2.3 2024.01.23 Notulen Dordtse Dinsdag - Vergaderzaal 3 - concept.pdf

VERSLAG VAN DE OPENBARE VERGADERING VAN DE GEMEENTE DORDRECHT DORDTSE DINSDAG D.D. 23 JANUARI 2023 Vergaderzaal 3 3. Vaststellen en beschikbaar stellen van een krediet voor Bomenprogramma raadsvoorstel Voorzitter: Mevrouw Kruger Raadsgriffier: De heer Den Boer Verslag: NotuBiz Aanwezig: Dhr. Damen (PvdA) Dhr. Gündogdu (Op ons Eiland) Mevr. Van Herwijnen (Partij voor de Dieren) Dhr. In ’t Veld (VSP) Mevr. Kamphuis (SP) Dhr. Kolkiliç (DENK) Dhr. Van der Kruijff (CDA) Dhr. Kuhlmann (VVD) Dhr. Van der Meer (GroenLinks) Mevr. Nieuwland-Van den Bosse (ChristenUnie/SGP) Dhr. Roggekamp (Gewoon Dordt) Dhr. Wringer (Beter Voor Dordt) Overige aanwezigen: Dhr. Steegh (voorzitter Bomenridders Dordrecht) Mevr. Suijker-Vreugdenhil (senior adviseur Openbare Ruimte, Gemeente Dordrecht) Dhr. Scholten (teamleider Groen & Spelen, Gemeente Dordrecht) Mevr. Van Veen (bestuurslid Stichting DE STAD) Portefeuillehouder: wethouder M. Merx. De voorzitter: Een hele goede avond allemaal. We zijn ietsje te vroeg maar we moeten ook heel snel zijn, want we hebben een uur. Kan de een zeggen, een heel uur en de ander zegt, maar een uur. Het is maar een uur. Die gaan we even nuttig besteden. Welkom alle kijkers, de gasten, de insprekers, ambtenaren, raads- en commissieleden en de heer Merx namens het college als wethouder.

Voor het verslag vraag ik nu eerst even de raads- en commissieleden om zich kort voor te stellen. Begin ik even bij mevrouw Kamphuis. Mevrouw Kamphuis: Meta Kamphuis, SP Dordrecht. De heer In ’t Veld: Richard in ’t Veld, VSP. De heer Wringer: Jan-Willem Wringer, Beter Voor Dordt. Mevrouw Nieuwland-Van den Bosse: Eline Nieuwland, ChristenUnie/SGP.

1

De heer Kolkiliç: Masum Kolkiliç, DENK. De heer Merx: Marc Merx, wethouder. De heer Steegh: John Steegh van de Bomenridders. Mevrouw Van Veen: Anneke van Veen, Stichting DE STAD. De heer Den Boer: Marc de Boer, commissiegriffier. De heer Van der Meer: Frans-Bauke van der Meer, GroenLinks. Mevrouw Van Herwijnen: Irma van Herwijnen, Partij voor de Dieren. De heer Roggekamp: Erik-Jan Roggekamp, Gewoon Dordt. De heer Kuhlmann: Alexander Kuhlmann, Dordtse VVD. De heer Damen: Leo Damen, Partij van de Arbeid. De heer Gündogdu: Aydin Gündogdu. Op ons Eiland. De heer Van der Kruijff: Wim van der Kruijff, CDA. De voorzitter: Ik ben uw voorzitter vanavond, Kitty Kruger. We gaan vanavond het hebben over het Bomenprogramma. Op 14 juni 2022 alweer, dat is alweer bijna, nou ja, bijna een half jaar nog en dan hebben we twee jaar geleden, bent u geconsulteerd op de uitgangspunten en scenario’s bomenonderhoud. Over deze uitgangspunten, is even toch wel een dingetje, heeft overigens geen bestuurlijke besluitvorming plaatsgevonden in de raad. Dit raadsvoorstel wat nu voorligt om uiteindelijk te gaan bespreken, is het eerste besluitstuk. Vanavond is beeldvormend. We stellen de drie insprekers, het zijn er trouwens twee geworden, twee insprekers in staat hun verhaal te delen met ons. Ieder krijgt vijf minuten. Daarna wordt er een korte technische presentatie gegeven door de opstellers van het stuk.

Dit is overigens niet, wil ik gewoon ook wel even mededelen als transparantie, niet met de agendacommissie gedeeld maar gewoon ook vanwege een stukje historie en ook omdat het dus net iets anders is als dat we dachten dat het was, hebben ze gevraagd om dat even te mogen doen. Die hebben ook vijf minuten. Ik wil aan u allen vragen om eerst de insprekers en zo meteen de presentatie, uw vragen op te sparen. U kent mij, ik wil graag vragen horen. Het is beeldvormend, dus geen heel verhaal over hoe u een boom wil zien groeien, in welke cirkel of wat dan ook. Het gaat nu over dit stuk wat voorligt. Vragen strakjes aan de insprekers en aan de ambtenaar. Ik wil vragen, de heer Steegh, kunt u als eerste beginnen? De heer Steegh: Zeker. Geachte leden van de raad, dank voor het geven van de gelegenheid ons licht te laten schijnen op het concept Bomenprogramma. Het programma zit inhoudelijk goed in elkaar. Het omhelst het uitgangspunt, nee, niet kappen, tenzij. Voor ons een lovenswaardig en nastrevenswaardig begin. We zijn wel zeer benieuwd naar de beantwoording van de door het platform Duurzaam Dordrecht mede namens ons gestelde vragen. Daar willen we

2

graag een spoedprocedure in de APV aan toegevoegd zien, waarmee om welke reden ook ineens bedreigde bomen op de bomenlijst kunnen worden opgenomen. Juridisch een kleinigheid, maar alleen door u te regelen. Maar dan, naast het programma zelf heeft u een oplegger ontvangen met de keuzes van het college, met name de financiële keuzes. Met hangen en wurgen volgt op de vergezichten van een prachtig programma, houden we wat we hebben tot en met 2025. Daarna wordt het schraalhans keukenmeester. 2024 en 2025 scenario C, daarna scenario D. Wij weten van de financiële krater die op de gemeente afkomt door bureaucratische bezuinigingen op het gemeentefonds, met nog eens een extra hobbel in 2026. Die korting dreigt nu onevenredig zwaar terecht te komen bij taken zoals groenbeheer en bomenbeleid. We zien ook dat het college er niet voor kiest 2026 te overbruggen met handhaving van scenario C. Kennelijk is het collegeakkoord niet meer relevant voor uw laatste begroting. Dat is een keuze, maar wel ten koste van groen en bomen. U bent toch geen uitvoeringsloket van de Rijksoverheid? Als Dordrecht niet meer in staat is zijn bestand aan groen en bomen te beheren en te onderhouden, kunt u uw klimaatbeleid wel op uw buik schrijven. Voeg daar de economische impuls van een groene leefomgeving aan toe.

Huizen in een boomloze omgeving zijn aanwijsbaar minder waard dan waar wel levendig en goed onderhouden groen staat. Grotendeels openbaar groen, te beheren en te onderhouden door de gemeente, daar is geld voor nodig. Met scenario C laten we hooguit de bestaande achterstand niet nog verder oplopen, met D zullen we massaal juist oudere bomen moeten gaan kappen. Wij doen daarom een dringend beroep op u om te kiezen voor een hoger scenario en dat door het college afdoende in de begroting van volgend jaar te laten vertalen. Zo maakt u het verschil. Kan de financiële groene krater ook met andere ingrepen verkleind worden? Een paar suggesties waarvan we hopen dat u die samen met scenario A+, A of desnoods B aan het college als huiswerk meegeeft. Waarom komt het opkronen van bomen langs wegen ten laste van het groenbeheer, terwijl het een eis is vanuit verkeersveiligheid? Waarom komt bestrijding van de eikenprocessierups ten laste van het groenbeheer, terwijl het een eis is vanuit volksgezondheid? Bomen hebben geen last van die beestjes. Waarom komt onkruidbestrijding ten laste van het groenbeheer, terwijl het om het in stand houden van de bestrating gaat? De biodiversiteit zou alleen maar gediend zijn bij minder wegbranden. Het scheelt ook nog CO₂.

Waarom volgt de gemeente niet de beleidslijn die wij bij Stedin gedaan hebben gekregen? Versober het onderhoud, in hun geval rond elektriciteitshuisjes, zodat niet ieder jaar opnieuw al het groen eromheen wordt weggemaaid. Minder kosten, meer biodiversiteit. Vogelparadijsjes worden het. Meer bomen, minder gras, rewilding als bezuiniging. Waarom betaalt groenbeheer mee aan het afknijpen van bomen door bestrating van boomspiegels? Geeft die boomspiegels aan inwoners in beheer. Velen zullen dat met enthousiasme doen en met meer continuïteit dan de gemeente kennelijk kan garanderen. Het stadspark XXL, die naam is geloof ik vervallen, is een mooie ontwikkeling voor de stad, maar het past niet als hier tientallen miljoenen aan besteed worden en er tegelijk geen geld is voor beheer en onderhoud van het groen in de stad. Het zou dan neerkomen op een investering in extra infrastructuur, maar tegelijk accepteren dat het groen in onze stad teloorgaat. Reserveer bijvoorbeeld voorlopig de helft van het investeringsbedrag voor het stadspark voor het meerjarig financieren van fatsoenlijk groenbeheer in de hele stad. Dat mag niet volgens boekhoudregels, maar daar gaat u over. Nood breekt wet. Een sluitende begroting is vanaf 2026 sowieso onmogelijk. Bij beheren onderhoud van groen en bomen

3

zijn de te knippen lintjes schaars. Nu al verdienen de bomen in onze stad iedere dag een lintje voor de levensvreugde, de schonere lucht, de koelte, de waterberging, die we er voor bijna niets aan overhouden. Dan hebben we het nog niet eens over klimaatverandering, dat is straks nog meer dan nu. Aan u de keuze waar u tot de volgende verkiezingen de echte prioriteiten legt. Alleen dan mag Dordrecht, wat ons betreft, World City of Trees blijven. Anders niet. De voorzitter: Dank u wel. Het is bijna gelukt, binnen de vijf minuten. Dan wil ik graag vragen, mevrouw Van Veen. Mevrouw Van Veen: Dank u wel. Fijn om hier het woord te mogen voeren. Na anderhalf jaar weer opnieuw, bijna twee jaar. Ik zit hier namens stichting DE STAD. Voor wie de stichting DE STAD niet kent, wij zetten ons al, men zet zich al 30 jaar in voor de kwaliteit van de architectuur in de buitenruimte. We doen dat ook met bewoners. We hebben discussieavonden, filmavonden. We hebben prachtige avond laatst gehad over de auto, de boom en de burgers. Een aantal mensen waren erbij. We hebben ook bezielde bomen gedaan, dus wij zijn nogal bezig met bomen. Ik wil daarom graag namen stichting DE STAD spreken. Voor u ligt het bomenprogramma voor de komende 10 jaar, eindelijk.

Bomen dragen bij aan de realisatie van de doelen van de omgevingsvisie, het realiseren van een aantrekkelijke stad, een gezonde stad, in 2035 een klimaatbestendige stad en voor het bevorderen van de biodiversiteit. Bomen zijn belangrijk. We zien dit uitgangspunt dikwijls geformuleerd in het Dordtse beleid. Zoals in de groenblauwe visie die inzet voor Bewegend Bomen Bos, het conceptprogramma voor een groenere binnenstad en de klapper Stadspark XXL. Het is gezegd, bomen voorkomen hittestress, wateroverlast, bieden kans voor biodiversiteit, vooral als ze een bepaalde omvang bereiken, en ze vangen CO₂ op. Tegelijk draaien ze, dragen ze enorm bij aan de kwaliteit van de buitenruimte. Er is veel aandacht voor het planten van bomen. Er zijn 800 bomen destijds geplant, toen we 800 jaar bestonden in Dordrecht, en subsidies worden verstrekt aan particulieren. Bomen zijn kostbare, levende wezens en vragen aandacht en zorg, net als u en ik. Met name oudere bomen leveren de gewenste kwaliteiten. Schaduw, koeling, verdamping, afvangen van regenwater, vangen van fijnstof. Hoe groter, hoe imposanter, markanter en mooier, waardevol voor de kwaliteit van onze woonomgeving. U heeft vast allemaal wel een boom in uw hoofd waarvan u zegt, daar staat hij weer. Blij mee. Het beheer van bomen is van groot belang voor de kwaliteit en de toekomst van de boom.

Dit programma gaat over het beheer, over doelen en kosten. Anderhalf jaar is de opstelling van het boomplan vertraagd. In juni 2022 mocht ik namens de Boomridders, IVN, stichting DE STAD en Arij van der Stelt een bomenmanifest aanbieden. Deze werd zeer positief ontvangen. Voor wat betreft het voorliggende programma en de bijhorende brochure, we zijn blij dat het uitgangspunt voor die kapvergunningen veranderd is naar, nee, tenzij. Een geweldige stap, inderdaad. Het moet wel gebeuren. We zijn erg negatief over het voorstel om ambitieniveau C te gaan hanteren, of zelfs C naar D. Een niveau waar anderhalf jaar geleden door de raad over is gesproken als, dat moeten we niet willen. Het is een ambitieniveau waarvan bekend is dat het kwaliteitsniveau van het bomenbestand achteruit holt. Indien de gemeenteraad kiest voor het voorliggende voorstel, volgens scenario C, dan zullen de komende jaren vele duizenden bomen onnodig gekapt worden. Ik zal dit toelichten. Wanneer er te weinig budget is voor controles en gewenste snoei, bijvoorbeeld essentaksterfte of bij kastanjes, wordt dikwijls

4

in relatie tot veiligheid besloten om bomen dan maar gewoon te kappen. Dat verzinnen we niet. Dat hebben we gehoord van uw en onze mensen die het boombeheer doen hier in de stad. Bomen die juist in optimale waarde komen met een grote kroon. Een grote kroon die staat voor tig kleine bomn. Bekijk je het meest zwarte scenario, dan zijn alle bomen op de beschermde bomenlijst in gevaar en wordt de beschermde bomenlijst de kaplijst. Kan toch niet waar zijn? Het leveren van onvoldoende middelen voor goed boombeheer staat haaks op alles waar Dordrecht voor gaat. Links planten, rechts kappen, dat kan toch niet waar zijn? Het planten gebeurt met jonge exemplaren, met kleine kronen. Hetgeen gekapt wordt, zijn dikwijls bomen die net in hun kracht en optimale waarde komen. Het voorgestelde scenario C betekent een toename van de onderhoudsachterstand en daarmee, zoals ik al zei, risico's op voortijdige kap. Daarnaast vraag ik aandacht voor het volgende, aantal andere punten. Misschien moeten we eens heroverwegen of het opsnoeiregime van bomen nog de juiste is. Ik heb altijd geleerd, je moet een boom zo opsnoeien dat er een vrachtwagen onderdoor komt. Ik zie soms bomen waar een gestapelde vrachtwagen onderdoor komt. Dat zal toch niet nodig zijn. Misschien is, juist gezien het belang van die grote kroon, moeten gewoon dat weer een soort herijken.

Dat is geen verwijt, dat is schakelen naar een nieuwe situatie en nieuwe waarde zien in de bomen. Verzorgde bomen passen bij de actuele situatie. Niet meer snoeien omdat je toevallig budget hebt voor een bepaalde straat. Dat zie ik ook gebeuren. Maak geen nieuwe groenplannen zonder voldoende budget voor goed beheer. Dat is echt, kan niet. Simpel. Waarom niet een deel van de kosten inderdaad onderbrengen bij bijvoorbeeld waterbeheer of riolering, gezondheid, sociale cohesie of bijvoorbeeld vergroening van de binnenstad? Zoek mogelijke besparing in combinatie met ecologisch beheer. John had het erover. Zet door het informeren van bewoners over het belang van bomen. We lopen er ook natuurlijk vaak tegenaan dat mensen last hebben van blaadjes op de auto's en eigenlijk niet snappen wat er gebeurt als je dat allemaal zou kappen. Mensen hebben er vaak geen enkel idee van. Ik rond af. Resumerend, de keuze voor scenario C is in strijd met veel doelen van de gemeente Dordrecht. Met de omgevingsvisie en al het eerdergenoemde beleid en vanuit het duurzaamheidsperspectief. Het betekent per saldo een aantasting van het boombestand. Daarom willen wij u vragen, het college van B&W, in een motie op te roepen om te kiezen voor scenario A. Op deze wijze zetten we in op een aantrekkelijk en gezond Dordrecht, waarbij wateroverlast en hittestress zoveel mogelijk wordt voorkomen.

Waarbij een bijdrage wordt geleverd aan de gezondheid voor bewoners met kansen voor plant en dier en waarbij de verkeersveiligheid niet in het gedrang komt. Samen maken we de stad en stichting DE STAD gaat ervoor. U toch ook? Dank voor uw aandacht. De voorzitter: Dank voor uw betoog. Mevrouw Van Veen: Te laat. De voorzitter: Ja, het was iets te laat. Maar, oké, vooruit. Ik wil voorstellen om, toch even eerst nu aan de insprekers, als u vragen heeft, de vragen te stellen. Waarna we de ambtenaren even het woord geven. Wie kan ik het woord geven om een vraag te stellen? De heer Damen. De heer Damen: Er is door de heette Steegh de suggestie gedaan dat er bezuinigd kan worden op onderhoud door het meer ecologisch te doen. Over welk percentage ongeveer? Welke orde van grote is dat in het onderhoudsbudget van een boom?

5

De heer Steegh: Daar vraagt u wel heel veel van mij. Ik ben geen ambtenaar, dus ik weet het niet. Ik weet wel uit de literatuur, dat gras duurder is om te onderhouden dan bomen. Als je gras vervangt door bomen, dan heb je al winst. Precies percentages weet ik niet. De voorzitter: Wie mag … De heer Van der Meer. De heer Van der Meer: Ik heb een vraag aan de heer Steegh. U had het over een spoedprocedure in de APV. Daar zou ik graag nog wat meer toelichting van u over hebben, wat u daar precies mee bedoelt en hoe die eruit zou kunnen zien? Ik heb een vraag over het inlopen van het achterstallig onderhoud versus het planten van nieuwe bomen. In sommige scenario's wordt de tijd om de achterstand die we hebben opgelopen in te lopen verkort en alleen in het A+-scenario worden extra bomen voorzien. Hoe weegt u twee dingen tegenover elkaar? De heer Steegh: Wat de spoedprocedure betreft stel ik mij zo voor … Het komt wat mij betreft, wat ons betreft voort uit de signalen die wij van verschillende mensen in de stad krijgen. Dat ze tot hun schrik constateren dat een vrij grote boom buiten de binnenstad van meer dan 20 centimeter in doorsnee dus, niet op de bomenlijst staat. Dan in paniek raakt van, die kan dus morgen gewoon gekapt worden? Ja. Het antwoord is ja. Ons antwoord is dan ook ja.

Datzelfde hebben we natuurlijk meegemaakt met stedelijke monumenten, waarvan ook ineens iemand iets heel raars ermee wil gaan doen. Gebouwen bedoel ik dus. Daar hebben we in de monumentenverordening een bepaling voor opgenomen dat het college of de raad, daar wil ik even vanaf zijn, met spoed een monument alsnog op de gemeentelijke monumentenlijst zou kunnen zetten. Dat zou ik dus graag bij de bomenlijst ook zien. De andere vraag … Een steekwoord. De heer Van der Meer: Een steekwoord is, extra bomen. Belangrijker of minder belangrijk dan het inlopen van de achterstand op het onderhoud? De heer Steegh: Dat is wat mij betreft geen keuze. Ik denk dat het sowieso een minimumvariant zou moeten zijn dat je de achterstand geleidelijk aan, of sneller, inloopt. Dat je beheerbudget regelt op het moment dat je areaal uitbreiding hebt, doordat je nieuwe bomen plant. Dat moet dus losstaan van de vraag of je geld hebt voor het inhalen van de achterstand. Dat moet bij dat nieuwe project geregeld worden. Volgens mij hoort dat ook volgens de financiële regels van de gemeente. De voorzitter: U wilt er nog iets op aanvullen? Mevrouw Van Veen: Waarom ik dacht bracht, is dat het vreemd is dat je uitspreekt dat je bomen belangrijk vindt, dat je daarom heel graag bomen aanplant. Dat roem ik natuurlijk. Hoe meer bomen, hoe beter.

Als je aan de andere kant gewoon niet kunt voldoen aan het goed onderhouden juist van die grote exemplaren, dan ben je wat mij betreft niet goed bezig. Zo simpel is het eigenlijk. De voorzitter: Wie mag ik nog … Mevrouw van Herwijnen.

6

Mevrouw Van Herwijnen: Niet specifiek aan een van de insprekers, maar in het bomenprogramma wordt gesproken over kwantitatieve compensatie en kwalitatieve compensatie. Hoe staan jullie daar tegenover? De heer Steegh: Kwalitatieve compensatie is dus beter onderhoud en is het vervangen van bomen die overlijden. Het zijn levende wezens dus ze gaan net als wij dood op enig moment. Dat je dan met elkaar afspreekt in welk tempo dat je vervangende kroonvolume hebt. Wat ons betreft is dat ongeveer 10 jaar. Het is natuurlijk nooit binnen een jaar te regelen, want dan zou je met een gekapte grote boom duizend kleintjes moeten gaan planten. Dat lijkt me wat onrealistisch, maar wel op die manier. Dan is het dus, de kwalitatieve vervanging is dan belangrijker dan de kwantitatieve vervanging. Sprietjes in de plaats van grote bomen, dat is het idee niet. Mevrouw Van Herwijnen: Die waarde … De voorzitter: Mevrouw Van Veen. Mevrouw Van Herwijnen: Sorry. De waarde … Dat je dus zegt van, we gaan een grote boom kappen en als je die boomvolume dan wil compenseren, moet je duizend sprietjes zetten, dat geeft eigenlijk aan hoe waardevol een grote boom is. De voorzitter: Dank u wel. Wie mag ik nog het woord geven voor een verduidelijkende vraag? Dames en heren, die altijd zoveel boompjes kunnen opzetten op een avond. Het is verdacht stil. Iedereen is aan het nadenken.

Iedereen heeft zo ook … Het is misschien heel duidelijk geweest, uw verhaal. Dan wil ik u in ieder geval bedanken en dan mag u … Geef maar, dan zorg ik wel dat dat … Dan wil ik nu even vragen aan Lianne Suiker, ik kijk zo, ik kan naar achter kijken maar ik zie u ook zo in beeld zitten, of u een korte presentatie wilt geven? U wordt geassisteerd door de heer Scholten, begrijp ik? Klopt dat? Gelukkig. Goed geïnstrueerd. Mevrouw Suijker-Vreugdenhil: Fijn dat we even wat mogen toelichten. Wij hebben begrepen bij de voorbereiding op het raadsvoorstel, dat er wat onduidelijkheid was over het raadsvoorstel. De commentaren van de griffie waren, was dat het raadsvoorstel in de bijlage niet compact waren, waardoor dat de vraag eigenlijk niet compleet helder was en er was iets rondom de consultatie in plaats van een raadsbijeenkomst. Wat ik even ga doen, samen met Jurgen, die is hier ook aanwezig, om inhoudelijke vragen te kunnen beantwoorden. Rudi Schepers is helaas in verband met ziekte afwezig. Wij gaan proberen om zoveel mogelijk van uw vragen te beantwoorden, maar het kan zijn dat we er toch schriftelijk op een later moment terug op moeten komen. Even kijken. Hoe zijn we hier gekomen? Het leek ons goed om eerst even terug, een stukje terug te doen in het proces. Tot 2013 was het budget van het onderhoud op dusdanig niveau dat de bomen bijgehouden konden worden op scenario B.

Vanaf 2014 is een bezuinigingsronde gekomen en is gekozen om een budget, wat nu vergelijkbaar zou zijn met zijn scenario D, toe te kennen. Een aantal jaren daarna was het zoeken. Toekenning van extra geld voor de essentaksterfte, extra onderzoeksgeld om geen grote risico's te lopen. In 2022 stopte het budget voor de essentaksterfte en kwamen we daarmee ook op een budget van scenario C. In al die jaren liepen de kosten eigenlijk best wel op. Vanuit de Wet natuurbescherming kwamen kosten erbij, ecologische onderzoek, de

7

bomenziekte. De kosten voor bomen werden alleen nog maar hoger. In juni 2022 heeft mijn collega Rosalie, oud collega, ik heb haar functie dus overgenomen, een consultatie met jullie gedaan op basis van een startnotitie. Daar hebben een aantal partijen aangeven een wens te hebben voor een integrale bomenvisie en ook een bepaald scenario, A was dat toen, wel aangeven. Dat is nooit officieel vastgelegd. Dat is de reden waarom we nu hier ook voor jullie staan met het officiële raadsvoorstel, om het ook verder op te gaan trekken. In 2023 heeft de huidige coalitie er wel voor gekozen om extra budget al toe te kennen, om het in ieder geval op scenario C te kunnen behouden. Dat is hoe wij hier zijn gekomen. Als je dan kijkt naar hoe de scenario's zijn opgebouwd, daar is dus anderhalf jaar aan gewerkt. Onder andere ook met de partijen, die ons goede input hebben kunnen leveren. Anderhalf jaar gewerkt om een bomenprogramma te maken, wat gebaseerd is op een aantal scenario's. Die zijn ook gebaseerd op een aantal draaiknoppen. U kan dus al zien dat die draaiknoppen bij een aantal scenario's toch al helemaal teruggebracht zijn naar nul. Kan je andere keuzes maken? Natuurlijk kan je binnen een scenario altijd andere overwegingen maken, maar grosso modo ligt er nu gewoon een keuze voor op hoofdlijnen waar u voor moet kiezen, zodat wij dat op een later moment ook goed kunnen uitwerken.

Welke keuzes zijn dat dan? Bij scenario A, dat gaat dus om, A+, gaat om bedrag van 4 miljoen per jaar. Haalbaar, het huidige bomenbestand in stand kunnen houden, 5000 extra bomen. Met die ambitie kunnen we ook echt bijdragen aan de klimaatbestendigheid en biodiversiteit. Ga je dan terug in scenario A, dan worden het al iets minder bomen die we actief kunnen onderhouden en we hebben beperkte extra bijdrage aan klimaatbestendigheid. De consequentie hiervan is ook geen extra bijdrage aan de biodiversiteit vanwege de simpele reden dat we vanuit dit programma geen extra bomen kunnen plaatsen. Uiteindelijk zijn er altijd wel projecten waar vanuit we dan een extra boom krijgen. Dan krijg je inderdaad ook areaaluitbreiding. Het onderhoudsbudget heeft dan geen geld voor extra bomen. Scenario B, met dat scenario kunnen we het huidige gezonde bomenbestand in stand houden. De consequentie hiervan is dus dat je een beperkte bomenlijst gaat krijgen, vanwege de simpele reden dat dan ook de capaciteit die nodig is om al die duizend bomen ook zo proactief te kunnen beschermen, gewoon niet aanwezig is. Het wordt gewoon voor ons veel lastiger om te verkopen, waarom er zoveel bomen op de bomenlijst zouden staan, terwijl we zelf wat minder daaraan bijdragen. Het geldt overigens ook voor scenario C. Scenario C, dat is dan de situatie zoals die nu zou zijn tot en met 2025.

Daarmee kunnen we het huidige gezond bomenbestand in stand houden. Betekent dus inderdaad voor bomen die ziek worden of meer aandacht behoeven worden, dat we daar andere keuzes voor moeten maken. Scenario D staat even tussen haakjes omdat eigenlijk, dit scenario is ook niet uitgewerkt in het bomenprogramma. Ook omdat dit eigenlijk geen mogelijkheid is. Het huidige gezonde bomenbestand zal dan op termijn zelfs eventueel kunnen halveren. Dat is omdat we, je maakt investeringen voor de toekomst, je maakt keuzes ook richting de toekomst en dat zou op termijn ook kunnen betekenen dat je andere keuzes moet maken voor de bomen. Verwachting is dan ook dat dat tot weerstand gaat leiden. Desalniettemin, het college stelt nu voor om het onderhoud te verzorgen op niveau C. Dat is dus al een verdubbeling van het budget wat er officieel formeel voor staat. 650.000 bovenop de 850.000 die er nu is. Dat budget blijft dus staan voor deze, voor dit collegeperiode. Na 2026 wordt het automatisch scenario D. We willen jullie daar op wijzen dat uw keuze nu dus ook al consequenties heeft voor het bomenbestand na 2026. Als u dan uw keuze heeft gemaakt, dan kunnen wij aan de slag met een bomenstructuurplan, bomenlijst,

8

kapbeleid, bomenboekhouding. Daar komen gewoon een heel aantal elementen, waar ook net al door de insprekers vragen over gesteld worden, die kunnen daar ook wel deels in meegenomen worden. Dat zijn dus allemaal zaken die nog verder uitgewerkt moet worden, nadat u een keuze op hoofdlijnen heeft gemaakt. Dan wil ik daarmee afsluiten. De voorzitter: Dank u wel. Wie mag ik het woord geven om vragen te stellen? De heer Damen. De heer Damen: Voorzitter, het verhaal gaat voor een belangrijk deel over geld. Dat is niet zo gek. Nou kom ik in het maatschappelijke businesscase Dordtwijkzone, kom ik een verhaal tegen dat de investering in de Dordtwijkzone die we, waarvoor we 50 miljoen hebben gereserveerd, dat die 250 ton CO₂ besparing moet opleveren. Heb ik een beetje zitten googelen en dan heb je het over 10.000 bomen. Wij hebben 50 miljoen gereserveerd voor het Dordtwijkpark, in de veronderstelling dat er 10.000 bomen gerealiseerd er gaan worden, als je consequent bent. Dat onderdeel, die 10.000 bomen, die ben ik kwijt in de presentatie. Die zie ik niet meer. Dat is vraag een. Twee, wat ik mis in de presentatie en de stukken is een beroep op particulieren. Wij zeggen tegen particulieren wel, je mag niet kappen, maar we doen niks in richting van particulieren met betrekking tot het planten van bomen.

Mijn indruk is dat er een groot aantal particulieren, ook mensen die parkeerplaatsen aanleggen waar de warmte zich snel ontwikkelt en waar door het autogebruik CO₂ vrijkomt, dat je die kunt aanspreken op het feit dat ze ook wat moeten doen aan planten van bomen. Als je op vakantie gaat in België, Frankrijk of Italië, dan weet je ook dat je, tenminste in de zomer, dat je je auto onder een boom moet zetten. De voorzitter: En uw vraag is? De heer Damen: Mijn vraag is, waarom is dat beroep op particulieren om wat te doen aan het planten van bomen, waarom is dat niet opgenomen? De voorzitter: Heldere vraag. Mag ik dan mevrouw Suijker … Kan die daar een antwoord over geven? De heer Scholten: Kan ik deze microfoon nog gebruiken? Ja? Uw eerste vraag, over het stadspark, dat staat hier eigenlijk los van. Het stadspark is een project waar inderdaad hoop geld voor gereserveerd is, waar ook extra bomen zijn bedoeld. Dit programma gaat vooral over boomonderhoud van het bestaande areaal, zo zodat we nu hebben. Vandaar dat het nog voor ons nog even twee werelden zijn. Uiteindelijk komen die bij elkaar als het om onderhoud gaat, uiteraard. Voorlopig zijn het even twee andere investeringsbronnen ook. De voorzitter: Dan de vraag over, er wordt gemist, particuliere inbreng op eventueel onderhoud of planten van bomen. Komt in het stuk niet voor, begrijp ik van de heer Damen.

De heer Scholten: Daar geldt eigenlijk een beetje hetzelfde antwoord voor. Dit programma is vooral gericht op onderhoud van bomen en het onderhoud van ons huidige bomenbestand. Daarin is het wel zo dat bomen in tuinen, die op de bomenlijst

9

staan, ook kapvergunningsplichtig zijn. Daarvoor geldt voor negen van de tien keer ook een herplantplicht. Dus mochten die bomen moeten worden gekapt, dan geldt daar wel een plicht voor om die weer terug te planten. Een boom terug te planten. De voorzitter: Oké. Ik hoor de heer Merx slikken, die wil ook even antwoord geven. De heer Merx: Ja, heel kort. Voorzitter, Dank u wel. Stadspark, daar staan natuurlijk al bomen of er nou 10.000 zijn … U zegt, dat weet ik niet. Dus er staan al bomen en daar wordt wel van uitgegaan, volgens mij. Niet dat er 10.000 bomen, zo kan ik het mij ieder geval niet herinneren, geplant moeten worden. Dat is uw berekening, zoals u dat zelf berekend heeft. De heer Damen: Voorzitter. De voorzitter: De heer Damen. De heer Damen: Er wordt aangegeven in het maatschappelijk businesscase, dat er 250 ton CO₂ extra gaat worden afgevangen. Extra. Dat dat doe je niet met de bestaande bomen, want die zit … De heer Merx: Of het er nou 10.000 zijn of 5.000 of 15.000, wie weet? Dat is wel een punt van aandacht, ook in deze gemeente. We zijn heel goed in het incidenteel geld uit te geven, maar de structurele lasten zijn we wat minder scherp om. Dat maakt nu wel onderdeel uit van het hele programma waar we in 2026 naar kijken van, luister, als je wat gaat doen, of het dan met bomen is of met wegen, het betekent ook beheer en onderhoud.

Dat is net al gezegd, je areaaluitbreiding moet daar echt zorgvuldig in worden meegenomen. Het heeft niet zo heel veel zin om 10.000 of 15.000 of 20.000 bomen te plaatsen als je ze niet kan onderhouden. De voorzitter: De heer Van der Meer.

De heer Van der Meer: Een vervolgvraag. Om te beginnen, hierop aansluitend, is nu in het programma voor de Dordtwijkzone wel of niet voorzien dat de bomen die daar staan en nog geplant worden onderhouden worden? Of is het onderhoud van die bomen ook uit het budget waar we het nu over hebben? De heer Merx: Zoals net gezegd is, dit is het bestaande areaal van bomen. Daar zijn we van uitgegaan, niet van bomen die nog in de toekomst ergens worden neergezet. Dat moet worden meegenomen in het programma als daar extra … Stel dat er extra speelgelegenheden komen, dan weten we ook die dingen gaan een keer kapot, die dingen moet een keer vervangen worden, dus daar moet ook geld voor gereserveerd worden. De heer Van der Meer: Ja, maar de bestaande bomen …

10

De voorzitter: De heer Van der Meer. De heer Van der Meer: De bestaande bomen in die zone, het onderhoud daarvan, moet uit dit budget komen? Als ik het goed begrijp. Dan heb ik nog een vraag … De voorzitter: U heeft nog een korte vervolgvraag. De heer Van der Meer: Namelijk, het gaat in die samenvatting over budgetten tot 2026 en na 2026. Ik ben ook geïnteresseerd in het budget in 2026. Daar is door de inspreker ook een vraag over gesteld. Waarom is er in 2026 kennelijk al voor het D-scenario gekozen? De voorzitter: Wie mag ik daar het woord over … Mevrouw Suijker? Mevrouw Suijker-Vreugdenhil: In 2026 gaat het, wordt het regulier budget inderdaad 850. Dat is vanaf 2026 en verder. Dat klopt. Dit klopt dus even niet. Uw conclusie klopt, het valt terug naar 850 vanaf 2026. Uw tweede vraag … Even herinnering … De heer Van der Meer: Het was alleen deze vraag. De vraag was niet of ik gelijk heb, maar de vraag was, waarom het tot die 850.000 beperkt blijft? De voorzitter: Daar kan de heer Merx antwoord op geven? De heer Merx: Dank u wel voorzitter. Er is niet voor gekozen om in 2026 minder geld uit te geven. Er is voor gekozen om de eerste jaren extra incidenteel geld toe te voegen, zodat we tot en met 2025 dat niveau C kunnen handhaven. Daarna, het structurele geld, daar vallen we dan weer terug in 2026. Dat is structureel.

Dit geld, dat extra geld hebben we, vanuit coalitieonderhandelingen is daar dat extra geld bijgekomen. Dat is, in 2025 wordt daar de laatste euro van uitgegeven van dat extra geld. De voorzitter: De heer Gündogdu. De heer Gündogdu: Voorzitter, Dank u wel. Juist over wat er na 2026 gaat gebeuren, daar ben ik wel even benieuwd naar. U gaf in uw presentatie aan dat de keuzes die wij maken op dit moment voor een bepaald scenario effect heeft, in ieder geval tijdens 2026. Ik kan me enigszins daar iets bij voorstellen, wat dat zou betekenen. Als ik daar wat meer verdieping op zou willen, wat moeten wij, waar moeten wij dan concreet rekening mee houden? Mevrouw Suijker-Vreugdenhil: Waar u rekening mee moet houden is dat als bomen ziek worden of er is iets mee, dat je andere keuzes gaat maken op basis van het feit dat je vanaf 2026 ook minder budget hebben. Bomen die nu ziek worden die kan je dan nog misschien twee, drie jaar in leven houden. Daarna zullen ze toch gaan verdwijnen. Als je weet dat ze gaan verdwijnen, dan ga je nu ook andere keuzes maken in het onderhoud daarvan. De voorzitter: Daar wordt over nagedacht. Dat geef ik eerst even het woord aan mevrouw Van Herwijnen.

11

Mevrouw Van Herwijnen: Dankjewel. Even een vraag over, in het programma wordt aangegeven de huidige situatie, dat is dan scenario C, en de gewenste situatie in 2026. Wat is dan die gewenste situatie in 2026? Is dat dan dat scenario C behouden? Mevrouw Suijker-Vreugdenhil: Waar staat volgens uw gewenste situatie, want dat wil ik eventjes … Mevrouw Van Herwijnen: Pagina achttien, programma huidige situatie en gewenste situatie in 2026 staat er. Dan vraag ik me af, wat wordt dan gezien als gewenste situatie? De heer Scholten: Met de huidige situatie wordt bedoeld, de scenario's waar we nu in zitten, scenario C. Dat is dus inclusief het extra geld vanuit het politiek akkoord. Dat is op dit moment de situatie zoals die nu is. De voorzitter: Gaat u maar gewoon verder. Mevrouw Van Herwijnen: Ja, dank je. Dan staat ernaast staat er dan, de gewenste situatie. Wat wordt door jullie dan gezien als de gewenste situatie? De heer Scholten: Ik zou zeggen, zo hoog mogelijk. De voorzitter: Dat is een heel diplomatiek antwoord. De heer Merx. De heer Merx: Voorzitter, Dank u wel. Dat is dus echt een politieke vraag. Als we het aan onze bomenmensen vragen, dan is A+++ en nog wat plusjes erbij, is de gewenste situatie. Dat is alleen niet mogelijk. Als we allemaal individueel vragen, dan denk ik ook dat we allemaal hoger gaan zitten dan het huidige niveau C.

Wat we alleen mee zitten, is dat de financiële middelen beperkt zijn. Dat wat nu in de begroting is opgenomen tot 2026, is waar we het mee moeten doen. Dan vervolgens is, wat is een gewenste situatie? Dat is waar eigenlijk u met elkaar over een discussie moet. Van, wat vinden wij eigenlijk wenselijk? Als je het aan deze mensen vraagt, daarom zie je ze ook echt happen naar lucht bijna, dan is gewoon A+ is nog … Dit zijn echt mensen die met hart en ziel elke dag met die bomen bezig zijn. Aan hen deze vraag stellen is … Ik ben met u eens hoor, want het staat er, dus u stelt een terechte vraag. Ik denk dat het de vraag is die we ook zelf moeten gaan beantwoorden met elkaar. De voorzitter: Een korte aanvullende vraag, en dan wil ik naar mevrouw Kamphuis. Mevrouw Van Herwijnen: Het was eigenlijk geen aanvullende vraag. De voorzitter: Nog een vraag dan. Mevrouw Van Herwijnen: Mag het? De voorzitter: Ja, zeker.

12

Mevrouw Van Herwijnen: Dankjewel. Dan is, in bijlage drie, is een actielijst opgenomen. Is die actielijst dan ook waar dat budget van 1,8 miljoen voor gereserveerd is? Het tweede deel is, is dat dan om scenario C te kunnen handhaven, die actielijst. Is dat benodigd om daaraan te kunnen blijven voldoen? De voorzitter: De heer Merx. Ja, mevrouw Van Herwijnen heeft de stukken goed gelezen. Mevrouw Suijker-Vreugdenhil: Ik kan mij zo voorstellen dat op basis van het scenario die u gekozen heeft, dat een aantal acties die erin staan naar boven of naar beneden bijgesteld worden. Het is wel de bedoeling dat we, volgens mij, elk van die acties aandacht gaan geven. Alleen de mate waarin dat zal natuurlijk afhankelijk zijn van de keuze die u daarin maakt. De voorzitter: Ja, probeer nog even wat. Mevrouw Van Herwijnen: Waar het eigenlijk mij om gaat is, in het raadsvoorstel wordt die 1,8 miljoen aangegeven. Dat is niet voor het behoud van scenario C tot 2026, want dat staat in regel erboven boven. Ik ben even benieuwd waar nou eigenlijk precies die 1,8 miljoen voor bedoeld is? Ik dacht eigenlijk voor die actielijst, maar daar krijg ik nog niet helemaal duidelijk het antwoord op. De voorzitter: Wie weet het wel? De heer Merx? Mevrouw Suijker? Mevrouw Suijker-Vreugdenhil: Ik heb hem even niet scherp. Heb jij hem scherp? De voorzitter: We kunnen er ook later nog een keer op terugkomen.

Mevrouw Suijker-Vreugdenhil: Ik denk dat we deze eventjes op een later moment technisch moeten beantwoorden. De voorzitter: Ja, heel fijn. Heel goed. Mevrouw Kamphuis. Mevrouw Kamphuis: Ik vroeg me af, kappen van bomen die meer aandacht behoeven, wat bedoelen jullie met meer aandacht? De heer Scholten: Helaas worden bomen af toe ziek. We noemde al de essentaksterfte. Die hebben dan onder andere extra zorg, extra aandacht nodig. Ook bij de platanen hebben we massariaziekte, bij de kastanje hebben we kastanjebloedingsziekte. Zo zijn er nog aantal ziektes die maken dat de bomen ziek worden, versneld achteruitgaan en dus extra aandacht en tijd nodig hebben. Dus ook extra geld. Mevrouw Kamphuis: Dat begrijp ik. Voorzitter, mag ik een vervolgvraag? De voorzitter: Zeker. Mevrouw Kamphuis: Als je al die bomen kapt en er komen er in 2026 geen nieuwe bomen bij, wat betekent dat voor de hittestress die dan in de stad komt en de klimaatbestendigheid?

13

De heer Scholten: We hebben er niet aan gerekend, maar dat zal niet … We zeggen altijd, dat zal gaan verslechteren. Dat is wel duidelijk. De voorzitter: Dank u wel. De heer Kuhlmann. De heer Kuhlmann: Dank u voorzitter. Mijn buurman aan deze vergadertafel, mijnheer Damen, vertrouwde mij zojuist even toe dat hij vier grote bomen in zijn tuin heeft en jaarlijks qua onderhoud daar zo’n 167 euro voor kwijt is. Wat ons even op de gedachte bracht van, is het onderhoud van de gemeente, van de bomen, is daar nog een slag te slaan? Kunnen we het efficiënter? Het mannetje van mijnheer Damen, of andere bedrijven inschakelen. Zit daar nog ruimte? Is er nog, zeg maar, als je het op een andere manier aanbesteedt of andere manier gaat doen, kunnen we dan voor hetzelfde geld, meer onderhoud, meer bomen behouden? De voorzitter: Mevrouw Suijker. Mevrouw Suijker-Vreugdenhil: Op dit moment is het zo dat wij gemiddeld per boom 32 euro kwijt zijn. Dus dat is eventjes … Dat is natuurlijk erbij gerekend dat er een heel aantal bomen gewoon gezond blijven en weinig aandacht behoeven en andere bomen behoeven meer aandacht. Zeker bomen die in de, wat ouder, wat groter zijn, die behoeven vaak wat meer aandacht en kosten dus ook meer. Ik ben niet verbaasd van dat bedrag.

Uiteraard proberen we zo efficiënt mogelijk het geld uit te besteden, dus daar zal in aanbestedingen sowieso zo goed mogelijk rekening mee gehouden worden. De voorzitter: Helder. Wie heeft er nog een verduidelijkende vraag? De heer Wringer. De heer Wringer: Dank voorzitter. Het college heeft vanuit het politiek akkoord geld beschikbaar gesteld voor scenario C. Er zit geen financieel plan bij voor als de raad kiest voor scenario B of A of A+. Waar denkt het college dat geld dan vandaan te halen als de raad kiest voor B of A of A+? De heer Merx: Ik denk dat het college de vraag gaat stellen, waar gaat u het geld vandaan halen, als u kiest voor scenario A, B of welk scenario dan ook. Het college is gehouden aan de begroting en de begroting geeft dit geld en dit kunnen wij daarvoor doen. We hebben zo goed en zo kwaad mogelijk inzichtelijk gemaakt via deze scenario's om te laten zien, zodat u volledig bent geïnformeerd, wat zijn de mogelijkheden en welk prijskaartje hangt eraan? Dan is het uiteindelijk ook weer aan de raad om te zeggen, dat vinden wij niet genoeg en wij willen naar scenario weet ik veel wat. Daar hebben wij zoveel geld voor over. Dan zult u ook moeten aangeven, bij de begrotingsbehandeling, waar gaan we dat vandaan halen? Dat eigenlijk. Dat is een simpel antwoord. U kunt het mij wel vragen, maar ik ga het niet uit het speelbudget halen.

Ik ga het niet uit het biodiverse groene budget halen. Ik ga het niet uit het sportbudget halen. U gaat van mij geen voorstel zien, met alle andere dingen die u ook allemaal belangrijk vindt, waar wij dat geld vandaan halen. De uitdaging ligt echt bij u. De voorzitter: Mevrouw Suijker. Mevrouw Suijker-Vreugdenhil: Ik heb een antwoord op de vraag over 1,8 miljoen. We werken heel snel hier. Die 1,8 miljoen die beschikbaar, die we u vragen om beschikbaar

14

te stellen, komen uit het politiek akkoord voort. Als je dat gedeeld over vier jaar, dan kom je op drie jaar op 650 en een jaar op 500.000, uit mijn hoofd, uit. Die vragen we u dus beschikbaar te stellen voor de periode van 2022 tot 2026. In het oude besluit stond dan ook de begroting 2023 overeenkomstig te wijzigen, maar dat besluit kan u natuurlijk nu niet meer nemen. U wordt voorgesteld om nu de begroting in ieder geval van 2024 tot 2027 conform te wijzigen en de kosten die in 2023 al betaald zijn, 650.000 in 2023, die worden in het jaarverslag meegenomen en zou u daarin moeten accorderen. De voorzitter: Oké, Dank u wel. De heer Van der Meer. De heer Van der Meer: Over het geld komen we nog wel te spreken. Aan de kant van, daar halen we het vandaan. Ik wil het ook over de kosten graag hebben, want die bomen hebben allerlei functies. Dat hebben de insprekers duidelijk gemaakt. Dat heeft de heer Merx duidelijk gemaakt. Dat gaat over biodiversiteit, het gaat over CO ₂-afvang, het gaat over hittestress, het gaat over de leefbare stad en ga zo maar door. Als we inleveren op de kwaliteit van het bomenbestand of op de omvang van het bomenbestand, jullie hebben er niet aan gerekend wordt gezegd, maar mijn vraag is toch, is er een beeld te geven van wat de kosten dan zijn als je dat niet doet? Dat zijn wel kosten waar we als gemeente en als gemeenschap mee te maken krijgen.

Misschien op iets langere termijn, maar we zijn eigenlijk geen knip voor neus waard als we daar niet op anticiperen. De voorzitter: Dat kost ook geld, die knip. Wie heeft daar een antwoord op? Als de vraag te technisch is, dat kan ook, die kan ook weer later of misschien over vijf minuten krijg ik een belletje … Nu serieus, het kan te ingewikkeld zijn op dit moment. Mevrouw Suijker-Vreugdenhil: Kan u kan de vraag even compact herhalen? De heer Merx: Ik ben net geholpen. U bedoelt, als wij nu niet dat geld uitgeven, dan ga je later de rekening betalen. Ja, dat klopt. Dat is wat we nu hebben ervaren door heel veel jaren op scenario, dat wisten we toen niet dat dat zo heette, maar op scenario D te gaan zitten. Daar betalen we nu eigenlijk gewoon rekening. De heer Van der Meer: Nee, dat snap ik. De voorzitter: De heer Van der Meer. De heer Van der Meer: Een vervolgvraag dan aan de wethouder, of hij het op zijn minst een valide overweging vindt om bij de besluitvorming over dit plan mee te nemen? De heer Merx: Dat hebben we … Ik zal het nog even na moeten lezen, maar volgens mij hebben we dat ook opgeschreven of in ieder geval in 2022 ook gemeld. Zojuist is het ook gemeld dat we door heel lang op het scenario D te zitten, dat we nu eigenlijk bezig zijn met een soort van inhaalslag om nog te redden wat er te redden valt. Om het zo maar even wat dramatisch te melden.

Uw aanname is volledig terecht. Alleen nogmaals, en dat klinkt heel flauw, ik ben het echt helemaal met u eens als u dat denkt, ik en wij hebben te doen met de middelen die ons ten dienste staan en daarvoor moeten we het doen. U heeft wel gelijk, op moment dat we, dat is het angstscenario bij de Bomenridders, stichting DE STAD, bij wie dan ook, dat we in 2026 terugvallen in scenario D.

15

De voorzitter: We zijn bezig met beeldvorming, dus dat wordt allemaal steeds duidelijker, hoe ernstig het is. Ik geef er even een lading aan, maar goed. De heer Van der Kruijff. De heer Van der Kruijff: Voorzitter, nog een vraag. Net op de vraag, en mevrouw Suijker gaf er ook antwoord op van, als we hiertoe besluiten, wat gaat u dan nog doen zolang we nog in scenario C zitten? Gaan we met die oude bomen daar toch wel een beetje op anticiperen, wetend dat we naar D toegaan? Dan heb ik de vraag, moet dat nou echt? Want, ik weet ook, wij gaan, onze wethouder financiën heeft ook gezegd dat 2026 soort financieel ravijn wordt. Dat wordt breder gezegd. We gaan dit jaar met zijn allen ook nog de financiële discussie voeren. Er zal op enig moment, mag ik hopen, ook nog eens een nieuw kabinet komen. Je weet ook niet hoe het met het gemeentefonds allemaal nog echt gaat lopen in 2026. Kortom, kunnen we ook niet tegen elkaar, met elkaar zeggen, tot met 2025 voeren we gewoon scenario C. Als we een ander scenario met zijn allen kiezen, geldt daar dezelfde vraag voor. Voeren we gewoon uit alsof het C blijft. Pas in 2025, of als we duidelijkheid hebben hoe het echt gaat worden in 2026, na de hele discussie die we hier in de raad gaan voeren over de bezuinigingen en ook een nieuw kabinet en het gemeentefonds, dan pas gaan we het aanpassen naar rampscenario, noemt de wethouder dat, D.

De voorzitter: Dat is een mooie veronderstelling. Ik weet niet of u daar een antwoord op kunt geven. Aan de andere kant is dat natuurlijk ook een politieke keuze die gemaakt gaat worden, dus mogelijk dat we die in overweging meenemen straks bij de oordeelsvormende bespreking. De heer Merx wil ons daar alvast iets over meegeven. De heer Merx: Puur vanuit efficiency en vanuit de techniek is het antwoord wat mevrouw Suijker zojuist gaf het antwoord wat vanuit de deskundigen wordt geven. Als je nu weet dat je in 2026 terugvalt naar scenario D, ga je nu niet investeren in bomen die je in 2027 kan gaan kappen. Dan kun je dat geld beter uitgeven aan bomen, die je zegt van, als we er nu in investeren, dan blijft die nog tien of twintig jaar staan. Dat is een puur economische efficiency-afweging. Als je wat u zegt doet, kan ook, maar dan loop je de kans, dat is een risico wat je neemt, dat je zegt, we hebben een desinvestering gedaan. We hebben geïnvesteerd in bomen, waar nu de zaag in moet. De voorzitter: We hebben nog tijd voor een vraag. Mevrouw Van Herwijnen. Mevrouw Van Herwijnen: Dankjewel. Eigenlijk even een beetje op het vervolg van het antwoord wat u gaf, wat de wethouder gaf op de heer Van der Meer over wat voor consequenties het heeft als wij bij dit scenario blijven.

Eigenlijk daar nog verder naar kijkend, wat voor consequenties kan hebben voor bijvoorbeeld klimaatadaptatie. Is daar vanuit die afdelingen ook al over geadviseerd? De heer Merx: Niet in die mate dat we daar hele technische berekeningen op los hebben gelaten, maar zoals juist ook al gezegd, we weten gewoon dat hoe meer kroonvolume je hebt, hoe beter het is voor de klimaatadaptatie, biodiversiteit en ga zo maar door. Wateropname. Dat is eigenlijk een natuurwet en dat hebben we niet uitgerekend per boom. Er zullen beslist berekeningen voor zijn. Dat is gewoon een natuurwet eigenlijk. De voorzitter: Oké, dank u allemaal. We gaan even naar een afronding toe. De vraag is nu aan de commissie, heeft u voldoende informatie om of het voorstel zoals het nu

16

voorligt, gewoon te zeggen van, oké jongens, met de informatie die we hebben, dat gaat we zo doen. Of zegt u van, nee, we kunnen een volgende commissievergadering, dat zal dan 13 februari zijn, een oordeelsvormende commissie te hebben. Dat laatste? Dan wil ik wel graag even wat politieke vragen. Een is voldoende al. De heer Van der Meer heeft een mooie politieke vraag. De heer Van der Meer: Daar wil ik wel een poging toe doen. Of het huidige voorstel voldoende ruimte vindt en biedt voor een toekomstbestendig bomenbeleid? De heer Damen: Voorzitter, ik denk dat we altijd te weinig doen. Ik vind dat we daarom ook moeten bespreken hoe we particulieren, bedrijven, particuliere huishoudens kunnen stimuleren om meer te doen aan het planten, bijhouden van bomen. De voorzitter: Dat is een hele goede vraag. De heer Van der Kruijff. De heer Van der Kruijff: Voorzitter, toch aanhakend op mijn vraag van net, dat we toch met elkaar moeten beoordelen of we echt al willen voor gaan sorteren op scenario D of dat we misschien toch de keuze maken in de hoop dat het niet nodig is. Dat we er ook niet op gaan voorsorteren. De voorzitter: Mooi. We hebben nu drie politieke vragen die we, wat zei ik niet, 13 februari in ieder geval zullen gebruiken om een mooi oordeelsvormende commissie te hebben. Mevrouw Kamphuis.

Mevrouw Kamphuis: Ik had nog een vraag, als het mogelijk is? De voorzitter: Dat is niet meer mogelijk. We hebben al afgesloten wat dat betreft. Het is natuurlijk altijd mogelijk, als u nog vragen heeft, om die schriftelijk te stellen. Dan zal iedereen zeer bereidwillig zijn om ze te beantwoorden. Ik wil u allen danken voor uw aanwezigheid. Ook de mensen op de tribune en de insprekers. Aan de mens aan tafel, neemt u alstublieft uw flesjes, glazen, kopjes mee naar de counter. Dank u wel. 5. Raadsinformatiebrief over Ontwerpbestemmingsplan Maasterras 2023 Raadsinformatiebrief Voorzitter: De heer Struijk Raadsgriffier: De heer Den Boer Verslag: NotuBiz Aanwezig: Dhr. Bootsman (GroenLinks) Dhr. Damen (PvdA) Dhr. Gündogdu (Op ons Eiland) Dhr. Den Hartog (GroenLinks) Mevr. De Heer (Forum voor Democratie) Mevr. Van Herwijnen (Partij voor de Dieren) Dhr. In ’t Veld (VSP) Mevr. Jager (Beter Voor Dordt) Mevr. Kamphuis (SP)

17

Mevr. Koene (Gewoon Dordt) Dhr. Kolkiliç (DENK) Dhr. Van der Kruijff (CDA) Dhr. Laban (ChristenUnie/SGP) Dhr. Van Leeuwen (Fractie Van Leeuwen) Dhr. Noldus (VVD) Dhr. Roggekamp (Gewoon Dordt) Dhr. Wringer (Beter Voor Dordt) Overige aanwezigen: Dhr. Roelf Bollen (strategisch stedenbouwkundige, Gemeente Dordrecht) Dhr. Buitenhek (programmadirecteur Stadsas Dordt) Dhr. Kramer (senior projectmanager Maasterras) Portefeuillehouders: wethouder M. Burggraaf, wethouder R. van der Linden De voorzitter: Goedenavond, beste mensen. Ik heet u allen hartelijk welkom. Dat is in de eerste plaats u als raads- en commissieleden. Vervolgens wethouder Van der Linden. Ik had graag welkom geheten wethouder Burggraaf. Dat hij er niet is, is geen desinteresse, maar er zijn oordeelsvormende vergaderingen in andere zalen aan de gang. Daar is zijn aanwezigheid ook vereist. Ik heet welkom degenen die vanavond vanuit de ambtelijke ondersteuning het een en ander gaan laten horen. Gewoontegetrouw ga ik iedereen vragen zich voor te stellen voor het verslag. Ik ga maar rechtsom, dus ik begin met de griffier. De heer Den Boer: Marc de Boer, commissiegriffier. Mevrouw Van Herwijnen: Irma van Herwijnen, Partij voor de Dieren. De heer Roggekamp: Erik-Jan Roggekamp, Gewoon Dordt. Mevrouw Koene: Irene Koene, Gewoon Dordt. De heer Damen: Leo Damen, Partij van de Arbeid. De heer Gündogdu: Aydin Gündogdu.

Op ons Eiland. De heer Van der Kruijff: Wim van der Kruijff, CDA. De heer Laban: Vincent Laban, ChristenUnie/SGP. Mevrouw De Heer: Betsy de Heer, Forum voor Democratie. De heer Van Leeuwen: Van Leeuwen, Fractie Van Leeuwen. De heer Noldus: Robin Noldus, Dordtse VVD. De heer Den Hartog: Paul den Hartog, GroenLinks Dordrecht. De heer Bootsman: Nick Bootsman, GroenLinks Dordrecht.

18

De voorzitter: Mevrouw Kamphuis, die gaat met mijn toestemming ook even een mededeling doen. Mevrouw Kamphuis: Meta Kamphuis, SP Dordrecht. Wij zien zoveel problemen met dit bestemmingsplan dat wij eerstvolgende raadsvergadering een motie gaan indienen aan het college van B&W, om de plannen in te trekken en met realistischer plan terug te komen. Dank u wel voorzitter. De voorzitter: Waarvan akte, hij wordt genoteerd. We gaan naar de volgende. De heer In ’t Veld: Richard in ’t Veld, VSP. De heer Wringer: Jan-Willem Wringer, Beter Voor Dordt. Mevrouw Jager: Ineke Jager, Beter Voor Dordt. De heer Kolkiliç: Masum Kolkiliç, DENK. De heer Buitenhek: Ronald Buitenhek, programmadirecteur Stadsas Dordt. De heer Van der Linden: Rik van der Linden, wethouder. De voorzitter: Mijn naam is Leen Struijk en ik mag vandaag deze club voorzitten. Uiteraard heet ik ook nog van harte welke degenen die achter mij zitten en die ik voor mij zie en de kijkers thuis. Goed, korte toelichting op de reden van deze vergadering. Het bestemmingsplan Maasterras dat is, voor Dordtse begrippen in ieder geval, een groot en uniek en complex geheel. Het is belangrijk dat de besluitvorming hiervan en hierover goed wordt voorbereid en dat dit omvangrijke dossier ook goed door de raadsleden doorgrond kan worden.

Het bestemmingsplan gaat daarom de komende maanden een aantal keren in onderdelen beeldvormend geagendeerd worden. Een concrete planning hiervan, die ligt in de agendacommissie voor 13 februari. De beeldvormende vergadering van vanavond is dus de eerste in een hele reeks. Er is een technische briefing over twee onderwerpen. In de eerste plaats het stedenbouwkundig masterplan en de omgevingseffectrapportage. U zult vandaag een aantal keren het woord OER tegenkomen. Dat is dus die omgevingseffectrapportage. Dat in relatie tot de agenda 2030, want daar komen deze plannen allemaal vandaan. Het tweede waar we het over gaan hebben dat is, hoe ziet het proces er de komende tijd uit? Dat bepaalt voor een deel zelf. Over welke deelthema's uit het bestemmingsplan, over welke bijlagen bij het bestemmingsplan, wil de commissie zich in de komende maanden nog verdiepen? Er wordt vanavond ook van u, aan u gevraagd, kom alsjeblieft met voorstellen, met ideeën van, daar zouden we graag op die manier onze kennis nog eens een keertje willen verdiepen. In deze vergadering krijgen we zo meteen een introductie door de heer Buitenhek, de projectdirecteur die zich net voorgesteld heeft. Peter Kramer die gaat als projectmanager over de OER ons voorlichten. Roelf Bollen, de stedenbouwkundige, die gaat over het stedenbouwkundig masterplan het een en ander zeggen.

Vervolgens krijgen we nog de afronding over het proces en de thema's voor verdieping. Als dat alles achter de rug is, dan zullen we ook nog met een conclusie komen. Wat gaan we met deze RIP doen? Ik ga het woord geven aan de heer Buitenhek, maar eerst aan mevrouw Koene, want die steekt haar vinger op.

19

Mevrouw Koene: Sorry voorzitter. Even. Het is een raadsinformatiebrief, dus die kunnen we uiteindelijk ooit een keer te kennisneming hebben. De raadsinformatie brieven bespreken we normaal gesproken ook helemaal niet. De voorzitter: U heeft helemaal gelijk. Ik ga straks dus ook vragen of die ter kennisname naar de raad kan. We hopen vurig van wel, want anders zou deze brief met de 40 bijlagen iedere keer onze agenda vervuilen. Dat willen we natuurlijk ook niet. Nog een opmerking? Mevrouw Koene: Over die 40 bijlagen, vind ik ook niet kunnen. Maar goed. De voorzitter: Misschien dat vanavond uitgelegd wordt waarom het zoveel zijn en ook hoe we daar op een wat behapbare manier in de toekomst mee om hopen te gaan. Ik kan u alvast verklappen dat dat echt gaat gebeuren. Meneer Buitenhek, aan u het woord. Degenen overigens die er de vorige keer waren, we gaan het op dezelfde manier doen. De presentatie, een paar sheets, die gaan gewoon achter elkaar behandeld worden en dan komt er een sheet met het woordje vragen erop. Dan kunt u vragen stellen en daarna komt er een volgende ronde. Dus niet per sheet vragen stellen, want dan wordt het een beetje een chaos. De heer Buitenhek: Dankjewel. Goedenavond. Zoals de voorzitter aangaf, hebben wij een presentatie voor u gemaakt als raad om u te informeren over het proces van het ontwerpbestemmingsplan en de documenten die erbij staan.

Ik heb voor degenen, op mijn stoel ligt daar, of op mijn tafel ligt daar, de hele stapel van stukken die wij ingediend hebben. Daar is ook de RIP aangekondigd. Wij zullen aan het eind voorstellen om een paar onderwerpen met u te verdiepen en ook een vraag te stellen aan u of u zelf nog onderwerpen heeft waar u verdieping in wil zoeken? Omdat anders, het werd net al even gememoreerd, de doorlooptijd die we hebben en de hoeveelheid vragen die daaruit kunnen zijn best wel een grote omvang hebben. Even de agenda, wat we vandaag willen doen. Ik neem u mee in een paar sheets van waar we vandaan komen en wat de uitdagingen waren om nog even het geheugen op te frissen. Daar ook de doelstellingen en de kernwaarden die u met ons meegegeven hebt met betrekking tot de besluitvorming over de visie die u gedaan heeft. Dan neem mijn collega het over om het ontwerpbestemmingsplan en het proces wat we daarin gelopen hebben. Nogmaals, dan komen we bij het stedenbouwkundig plan, masterplan. Vooral de kwaliteit. Daar waren de afgelopen keren ook wat vragen over van, hoe kunnen we de kwaliteit borgen? We hebben eigenlijk uit deze hele stapel de onderwerpen gepakt waar wij van dachten dat u de meeste interesse getoond had in de afgelopen keren. Daarna gaan we even toe naar de strategieën die wij lopen om zo'n plan in zijn totaliteit ook uit te kunnen voeren.

Hiermee is eigenlijk de belangrijkste vraag van de avond, waar u in betrokken wil worden de komende maanden en welke vergaderingen via de agendacommissie we dan moeten organiseren? Dit nog eventjes een terugkoppeling voor de meeste wel bekend over de stadsas. Dat is eigenlijk de as die door heel Dordrecht loopt. We hebben hier aan de linkerkant nog even aangegeven welke onderwerpen er in de stadsas zitten. Dat is, we beginnen met de MIRT-verkenning en we hebben een drietal gebiedsontwikkelingen zitten daarin. Een daarvan is Maasterras, de gebiedsontwikkeling rondom het hoofdstation. Dat is in deze ontwikkeling. En de gebiedsontwikkeling van het Leerpark. Die zit aan die kant. Tevens zit er nog een ruimtereservering voor de toekomst na 2045.

20

Het termijn voor het Maasterras, wat we de afgelopen maanden met u gedaan hebben, de uitkomst en de uitgangspositie was de ontwikkelvisie. Die hebben we netjes doorgelopen in 2022 en 2023 om het ontwerpbestemmingsplan uit te werken. Dat hebben we afgerond, eind vorig jaar in het college. Het college heeft op 21 december het bestemmingsplan ook inzage gelegd. Die inzagelegging loopt tot en met eind van deze maand. Wij zijn nu in het proces van het vaststellen van het bestemmingsplan en alle informatie die daarvoor nodig is, zodat de raad een ordentelijke besluitvormingsprocedure kan doorlopen. Daarom hebben we nu even de raadssessies erbij gezet en we gaan hopelijk vanavond ook nog even de thema's uitdiepen die de komende maanden op uw agenda komen te staan. De uitgangspunten hebben wij met het college doorlopen. Die hebben aangegeven van, dat we in lijn met de ontwikkelvisie en de visie die u vast heeft gesteld, om daar een hoogstedelijke invulling te doen. Die presentatie hebben we al een keer hier een in uw commissie gegeven. We hebben daar de opdracht meegekregen vanuit het college om daar STOMP groen en duurzaamheid aan toe te voegen. Zodoende een combinatie te maken op een hoog kwaliteitsniveau, waarin mobiliteit en bereikbaarheid ook een item is.

Om de wijk zo goed mogelijk bereikbaar te maken, maar wel dat parkeren op een goede manier geregeld wordt en dat bereikbaarheid voor fietsen en voetgangers eigenlijk de hoofdmoot krijgen. Dan hebben we ook aangegeven de vorige keer welke uitdagingen er nog liggen. Dat is vooral hoe we met de Brugweg omgaan, het emplacement stamlijn, het busstation, maar ook het Duivelseiland, met betrekking tot de geluidszonering. Voor fase twee de afritten van de A16 en de landschapsbrug. Die zaken hebben we de vorige keer eigenlijk ook genoemd. Daarom hebben we deze presentatie ook, om ook even u nog naar voren te halen, over welke onderwerpen u straks misschien nog wat nader geïnformeerd moet worden als u moet kiezen uit die hele groot stapel. Hier hebben we ze nog eventjes voor u op een rijtje gezet, op een kaartje. Hier ziet u diezelfde punten staan, maar dan in een kaartje. We hebben hier aangegeven we voor fase een en twee, daar zijn we nu, het stedenbouwkundig masterplan, wordt vanavond ook de presentatie over gehouden. Voor fase een zijn we in het ontwerpbestemmingsplan bezig. Fase een is deze fase hier. Alles aan de bovenkant van de A16. Fase twee en drie, die pakken we nu op om een nieuw omgevingsplan. Daar is het start al mee gemaakt, om een omgevingsplan te maken. Daar hebben we bouwfase drie.