaat worden met de politieke vraag die de heer Van der Meer noemt en de toevoeging van de heer Groenewege. En er is inderdaad een gaatje in de agenda daarvoor op 18 april, dus dat is al hartstikke vlot. Dan rest mij alleen nog om de organisaties heel erg te bedanken. U heeft u goed laten horen vanavond. Het was een helder verhaal, het was ook echt bruikbaar, heb ik gemerkt. Dus bedankt daarvoor. We gaan u zeker nog een keertje zien. Commissieleden ook bedankt voor de goede vraagstelling en voordat we allemaal opstaan en weggaan wilde ik nog iemand heel hartelijk bedanken, want dit was de laatste vergadering van onze commissiegriffier, Hessel Boom. Dus even een klein applausje voor Hessel. Dank je wel, Hessel en veel succes met je verdere carrière. De heer Boom: Jullie bedankt, dank je wel.

De voorzitter: Fijne avond allemaal. Aldus vastgesteld in de raadsvergadering van 16 mei 2023.

De griffier,

De voorzitter,

66

A.E.T. Wepster

A.W. Kolff

67