2.4 2026.07.07 Notulen Dordtse Dinsdag - Vergaderzaal 3 - concept.pdf

VERSLAG VAN DE OPENBARE VERGADERING VAN DE GEMEENTE DORDRECHT - DORDTSE DINSDAG D.D. 7 JULI 2027 Vergaderzaal 3 1. Agendacommissie 2. Vaststellen Perspectiefnota 2027 Voorzitter: De heer Den Hartog Raadsgriffier: Mevrouw Bronsveld Verslag: NotuBiz Aanwezig: Dhr. Aarden (Partij voor de Dieren) Dhr. Van Aarle (CDA) Dhr. Cobben (Forum voor Democratie) Dhr. Dangerman (D66) Dhr. De Feijter (ChristenUnie/SGP) Dhr. Den Heijer (VVD) Dhr. Katif (Beter voor Dordt) Mevr. Lammens-Oostdijk (VVD) Mevr. Minnebreuker (VSP Dordrecht) Dhr. Rudoj (Op Ons Eiland) Dhr. Safranti (DENK) Dhr. In ’t Veld (VSP Dordrecht) Dhr. Visser (GroenLinks-PvdA) Portefeuillehouders: wethouder M.P.P.M. Merx, wethouder A.K. Oldenwening De voorzitter: Welkom allemaal, meteen maar de tweede bel, ten teken dat we beginnen. Ik kijk eerst even rond of het quorum bereikt is. Dat is er. Dan kunnen we starten. Ik open hierbij de oordeelsvormende commissievergadering over de perspectiefnota 2027. En dan specifiek in dit geval, dit uur, het begrotingsprogramma Levendig, Leefbaar en Veilig Dordrecht. Ik heet van harte welkom uiteraard alle raads- en commissieleden, de vertegenwoordigers van het college. U begrijpt dat met drie gelijktijdige behandelingen de wethouders niet overal tegelijk kunnen zijn. Was het maar zo’n feest. Vandaar ziet u dat we twee wethouders aan tafel hebben.

Eventuele ambtelijke ondersteuning zie ik nog niet, maar het bordje achter de ambtelijke ondersteuning is dan de griffie. Uiteraard heet ik ook welkom iedereen op de publieke tribune. Dan kan straks de wave ingezet worden. En natuurlijk al die drommen mensen die thuis vol verwachting naar deze commissievergadering kijken, iedereen hartelijk welkom. Voor het verslag vraag ik de aanwezigen aan tafel even hun naam en functie te noemen. Volgens goed gebruik begin ik linksom. De heer Merx: Marc Merx, wethouder. Mevrouw Oldenwening: Dineke Oldenwening, wethouder. 1 De heer Dangerman: Xander Dangerman, D66. De heer Van Aarle: Sander van Aarle, CDA. De heer Aarden: Tristan Aarden, Partij voor de Dieren. De heer Rudoj: Alexander Rudoj, Op Ons Eiland. De heer De Feijter: Bart de Feijter, ChristenUnie/SGP. De heer Cobben: Servaas Cobben, Forum voor Democratie. Mevrouw Minnebreuker: Anneke Minnebreuker, VSP Dordrecht. De heer In ’t Veld: Richard in ’t Veld, VSP. De heer Den Heijer: Rolin den Heijer, Dordtse VVD. Mevrouw Lammens-Oostdijk: Jeanine Lammens, Dordtse VVD. De heer Safranti: Mehmet Safranti, DENK Dordrecht. De heer Katif: Jacques Katif, Beter voor Dordt. De heer Visser: Lennart Visser, GroenLinks-Partij van de Arbeid. Mevrouw Bronsveld: Corine Bronsveld, commissiegriffier. De voorzitter: Mijn naam is Paul den Hartog, ik ben vanavond uw voorzitter.

De aanleiding, op 23 juni hebben alle fracties hun algemene beschouwing op de perspectiefnota gehouden en zijn diverse moties al ingediend. Het college heeft toen ook een eerste reactie hierop gegeven. De afgelopen dagen zijn nog aangepaste moties en ook nieuwe moties aangeleverd bij de griffie. Het is een belangrijk punt om even te onthouden dat we vanavond weliswaar alle moties bespreken in oordeelsvormende zin. U mag hierover het politieke debat met elkaar voeren. Na die termijn zal het college reageren. Omdat we maar 1 uur beschikbaar hebben en het college al op 24 juni heeft gereageerd op de toen al ingediende moties, is het verzoek aan de commissie en ook het college om zich vanavond te focussen en te beperken tot de aangepaste en de nieuwe moties. Die moties zijn in kleur denk ik duidelijk onderscheidbaar. De behandeling van de perspectiefnota wordt dan afgerond in de raad van 14 juli. Dan wordt er gestemd over de moties. Het zal krap in de tijd worden. We hebben maar 1 uurtje. Tot 20.15 uur wil ik eigenlijk de tijd geven voor alle partijen, waarna we nog een kwartier over hebben voor een reactie van de wethouders en eventueel daar weer reacties op. We gaan zien hoe het loopt. De te bespreken moties staan in het systeem natuurlijk. M2 en M16 waren al ingediend. M4a, 8a en eentje zonder nummer over Keti Koti zijn de aangepaste of nieuwe moties.

De bedoeling is dat alle partijen het woord voeren. Ik was van plan om het rondje af te gaan. Zag ik al een vraag, de heer Safranti? 2 De heer Safranti: Dank u wel, voorzitter. Voorzitter, ik heb u twee keer horen zeggen dat we een uur hebben. Klopt dat? Volgens de lijst zitten we hier tot 21.30 uur. De voorzitter: Dat klopt, er zijn alleen twee verschillende vergaderingen achter elkaar van ieder een uur. Er komt straks een ander programma van 20.30 uur tot 21.30 uur. Qua volgorde wil ik in ieder geval wel de indieners van de moties als eerste het woord geven, maar iedereen komt aan bod. Nogmaals, doe de inleiding op uw motie binnen uw woordvoering om het kort en bondig te houden. Dan ga ik gewoon het rijtje af. De eerste die dan besproken wordt, is M4a, Geef onze monumenten in Biesbosch de aandacht die ze verdienen. Die is ingediend door Beter voor Dordt. Wilt u uw gehele woordvoering doen inclusief uw toelichting? De heer Katif: Voorzitter, ik zal het heel beperkt houden tot één motie. Ik hoop dat u mij de tijd daarvoor geeft, want het ligt mij ontzettend aan het hart. Ik zal het even doen. Voorzitter, sommige gebeurtenissen raken niet alleen aan regels, maar aan de kern van onze beschaving. Aan hoe wij omgaan met mensen die er niet meer zijn en met nabestaanden die op ons moeten kunnen vertrouwen. De onderzoeken van TwynstraGudde laten een onthutsend beeld zien.

Zonder toestemming zijn … De voorzitter: Sorry, puntje van orde. Ik begrijp waar u het over heeft, alleen die motie is niet in deze commissie aan orde. De heer Katif: Voorzitter, dit is M4a? De voorzitter: M4a hebben we nu. De heer Katif: M2. De voorzitter: Nee, M4a. Ik heb zonet uitgelegd: de reeds ingediende moties waar het college al een reactie op heeft gegeven, zijn niet nu opnieuw ter bespreking. We doen de aangepaste en de nieuwe moties. De heer Katif: In het tweede blok? De heer Merx: In het tweede blok. De voorzitter: Ja. De heer Katif: Sorry, voorzitter. Voorzitter, dan ga ik gelijk even naar de digitale onafhankelijkheid. Wij zouden graag even wat breder … Deze is er toch ook bij of niet? De heer Merx: Nee. De heer Katif: Ook niet. De voorzitter: Het gaat echt om motie M4a. Als u geen … De heer Katif: Ik heb hem. Voorzitter, hij is aangepast conform datgene wat de wethouder heeft aangegeven. Vindt u het goed? 3 De voorzitter: Ik vind het prima. U gaat zelf over uw over uw woorden natuurlijk. Ik had ook gezegd, het ging niet alleen maar om het toelichten van de eigen motie. Wellicht dat u de woordvoering die u heeft voorbereid ook wilt doen? Of misschien wilt u dat achterwege laten? De heer Katif: Ik had nog even een aanvulling op M2. Ik neem aan dat dat M2 in de eerste termijn wel het geval is.? De voorzitter: M2 staat erop. Dat is al een reeds ingediende motie.

Als u het heel beknopt wilt houden, kunt u er wat over zeggen, maar het is eigenlijk niet de bedoeling dat we die nu nog bespreken. De heer Katif: Voorzitter, gezien het feit dat … Het college heeft in het nieuwe toerismebeleid in het derde en het vierde kwartaal iets aangeboden aan de raad. Wij zullen deze motie daarom op een technisch punt aanpassen, zodat eventuele herzieningen van de verordening logiesheffing gelijk kunnen oplopen met de behandeling van een nieuw toerismebeleid. Daarmee kan de raad beide onderwerpen in samenhang beoordelen. Tot zover. De voorzitter: Dank u wel. Dat is ook meteen uw woordvoering? De heer Katif: Ja. De voorzitter: Dank u wel. Dan ga ik over naar de fractie van GroenLinks-PvdA, die een motie heeft ingediend: Keti Koti in de Canon van Dordrecht. De heer Visser: Dank u wel, voorzitter. We zijn als Nederland nog niet zo heel recent begonnen met recht doen aan het verleden. Daar hoort ook bij dat we stappen zetten in het erkennen van ons aandeel in het slavernijverleden en ons koloniale verleden. Destijds onze premier Rutte heeft daar zijn excuses voor aangeboden, ook de koning. Ook destijds onze burgemeester Kolff in zijn rol als burgervader heeft de moed gehad om dat uit te spreken en ook Dordrecht daar een plek in te geven. De heer Safranti: Op initiatief van DENK Dordrecht.

De heer Visser: Op initiatief van DENK Dordrecht, hoor ik hier net naast me. Volgens mij zijn die verhalen anders, mijnheer Safranti. De heer Safranti: Wij hebben een motie ingediend. De heer Visser: Dat kan. Hoe dan ook, nu wij als Dordrecht dat verleden naar ons toe hebben getrokken en hebben gezegd: daar maken wij deel van uit en daar willen wij recht aan doen, vinden wij het als GroenLinks-Partij van de Arbeid ook belangrijk dat we dat doortrekken. Dat er na de beroemde komma geen punt komt. Dat het verdergaat. Wat ons betreft is een belangrijk onderdeel daarvan de viering van Keti Koti en de afschaffing van slavernij. Er is een heel groot gedeelte van de Dordtse samenleving dat ook nog echt genealogische banden heeft met dat verleden. Het zou zo fijn zijn om voor 4 die mensen dat te erkennen en dat we daar ook recht aan doen. Dat we dat we hen zien. Dat zij zich gezien en gehoord voelen. Daarom hebben wij deze motie ingediend, dat wij graag zouden willen dat Keti Koti en de afschaffen van het slavernijverleden worden opgenomen in de Canon van Dordrecht als deel van ons cultureel erfgoed. Lang verhaal kort, dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Ik zie al interrupties. Ik zag eerst volgens mij de heer De Feijter. De heer De Feijter: Dank u wel, voorzitter. Een vraag aan de heer Visser. Ik vind het in die zin een goed initiatief.

Terecht dat er ook aandacht wordt gevraagd voor de plaats die het slavernijverleden ook in onze stad heeft gehad. Ik vroeg me af, de Canon van Dordrecht is natuurlijk niet door de gemeente Dordrecht zelf opgesteld, maar door initiatiefnemers van Augustijnenhof. Ik vroeg me af of de heer Visser ook zelf al contact heeft gezocht met de initiatiefnemers en wat er eventueel uit dat contact is gekomen? De voorzitter: De heer Visser. De heer Visser: Dank u wel, voorzitter. Nee, dat contact heb ik zelf niet gehad. Ik had wel begrepen dat die canon periodiek aan revisie of aanpassing onderhevig is. Dat lijkt mij ook een prima geschikt. Om het eventueel, als het niet via de bijzondere procedure kan, om het zo te zeggen, via de reguliere cyclus van updaten te doen. Hopelijk is dat een bevredigend antwoord. De voorzitter: Dan zie ik de heer Dangerman. De heer Dangerman: Daar even een aanvullende vraag op. Als het vanuit het reguliere rondje gaat waarin wordt gewerkt, waar gaat puntje vier dan over? Over de financiële middelen? Waar moeten die dan naartoe? Welke extra financiële kosten komen daarbij? De voorzitter: De heer Visser. De heer Visser: Dank u wel, voorzitter. De heer Dangerman en ik zijn ook allebei deel van de auditcommissie. Ik begrijp ook dat hij een voorliefde heeft voor financiële plaatjes en financiële dekking. Bedankt voor deze vraag.

Kijk, ook deze mensen moeten ook gewoon netjes betaald worden eventueel. Het lijkt mij eigenlijk bij elke motie gepast om iets van de financiële dekking daarvoor aan te dragen? Dat heb ik op deze manier gedaan. De voorzitter: Sorry, wij zaten even met organisatorische probleempje van een piepende microfoon. Dat hebben we provisorisch opgelost. Ik hoor geen piep meer. Dat is mooi. Die hand gaat niet door. Ik denk dat we het rijtje af kunnen gaan. Dan zie ik de heer Safranti als eerstvolgende. De heer Safranti: Dank u wel, voorzitter. Even kijken, ik kan alleen aangeven dat we voor een motie … Daar was ik mee bezig. Sorry, ik moet hem er even bij pakken, voorzitter. Wij zijn voor de motie Eerlijke logies. Even kijken, M16 hebben we volgens mij medeondertekend met Op Ons Eiland. Monumenten Biesbosch van Beter voor Dordt, daar zijn wij ook voor. Het meisje van Vermeer van Beter voor Dordt zijn wij ook voor, zie ik. En Keti Koti in de Canon van Dordrecht waar mijn collega van GroenLinks-PvdA het 5 over had, daar wachten wij even reactie af van het college straks. Waarom? Omdat mijnheer De Feijter eigenlijk al een voorzet heeft gedaan. Die vraag hadden wij eigenlijk ook. Daarbij ook de vraag … Heel bijzonder dat GroenLinks-PvdA nu juist met zo'n motie aankomt, terwijl ze vier jaar terug niet mede hebben ondertekend, ondanks dat we dat hadden gevraagd.

Dat was ook eigenlijk een vraag richting GroenLinks-PvdA: waarom nu juist wel met zo'n motie aankomen, terwijl je vier terug niet heb mede hebt ingediend. Terwijl we daar toen heel duidelijk in waren om Keti Koti in Dordrecht ter sprake te brengen. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u. Ik zie dat de heer Visser wil reageren? Of niet? Het hoeft niet. Dan ga ik gewoon het rondje langs. Dan zie ik de Dordtse VVD. De heer Den Heijer steekt zijn vinger op, dus hij krijgt natuurlijk de beurt. De heer Den Heijer: Dank u wel, voorzitter. Dat wordt gewaardeerd. Wij hebben motie M2, de eerlijke logiesheffing. Enerzijds kijken we ernaar dat de grondslag van die heffing hetzelfde blijft. Dat is namelijk dat mensen gebruikmaken van voorzieningen in deze stad. Daar hebben we eerder ook bij de vorige perspectiefnota een punt overgemaakt. Tegelijkertijd betekent het inzichtelijk maken en betrekken bij het toerismebeleid ook dat Beter voor Dordt daarmee bewogen heeft richting het college. Daarmee kijken we gewoon constructief naar deze motie. Dan hebben we M16, heroverwegen de locatie van het stadsLAB. Daar kijken we helemaal niet constructief naar. Dat besluit is eigenlijk al grotendeels genomen. We hebben daar ook een heel participatietraject voor doorlopen. Tegelijkertijd zie je dat het ook raakt aan de praktijk. Heel veel mensen zwemmen daar nu al.

Dat is op dit moment gevaarlijker dan als we daar een zwembak neerleggen. Ik hoop dat Rijkswaterstaat dat ook snel gaat inzien. En daarnaast zien we de Spuihaven. Als je een beetje liefde voor je kinderen voelt dan zou ik ze daar niet willen laten zwemmen. Dan hebben we M4 over de monumenten. Die is volgens mij ook gewijzigd. Daar wachten we heel even het college af, maar in beginsel kijken we ook constructief naar die motie. Dan hebben we de motie van het meisje van Vermeer. Wij overzien nu niet wat we ons op de hals halen. Er zijn verschillende initiatieven in de stad met standbeelden, denk ook aan bijvoorbeeld Cees Buddingh en andere initiatiefnemers. Ik hoor ook graag van de indiener of daar inderdaad op dit moment ook contact over is en of we dit niet via een andere route mogelijk kunnen maken, anders dan een motie. Er zijn ook gangbare routes die bewandeld kunnen worden, ook door de initiatiefnemer. Dan hebben we tot slot: Keti Koti in de Canon van Dordrecht. Ons viel op aan de Canon van Dordrecht dat daar ruimschoots aandacht is voor het slavernijverleden van onze stad. Dat is ook terecht, zoals de heer De Feijter ook zegt: het is ook een onderdeel van onze geschiedenis. Daarmee heeft het ongeveer nu dezelfde lengte in woorden en pagina's als bijvoorbeeld de Tweede Wereldoorlog, wat natuurlijk voor heel veel inwoners van onze stad ook heel veel impact heeft gemaakt.

Wat ook door de generaties heen nog steeds zo gevoeld wordt. We voelen daarnaast ook het ongemak dat wij als overheid dit toch bij wetenschappers, historici … Ik begreep ook dat het vanuit het Augustijnenhof geïnitieerd is. Ik denk dat we daar altijd terughoudend mee om moeten gaan. En als een dergelijke revisie dan komt om dan de woorden van GroenLinks PvdA te herhalen dat dat ook vanuit de wetenschapper zelf komt en niet door de politiek geëntameerd wordt. Voor zover, voorzitter. 6 De voorzitter: U heeft een interruptie, eerst van de heer Visser en daarna nog de heer Katif. De heer Visser: Dank u wel, voorzitter. Toch even kort reagerend op de woorden van de heer Den Heijer: dit initiatief komt vanuit de wetenschap. Wij hebben als gemeente zelf deze opdracht gegeven. Er is door een aantal historici een onderzoek uitgevoerd. Dat kunt u ook in de motie lezen, het boek over Dordrecht slavernijverleden van 1572 tot nu. Ik zie niet zo goed wat de heer Den Heijer hier politiek aan vindt. De voorzitter: De heer Den Heijer. De heer Den Heijer: De heer Visser wendt een politiek instrument aan om in een canon een wijziging plaats te laten vinden die inderdaad raakt aan een onderzoek dat door wetenschappers is uitgevoerd. Ik heb uw motie eigenlijk heel secuur gelezen en destijds onderzoek ook. Dat is in de vorige periode ook verschenen.

Op basis daarvan heeft inderdaad de heer Kolff als burgemeester van Dordrecht destijds zijn excuses aangeboden. Ik ben het wel echt met de heer Visser eens dat de komma ook een vervolg verdient. Ik weet niet of een motie om een dergelijke revisie in een canon af te dwingen daar precies het vervolg op is. Ik denk juist de dialoog, elkaar opzoeken, de erkenning en ook op andere manieren. Er zijn bijvoorbeeld nu ook rondleidingen door de binnenstad. Daarin kun je zien wat waar heeft plaatsgevonden? Tegelijkertijd, laten we het ook altijd breder blijven zien. Ik vind ook bijvoorbeeld nog steeds de Stolpersteine ontzettend indrukwekkend, dat dat in de buitenruimte is. Als je ziet dat dat ook weer een onderdeel is van onze geschiedenis. We hebben ook hele mooie dingen in onze geschiedenis, laten we ook daar niet … De voorzitter: Kunt u tot een afronding komen? De heer Den Heijer: Ik wilde toch met zorgvuldigheid de vraag van de heer Visser beantwoorden, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Dan was er nog een vraag van de heer Katif. De heer Katif: Voorzitter, dat was namelijk een antwoord op de vraag van de heer Den Heijer over hoe het met het meisje van Vermeer zit. Hartstikke goed in die zin dat inmiddels wat informatie naar de wethouder is gegaan. Van daaruit gaat zal communicatie plaatsvinden naar de mensen die daarover gaan, zover ik dat heb kunnen begrijpen. Punt.

De voorzitter: Dank u wel. Ik zie geen verdere reactie. Dat was ook uw woordvoering begrijp ik. Dan ga ik het rijtje verder af. Dan zie ik mensen van de VSP. Wie gaat het woord voeren? De heer In ’t Veld. De heer In ’t Veld: Dank u wel, voorzitter. Motie M2, inderdaad, Beter voor Dordt geeft aan dat ze aan willen sluiten bij het toeristenbeleid, om dat mee te nemen. Dat lijkt ons prima. Daar kunnen we ons zeer zeker in vinden. Dat heroverwegen van de locatie van het stadsstrand, daar voelen we niks voor. Inderdaad, er liggen nu plannen en die zijn al 7 in een best vergevorderd stadium, om dat nu dan weer te gaan heroverwegen en te verplaatsen, dat lijkt ons geen goede zaak. Dan doe je afbreuk aan hetgeen je aan het opbouwen bent. De moties M4 en M8a. Op zich kunnen we ons daar wel in vinden. Het zijn sympathieke moties, maar we horen graag de reflectie van de wethouder hierop, alvorens wij een definitief standpunt hierover innemen. Keti Koti, wat ons betreft: neem het mee in het reguliere circuit en maak daar niet apart middelen en tijd voor vrij. Als het toch aangepakt, geüpdatet wordt, pak het dan in één keer mee. Dat was het. De voorzitter: Dank u wel. Ik zie geen interrupties. Dat betekent dat we het rondje verder gaan. Dan kom ik bij de fractie van Forum voor Democratie aan, de heer Cobben. De heer Cobben: Dank, voorzitter. Wij hebben de moties grotendeels bekeken.

Wat ons eigenlijk opvalt is dat de meeste moties min of meer voorbijgaan aan de kern van het probleem waar we tegenwoordig steeds meer mee te maken hebben: de financiële weerbaarheid van de gemeente. Daar gaat de perspectiefnota eigenlijk over. Die is de laatste jaren behoorlijk veranderd. Een jaar of vier geleden bevonden we ons nog in een hele comfortabele positie na de verkoop van het Eneco-aandeel. Inmiddels is er sprake van begrotingstekorten in de komende jaren. Tegelijkertijd heeft een groot deel van de Dordtse bevolking moeite om de touwtjes aan elkaar te knopen. Zelfs tweeverdieners kunnen vaak geen huis meer kopen. Wij vinden het belangrijk dat de gemeentelijke lasten niet worden verhoogd. Wij focussen ons liever daarop dan op een aantal van deze hier genoemde moties. Wij gaan ook een eigen motie daarvoor indienen. We hebben gekeken: wat kunnen we schrappen in de uitgaven, zonder dat dat gevolg heeft voor de dienstverlening aan de bewoners? Wij denken dat het heroverwegen van Stadspark XXL een uitkomst zal bieden om om te gaan met de begrotingstekorten, zonder dat de lasten verhoogd moeten worden. Daarover worden jullie de komende dagen nog geïnformeerd. Ik vind het niet nodig om nu één voor één een reactie op de moties te geven. De voorzitter: Een interruptie van de heer Katif. De heer Katif: Dank u wel, voorzitter. Ik hoor de heer Cobben praten over de stadsparken.

U zei dat u even met een of andere motie … Denk ik? Een motie wordt het. Waar moet ik aan denken? Ik wil me toch even kunnen voorbereiden, al was het alleen maar geestelijk, mijnheer Cobben. De heer Cobben: In de begroting is een reserve opgenomen van ruim 50 miljoen voor Stadspark XXL. Ik dacht 51 miljoen, doet er niet toe. Het is ongeveer 50 miljoen. Dat is een heel groot bedrag. Als we dat geld niet zouden uitgeven, dan hebben we een oplossing voor de komende begrotingstekorten zonder dat de belastingdruk voor de inwoners omhoog moet. Wij denken dat dat een goed idee is. Dat zullen we verwoorden in een tekst en die zullen we met jullie delen. De voorzitter: Even een puntje van orde. Prima dat deze vraag gesteld wordt en dat er antwoord wordt gegeven, maar het Stadspark XXL is geen onderwerp van deze commissievergadering. Ik wil me beperken tot waar deze commissievergadering wel over gaat. De heer Cobben: Het gaat over de perspectiefnota. 8 De voorzitter: De heer Cobben, was dat uw woordvoering? De heer Cobben: Deze vergadering gaat over de perspectiefnota, dus vandaar. De voorzitter: Er is de afspraak gemaakt dat we het beperken tot de voorliggende moties. Ik heb u denk ik gewoon voldoende tijd gegeven om het te zeggen. Nu wil ik het weer terugpakken naar de moties. Dan zijn we nu aangekomen bij de heer De Feijter van ChristenUnie/SGP.

De heer De Feijter: Dank u wel, voorzitter. Over motie M2, de eerlijke logiesheffing, heeft de wethouder aangekondigd dat er nog een herijking van het toeristenbeleid komt en dat het daarin wellicht ook mee kan worden genomen. Wij zijn inderdaad geneigd om daarop te wachten om het als geheel te beoordelen. Over motie M16 zijn wij dezelfde mening toegedaan als de heer Den Heijer van de Dordtse VVD. Er is een heel participatieproces geweest bij Wantij-West. Ik ben ook bij een aantal bijeenkomsten daarvan als luisteraar aanwezig geweest. Dat vond ik best een goed participatieproces. Dat mag ook wel eens gezegd worden, want dat gebeurt niet altijd. Dan is het niet passend om nu in deze fase van het proces dat nog om te buigen. Dat lijkt ons ook niet bijdragen aan de betrouwbaarheid van de overheid. Dan motie M4a. Hij is aangepast, begrijp ik. In principe komt het erfgoedbeleid eraan. Er is ook meer erfgoed in de stad dan alleen het buitengebied. Heel veel erfgoed ook wat ChristenUnie-SGP een warm hart toedraagt en waarvan we willen dat er zorgvuldig mee moet omgaan. Het budget is beperkt en daarom neigen we er hier ook naar om eerst dat erfgoedbeleid af te wachten om dat integraal te kunnen beoordelen. We zouden over deze aanpassing ook nog even de reflectie van de wethouder willen horen. Ik zie ook een vraag van de heer Katif. De voorzitter: Inderdaad, dat zie ik ook.

De heer Katif, zegt u het maar. De heer Katif: Dank u wel, voorzitter. De wethouder heeft aangegeven dat wij aanspraak kunnen maken op subsidies vanuit het Rijk schuine streep vanuit de provincie. En dat er een aantal objecten die in de polder of waar dan ook mogen zijn met dat geld zouden gefinancierd zouden kunnen worden. Daarom hebben wij namelijk de motie ook gewoon enigszins aangepast. Hij had niet alleen de hoop, maar dat heeft hij toegezegd. Hij was erg blij met ons voorstel, dus ik neem aan dat CU/SGP dat ook een warm hart toedraagt. De voorzitter: ‘…’(00:26:10) De heer De Feijter: Dat klinkt fantastisch, voorzitter. Onze monumenten en iemand anders gaat dat betalen. Dat klinkt natuurlijk heel mooi. Ik ben heel benieuwd. Vaak zijn dat natuurlijk meekoppelkansen. Dat er wel meegefinancierd wordt, maar dat er uiteindelijk natuurlijk ook nog best wat lasten voor de gemeente Dordrecht komen. Van een groot deel van het erfgoed in het buitengebied is de gemeente zelf geen eigenaar. Dat maakt het ook weer net wat complexer. Nogmaals, er is ook meer erfgoed waarvan ik me ook kan voorstellen dat er wellicht binnen dat beperkte budget andere prioriteiten zijn voor wat betreft onderhoud. Ik vind het interessant, dus ik ga even de reflectie van de wethouder afwachten. Dan komen wij inderdaad met een eindoordeel, verwacht ik.

Dan motie M8a, daarover werd geloof ik kort gezegd dat dat richting de juiste route gaat. 9 Het meisje van Vermeer? Klopt, dan hoeven we het daar denk ik niet meer over te hebben. Dan nog tot slot, Keti Koti in de Canon van Dordrecht. Ik mag het er wel over hebben. Wij denken dat dit niet de juiste route is, maar als de juiste route wordt gevolgd, dan zal dat vast op die manier beoordeeld worden. Dan de motie over Keti Koti in de Canon van Dordrecht. Zoals de heer Safranti zei, ik had inderdaad al een beetje een voorzet gegeven ook voor mezelf. Ik vind het een heel belangrijk thema. Dat is ook meermaals al benoemd. Wij hebben ook in ons eigen verkiezingsprogramma hier een hoofdstuk over opgenomen. Wij vinden ook dat de gemeente Dordrecht hier echt nog wel wat dingen in te doen heeft. We zouden onder andere scholen kunnen stimuleren om hier lessen over te geven of wellicht in de buitenruimte een permanente plek kunnen creëren als tastbare herinnering. Dit is echt gewoon een initiatief vanuit een werkgroep bij Augustijnenhof. Eigenlijk vraagt de motie niet heel veel meer dan: wethouder, ga eens in gesprek met ze. Waarvan wij dan denken, wellicht kan GroenLinks-PvdA of iemand anders ze ook gewoon zelf eens een belletje doen om dit te vragen.

Jullie gaan het waarschijnlijk wel weer een keer actualiseren, zouden jullie dit al mee kunnen nemen? Ik zou zeggen: ga eerst vooral dat gesprek samen aan. De tweesplitsing die de heer Den Heijer dan weer maakt tussen wetenschap, politiek en geschiedenis kan ik niet helemaal volgen. De heer Den Heijer zal ook als geen ander weten dat geschiedenis niet alleen louter droge wetenschap is, maar ook hartstikke politiek. Welke gebeurtenissen licht je uit en welke niet? Wij vinden het in ieder geval wel belangrijk dat het wordt uitgelicht, maar ga vooral het gesprek met die initiatiefnemers aan. Tot zover, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, de heer De Feijter. Dan is de volgende de heer Rudoj van Op Ons Eiland. De heer Rudoj: Bedankt, voorzitter. Ik zal het kort houden. Ik ben het helemaal eens met de mening van de heer Safranti over de moties. Op Ons Eiland heeft dezelfde mening over de moties als DENK Dordrecht. De voorzitter: Dat is kort, krachtig, maar ook duidelijk natuurlijk. Dank u wel. Dan schiet het qua tijd gelukkig lekker op. Laten we hopen dat het zo blijft. Dit soort dingen kun je ook te vroeg zeggen. Prijs de dag niet voor die ten einde is. De heer Aarden van de Partij voor de Dieren. De heer Aarden: Dank, voorzitter. Ik denk dat ik het ook redelijk kort kan houden. M2 zijn we voor. We steunen de richting.

Wat betreft stadsstrand sluiten we ons bij de woordvoering van de heer Den Heijer. Monumenten in de Biesbosch zijn we voor. Meisje van Vermeer, we vinden dat de adviesverplaatsing van een onafhankelijke kunstcommissie moet komen en geen politiek besluit moet zijn. Ook willen we aandacht vragen voor het feit dat er heel veel aandacht is voor kunst in de binnenstad, terwijl ook de andere wijken wel wat meer kunst mogen gebruiken wat ons betreft. Wat Keti Koti betreft sluiten wij ons aan bij de woordvoering van de heer De Feijter. Bedankt. De voorzitter: Dank u wel. Ik zie geen interrupties, dus we gaan wederom verder. De heer Van Aarle van het CDA. De heer Van Aarle: Dank u wel, voorzitter. Wij gaan gewoon kort door. Ik ga de moties even af. Wat betreft motie M2 over de logiesheffing, daarin willen wij ook gewoon afwachten wat het aan het eind van het jaar de wethouder daarover zegt bij de herijking 10 van het toerismebeleid. Dan denken we dat er een goede aanpassing komt. Motie M16 over het stadsstrand, die ontraden wij. Daar is al veel over gezegd en daar sluiten we ons bij aan. Dan hebben we de motie M4. Het is een positief idee, maar we wachten graag de reactie van de wethouder af. Dan hebben we motie M8a over het meisje van Vermeer.

Wij vroegen ons af, volgens mij kan dat ook gewoon geregeld worden via Kunst in de Openbare Ruimte? We vroegen ons af of dat wel via een motie geregeld moet worden. We wachten de antwoorden van de wethouder ook af. Over Keti Koti, daar staat ook wel iets over in het coalitieakkoord over dat we het initiatief van het vieren van Keti Koti te ondersteunen. Verder sluiten we ons aan bij wat de heer De Feijter er zojuist over gezegd heeft. De voorzitter: Dank u wel. Dan komen we nu bij de laatste fractie van D66, de heer Dangerman. Als de heer van Aarle zijn knopje nog even uit wil zetten, dan krijgen we minder gepiep. De heer Dangerman, gaat uw gang. De heer Dangerman: Ik doe ook even een rondje langs de moties. De logiesheffing vinden wij een prima motie. Inhoudelijk voelen we die ook echt wel dat daar iets eerlijkers voor komt. Alleen inderdaad wel bij het tijdspad zoals de wethouder die geschetst heeft. Ik wacht zeer graag de aanpassingen af die de heer Katif net aankondigde. Die zien wij graag tegemoet. Dan gaan wij daar erg constructief naar kijken. Over het stadsstrand is volgens mij al genoeg gezegd. Bij wie zou ik mij eens even aansluiten? De heer Den Heijer. Ik sluit me daar even bij aan. Monumenten, wij snapten niet zo goed waarom het zo’n nauwe motie was.

Het gaat alleen over monumenten in de Biesbosch, maar dan ook niet-gemeentelijke monumenten in de Biesbosch, wat het allemaal best weer bemoeilijkt. Dan heb je inderdaad ook nog binnenstedelijke monumenten, volgens mij noemde de heer De Feijter dat ook, waardoor het fonds wel een beetje een vage situatie geworden is, bij elkaar geraapt. We wachten even af wat college dan nu van de aanpassingen vindt, maar vooralsnog zijn er best wat vraagtekens vanuit onze kant. Voor het meisje van Vermeer zien we ook andere routes, zoals andere fracties ook hebben aangeven. De lijst wordt inmiddels lang, maar voor de motie over Keti Koti ga ik me ook aansluiten bij de woorden van de heer De Feijter. De voorzitter: Dank u wel. Daarmee is de eerste termijn afgelopen. We richten onze blik op de wethouders. Ik weet niet of jullie onderling duidelijk hebben wie wat gaat beantwoorden? Ik ga gewoon het rondje weer verder af. Als eerste mevrouw Oldenwening. Mevrouw Oldenwening: Dank u wel, voorzitter. Ik zal de motie M4a, M8a en de motie over Keti Koti behandelen. In die volgorde ook. De voorzitter: Gaat uw gang. Mevrouw Oldenwening: De motie over de monumenten in de Biesbosch zit niet in mijn portefeuille, maar ik voer graag het woord erover. Ik denk dat u het ook fijn vindt als ik dat heel kort doe. Ik heb er van alles over gehoord. Dank aan de indiener voor het aanpassen.

Als we kijken naar het dictum, dan staan daar twee dingen in. Het eerste omarmen wij. Daar kunnen wij prima mee uit de voeten. Het tweede ontraden wij. 11 Daarmee ontraden we de motie als geheel, maar het eerste punt vinden wij prima uit te voeren. Het tweede punt gaat echt over uitvoering en dat is niet aan ons. Dat is de reactie op deze motie. Dan is de volgende die over eerbetoon aan Dordtse kunst. Daar hebben we het natuurlijk eerder over gehad. Intussen heb ik van Beter voor Dordt een uitgebreide toelichting gekregen. Dat is fijn. Het is alleen zo, dat hoorde ik net in het rondje ook voorbijkomen, dat de motie niet de geijkte route is om voor elkaar te krijgen wat u beoogt. We hebben een proces ingericht van een adviescommissie die hiernaar kan kijken en dat is nog steeds de beste route. We willen graag dat de indieners, dan bedoel ik niet Beter voor Dordt, maar bijvoorbeeld de genoemde mijnheer Pap en De Bruin, ik hoop dat ik het goed zeg, het officieel zelf indienen via het team cultuur en dan zetten zij dat door naar het college. Sorry voor de lange route. Wij zetten het dan weer door naar de adviescommissie en dan gaat het lopen zoals het hoort. Mocht het zo zijn dat het aanleveren van de juiste informatie een uitdaging is, dan willen we ook nog wel meedenken om ervoor te zorgen dat alle relevante informatie in dat oorspronkelijke voorstel terechtkomt.

Dat is hoe we het aan kunnen vliegen. En dan heb ik nog een opmerking over de bekostiging. In de motie wordt gesproken over een regeling. Dat is niet de regeling die van kracht is daarvoor, dat is nog een sidenote. We ontraden hem, maar we zien best wel kansen voor het indienen volgens de geschetste route. Daar heb ik toevallig, niet toevallig, net met mijnheer Katif over gesproken. Ik vertrouw erop dat het zo goed komt. Dan de laatste, Keti Koti. Dank voor het indienen van de motie en nog meer dank voor het goede gesprek hier daarover. De afgelopen jaren is er eigenlijk best wel veel meer aandacht voor het slavernijverleden dan in de decennia hiervoor. Er zijn excuses geweest. Er zijn vieringen geweest, ook in Dordrecht. In de canon is gelukkig ook al aandacht voor het slavernijverleden, maar ik sla aan op wat de heer Den Heijer zei: het is een initiatief dat niet van ons als raad of college is, of van de overheid. Het is door historici opgesteld en wij zijn dan ook niet verantwoordelijk voor de inhoud van die canon. Wij zijn ook niet eindverantwoordelijk voor de vervolgversie. Ik zou me prima voor kunnen stellen dat we de historici inspireren die dat binnenkort of over een tijdje gaan voorzien, om er iets aan toe te voegen of iets te veranderen. Wij voelen ook ongemak bij de bemoeienis van ons als raad met de inhoud.

Wat je eventueel zou kunnen doen: het staat de indieners vrij om de motie een klein beetje om te vormen. Ik hoor best wel brede steun voor het gesprek met dat informatiepunt, het Augustijnen Hof. Als je de motie omvormt naar een spreekt uit-motie, dan heb je iets in handen om daarover het gesprek te voeren namens misschien een meerderheid van de raad. Dat lijkt mij de beste route. Wij ontraden het dus volgens de voorgestelde route. De voorzitter: Duidelijk, dank u wel. Ik kijk even rond. Ik zie geen reacties daarop. Dan geef ik tot slot het woord aan de heer Merx. De heer Merx: Dank u wel, voorzitter. Eigenlijk twee moties. Eentje wordt gewijzigd, de logiesheffing. Ik denk wel dat ik namens het college kan toezeggen dat als wij de logiesheffing als evaluatiepunt meenemen in het nieuwe toerismebeleid. Dat gaan we gewoon doen. Wat betreft de locatie van het stadsstrand: we kunnen eigenlijk niet wachten tot die op de locatie komt waar die nu gepland is. Zeker in deze tijd van het jaar zwemmen er dagelijks veel mensen over het Wantij. Het zou echt heel welkom zijn als daarin dat stadsstrand gelokaliseerd wordt. Het college voelt er niet heel veel voor, voelt 12 er eigenlijk helemaal niks voor om het te gaan heroverwegen.

Wel vinden wij het een interessant idee om met elkaar verder te verkennen wat er op de Spuiboulevard allemaal mogelijk is aan suppen, bootje varen, dat soort dingen. Voor zwemmen lijkt het me nog niet de meest geschikte plek, maar voor actief gebruik van die Spuiboulevard kunnen we wel wat steun voor gebruiken van de raad. Als daar veel enthousiasme over is, dan horen we dat heel graag. De voorzitter: Dank u wel. Ik kijk even of er echt mensen … Dat was de eerste termijn van de wethouders. Ik kijk nog even rond. Is er behoefte aan een tweede termijn? Ik zie geen vingers. Dat betekent dat ik concludeer dat we deze vergadering kunnen afsluiten. De opbrengst van dit debat kunt u meenemen naar volgende week, de raad van 14 juli. Dat is dan ook het moment om eventuele wijzigingen door te voeren of wellicht nieuwe moties in te dienen of in te trekken, alles is mogelijk. Ik zie toch nog een vraag. De heer Katif. De heer Katif: Het is meer eigenlijk een punt van orde of regel, hoe je het ook noemen wil. Wij zijn verwend door de griffie om aan het einde van iedere vergadering een soort A4’tje te krijgen waar alle beslissingen die genomen schuine streep de toezeggingen die we krijgen. Ik zou een beroep willen doen op de nieuwe griffier, zal ik maar zeggen … De voorzitter: Voorgedragen. De heer Katif: Voorgedragen griffier. Alvast gefeliciteerd.

Ik zou een beroep willen doen op de voorgedragen griffier om ons daarmee te verrassen, hopelijk. In de microfoon alsjeblieft, voorzitter. Dank je wel. De voorzitter: Ik zie geknik, dus dat kunt u als toezegging beschouwen. Rest mij niets anders dan te vragen of u eventueel serviesgoed zelf wilt meenemen. Wellicht zie ik u bij een volgende sessie weer. En anders veel plezier in een andere vergaderzaal. Vaststellen Perspectiefnota 2027 Voorzitter: De heer Den Hartog Raadsgriffier: Mevrouw Bronsveld Verslag: NotuBiz Aanwezig: Dhr. Aarden (Partij voor de Dieren) Dhr. Van Aarle (CDA) Dhr. Bootsman (GroenLinks-PvdA) Dhr. Cobben (Forum voor Democratie) Dhr. Dangerman (D66) Dhr. De Feijter (ChristenUnie/SGP) Dhr. Hartmeijer (SP) Dhr. De Heer (ChristenUnie/SGP) Dhr. Den Heijer (VVD) Dhr. Katif (Beter voor Dordt) Dhr. Kolkoliç (DENK) Mevr. Lammens-Oostdijk (VVD) 13 Mevr. Minnebreuker (VSP Dordrecht) Dhr. Rudoj (Op Ons Eiland) Dhr. Safranti (DENK) Dhr. Schouten (D66) Dhr. In ’t Veld (VSP Dordrecht) Dhr. Visser (GroenLinks-PvdA) Portefeuillehouders: wethouder M.P.P.M. Merx, wethouder W. van der Kruijff, wethouder A.K. Oldenwening De voorzitter: Dat was de tweede bel, dames en heren. Dan weet u het, dan gaan we beginnen. Mensen die nog binnenkomen moeten even een briefje halen bij de conciërge. Wij starten alvast.

Welkom allemaal, ik open hierbij deze oordeelsvormende commissievergadering over de perspectiefnota 2027. Alweer, maar dan nu specifiek over het begrotingsprogramma Bestuurlijk en Ondersteunend Dordrecht. Ik heet natuurlijk van harte welkom alle raads- en commissieleden, de vertegenwoordigers van het college. Ik kijk even rond of er ambtelijke ondersteuning is? Dat niet. De griffie, natuurlijk de mensen op de tribune en alle mensen thuis die dit vol aandacht volgen. Voor het verslag vraag ik u allen om even uw naam en fractie te noemen. Naar goed gebruik beginnen we linksom. De heer Merx: Marc Merx, wethouder. Mevrouw Oldenwening: Dineke Oldenwening, wethouder. De heer Van der Kruijff: Wim Van der Kruijff, wethouder. De heer Van Aarle: Sander van Aarle, CDA. De heer Aarden: Tristan Aarden, Partij voor de Dieren. De heer De Heer: Robert de Heer, ChristenUnie/SGP. De heer Hartmeijer: Raymon Hartmeijer, Socialistische Partij. De heer Kolkoliç: Masum Kolkoliç, Dordtse DENK. De heer Dangerman: Xander Dangerman, D66. Dhr. Schouten: Jelmer Schouten, D66. De heer Cobben: Servaas Cobben, Forum voor Democratie. Mevrouw Minnebreuker: Anneke Minnebreuker, VSP Dordrecht. De heer In ’t Veld: Richard in ’t Veld, VSP Dordrecht. De heer Den Heijer: Rolin den Heijer, Dordtse VVD. Mevrouw Lammens-Oostdijk: Jeanine Lammens, Dordtse VVD. 14 De heer Katif: Jacques Katif, Beter voor Dordt.

De heer Visser: Lennart Visser, GroenLinks-PvdA. De heer Bootsman: Nick Bootsman, GroenLinks-Partij van de Arbeid. Mevrouw Bronsveld: Corine Bronsveld, commissiegriffier. De voorzitter: Mijn naam is Paul den Hartog en ik ben uw voorzitter voor vanavond. Ik wil allereerst even de aanleiding voor deze commissievergadering met u delen. Op 23 juni hebben alle fracties een algemene beschouwing op de perspectiefnota gehouden. Toen zijn ook diverse moties ingediend. Het college heeft een eerste reactie hierop gegeven. De afgelopen dagen zijn er ook nog aangepaste moties en nieuwe motie aangeleverd bij de griffie. Vanavond bespreken we in principe alle moties in oordeelsvormende zin. U mag hierover het politieke debat met elkaar voeren. Interrupties zijn toegestaan na de termijn van de commissie, waarbij ik alle partijen het woord zal geven. Dan hebben we het college. Dat kan reageren in de eerste termijn. Ik mik erop om ongeveer tot 21.15 uur, drie kwartier, de partijen aan het woord te laten. Dan hebben we nog zeker een kwartier voor het college om te reageren. Eventueel is er nog wat tijd voor een tweede termijn. De vraag is om u te focussen, wellicht te beperken, tot de aangepaste en de nieuwe moties met het oog op de tijd. De behandeling van de perspectiefnota wordt uiteindelijk volgende week afgerond in de raad van 14 juli. Dan wordt er ook gestemd.

Hoe gaan we aan de slag? Ik heb het eigenlijk al gezegd. Iedereen komt aan het woord. Elke partij 1 woordvoerder. Dan de reactie van de portefeuillehouders. We hebben een aantal te bespreken moties. Ik noem ze even met de nummering: M1a, M3a en M7a. De a staat voor aangepast. Dan nog 3 nieuwe moties. Die hebben nog geen nummer gekregen, daarom noem ik ze even met naam: Tegengaan van leegstand in Dordt West van de SP, Benut langdurig leegstaand vastgoed voor maatschappelijke initiatieven en jongerenwerk van DENK en de digitale onafhankelijkheid van GroenLinks-PvdA. Ik wil u vragen om in uw woordvoering alle moties te mee te nemen. Er is dus geen aparte toelichting voor een motie. Wat ik wel doe, is de indieners van de motie als eerste het woord geven. Daarna ga ik het rijtje af. Dan kijk ik even wie er al klaar zit. Met wat ervaring van zonet wil ik als eerste het woord geven aan de heer Katif van Beter voor Dordt, omdat de eerste drie genoemde aangepaste moties allemaal van BvD zijn. De heer Katif, ben t u er klaar voor? Ik zou zeggen, ga ervoor. De heer Katif: Dank u wel, voorzitter. M3 is aangepast en die blijft ook zo. De grootste verbetering, zeg ik zelf, is dat de motie niet langer de indruk wekt dat de reserves niet meer gebruikt mogen worden, richting de wethouder financiën.

De nadruk ligt op het budgetrecht van de raad en op het amendeerbaar voorleggen van een voorgenomen reservemutatie. Hele lange zin. Ik hoop dat mensen daar uitkomen. Dat sluit veel beter aan bij wat de wethouder 23 juni aangaf over de rol van de gemeenteraad. Dank. Voorzitter, ik permitteer me om voor de motie 7a iets langer nodig te hebben. Ik dat ik de rest niet behandel. Dan begin ik even: met sommige gebeurtenissen … Voorzitter, dat heb ik in de vorige vergadering per abuis gezegd. Sommige gebeurtenissen raken niet alleen aan regels, maar ook aan de kern van onze beschaving. Aan hoe wij omgaan met mensen die er niet meer zijn en met de nabestaanden die ons moeten kunnen 15 vertrouwen. De onderzoeken van TwynstraGudde laten een onthutsend beeld zien. Zonder toestemming zijn er graven geopend. Zonder toestemming zijn er lichamen verplaatst, zonder juridische basis, zonder de raad te informeren. Vandaag weten wij niet eens meer wie de 21 overgebrachte overledenen waren. Voorzitter, laat ik helder zijn. Deze motie is niet gericht tegen de huidige wethouder. Integendeel, wethouder Merx treft geen blaam voor wat er in het verleden is gebeurd. Hij probeert nu orde te scheppen in een chaotische situatie die door anderen is veroorzaakt. Voorzitter, daarmee zijn de vragen niet beantwoord.

Wie wist wat? Wie nam de besluiten? Waarom is de raad niet geïnformeerd? En waarom konden deze handelingen jarenlang plaatsvinden? Dat het Openbaar Ministerie geen aanleiding ziet voor strafrechtelijke vervolging betekent niet dat de gemeenteraad genoegen moet nemen met onbeantwoorde bestuurlijke vragen. Onze verantwoordelijkheid is een andere, voorzitter: wij moeten de waarheid boven tafel krijgen, volledige openheid bieden aan de nabestaanden en ervoor zorgen dat dit nooit meer kan gebeuren. Daarom vragen wij vandaag om het zwaarste instrument van de raad, voorzitter, een raadsenquête met de bevoegdheid om documenten op te vragen. Betrokkenen desnoods onder ede te horen in het openbaar en in beslotenheid voor diegenen die het prijs stellen. Niet uit wraak, niet om politieke punten te scoren zeg ik met name, maar wel uit respect voor de overledenen, voor hun nabestaanden en voor het vertrouwen dat inwoners in hun gemeentebestuur moeten kunnen hebben. Daarom vragen wij vragen wij uw steun voor deze motie, voorzitter. Tot zover. De voorzitter: U heeft een interruptie van de heer Bootsman. De heer Bootsman: Dank u wel, voorzitter. Ik hoor het verhaal van de heer Katif natuurlijk aan. Ik vraag mezelf af: wat denkt de heer Katif dat een raadsenquête nog meer boven tafel gaat halen dan wat nu al in onderzoeken van TwynstraGudde boven tafel is gekomen? De voorzitter: De heer Katif.

De heer Katif: Voorzitter, om niet in een soort polemiek te belanden. Kijk, waar het om gaat, er heerst namelijk een sfeer in deze stad, waarbij heel veel mensen zeggen: dat bestuur, dat doet maar wat. Het college heeft twee onderzoeken gedaan, hartstikke leuk en aardig, maar wat doet de raad nu eigenlijk? Dat trek ik mij in ieder geval aan. Wij als Beter voor Dordt trekken ons dat aan. Als je toch even alle schijn, excusez le mot, wilt houden, zorg er in ieder geval voor dat je een raadsenquête houdt waar de raad zelf die vragen kan stellen. Waar de raad zelf ook dingen kan doen en het niet overlaat aan een onderzoeksbureau. Die verantwoordelijkheid heb je en dat probeer ik ermee te bereiken. Nogmaals, het gaat niet mij om een afrekening, want dat hebben wij hier niet. Wij hebben geen afrekencultuur. Ik zou graag willen dat we duidelijk en voorgoed klip-en- klaar kunnen zeggen: wij hebben alles gedaan wat binnen ons vermogen ligt. Een raadsenquête is daarvoor helaas een van de middelen. De voorzitter: Dank u wel. Ik zie nog twee interrupties. De eerste is de heer Dangerman van D66. 16 De heer Dangerman: Dank u wel, voorzitter. Het is geen makkelijk onderwerp, maar goed dat het op tafel ligt en dat we dit met elkaar besproken. Wij hebben het ook in de fractie goed besproken. Wat ons erg trof is wat de wethouder zei tijdens de vorige raadsvergadering.

Dat ging over als je je inleeft vanuit de nabestaanden, hoe het is om dat allemaal op te rakelen en dat hier weer tot op de bodem uit te moeten diepen. Dat het er steeds over moet gaan zonder dat dat een keer mag rusten. Hoe reflecteert de heer Katif daarop? De voorzitter: De heer Katif. De heer Katif: Voorzitter, ik kan niet anders dan het ermee eens zijn. Tegelijkertijd zegt u: we moeten het niet doen, maar ik zeg: jullie moeten het wel doen. Dan interpreteer ik het zo. Van beide kanten valt er wat te zeggen. Wij hebben een verantwoordelijkheid om dat op dit moment uitspreken. Ik hoop dat de rest daar ook gewoon begrip voor heeft. De voorzitter: Ik zie diverse vingers. Ik probeer het zo chronologisch mogelijk te doen. Dan heb ik eerst de heer De Heer. De heer De Heer: Voorzitter, dank u wel. De vraag die werd gesteld door de heer Bootsman was: wat kunnen we nog meer leren? Een van de antwoorden die de heer Katif gaf, was: we krijgen signalen uit de stad, wat doet die raad nu eigenlijk precies? Dan kom ik bijna tot de gedachte dat we dan zo'n superzwaar instrument gaan inzetten om een soort signaal af te geven aan de stad. Dat lijkt me een totaal ongepaste manier om dat instrument in te zetten. We hebben ook met elkaar als raad veel meer instrumenten. Tegelijkertijd denk ik dat het geen recht aan wat we allemaal hebben gedaan.

De afgelopen tijd is er ongelofelijk veel over geschreven, over gepubliceerd. We hebben informatie opgevraagd. We hebben erover gesproken. We gaan allemaal de stad in om dat gesprek te voeren. Zou de heer Katif daarop willen reflecteren? Is dat wel een gepast instrument met dit doel? De voorzitter: De heer Katif. De heer Katif: Voorzitter, als ik gewoon heel primair zou reageren zou ik heel onaardig kunnen zijn tegen mijnheer De Heer. Kijk, u weet net zo goed dat ik hier geen politiek probeer te bedrijven, ik probeer hier eerlijkheidshalve een verhaal te houden dat de stad op dit moment eigenlijk gijzelt, of je het wilt of niet. Er zijn ook mailtjes en appjes, mensen die zeggen: luister, wat doet dat bestuur daar? Niet dat ik mij daar iets van aantrek, in eerste instantie. Als je dat constant blijft zeggen tegen mij, dan zou ik bijna zeggen, dan ontplof ik. Ik vind het niet terecht dat u zegt: wat hebben al die onderzoeken gedaan? Die onderzoeken hebben heel veel gedaan. Die onderzoeken hebben heel veel naar boven gebracht. Om dat gewoon af te ronden voor goed en altijd, heb ik al eerder gezegd in mijn pleidooi voor de motie, dan moeten we het gewoon doen. Het zwaarste instrument. Waarom eigenlijk niet? Wat is het bezwaar dan? Wat is het bezwaar? De voorzitter: Dank u wel. Even een puntje van orde, ik heb nog twee interrupties. Daar ga ik natuurlijk ruimte voor geven.

Ik wil het voor deze motie dan bij die twee interrupties laten, gezien de tijd en dat er nog zoveel partijen aan het woord moeten 17 komen. Ik heb eerst de heer Den Heijer en straks nog de heer Hartmeijer. De heer Den Heijer, gaat uw gang. De heer Den Heijer: Laat ik vooropstellen, voorzitter, dat wij ons als eerste bij de heer Katif aansluiten dat dit schandalig is geweest en dat het echt moreel verwerpelijk is hoe destijds de afwegingen zijn gemaakt. En dat je ook elke keer schrikt als dit soort dingen voorbijkomen. Ik kan me goed voorstellen dat dat bij iedereen zo is hier in de commissie. Tegelijkertijd zit dit ook nog steeds binnen de scope die destijds in het onderzoek is gedaan, ook naar de Zuidendijk verwezen. De heer Katif heeft volgens mij nog niet helemaal een antwoord gegeven op de terechte vraag van de heer Dangerman hoe dan inderdaad die afweging gaat. De vraag is: wat doet het bestuur dan? Dan zegt de heer Katif, er zou mogelijkerwijs een onderzoek plaatsvinden achter gesloten deuren. Wat doet dat met het vertrouwen van de inwoner, als je daar dan naar kijkt? In de tweede plaats is er ook de echte oprechte afweging hoe je dan omgaat met de nabestaanden. Dat is de worsteling die we volgens mij allemaal hebben. De nabestaanden hebben aan de wethouder, aan de ambtelijke organisatie en ook aan ons aangegeven: wij zitten hier niet op te wachten.

Haal dit alsjeblieft niet weer naar boven. Het is voor ons goed zo. Laat dit geen komma zijn, maar een punt. Kan de heer Katif toch wat meer inzicht in geven hoe de afweging binnen Beter voor Dordt heeft plaatsgevonden? De voorzitter: De heer Katif. De heer Katif: Voorzitter, even nog een kleine correctie, want de heer Den Heijer is soms bekend met het omdraaien van woorden. Ik heb gezegd: in het openbaar en in beslotenheid, waar het op prijs gesteld wordt. Dat is wat ik gezegd heb. Voorzitter, dit is toch geen discussie? Als ik even antwoord geef, dat u zegt: doei? De heer Den Heijer: Nee, door wie. De heer Katif: Door wie. Excuus, dan ben ik doof aan deze kant. De heer Den Heijer: En tot ziens, au revoir. De heer Katif: Au revoir. De voorzitter: Een klein misverstand. De heer Katif: Dat kan gebeuren. Voorzitter, voor ons was het ook heel moeilijk. Kijk, we kunnen er heel luchtig over doen. Ik probeer oprecht hier over te brengen dat het voor ons ook heel moeilijk is om te zeggen: nu stoppen we ermee. Nogmaals, de signalen die bij ons binnenkomen en die binnen zijn gekomen, zijn van dien aard dat we toch dat zwaarste instrument … Ik heb geen andere reden om iets anders te zeggen. Ik wil er niet al te veel over zeggen. Misschien dat ik een-op-een met de wethouder nog een keer het een en ander bespreek. De voorzitter: Het lijkt mij duidelijk.

18 De heer Katif: Duidelijk in die zin, voorzitter, ik wil nog wel wat zeggen. De voorzitter: Ondanks dat jullie niet dezelfde mening hebben, is het in ieder geval duidelijk hoe beide partijen erin staan. Dan ga ik nog naar de laatste interruptie en die is van de heer Hartmeijer. De heer Hartmeijer: Voorzitter, het is eigenlijk meer een technisch ding. Kijk, een raadsenquête of een raadsonderzoek is iets van ons. Ik vind het een beetje lastig om dan te zeggen: wij verzoeken het college om een raadsonderzoek in te stellen. Dat is niet iets van het college. Wat vraagt de heer Katif dan precies aan het college om te doen? De voorzitter: De heer Katif. De heer Katif: Dank u wel. Dat viel me namelijk ook op. Vanmiddag kon ik het niet meer wijzigen. Ik dacht, voor de goede lezer zoals u is het opgevallen. U heeft helemaal gelijk. Wij moeten dat initiëren en niet het college. Je hebt natuurlijk een beetje geld van het college nodig, maar daar kunnen wij over beslissen. De voorzitter: Dank u wel, daarmee rond ik deze bijdrage ook af. De heer Katif was uitgesproken. Ik zou eerst de indieners het woord geven. Dan kom ik nu bij de heer Hartmeijer van de SP, omdat hij onder andere een motie heeft ingediend. Gaat uw gang. De heer Hartmeijer: Dank, voorzitter. Ik moet eventjes mijn mailbox … Daar is het. Dank, voorzitter.

Een aantal weken geleden hebben wij insprekers op bezoek gehad namens ‘Ataba’(00:57:00) een initiatiefgroep die een bijdrage wil leveren aan het begeleiden van mensen uit de islamitische gemeenschap. Zij merkt dat veel mensen uit die gemeenschap, met name jongeren, tegen bepaalde drempels en barrières aanliepen. Wat ontbreekt, is een goede locatie om deze begeleiding te kunnen waarmaken. Een van de uitgangspunten in het Nationaal Programma Dordt West is de verbetering van de sociale positie van de inwoners. Dit is een voorbeeld. Wij denken dat het goed zou zijn om via het Nationaal Programma te onderzoeken of leegstaande panden en diverse maatschappelijke initiatieven bij elkaar te brengen zijn, zodat lege gebouwen ook weer een zinvolle invulling krijgen. De voorzitter: U heeft een interruptie, twee zelfs. Eerst de heer Kolkoliç van DENK. De heer Hartmeijer: Ik had nog één zin. De voorzitter: Gaat uw gang. De heer Kolkoliç: Dank u wel, voorzitter. Ik dacht, de heer Hartmeijer zal zijn naaste zin afmaken. Voorzitter, de heer Hartmeijer benoemt specifiek een stichting in de motie bij de toelichting en een specifieke locatie. Kijk, wij dienen zelf namelijk een motie in die stadsbreed is en niet gericht is op één stichting of een religieuze organisatie, enzovoort.

Wat gaat de heer Hartmeijer richting alle andere stichtingen en organisaties zeggen die ook komen inspreken en die ook om een locatie gaan vragen? De voorzitter: De heer Hartmeijer, wat zegt u tegen hen? 19 De heer Hartmeijer: Voorzitter, kijk, ik heb dit aangedragen als een voorbeeld om het wat beeldender te maken. Natuurlijk zijn andere initiatieven hartstikke welkom om zich aan te melden wanneer zij meer ruimte zoeken. Ik heb inderdaad de motie van DENK ook gelezen, een hartstikke goede motie volgens mij. Wij zoemen eigenlijk meer in op het Nationaal Programma Dordt West, ook vanwege de eventuele financiering en de samenwerking daarmee. Daarmee is onze motie iets specifieker. De locatie Hugo van Gijnweg heb ik bijvoorbeeld ook genoemd, dat is ook een voorbeeld. Het is niet zo dat deze motie zich alleen maar daarop richt. De voorzitter: Nog een vervolgvraag van de heer Kolkoliç. De heer Kolkoliç: Voorzitter, dank u wel. Het Nationaal Programma Dordt West is natuurlijk een fantastisch programma. Ook al kun je je soms als raadslid van deze stad ervoor schamen dat wij als stad zijnde dat programma nodig hebben. Vindt u niet dat wij die middelen effectiever kunnen benutten wanneer we het traject of de mogelijkheden breder trekken dan aan één stichting een locatie gunnen die gericht is op een gemeenschap? De voorzitter: De heer Hartmeijer.

De heer Hartmeijer: Nogmaals, ik heb het aangedragen als een voorbeeld, zodat het wat duidelijker wordt, zodat beeldender wordt waar het over gaat. Natuurlijk zijn er nog veel meer veel andere organisaties, maar de motie is echt wel veel breder te lezen dan alleen op die manier. De voorzitter: Dank u wel. Dan geef ik u nu ruimte om die laatste zin af te maken. De heer Hartmeijer: De laatste zin was eigenlijk: initiatieven bijvoorbeeld voor jongeren, om die meer fysieke ruimte te bieden. Daar gaat het in de kern om. Nogmaals, de motie van DENK heb ik inderdaad gelezen. Deze is wat specifiek op Dordt West en het Nationaal Programma, omdat wij denken dat daar kansen liggen. Dat is meer de reden. De voorzitter: Dank u wel. Dat was uw woordvoering. Dan ga ik ook meteen over naar uw buurman, de heer Kolkoliç van DENK, voor zijn bijdrage. De heer Kolkoliç: Dank u wel, voorzitter. Voorzitter, wij zullen tijdens de aankomende raadsvergadering de motie Benut langdurige leegstand gemeentelijk vastgoed definitief indienen. Wij willen dat langdurige leegstand gemeentelijk vastgoed actief wordt ingezet voor jongerenwerk, maatschappelijke organisaties, cultuuronderwijs en bewonersinitiatieven. Het is niet gericht op één organisatie, maar op alle initiatieven die bijdragen aan de sociale cohesie, ontmoetingen en kansen voor inwoners. Leegstand moet geen gemiste kans zijn.

Vastgoed dat maandenlang leeg staat, kan juist worden ingezet voor de mensen die onze wijk sterker maken. In de motie benoemen wij ook specifiek zes maanden. Daarom vragen wij het college hiervoor een structureel uitvoeringskader op te stellen. Ik kan ook toevallig een voorbeeld noemen, voorzitter. Ik was vanmiddag met betrekking tot een zakelijke afspraak aanwezig bij de tribune die op de Reeweg staat eigenlijk tegenover Fortius, een locatie van 450 vierkante meter waar voorheen Wij voor de Jeugd in zat. Die locatie staat momenteel gewoon leeg. Dat is zonde, jammer. Er ligt een sportveld voor. Dat soort locaties kunnen gewoon veel 20 effectiever ingezet worden voor de stad, de gemeenschap of de samenleving. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dat was uw bijdrage. Dan hebben we nog één indiener van een motie die ik als eerste nu het woord geef en daarna gaan we het rijtje af. Dat is een motie over digitale onafhankelijkheid van PRO. Mag ik de heer Bootsman het woord geven? De heer Bootsman: Zeker, dank u wel, voorzitter. Voorzitter, laten we eerlijk zijn, een groot deel van onze digitale omgeving draait op diensten van een klein aantal, voornamelijk buitenlandse, techgiganten.

Dat is jarenlang vanzelfsprekend geweest, maar in de huidige wereldorde is het goed om ons af te vragen of zo'n grote afhankelijkheid van buitenlandse bedrijven, daarmee indirect ook van buitenlandse politieke besluiten, verstandig is. We zien een wereld die steeds onvoorspelbaarder wordt. Internationale verhoudingen veranderen, economische belangen worden vaker ingezet als politiek instrument en data worden inmiddels beschouwd als een strategische grondstof. Juist daarom is het verstandig om kritisch te kijken naar de vraag wie toegang heeft tot onze gegevens en onder welke buitenlandse wetgeving onze data uiteindelijk valt. Voorzitter, deze motie vraagt niet om morgen alle gemeentelijke computers van het netwerk te halen en nu over te schakelen naar Europese alternatieven. Dat is onmogelijk op het moment. Wat wij wel voorstellen, is een nuchtere en realistische stap. Onderzoek hoe Dordrecht binnen een aantal jaren, ik heb hier nu tien jaar geschreven, ik sta open voor verbetering daarin, zo digitaal onafhankelijk mogelijk kan worden van buitenlandse techbedrijven. Kijk wat daarvoor nodig is. Sluit aan bij bestaande initiatieven vanuit de VNG en gemeenten die hierin al verder zijn, zoals Amsterdam en Eindhoven. En als je toch bezig bent, pak het laaghangende fruit direct op. Digitale onafhankelijkheid is geen ideologisch project.

Het gaat om iets heel essentieels, de bescherming van de privacy van onze Dordtenaren. De voorzitter: U heeft een interruptie van de heer Dangerman. De heer Dangerman: Zou de heer Bootsman een voorbeeld kunnen geven wat hij bedoelt met dat laaghangende fruit? De voorzitter: De heer Bootsman. De heer Bootsman: Zeker, dat moet natuurlijk ook uit een onderzoek blijken. Het laaghangende fruit waar ikzelf in ieder geval tegen aanloop ... We hebben deze gemeentelijke iPad en we hebben nu ook een Dordrecht-mailadres. Als ik dan wil kopiëren vanuit Outlook naar mijn digitaal onafhankelijke tekstverwerker, dan kan dat niet. Ik moet verplicht met Word werken. Word heb ik al in geen vijftien jaar meer gebruikt, want ik wil digitaal onafhankelijk zijn. Dat zou dan met de cybersecurity te maken hebben. Toevallig ligt mijn achtergrond in de IT en zolang je een foto met je telefoon kan maken van je beeldscherm, kan kopiëren en pakken echt heel weinig kwaad. De voorzitter: Vervolgt u uw woordvoering. 21 De heer Bootsman: Ik had nog één zin, net als de heer Hartmeijer net. Het gaat om de bescherming van de privacy van onze Dordtenaren, over de veiligheid van gemeentelijke gegevens die veelal over onze inwoners gaan en het behouden van regie over onze eigen digitale toekomst. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Sorry, dat was het verkeerde knopje. Ik zie nog twee interrupties.