2.3 2023-05-09 Notulen Dordtse Dinsdag - Vergaderzaal 3 - concept.pdf

Dan denk ik een groter probleem als die multiculturaliteit waar net over gesproken is. Je krijgt in Crabbehof een voortdurende instroom van multiprobleemgezinnen, ook van kwetsbare huishoudens, en een uitstroom van weerbare huishoudens en dat leidt tot een wijk waar de samenleving onder druk staat. En ik denk dat dat probleem wel geconstateerd wordt maar dat er hier geen oplossing voor wordt aangereikt. En de oplossing ligt voor een groot gedeelte dan niet in Crabbehof maar in het woningbouwprogramma in andere wijken. De voorzitter: Dank u wel, PvdA, de heer Damen. De heer Tutupoly: Nou ja, het is misschien niet zozeer een vraag maar wij onderkennen dat eigenlijk ook wel. Dat je ook zou moeten zeggen natuurlijk van dat er meer spreiding is want je ziet eigenlijk dat de probleemgezinnen zal ik maar zeggen die daar terechtkomen in die wijk. Ja, je zou verwachten dat er meer spreiding zou zijn over Dordrecht want hetzelfde hebben wij natuurlijk in het verleden bij andere wijken gezien of bij andere straten. Ik noem maar wat, de Blauwweg, Krispijn en vervolgens wordt eigenlijk binnen zo'n wijk iets opgelost. Maar het verplaatst zich uiteindelijk naar een andere wijk omdat het probleem eigenlijk niet opgepakt gaat worden. De voorzitter: Dus u sluit zich aan bij de opmerking van de heer Damen en bent benieuwd wat de wethouder daar te zeggen heeft? De heer Tutupoly: Ja.

De voorzitter: Dank u wel. De heer Schalken, Beter Voor Dordt, gaat uw gang. De heer Schalken-den Hartog: Ja, voorzitter, kort vanuit Beter Voor Dordt kunnen we ons vinden in dit globale ontwikkelkader. En natuurlijk gaan we ervan uit dat de uitwerking verder met ook alle programma's die nog worden uitgewerkt, we dat zoveel mogelijk

43

samen met alle betrokken partijen gaan doen. Waarbij ik ook kan begrijpen dat de wethouder inderdaad aangeeft dat het heel lastig is om al die groepen te bereiken en te betrekken. En wellicht de wethouder deed een oproep aan ons van, nou ja, als jullie goede ideeën hebben hoe we het voor elkaar krijgen om die betrokken, om die mensen echt te betrekken bij de uitwerking, dan moeten we dat hier noemen. Maar het is weerbarstig en dat zie je, datzelfde dat zie je ook in vergelijkbare wijken in andere steden. Nou ja, het punt hè, het zoveel mogelijk verder uitwerken met de betrokken partijen en hoe we dat gaan doen, dat is echt nog een zoektocht. Waarbij natuurlijk in die uitwerking de punten nadrukkelijk meegenomen worden die in 2012 wat minder prominent aanwezig waren met betrekking tot de duurzaamheid, de vergroening, het feit dat we een meer diversere wijk willen. En een korte opmerking nog die net werd gemaakt over de vele culturele groepen die aan de ene kant worden bestempeld als een probleem en door een andere collega wordt aangegeven als een kracht van de wijk. Ik denk dat we het vooral moeten zien als een uitdaging om in die diverse wijken zoals de diversiteit van de wijk zoals die er is, om met elkaar ervoor te zorgen dat we die wijken verder positief kunnen ontwikkelen. Daar wil ik het even bij laten. De voorzitter: Dank u wel.

Dan heb ik van verschillende partijen een positief geluid gehoord wat betreft hun steun voor dit stuk. Dat is Forum, CDA, ChristenUnie/SGP, Gewoon Dordt, VVD, SP, GroenLinks en Beter Voor Dordt. En er waren wat mensen die zich nog niet hebben uitgesproken, of partijen moet ik zeggen, en dat is VSP, Op Ons Eiland, DENK, Partij voor de Dieren en PvdA als ik het zo goed samenvat. Nu is er geen ambtelijke ondersteuning dus kan het zijn dat er een vraag van u niet wordt meegenomen. Dus ik wil jullie vragen om even kritisch mee te luisteren dat mocht er nog een vraag zijn die absoluut van belang is om je mening over te kunnen vormen over het stuk, laat dat dan even weten via mij, dan stellen we die alsnog aan de wethouder. Maar nogmaals, het is echt een oordeelsvormende sessie en geen beeldvormende sessie dus alleen als het echt van belang is om je mening te kunnen vormen. Dan nu het woord aan de wethouder. En als u het net zo kort en krachtig kunt doen als deze commissieleden, dan zijn wij allemaal heel erg blij.

De heer Heijkoop: Ja, voorzitter, dat ga ik proberen. Dank u voor uw bijdrage in eerste termijn. Daaruit blijkt in ieder geval een enorme betrokkenheid bij deze wijk waarvan ook terecht gezegd werd zojuist van dat deze wijk dat ook absoluut verdient. Een enorme betrokkenheid die in de wijk zelf op onderdelen onvoldoende is. Dat is ook een deel van het probleem en dat heeft ook weer een relatie met de woningvoorraad in deze wijk en eigenlijk een beetje met hoe deze wijk is samengesteld. Een aantal van u heeft daar ook al opmerkingen over gemaakt. Deze wijk verdient ook bewoners die zich willen inzetten voor deze wijk en die zijn er gelukkig ook volop in deze wijk, het ontwikkelt zich op een aantal onderdelen ook echt wel positie. Maar ook nog op heel veel onderdelen niet en daar blijven gewoon onverminderd grote zorgen over. Een aantal van u heeft daar ook, is daar ook wel even bij, heeft daar even bij stilgestaan. Kijk, en waarom ik dit ontwikkelkader belangrijk vind is omdat ik heel graag wilde dat Woonbron volledig aan boord kwam. Die twee corporaties zijn, die spelen echt een sleutelrol enkel met hoofdletter. Dat is echt zo ontzettend belangrijk. Want meer dan de helft van de woningen in deze wijk, dat zijn huurwoningen. Het overgrote deel zijn

44

corporatiewoningen, er zit ook een klein deel particuliere huur bij. Waar je ook trouwens niet altijd onverminderd blij van wordt want daar zie je een enorme doorstroming. Maar die corporaties die moesten allebei volledig aan boord komen omdat zij enorme inspanningen moeten gaan verrichten om deze wijk vooruit te helpen. Want heel veel van de vooruitgang van deze wijk zal gaan over de as van het wonen. En eigenlijk heeft u dat allemaal ook wel genoemd. Laat onverlet dat dit ontwikkelkader wel een bepaald abstractieniveau heeft. Dat geef ik de heer Groenewege gelijk mee, dat ben ik eigenlijk gewoon met de heer Groenewege eens. Maar u mag er echt op vertrouwen dat voorstellen vanuit dit ontwikkelkader, dat die gewoon uw kant opkomen en dat u dan met ons kunt spreken over van, hé, voldoet dat aan wat wij belangrijk vinden? Bijvoorbeeld waar het gaat over een hondenuitlaatveld of over de bomen en dergelijke. Dit ontwikkelkader is echt bedoeld om de gemeente en de corporaties zich aan elkaar te laten committeren om met vereende krachten de lead te nemen om die wijk vooruit te helpen. Waarbij ook andere partijen nadrukkelijk onderdeel zullen zijn en dat ook weer in de bredere kader van die Dordt-West benadering. Dus dat is even een kleine duiding.

Dus op het moment, ik hoop ook eigenlijk niet dat u op onderdelen dit kader gaat amenderen want hier heb ik die beide partijen op gecommitteerd. Wel kan ik me goed voorstellen dat als we dit echt gaan uitvoeren, dat u dan zegt van, hé, wacht eens even, hoe zit het met die bomen en hoe zit het met de hondenuitlaatplaatsen bijvoorbeeld? Het is trouwens ook nu al zo, recent heb ik met de corporaties gesproken over een grote ontwikkeling rondom de Colijnstraat, u wel bekend. En dan zijn we er heel scherp op hoe de bomen zijn ingetekend en hoe die recht worden gedaan. En dat daar niet zomaar te makkelijk van uit wordt gegaan dat die bomen wel kunnen verdwijnen en dat weten de corporaties ook. Uw raad heeft echt aan dit college heel nadrukkelijk meegegeven dat die bomen een groot goed zijn dus die willen we heel graag behouden. Deze wijk heeft dat ook als belangrijke kwaliteit, dat heeft u ook genoemd, en dat willen we natuurlijk niet teloor laten gaan. Laat onverlet dat er redenen kunnen zijn om bomen weg te halen maar dan gaat het meer om veiligheidsissues. Maar ik snap heel goed uw punt, zeker ook gezien de eerdere debatten die u ook met collega's van mij gevoerd heeft. Als het gaat over die woningen en ook gaat over die sociale huurwoningen dan zijn daar, dan hebben die woningen op zichzelf ook al een enorme … Nou, daar speelt heel veel.

Wij zijn vanuit het college, dat staat ook in het coalitieakkoord, zeer terughoudend om sloopvergunningen te verlenen. En wij willen eigenlijk ook niet dat er zomaar weer sociale huurwoningen worden weggehaald. Tegelijkertijd heb ik hier recent met een corporatiebestuurder wel een heel stevig gesprek gehad over een plotje waarvan ik echt van mening was dat dat gesloopt moest worden en dat er nieuwe sociale huurwoningen terug moesten komen. Omdat dat dermate slechte kwaliteit was dat je al weet eigenlijk dat daar ongelooflijk veel tegenaan moet worden gezet om die energielabels richting C te krijgen. En dan nog steeds heb je echt een suboptimaal woonproduct zoals ze dat dan noemen. Maar ja, het was dan misschien voor de cashflow van de corporatie wel weer net wat beter. Nou goed, ze wilden er allemaal onderzoek naar doen, renovatie, nieuwbouw. Nou, ik heb ieder geval vanuit het college ook al aangegeven van, joh, het is prima dat u onderzoekt, als de uitkomst maar wel is dat deze prulwoningen weggaan en dat er nieuwbouw komt. Want we moeten ook zeker in deze wijk durven te kiezen om woningen weg te halen. En waarbij ik daar in andere wijken echt veel terughoudender in ben. En ook om het aandeel sociale huur toch nog wat terug te brengen zonder het aandeel sociale huur in de totale Dordtse woningvoorraad terug te brengen. Want ik zou

45

heel graag, en daar zijn ook plannen al voor, in Dubbeldam gaan we het percentage sociale huur flink verhogen de komende jaren. En wat mij betreft zou dat hand in hand kunnen gaan met nog wat verdere terugloop in Crabbehof. Omdat de sociale cohesie, de kracht van die wijk daardoor echt verbetert. Wij geloven heel erg in een goede mix, en uw raad heeft dat ook altijd aangegeven, van koopwoningen, middendure huurwoningen en de sociale voorraad. En de sociale voorraad kan je ook niet zomaar als een containerbegrip benoemen want wat hier een beetje het probleem is, is dat het heel veel goedkope sociale voorraad is. En dan krijg je ook het fenomeen wat de heer Damen ook aangaf, dat er relatief veel mensen met een kwetsbare sociaaleconomische positie, ik zeg het maar even voorzichtig, daar terechtkomen omdat die ook gewoon volgens de huurtoewijzing daar terechtkomen. Waar het gaat over voorzieningen, beschermd wonen voorzieningen maar ook voorzieningen bijvoorbeeld in het licht van het Leger des Heils en dergelijke, ben ik er wel heel alert op dat wij niet te veel naar Crabbehof kijken. De afgelopen jaren hebben we de nodige voorzieningen tot stand laten komen maar dan kijken we toch eerder naar wijken als Sterrenburg, Stadspolders en bij voorkeur ook bijvoorbeeld Dubbeldam. Eigenlijk kijk je naar heel de stad omdat je mix goed wil zijn.

Crabbehof heeft relatief weinig voorzieningen alleen die die wijk is op zichzelf al wat kwetsbaar. En die kwetsbaarheid heeft niet één op één te maken met de diversiteit in cultuur, zou ik tegen de heer Burakçin willen zeggen. Als je kijkt naar het stuk waar het gaat over de kwetsbaarheid van die wijk, dan gaat het ook over demografische kenmerken. En daar staat dit punt inderdaad ook in maar het gaat daar ook over eenpersoonshuishoudens, het gaat daar ook over ouderen, de vergrijzing, over mindervaliden. Dus je ziet dat die hele totale context maakt dat die wijk kwetsbaar kan zijn. En ook daarvoor geldt, ook voor culturele diversiteit geldt wel dat ook als je dat op een goede manier over je stad, nou ja, rechtdoet, dat dat ook eerder versterkt dan als je het allemaal cumuleert. Maar dat geldt eigenlijk voor alle groepen. En ik ben het van harte met u eens dat je vooral niet deze groep zou moeten wegzetten als zijnde synoniem voor problematiek want dat is zeker niet zo. Dat ben ik direct met u eens. Maar de heer Van der Net maakte daar één genuanceerde opmerking bij en dat herkennen we natuurlijk wel. Maar in deze wijk is dit niet het grootste probleem.

Ik zou hier meer het probleem zien in als het gaat over die demografische kenmerken, over de vergrijzing, daarmee toch de vitaliteit van de wijk die wat onder druk komt te staan, het aantal arbeidsmigranten dat wordt gehuisvest, het aandeel particuliere verhuur. Het is echt een totale combinatie van factoren waarom je daar het een en ander wilt veranderen. En dat gaat toch echt vooral over nogmaals de as van die woningbouw en daarom zijn die corporaties daar zo ontzettend belangrijk bij, bij het halen van die doelstellingen. En dat gaat ook over de veiligheid en de leefbaarheid zeg ik richting de heer Van der Net. Het is herkenbaar ook dat waar een enorme hoge dichtheid is, voorzitter, ik ga richting een afronding. De voorzitter: Oké. Maar ik zie een interruptie van GroenLinks, gaat uw gang. De heer Burakçin: Ja, dat klopt. Ja, voorzitter, toch nog eventjes terug. Op zich kan ik ermee leven met het antwoord wat de wethouder aangeeft, dat er inderdaad de wijken misschien in balans moeten zijn. En dat het misschien goed is dat we meer met elkaar mengen en al de wijken zeg maar een beetje meer gemengd worden. Maar dan ben ik toch wel heel erg benieuwd naar de uitvoering hiervan? Ik kan me voorstellen, we

46

hebben … We kennen natuurlijk de Rotterdamwet, we kennen, volgens mij hebben we zelfs bepaalde straten die hier in Dordrecht ook dat hanteren. Maar daar wordt heel erg gekeken naar inkomen, naar de sociale problematiek of wat dan ook hè? Dat je bijvoorbeeld huurschulden hebt gehad of ik weet niet meer van al dat soort dingen. Maar als je bijvoorbeeld meer wil gaan verspreiden en je wil bijvoorbeeld minder multiculturaliteit, ga je dan bijvoorbeeld kijken naar wijken en dan ga je bijvoorbeeld zeggen van, nou, jongens, hier hebben we te veel Turken, hier hebben we te veel Marokkanen, hier hebben we te veel Antillianen, we gaan … Dit wordt te veel dus jij mag daar niet komen of jij moet daar weg. Hoe gaat dat in de uitwerking eruitzien? De voorzitter: Uw vraag is helder. Aan u het woord. De heer Heijkoop: Ja, voorzitter, op zeer korte termijn hopen we ook de Huisvestingsverordening richting uw raad te sturen en daar wijzen we ook weer een paar gebieden aan inderdaad langs die Wet grootstedelijke problematiek. Waarbij je toch zegt van, ja, bepaalde groepen mensen wil je niet in een al kwetsbare wijk. En dat gaat inderdaad, het gaat niet over etniciteit maar wel over schuldproblemen, overlastverleden en dergelijke.

Dat is stevig maar dat doen we wel met overtuiging omdat je eigenlijk het een wijk, je wil alle wijken een gelijke kans geven en op het moment dat je elke keer een bepaalde overlast cumuleert gaat dat niet goed. Het is wel een heel voorzichtig, het is wel een delicaat instrument. Ik heb pas ook een brief op poten gekregen van de provincie waar we nog een stevigere brief op teruggestuurd hebben waarbij er soms ook een bepaald wensdenken is van, ja, iedereen moet gewoon een gelijke kans op een woning krijgen. Nee, daar zitten wij echt, wij willen alle Dordtenaren op een prettige manier laten wonen en dat betekent soms ook dat je bepaalde Dordtenaren of bepaalde mensen, nou ja, dat je daar in de toewijzing net wat anders mee omgaat. We hebben in het verleden ook al de ervaring gehad dat bepaalde gebieden, dat daar relatief meer problematiek was. En nogmaals, dat gaat niet over culturele achtergrond maar bepaalde gebieden waar relatief meer problematiek was rondom ondermijning, rondom bijstandsfraude en dergelijke en daar probeer je wel op te sturen. Alleen u mag ons er altijd scherp op houden dat wij dat echt doen met oog op de bal en dat er nooit sprake kan zijn van multiculturele achtige toestanden. Want dat, daar staan wij ook absoluut als college niet voor en zo kent u mij als persoon denk ik ook hopelijk ook. Tot zover, voorzitter. Ik had nog een paar vragen openstaan.

De heer Klerk had vast nog zijn vraag over het azc genoteerd. We hebben rondom, waar het gaat over het azc hebben we wel in kaart gebracht, waar gaan de mensen, van welke voorzieningen gaan ze gebruik maken? Er zijn inderdaad enkele supermarkten die daar in het oog springen, die zitten in Sterrenburg met name, ook enkele in Crabbehof. Ja, we hebben daar niet een impactanalyse op losgelaten want het is ook niet van dermate grote hoeveelheden dat dat enorm veel impact zal hebben. We hebben wel op andere plekken gezien dat supermarkten er soms wel bij varen maar het ging dan soms om nog grotere getallen. Bijvoorbeeld in Velsen heeft de middenstand er wel baat bij gehad van het grote asielschip maar hier verwachten we dat het zich een beetje zal verspreiden. Onze eerste zorg rondom de azc, en dan houd ik ook mijn mond erover omdat collega Van Benschop is daarmee bezig, maar zit hem meer in de veiligheid, de ontsluiting en dergelijke, dat mensen zich goed van A naar B kunnen verplaatsen. En dan is het wel relevant welke voorzieningen je dan ook op loopafstand hebt of nou ja, een flinke loopafstand. Je moet

47

wel van wandelen houden om naar de Jumbo te gaan want het is wel een kilometer of 4 geloof ik. Voorzitter, ik heb volgens mij bijna alle punten gehad. Ja, nog even over die middenhuur. De heer Van Leeuwen maakte dat punt. Het punt herken ik ook van een eerder debat in de gemeenteraad. Uit onze analyses, heb ik toen ook destijds aangegeven, hebben we gezien dat middenhuur niet per se het meest, nou ja, dat daar de meeste behoefte aan is. Met name betaalbare koop en ook sociale huur, daar moeten we naar kijken. En collega Burggraaf is ook hard aan het werk om ook die sociale koop op een goede manier betaalbare koop te programmeren. En dat hebben we ook in Crabbehof nadrukkelijk voor ogen. Tegelijkertijd zeg ik u wel, ik gaf net al aan dat ik met de corporatie in gesprek ben over een aantal forse ontwikkelingen. Ik sluit niet uit dat we daar een aantal plannen moeten, voor een deel van kleur moeten laten verschieten. Wij vinden het heel belangrijk dat er doorgebouwd wordt. En ik sprak daar ook een paar weken terug met iemand van Heijmans over, de directeur wonen. En die gaf ook al aan van, ja, laat het denken vooral niet stoppen. Op het moment dat een bouw, een koopprogramma niet helemaal haalbaar is dan zou het zomaar kunnen dat middeldure huur een alternatief is. Dus daar zullen we in het college ook zeker naar kijken.

En collega Burggraaf is heel alert op die ontwikkelingen, die voelt goed aan wat er nodig is. We hebben natuurlijk onze ambities, die houden we vierkant overeind maar het zou wel kunnen dat we op bepaalde projecten op onderdelen misschien een net iets ander programma gaan realiseren en dan zou middenhuur ook een deel van de oplossing kunnen zijn. Hoewel we ook wel zien dat in de volle breedte van de markt dat met de maatregelen vanuit het kabinet zowel fiscaal als ook vanuit het ministerie van VRO, dat ook middenhuur wel minder aantrekkelijk is geworden voor ontwikkelaars. Dus dat je daar ook al een bepaalde spanning ziet ontstaan, ook in combinatie met de hogere rente. Maar laten we hier geen woon- of bouwdebat van maken. Dit waren de punten, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. De heer Heijkoop: Ja, de energielabels, de energielabels zijn nog even langsgekomen. Nou, collega De Jonge heeft daar al het nodige over gezegd en die energielabels dat speelt heel erg in Crabbehof. Dat is een van de meest energie onzuinige buurten, wijken in Nederland en daar hebben we ook de grootste ambities op dit vlak. En collega De Jonge heeft daar ook al het nodige over naar uw raad gestuurd en er komt nog het nodige aan. De voorzitter: Dank u wel. Dan zijn we nu toegekomen tot de tweede ronde.

En dan wil ik eigenlijk de partijen die zich nog niet hebben uitgesproken als eerste het woord geven. Ik zag al een hand van de VSP. Nee. U wacht nog eventjes. Dan hebben we nog Op Ons Eiland, DENK, PvdA en Partij voor de Dieren. Of ik zie de heer Damen en daarna de heer Groenewege. De heer Damen: Voorzitter, ik heb in eerste instantie gehad over de aanwezigheid van voldoende sociale huurwoningen in de andere wijken zodat niet alle multi probleemgezinnen of andere kwetsbare huishoudens automatisch in Dordrecht West terecht zouden komen. Ik heb daar een goed bericht net van de wethouder over gehoord. Wat dat betreft is die zorg voor een gedeelte, maar ja, boter moet wel bij de vis komen. En ik heb in ieder geval een positief signaal gekregen van de wethouder, ben ik erg blij om.

48

De voorzitter: Helder. Dus ik kan u opschuiven naar het linker rijtje? Gaat uw … De heer Groenewege: Ja, dank u, voorzitter. De wethouder is ingegaan op mijn vraag over de specificiteit van de doelstelling in het ontwikkelkader, dat die er niet echt is en de reden waarom die er niet echt is. En dat er nog allerlei documenten aankomen met verdere uitwerking. Nou heb ik een beetje zitten kijken op de laatste pagina van het ontwikkelkader want daar wordt zeg maar aangekondigd wat er nog aankomt. Ik kan er geen chocola van maken. Dus misschien als het lukt, kan de wethouder nog deze week een soort overzichtje sturen van wat er komt, wanneer het komt, gaat de raad er nog over? Weet je wel. Doen we nog mee in de besluitvorming? Welke inbreng hebben we nog? En dan kunnen we ook kijken van wat we doen met die hondenlosloopvelden en nou ja, die ideeën die ik noemde. De voorzitter: U kunt daar gelijk heel duidelijk en kort antwoord op geven. De heer Heijkoop: Ja, ik zal even kijken of ik iets van op papier voor u kan zetten. Ik moest zelf bijvoorbeeld denken aan de ontwikkeling rondom PZC. Ik heb recent met de besturen van PZC gesproken, we willen … Die hebben daar een hele grote grondpositie. Ik heb ze ook gevraagd om zich in verbinding te stellen met Crabbehoeve, Stichting Crabbehoeve met de Stoof om daar ook een bredere gebiedsontwikkeling van te maken met heel veel meer groen.

En ook nou ja, het winkelcentrum dat daar is, om dat veel meer te verbinden ook met de rest van de wijk en dergelijke. Nou, dat soort ontwikkelingen die zijn best wel fors. Ja, en die gaan we de komende tijd gewoon uitwerken en dat komt gewoon naar uw raad toe. Dus dat is dan zo'n hele concrete ontwikkeling van, oké, wat gebeurt hier? En dan kan je met elkaar spreken van, hé, zit er voldoende groen in, zou je daar nog wat meer ruimte willen hebben om ook, nou ja, bijvoorbeeld honden uit te laten. Dat is zo'n voorbeeld van een ontwikkeling. Hier staat daar in wat meer abstracte termen, nou ja, dat er wat potentie is hier en daar en dat je daar wat meer, nou ja, de wijk wat meer open zou kunnen maken. Nou, dat is redelijk abstract maar dat gaan we natuurlijk ook vertalen in een concreet voorstel. Maar dat is nu nog allemaal in de wat meer, nou ja, in de voorbereidende fase. De voorzitter: Dus het antwoord op de vraag van de heer Groenewege of dat deze komende week nog naar de raad toe kan komen is een nee maar er komt in de toekomst wel wat aan. De heer Heijkoop: Ja, dit is een voorbeeld. Als u het hiervoor doet dan zou ik daarmee natuurlijk graag weg willen komen. Als u zegt van, ja, ik wil even wat dingen op papier hebben, dan ga ik mijn ambtenaar vragen of ze wat op papier kan zetten.

Ik heb er zelf nog niet direct een beeld bij van welke concretiseringslag dat zou kunnen zijn maar … De voorzitter: De heer Groenewege. De heer Groenewege: Ja, ik zou dat wel prettig vinden welke voorstellen daaromtrent nog naar de raad komen. Maar begrijp ik het nou ook goed dat die doelstellingen die hierin staan eigenlijk pas uitvoering vinden als er al een herontwikkeling ligt? Dus het college gaat niet uit zichzelf bedenken, hé, hier is plek voor een buurtmoestuin, die gaan

49

we aanleggen. Nee, dat gebeurt pas als er een grotere herontwikkeling ligt waarin die buurtmoestuin ingepast kan worden, begrijp ik het dan goed? De voorzitter: Als laatste reactie want ik vind het vooral een debatje tussen wethouder en commissielid terwijl het eigenlijk een debat zou moeten zijn tussen de commissieleden zelf. Maar gaat uw gang. De heer Heijkoop: Nee, ja, voorzitter, ja, heel kort. Op heel veel plekken in de wijk Crabbehof wordt er nu gewerkt en er zijn heel veel ontwikkelingen gaande. En het is wel zo dat je bepaalde beleidsdoelstellingen probeer je wel rondom zo'n project aan elkaar te verbinden. Je gaat niet ad hoc een buurtmoestuin opzetten. Het is dan wel zo dat, we zijn nu ook in gesprek rondom Crabbehoeve bijvoorbeeld van, oké, hoe willen we dat naar de toekomst toe brengen? Een buurtmoestuin zou er wellicht een mooie rol in kunnen vervullen. En zo zijn gesprekken dan. Wij gaan niet als het ware hier vanuit het stadskantoor vanaf de zevende verdieping bepalen van, nou, daar moet dat gebeuren, daar moet dat gebeuren. We hebben een aantal, nou ja, een soort van spelregels, een ontwikkelkader waarlangs we die wijk willen ontwikkelen met partners en dat moet zich gaan vertalen in concrete projecten. De voorzitter: Dank u wel. Dan ga ik naar de heer De Vries van de VSP, gaat uw gang. Daarna kan de heer Tutupoly. De heer De Vries: Dank u wel, voorzitter.

Ik wou toch nog even terugkomen op de Crabbehoeve. In de visie staat gewoon dat het een pluspunt is. Maar wat gaat er nu eigenlijk gebeuren met de Crabbehoeve? Want het staat nog steeds op de sloop. De voorzitter: Ja, het debat krijgt even een andere wending. Dus maar gaat uw gang. De heer Heijkoop: Ja, voorzitter, dit heb ik echt mijzelf op de hals gehaald, dat … Nee, wij hebben op vragen van uw raad relatief recent antwoord gegeven dat er een aantal scenario’s voorliggen. Voor ons staat eigenlijk buiten kijf, en volgens mij ook voor u als raad, dat we de functie van Crabbehoeve willen behouden. En daar zijn we nu naar aan het kijken of dat op de huidige plek kan, dat is een optie. Of daar een andere ontwikkeling plaatsvindt, dat kan ook. We moeten daar nog even goed naar kijken. En daarom heb ik ook gevraagd aan PZC om ook met hen in gesprek te gaan omdat dat, nou ja, je kan op die manier ook de waarde van bepaalde voorzieningen aan elkaar koppelen en ze daarmee ook veel sterker maken. Want Crabbehoeve is op onderdelen ook wat kwetsbaar met de betrokken vrijwilligers. Dus, nou ja, op die manier zijn we ermee bezig. Maar het is nog in de fase van de broedende kip maar we hebben het appel vanuit uw raad nadrukkelijk gehoord dat de Crabbehoeve behouden moet blijven. De voorzitter: Dank u wel voor dit antwoord. De heer Tutupoly.

De heer Tutupoly: Ja, we zijn in ieder geval blij met het antwoord, ja, wat de wethouder gaf over de spreiding in de wijken. Tegelijkertijd gaf de wethouder aan dat migratieachtergrond geen probleem vormt maar hij kon zich voorstellen dat er wel een probleem kan zijn binnen een groep. En dan bedoel ik eigenlijk mee te zeggen, zijn daar ook programma's bijvoorbeeld om taalachterstanden daar weg te werken? Ja, om zelf zal

50

ik maar zeggen ook een deel te nemen. Want het is vaak ook een probleem voor de mensen zelf en dan vorm je toch eigenlijk een onderdeel natuurlijk van de wijk daarbij. De voorzitter: Ik zie dat deze vraag ook beantwoord kan worden door iemand van de overkant, dat is misschien wel leuk voor … Nee? Oké, dan gaan we naar de wethouder, u kunt daar heel kort ja of nee op zeggen. De heer Heijkoop: Ja, voorzitter, ik ben geen portefeuillehouder taalonderwijs meer, dat is mevrouw Koene wel. Dus die kan daar zeker antwoord op geven. Nee, binnen DordtWest en ook binnen Crabbehof is er veel aandacht voor de aanpak van laaggeletterdheid. Rondom de buurtcentra in Krispijn, de Koloriet, maar ook de Stoof zijn we wel aan het kijken naar op welke manier je daar goed handen en voeten aan kan geven. Er zijn ook bepaalde groepen die actief zijn dus op die manier is het zeker onderdeel van de aanpak. Je ziet dat laaggeletterdheid, schuldproblematiek, eenzaamheid, sociaal isolement, het gaat allemaal hand in hand met elkaar dus we moeten daar zeker aandacht voor hebben. En dat heeft het ook. Dat heeft het ook trouwens nadrukkelijk in het programma Dordt-West maar dat zal u niet verbazen. De voorzitter: Dank u wel. Dan gaan we naar DENK, de heer Maroof. Gaat uw gang. De heer Maroof: Dank u wel, voorzitter.

Nou, de wethouder heeft heel veel duidelijk gemaakt, heel veel vragen beantwoord van de rest van de collega's en dat heeft voor mij ook heel veel duidelijk geworden. En vandaar dat wij ook het raadsvoorstel gaan ondersteunen. Dank u wel. De voorzitter: Helder. Dan zie ik de heer Van der Net van de VVD, die wil graag nog iets kwijt. Gaat uw gang. De heer Van der Net: Ja, nou, ik zat net nog even de plaatjes erbij te zoeken en ja, waar het rood wordt daar zijn de problemen het grootste. En dat is … En daar wil ik toch ook wel even de wethouder op wijzen want hij heeft al aangegeven dat die richting de wooncorporaties heeft gezegd van, nou, volgens mij moet daar wel gesloopt worden. Maar als ik zie inderdaad hoe het inderdaad in die buurt en met name dan aan de Zuidendijk, hoe het daar verpaupert en hoe slechte staat daar de huizen ook zijn, wil ik toch wel ook wel een beroep op hem doen om daar met de woningcorporaties ook over te gaan praten. Want nogmaals, als ik daar dan loop dan krijg ik toch het gevoel van ernstige achterstand en gettovorming. En, nou goed, en in de stukken staat dat de wethouder op een andere plek wat heeft aangewezen, al wat moet worden gesloopt. Maar ik wil in ieder geval toch nogmaals de aandacht vragen, voorzitter. De voorzitter: Dat is helder. Het is jammer dat het geen kaartje was van een verkiezingsuitslag. Wilt u hier nog op reageren of zegt u ...

De heer Van der Net: Ik zou toch graag toch even toch nog even van de wethouder vragen of hij onderkent inderdaad dat het daar aan de Zuidendijk en zeker in waar het daar rood wordt, waar de ergste problemen zitten maar waar er ook ernstige verpaupering is van de flats, of dat daar inderdaad aandacht wordt gevraagd ook richting de wooncorporaties? En ja, kijk, als ik ernaar kijk zou ik het slopen maar …

51

De voorzitter: Het is helder, uw ... Wilt u daar nog op reageren? De heer Heijkoop: Ja, voorzitter, ja, ik ben het met de heer Van der Net eens. We kennen denk ik de meeste van ons kennen dat gebied wel. En dat is echt een van de meest zorgelijke plekken in Dordrecht. Kijk, corporaties maken een eigenstandige afweging in hoeverre ze tot sloop en nieuwbouw overgaan. Dat heeft soms ook gewoon met financiën te maken, het heeft met maatschappelijke impact te maken en ook met de kwaliteit van het vastgoed. En soms waar je heel veel bij elkaar ziet komen dus een heel beroerd energielabel, eigenlijk ook incourante bouw dus heel veel kleine twee kamer flatjes. Een hoge mate van criminaliteit hè, dat hebben we rondom de Colijnstraat gezien. Dat was daar echt ook een extra afweging om de boel helemaal plat te gooien en het ook vooral even helemaal plat te laten, niet gelijk weer wat nieuws neer te zetten maar het even te laten afkoelen. Nou, op het moment dat dat allemaal bij elkaar komt dan zou je tot sloop nieuwbouw over moeten gaan. Woonbron heeft dus echt al wat plannen op de rit staan, Trivire is daar nu ook mee bezig. In het verleden zeiden ze van, we hebben geen investeringscapaciteit, ook vanwege die verhuurdersheffing. Nou ja, nu hebben ze wat minder investeringscapaciteit vanwege de wat hogere rente. Ja, ik spreek ze eigenlijk vooral aan op hun verantwoordelijkheid.

En ik heb ze ook al eens op de man en vrouw afgevraagd van, joh, wat vinden jullie nu zelf als je door die wijk heen fietst wat daar de afgelopen 10, 15 jaar gebeurd is. En dat onderkennen ze ook en zij willen echt met ons als gemeente daarmee aan de slag gaan. En wij hebben als gemeente daar zelf in het verleden misschien ook wel eens steken laten vallen. En ik denk dat dit punt in de wijk, deze plek in de wijk daar wel een voorbeeld van is waar we echt met voorrang mee aan de slag zouden moeten gaan. De voorzitter: Dank u wel voor deze reactie. Dan wil ik het woord geven aan de heer Klerk en dan wil ik daarna eigenlijk met jullie tot een conclusie komen van deze vergadering. Gaat uw gang, de heer Klerk. De heer Klerk: Ja, dank u wel, voorzitter. En ja, ik raakte net een beetje mentaal van het padje af tijdens mijn eerste termijn dus ik zoek nog een klein beetje een herkansing want ik heb nog wel wat vragen die ik zou willen stellen. Het doet ook geen recht aan het debat want Crabbehof is een mooie wijk waar ook heel veel gebeurt en juist een wijk ook waar fysiek en sociaal heel erg in elkaar grijpt. Ik vraag me af ten aanzien van, nou ja, ik wilde eigenlijk een praktijkvoorbeeld ook gebruiken van als het gaat over voorzieningen in de wijk. We zien, laatst zagen we dat er een speelbosje of het speelbosje bij het Spoorpark is weggehaald.

En toen ik daar navraag over deed bleek dat te komen door de overlast van, nou ja, niet de beoogde doelgroep. En dat op last van bewoners en dergelijke dat dan zo’n speelbosje maar helemaal wordt weggehaald waardoor er een sociale voorziening, tenminste een sociale speelvoorziening mist in zo’n wijk. En dan daar wordt niet over gecommuniceerd verder en dat gebeurt. En in het stuk wordt geschreven dat kinderen rondhangen in de wijk en jongeren. Kijk, hoe lossen we dit probleem op? Gaat dit over de lijn van handhaving of, nou ja, dat is echt een vraag die ik heb die je ook wel in het ontwikkelkader mee mag nemen van, hoe gaan we om met, ja, hoe gaan we met die overlast om? Is het wegnemen van het probleem het wegnemen van, nou ja, is het niet schieten met een kanon op een mug. Verder ben ik blij want ik had ook nog een punt dat ik hoorde van de sociale woningbouw, moeten we niet een lager percentage sociale woningbouw in Crabbehof hebben. Nou, daar heeft de

52

wethouder op geantwoord en ik ben blij met die beantwoording. En dan als laatste zag ik nog staan dat er toch nog in staat dat, nou ja, het inmiddels schitterend gerenoveerde station Dordrecht Zuid mogelijk weggaat. Is dat nog steeds aan de orde of inmiddels ook niet meer want ik dacht dat het zou blijven bestaan naast het station Leerpark? De voorzitter: Twee concrete vragen, speelvoorziening en station Zuid. Even kort nog want eigenlijk wilde ik dat niet in de tweede termijn hebben maar gaat uw gang nog even. Het is toch gezellig. De heer Heijkoop: Nou ja, heel kort. Die speelvoorzieningen, ja, daar ken ik de achtergronden niet precies van. Ik ben het in zijn algemeenheid wel met de heer Klerk eens dat het nooit een oplossing is om voorzieningen weg te halen. Behalve als het onderdeel is van een soort van herstructurering. Het kan niet zo zijn dat kinderen niet meer kunnen spelen omdat volwassenen de boel verpesten. Tegelijkertijd zie je ook wel dat de sociale onveiligheid enorm kan toenemen op het moment dat zo'n speelvoorziening niet meer doet waar het voor is. Dus ik denk dat daar echt wel goed in overleg met politie en wijk over gesproken is en deze keuze is gemaakt. Waar het gaat over station Zuid. Nee, dat gaat niet meer verdwijnen. Daar is flink in geïnvesteerd, dat blijft. Maar station Leerpark gaat er wel bijkomen, dat is wel echt de bedoeling.

Op de langere termijn ook station Amstelwijck waarmee je daar een mooie trits aan stations toevoegt. Maar we hebben destijds wel met ProRail en de NS gesproken, wil zeggen, collega Van der Linden. Van ja, is dat nou wijsheid? Nou ja, zij wilden er gewoon graag flink in investeren want het was gewoon echt niet meer te verantwoorden, het was gewoon niet veilig meer. Gelukkig staat het niet in de weg dat er op Leerpark ook over enkele jaren een station zal komen. De voorzitter: Dat is helder. Dan kijk ik even rond want ik zag de heer Hartmeijer, die wilde heel graag nog wat zeggen in zijn tweede termijn. En ik wil jullie wel vragen van, volgens mij is er al heel veel gezegd en volgens mij kunnen we redelijk snel tot een conclusie komen. Maar als je echt nog wat op uw hart heeft. De heer Hartmeijer, gaat uw gang. De heer Hartmeijer: Nou, ik las over dat er gezocht wordt naar een kleinschalige vorm van ouderenzorg. En toen dacht ik meteen aan het zorgbuurthuis. En daar is ook hier in de raad een motie voor aangenomen een tijdje geleden en dat, nou ja, dat is wat wij als partij al heel lang willen. Dus hoe mooi zou het zijn als dat wordt gerealiseerd. De voorzitter: En is dat een opmerking richting wethouder of een vraag richting wethouder? De heer Hartmeijer: Dat is een uitgesproken wens. De voorzitter: Oké, dank u wel.

De heer De Vries die was begonnen en die wil ook heel graag eindigen. Gaat uw gang. De heer De Vries: Dank u wel, voorzitter. Ik zou het fijn vinden als in de herijking sommige dingen wat beter geconcretiseerd worden. In de wijsheid is besloten dat Crabbehof de eerste wijk is die aardgasvrij moet worden. Maar er zijn ook nog een paar

53

honderd particuliere woningbezitters. Er wordt alleen maar gesproken over aansluiting op het warmtenet voor de flatgebouwen en voor de vve's. De particuliere huizen worden volledig vergeten. Het zijn allemaal woningen in de categorie D, E, want het zijn 60-jarige woningen. Geef eens inzicht hoeveel dat die mensen of hoeveel dat gaat kosten voor die mensen. Als dat echt goed moet gebeuren dan denk ik dat je per huishouden misschien wel over 60.000, 70.000 euro gaat praten. Hoe wordt dat ingevuld? En dat zou ik graag geconcretiseerd willen zien. En dan that’s it. De voorzitter: Dat is helder wat u aangeeft. Is daar nog behoefte tot reactie heel kort want ik ga echt ‘…’. De heer Heijkoop: Ja, ik ga het echt heel kort houden. Ja. Ja, precies, de zorgbuurthuizen, warmtenet. Straks krijg ik op mijn kop van mijn GroenLinks-collega's omdat ik daar mij te veel tegenaan bemoei. Nee hoor, dat valt reuze mee. Kijk, het warmtenet willen we echt fors gaan uitbreiden in Crabbehof, er moeten veel meer woningen worden aangesloten. En ja, we kijken nadrukkelijk wel samen met HVC wat de potentie is. En collega De Jonge, ja, die heeft daar ook haar eigen ambities op geformuleerd, ook in samenspraak met HVC. Maar ja, wij onderkennen dat de ene woning wat makkelijker aan te sluiten is dan de ander. Aan de andere kant, als je de infrastructuur aanlegt dan wil je die ook zo goed mogelijk benutten.

Dus maar hier houd ik het even bij want het is inderdaad collega De Jonge die hier veel meer van afweet dan ik. De voorzitter: Dank u wel. Dan gaan wij tot een conclusie komen. En ik heb in de eerste ronde de Partij voor de Dieren horen zeggen dat er wellicht een motie of een amendement zou worden ingediend. Mocht dat zo zijn, dan wordt dit sowieso een bespreekstuk in de raad. Dus mijn vraag aan de Partij voor de Dieren, is dat nog steeds een idee of wordt het … De heer Groenewege: Ik ga mij daarop beraden, ik weet het niet. De voorzitter: Oké, maar dan moeten wij nu dus nu een conclusie gaan trekken of we dit als hamerstuk of bespreekstuk naar de raad toe gaan. En ik heb het vermoeden dat dit een hamerstuk gaat worden en ik zie allemaal knikkende hoofden. Dan ga ik ervan uit dat we dat nu kunnen concluderen dat dit als hamerstuk naar de raad gaat. En dan rest mij niets anders dan jullie een hele fijne avond toe te wensen en tot gauw.

Aldus vastgesteld in de raadsvergadering van …… 2023.

De griffier,

De voorzitter,

54

A.E.T. Wepster

A.W. Kolff

55