2.2 2026.03.24 Notulen Gemeenteraad Dordrecht - concept.pdf

VERSLAG VAN HET DUIDINGSDEBAT VAN DE GEMEENTERAAD VAN GEMEENTE DORDRECHT D.D. 24 MAART 2026 Vergaderkamer 1 Voorzitter: De heer Mol Raadsgriffier: De heer Van Soest Verslag: NotuBiz Aanwezig: Dhr. Breevaart (Forum voor Democratie) Dhr. Van der Graaf (PVV) Dhr. Hartmeijer (SP) Dhr. De Heer (ChristenUnie/SGP) Dhr. Den Heijer (VVD) Mevr. Van Herwijnen (Partij voor de Dieren) Dhr. Hoogduijn (D66) Dhr. Katif (Beter voor Dordt) Dhr. Kolkiliç (DENK) Dhr. Van der Kruijff (CDA) Mevr. Stolk (VSP Dordrecht) Dhr. Uysal (GroenLinks-PvdA) De voorzitter: Beste mensen, we gaan beginnen. Emre Hoogduijn. Goed zo. Dordtenaren, welkom. Het is 19.30 uur en ik wil u graag vragen stil te zijn, zodat we kunnen beginnen. De campagne is voorbij. Het is helemaal niet meer nodig dat de zenuwen door uw lijf gieren. Nu gaan we een ontspannen fase in. Welkom en felicitaties aan alle in de raad gekozen partijen. En wat fijn dat bijna alle lijsttrekkers vanavond ook hier aanwezig zijn. De verkiezingstijd, en daarmee ook de verkiezingsstrijd, is voorbij. Nu is het tijd om elkaar op te zoeken en te gaan bouwen aan onze stad. Helaas hebben we wel een paar afmeldingen ontvangen. Mijnheer Gündogdu van Op Ons Eiland is verhinderd wegens persoonlijke omstandigheden en ik heb begrepen dat mijnheer Groenewege van de Partij voor de Dieren ook afwezig is, maar hij wordt goed vertegenwoordigd hier.

Het is mooi nieuws dat we zo'n brede afvaardiging vandaag aan tafel hebben. Ik wacht even tot CDA uitgepraat is. Er moet nog even vooroverleg plaatsvinden. Beste mensen, we hebben vanavond het duidingsdebat om nog even te schetsen welke fases we grofweg tegemoetzien. Dat is natuurlijk allemaal ook van u afhankelijk. We hebben grofweg drie fases in het formatieproces. De eerste is de informatie- of verkenningsfase, of beter gezegd, wie gaat het met wie doen in de coalitie? Die begint met het duidingsdebat en op basis hiervan krijgt de informateur, degene die de verkenning doet, opdracht om inzichtelijk te maken of er gewerkt gaat worden aan een raadsakkoord dan wel aan coalitievorming. Over dit fase komt op een gegeven moment ook duidelijkheid. Dan komen we in de fase daarna. Dat wordt het onderhandelen op inhoud. In die fase spreken de fracties die meepraten over de inhoud, welke zaken de komende jaren in Dordrecht aandacht vragen en aandacht nodig hebben en waar we ons geld aan gaan uitgeven en welke grote plannen en doelen de gemeente de komende vier jaar moet stellen.

1

En de laatste fase is, zoals bekend, de collegevorming. Maar nu staan we nog aan de start van de eerste fase, de informatie- of verkenningsfase en die trapt u vanavond af met een startschot. U wordt gevraagd, als nieuwgekozen bestuurders van deze stad, inzicht te geven in de vervolgstappen. Wie neemt het initiatief voor de informatie, wie gaat dit leiden, op wat voor college wordt er ingestoken? Misschien wilt u ook iets meegeven over voor de bestuurscultuur voor de komende jaren. En als het goed is, zorgt het gesprek dat we zo meteen gaan voeren ook voor helderheid. Daar heeft de stad behoefte aan. Dit is een vrij vormvrije fase, maar het is mooi als u daar eensgezind mee van start gaat, want dan weten wij als inwoners ook waar we aan toe zijn. Ik ga zo meteen een rondje maken langs alle lijsten. Ik loop de lijsten na in de volgorde van grootte. Ik begin zo meteen bij GroenLinks-PvdA. Van de lijsttrekker Abdullah Uysal heeft u gistermiddag een brief ontvangen, die heb ik ook ontvangen, waarin hij enkele vragen voorlegt. Ik geef u daarom ook in overweging in uw bijdrage de onderdelen mee te nemen die in de brief van mijnheer Uysal aan de orde komen.

Wat is uw duiding van de uitslag van de verkiezingen, wat betekent dat voor Dordrecht en voor u, hoe ziet u de vorm van de gewenste samenwerking, bent u eventueel bereid om toe te treden tot de coalitie, hoe staat u tegenover de voorgedragen informateur en zijn er nog aandachtspunten die u wil meegeven? Ik zal zo meteen iedereen achtereenvolgens in de gelegenheid stellen zich uit te spreken over deze vragen. Ik neem aan dat elke lijsttrekker daar ook een voorbereiding voor heeft. Ik denk dat het plezierig is als de lijsttrekkers niet geïnterrumpeerd worden, maar dat er wel na elke lijsttrekker een moment is om verhelderende vragen door andere lijsttrekkers te stellen, want ik denk dat iedereen daar ook wel behoefte aan heeft. Als het kan, kan er altijd nog een breder debat plaatsvinden. Maar laten we eerst zorgvuldig iedereen horen en vragen stellen. Deze bijeenkomst is erop gericht een zo groot mogelijke overeenstemming te bereiken over de verkenningsfase. Ik hoop dat we dan ook met een mogelijke conclusie kunnen afsluiten. Maar voor nu is eerst het woord aan u. Dan geef ik voor de eerste partij, GroenLinks-PvdA, het woord aan de lijsttrekker. De heer Uysal: Dank u wel, voorzitter. Allereerst wil ik alle partijen feliciteren met hun uitslag.

Iedere partij die hier vertegenwoordigd is, heeft met het vertrouwen van inwoners een plek in deze raad gekregen en dat verdient respect. In het bijzonder de VSP, VSP Dordrecht moet ik zeggen, het is een nieuwe naam, dat is nog even wennen voor ons, die de stijgende lijn heeft weten door te zetten. Ook D66, welkom terug in de raad. Vier jaar geleden werd nog door heel veel partijen gezegd dat een deel van hun kiezers tijdelijk bij ons onderdak had gevonden. We hebben die stemmen goed warm gehouden en we zien dat D66 daarnaast ook nieuwe kiezers aan zich heeft weten te binden. Ik zou willen zeggen, gefeliciteerd, samen zijn we gegroeid. Ook complimenten aan alle partijen die zich hebben gehandhaafd in een druk verkiezingsveld. Daarbij wil ik in het bijzonder de VVD benadrukken, ChristenUnie/SGP en Partij voor de Dieren. Dat is echt een knappe prestatie. Voor alle andere partijen die een zetel hebben verloren, dat is altijd slikken, zeker na een periode van hard werken in de raad. Voorzitter, ook een woord over onszelf. Wij zijn trots en dankbaar dat wij de grootste partij zijn geworden. Na lange tijd is er weer een linkse partij de grootste in Dordrecht. We danken alle Dordtenaren die hun vertrouwen in ons hebben gesteld. Wij zullen er de komende tijd alles aan doen om dat vertrouwen waar te maken.

2

We staan hier vandaag stil bij de uitkomst van de verkiezingen. Verkiezingen die laten zien hoe belangrijk het is om te stemmen, want iedere stem telt. Dat hebben we eerder gezien in Dordrecht, waar verschillen soms op een handvol stemmen wordt gemaakt. Ook nu zien we weer dat het verschil tussen de grootste en de tweede partij klein is. Dit onderstreept dat elke stem ertoe doet. Daarom willen wij alle Dordtenaren bedanken die zijn gaan stemmen en ook alle vrijwilligers en medewerkers van de stembureaus die ervoor hebben gezorgd dat het democratisch proces zorgvuldig en goed is verlopen. Als wij kijken naar de uitslag, dan springt er een punt, wat ons betreft, direct uit, de lage opkomst. Die is ten opzichte van vier jaar iets gestegen, maar nog steeds heeft minder dan de helft van de Dordtenaren gestemd. Dat ligt ook onder het landelijk gemiddelde. Tegelijkertijd zien we dat dit geen lokaal verschijnsel is. In veel andere gemeenten blijft de opkomst achter. Het is een bredere landelijke trend, maar dat maakt het niet minder zorgwekkend. Juist de lokale politiek gaat over het dagelijks leven van mensen, over hun buurt, de voorzieningen in de wijk en de mogelijkheid om mee te doen. De keuzes die wij hier maken, zijn direct voelbaar.

Dat roept ook de vraag op of het belang van de lokale democratie, en de rol van deze raad, voldoende zichtbaar is bij voor de inwoners en of wij daar zelf nog duidelijker en beter in moeten zijn. Voorzitter, als ik kijk naar de verhoudingen in deze raad, dan valt vooral op hoe klein de verschillen zijn. Wij zijn de grootste partij geworden. Daar zijn we trots op en dankbaar voor, maar die positie brengt ook bescheidenheid met zich mee. Het verschil met de tweede partij is beperkt en ook in zetelverdeling zien we dat er geen partij is die er duidelijk bovenuit springt. Meerdere partijen liggen dicht bij elkaar en het aantal partijen in de raad is groot. Dit laat zien dat de kiezer verdeeld heeft gestemd. Er zijn verschillende geluiden en opvattingen vertegenwoordigd in deze raad. Het politieke landschap is daarmee duidelijk versnipperd. Er is geen eenduidige koers uit de afslag af te leiden. Voorzitter, dat vraagt iets van ons allemaal. Het vraagt om samenwerking, om het overbruggen van verschillen en het zoeken naar gezamenlijke oplossingen. Tegelijkertijd zien we in de uitslag wel accenten terug. Zo zien we dat de VSP, die zich nadrukkelijk heeft ingezet voor ouderen, maar ook op thema's als zorg en ondersteuning, steun heeft gekregen. Ook D66, met een sterke focus op duurzaamheid en de toekomst van de stad, heeft een duidelijk mandaat gekregen.

Dat zijn signalen die we serieus moeten nemen. Voorzitter, als we vooruitkijken, dan zien we dat de opgaven waar Dordrecht voor staat, groot zijn. We leven in een wereld die snel verandert, waarin internationale ontwikkelingen steeds vaker hun doorwerking hebben op nationaal en daarmee ook op lokaal niveau. Dit vraagt van ons als gemeente dat we flexibel zijn en ook duidelijke keuzes maken. Bij deze verkiezingen stond een thema voor vrijwel alle partijen centraal, wonen. De woningnood is hoog en raakt heel veel Dordtenaren direct. De manier waarop we dat willen oplossen verschilt, maar de urgentie wordt breed gedeeld. Daarna staat de bestaanszekerheid van onze inwoners onder druk. Voor steeds meer Dordtenaren is het een uitdaging om rond te komen. Met huidige geopolitieke ontwikkelingen zal die druk naar verwachting verder toenemen. Het is aan ons om ervoor te zorgen dat iedereen kan meedoen en niemand buiten de boot valt. Verder kwam de gezonde leefomgeving ook nadrukkelijk aan de orde in de campagne. De problematiek rondom PFAS raakt onze regio al jaren. Veel partijen hebben het PFAS-stembusakkoord ondertekend. Dat schept ook de gezamenlijke verantwoordelijkheid om hier de komende periode stappen in te zetten. Dat geldt ook voor vraagstukken rond klimaat, energietransitie en het sociaal domein, die in de komende periode onze aandacht zullen blijven vragen.

Voorzitter, dit zijn grote

3

opgaven. Opvragen die vragen om samenwerking, een stabiel bestuur met kennis en ervaring en een stadsbestuur dat ook in verbinding staat met de raad en de stad. Gezien de uitslag is een ding duidelijk, geen enkele partij kan het alleen. Dat vraagt om een zorgvuldig proces waarin we elkaar op de inhoud vinden. Niet alleen kijken naar meerderheden, maar ook kijken naar wat echt nodig is voor Dordrecht. Om dat proces zorgvuldig en in verbinding te laten verlopen, hebben wij Corry van Rhee-Oud Ammerveld bereid gevonden om als verkenner op te treden. Corry is geboren en getogen in Dordrecht. Zij heeft ook hier gewerkt en beschikt over een ruime bestuurlijke ervaring, onder andere als waarnemend burgemeester in zes verschillende gemeenten. Wij hebben er alle vertrouwen in dat zij dit proces met zorg en gevoel voor de onderlinge verhoudingen zal begeleiden. De opdracht aan de verkenner is samengevat het met alle partijen in gesprek gaan en verkennen welke vormen van samenwerking mogelijk zijn, welke inhoudelijke raakvlakken er zijn en hoe we kunnen komen tot een stabiel en gedegen bestuur voor de komende periode. Voorzitter, de komende periode staat in het teken van gesprekken. Open gesprekken met alle partijen die verantwoordelijkheid willen nemen voor de toekomst van Dordrecht. Wij kijken ernaar uit om die gesprekken met elkaar te voeren. Dank u wel.

De voorzitter: Dank, GroenLinks-PvdA, voor deze aftrap. Ik kijk even rond of er verduidelijkende vragen zijn. Dat is niet het geval. Dan geef ik het woord aan de VVD. De heer Den Heijer: Dank, voorzitter. Allereerst dank aan alle Dordtenaren die zijn gaan stemmen. Bijzonder dank aan de 6.351 inwoners die hun vertrouwen in de Dordtse VVD hebben uitgesproken. Dat zijn er 400 meer dan de vorige verkiezingen. Voor de derde keer op rij groei. Dat vertrouwen is voor ons niet vanzelfsprekend. Daar zijn we zuinig op en daar blijven we ook de komende jaren keihard voor werken. De afgelopen jaren waren we namelijk zichtbaar in de stad, op straat, deur voor deur, en dat blijven we doen. Ook afgelopen zondag nog in het Weizigtpark pannenkoekjes gebakken. Kom vooral eens een keer langs. De opkomst is iets gestegen, maar die moet echt hoger. Juist daarom blijven we ook de komende 4 jaar zichtbaar en in gesprek. Niet alleen in verkiezingstijd, maar iedere dag. Voorzitter, ik feliciteer ook de andere partijen die gewonnen hebben. De binnenkomst van D66 is zonder meer indrukwekkend. De lokale partijen zijn stabiel gebleven, met als uitschieter de VSP. Mevrouw Stolk heeft met zichtbare energie en overtuiging haar partij naar 5 zetels geleid en 1 volle zetel aan kiezers aan zich weten te binden. Dat is een knappe prestatie.

Ook een woord van welkom aan mijnheren Van der Graaf en Van de Breevaart. We feliciteren de ChristenUnie/SGP, DENK, SP, Partij voor de Dieren met hun zetelbehoud. Mijnheer Gündogdu van Op Ons Eiland wensen we veel beterschap. We hopen dat hij weer snel in ons midden is. Tegelijkertijd voelt deze uitslag ook dubbel. We nemen afscheid van collega's, die jarenlang het gezicht van deze raad waren, mijnheer Van der Net, maar ook mevrouw Koene, Kruger, mevrouw Pichel. Gelukkig zien we ook vertrouwde gezichten weer terug. Dat mijnheer Struijk weer een zetel in onze raad inneemt, doet ons allemaal goed. Voorzitter, als we naar de uitslag kijken, zien we ook verschuivingen. De christelijke partijen hebben ditmaal geen restzetel, maar behouden nog steeds 7 zetels. De grootste verandering zit bij GroenLinks-PvdA, dat fors heeft ingeleverd en 25 procent van de zetels is kwijtgeraakt. Inhoudelijke verschillen tussen de Dordtse VVD en GroenLinks-PvdA zijn groot. Dat was al zo en is na deze verkiezingen ook niet veranderd.

4

Ik constateer dat de uitspraken van de lijsttrekker na de verkiezingen de verschillen niet hebben verkleind, maar juist hebben vergroot. Ook als het gaat om de noodzakelijke basis voor een stabiele samenwerking. Laat ik helder zijn hoe wij erin zitten, dat is het belangrijkste. De Dordtse VVD is bereid om verantwoordelijkheid te nemen, om samen te werken. Verschillen mogen er zijn, graag zelfs, maar alleen als er een basis is van stabiliteit, voorspelbaarheid en een gezamenlijke wil om Dordrecht vooruit te helpen. Voorzitter, juist in deze tijd, waarin het leven duurder wordt, er onrust is en er veel op onze stad afkomt, kunnen we ons geen lange formatie permitteren. Dordrecht wacht niet op ons. Voorzitter, als we naar de uitslag kijken, ligt het voor de hand dat de partijen die zijn gegroeid in stemmenaantal, en daarmee door de kiezer groot genoeg zijn gemaakt om verantwoordelijkheid te nemen, een belangrijke rol spelen in de informatiefase naar een nieuw stadsbestuur. Dat betekent in ieder geval de Dordtse VVD, de VSP en D66. Partijen die hebben gewonnen en van de kiezer het vertrouwen hebben gekregen om verantwoordelijkheid te nemen. Daar hoort ook bij dat we tempo maken. Wat ons betreft eerst een korte gerichte verkenning.

Snel duidelijkheid over welke combinaties mogelijk zijn met partijen die stabiel willen en kunnen samenwerken en die recht doet aan de verkiezingsuitslag. Geen eindeloze gesprekken, maar tempo en richting. Wij verwachten ook dat deze fase snel afgerond moet worden, zodat we op korte termijn als raad kunnen bepalen hoe we verder gaan. Wij gaan dat gesprek open en constructief in met 1 doel, Dordrecht vooruit te helpen met een stabiel bestuur dat keuzes durft te maken en doet wat nodig is voor onze stad. Dank u, voorzitter. De voorzitter: Dank. Zijn er verduidelijkende vragen aan de VVD? Ik zie in ieder geval de SP. Gaat uw gang. De heer Hartmeijer: Dank, voorzitter. Mijnheer Den Heijer benadrukt nog een keer wat GroenLinks-PvdA over de VVD gezegd tijdens de campagne, maar natuurlijk is de VVD ook niet onschuldig hierin. Ook naar aanloop naar de verkiezingen heeft de VVD ook in de raad weleens wat aan mijn buurman medegedeeld. En de vraag is, de kiezer is ook niet gek. Die ziet 6 zetels daar en 6 zetels bij de VVD. Het kan bijna niet anders dan dat de VVD weer deel gaat uitmaken van een nieuwe coalitie. Dit soort naampjes geven aan elkaar, is dat dan wel verstandig en vergroot het juist niet de kloof die de kiezer ervaart naar de politiek, waardoor ook die opkomst maar niet omhooggaat? Hoe reflecteert mijnheer Den Heijer daarop? De voorzitter: De VVD.

De heer Den Heijer: Ik ben het principieel met mijnheer Hartmeijer eens dat in de verkiezingen ook de verschillen blootgelegd moeten worden. Dat voor de kiezer helder is wat de koers is die op het spel staat en waar je uiteindelijk ook voor kiest. Daarom heeft de SP ook best wel andere ideeën dan de VVD, maar vanuit bepaalde grondslag en visie op de stad. Als er uiteindelijk een uitslag is, of uitslagen binnenkomen, dan past uiteindelijk de toon van samenwerking. Dat is wat u van de VVD altijd mag verwachten. Het is belangrijk om ook op dat soort momenten elkaar juist te vinden en niet die verschillen groter te maken, omdat dit de samenwerking in de weg staat. Het gaat met name om de periode na de verkiezingen. Daar zijn op verschillende momenten uitspraken in de media gedaan die er niet aan bij hebben gedragen om met elkaar in een samenwerking terecht te komen om

5

een stabiel stadsbestuur te vormen. Dat is voor nu wel de koers die Dordrecht nodig heeft. Het is belangrijk dat we juist in deze onrustige tijd met elkaar een bestuur hebben dat stabiel is en kan rusten op een verkiezingsuitslag die de kiezer gegeven heeft aan ons. Daar moeten we heel zorgvuldig en zuinig mee omgaan. Daar zullen wij, ook in het verloop van dit proces, heel zorgvuldig mee omgaan. De voorzitter: ChristenUnie/SGP. De heer De Heer: Voorzitter, dank u wel. Ook een vraag aan collega Den Heijer. We moeten uitkijken dat er geen onnodige interpretaties ontstaan. Want ik vind de VVD altijd best wel duidelijk in hun woorden, maar nu zou er wat ruimte kunnen ontstaan voor partijen die zeggen van, als ik hier zo naar luister, dan hoor ik bijna de VVD GroenLinksPvdA uitsluiten, terwijl ik op het eind mijnheer Den Heijer ook hoor zeggen, we willen er open en constructief in. Zou mijnheer Den Heijer dat verschil qua toon, wat ik in zijn woordvoering aan twee kanten hoor, wat beter kunnen duiden? De voorzitter: De VVD. De heer Den Heijer: Wat zich voor heeft gedaan, is dat wij hebben kennisgenomen van de uitslag en iedereen daarmee gefeliciteerd. Ook met de mensen voor wie de uitslag tegen is gevallen, hebben gesproken. Wat niet gebeurd is, is dat de toenadering is gezocht. Er is ook pas heel laat bericht gekomen over een informateur.

Net voordat ik mijn kinderen naar bed kon brengen, hebben we de opdracht voor de informateur kunnen lezen. Wat voor ons belangrijk is, is dat je in dit proces elkaar meeneemt. Dat je ook steun zoekt op meerderheden en met elkaar die verbinding zoekt. Zowel in het proces als in de uitingen heb ik gezegd dat de verschillen niet kleiner zijn gemaakt, maar juist groter. Ik heb bewust niet gezegd dat ze onoverbrugbaar zijn gemaakt, maar het is wel een deur die in ieder geval naar ons toe dicht is geslagen. Dat lijkt me niet een goede start, omdat we juist aan de vooravond staan van een hele belangrijke fase voor Dordrecht waar we het ons met elkaar niet kunnen permitteren dat we in een hele lange informatiefase terechtkomen waar we niet tot een stabiel stadsbestuur komen dat kan steunen op de uitspraak die de kiezer heeft gemaakt. Het is voor ons wel heel erg belangrijk dat we daarop gericht blijven en niet met die randzaken bezig blijven die in de verkiezingen heel relevant waren. Maar voor nu, stof neergedaald. We moeten met elkaar juist de samenwerking zoeken. De voorzitter: Duidelijk. Mijnheer Uysal.

De heer Uysal: Voorzitter, het verbaast me wat de VVD hier nu inbrengt. Ik constateer ook dat de VVD nog te veel in verkiezingsretoriek zit in plaats van dat we nu weer met elkaar de handen ineen moeten slaan om elkaar te vinden in die grote maatschappelijke opgaven waar we voor staan met zijn allen en te kijken hoe we tot een degelijk en stabiel bestuur kunnen komen. Het verbaast me dat juist met het gegeven dat de raad nu enorm versplinterd is, niet een partij bij uitstek de grootste is en we met elkaar ook tot elkaar veroordeeld zijn, de VVD nu al begint met een partij uitsluiten. Dat is dan ook in aantal stemmen de grootste partij. ik ben wel benieuwd wat dat gaat doen voor het

6

draagvlak. Niet alleen in de raad, maar ook buiten de raad en hoe de VVD daartegen tegenaan kijkt. De voorzitter: De VVD. De heer Den Heijer: Laat ik vooropstellen, wij sluiten helemaal niemand uit. Die woorden laat ik echt niet mijn mond leggen. Op meerdere momenten is ook aan mij gevraagd wie wij uitsluiten. Wij sluiten op dit moment helemaal niemand uit. Dat hebben we ook nog nooit gedaan. Laat dat helder zijn. Volgens mij is het belangrijk dat we allemaal uit de verkiezingsmodus komen. Wij waren dat al vanaf seconde 1, toen de uitslag binnenkwam. We hebben op verschillende momenten ervaren dat het niet zo was. Ik ben in ieder geval blij dat mijnheer Uysal op dit moment een andere toon vindt dan we de afgelopen dagen hebben gezien. Maar ik kan in dit moment niet anders zeggen, ook omdat we hier transparant met elkaar aan tafel zitten, dan dat dergelijke uitspraken er niet wezenlijk aan bij hebben gedragen dat de verschillen kleiner zijn geworden, terwijl op programma de verschillen natuurlijk best groot zijn. In het verleden is er een handreiking op iets dergelijks geweest, maar dat is niet gebeurd. Die uitspraak heb ik niet gedaan. Dat bent u toch zelf geweest. De voorzitter: We kunnen nog even doorgaan, maar ik merk wel dat we een beetje informatie beginnen te herhalen. Mijnheer Uysal, nog een vraag? Kort alstublieft. De heer Uysal: Jazeker.

Het is duidelijk dat GroenLinks-PvdA en de VVD niet dicht op elkaar staan. Het is duidelijk dat we heel veel verschillen in onze ideeën over de toekomst van de stad. Alleen, ik vind het zo lastig dat de VVD nu al bij voorbaat een motorblok voor een nieuwe coalitie heeft gevormd in het eigen perspectief, terwijl die opgaven zo groot zijn. We hebben elkaar hier hard voor nodig. GroenLinks-PvdA had er ook voor kiezen kunnen kiezen om te zeggen, wij willen met andere partijen een motorblok vinden. Wij hebben een ruime en een brede opdracht geformuleerd aan de verkenner. Ik vraag me toch af hoe de VVD, als het gaat om de opdracht die gericht is aan de verkenner, daarin staat en hoe ze ernaar kijken om die open samenwerking met elkaar aan te gaan in plaats van nu al op voorhand partijen uit te sluiten. De voorzitter: Mijnheer Den Heijer. De heer Den Heijer: Voorzitter, nu begin ik toch bezwaar te maken. Nu wordt voor de tweede keer dat in mijn mond gelegd. Ik sluit helemaal niemand uit. Wij gaan juist de samenwerking aan met iedereen die constructief met ons samen wil werken. Dat is wederzijds. Dat doen we graag. Dat doen we al jaren en met iedereen in de raad, of het van links of rechts is. Er zijn helemaal geen thema’s. Vanuit de andere kant hoor ik de hele tijd dat er thema’s zijn.

Het gaat er juist om dat we een stabiel bestuur hebben dat slagvaardig is en kan rusten op de uitslag die nu voorligt. Daarin zijn de afgelopen dagen andere beelden gewekt, herhaaldelijk, die niet stroken bij die constructieve houding. Dat is nu belangrijk. Daar moet ook leiderschap in getoond worden. Ik ben benieuwd, dat is een vraag die ik dan stel, hoe serieus is het als er nu een opdracht aan de informateur ligt die nog niet eens door de partijen in de fractie besproken is? Dan leg ik de vraag terug, hoe serieus is het

7

voor GroenLinks-PvdA om met andere partijen die samenwerking te gaan zoeken? Want dat heb ik, eerlijk gezegd, tot zover nog niet ervaren. De voorzitter: Moeten we niet de andere partijen even aan het woord gaan laten? Ik ga mevrouw Stolk van de VSP vragen. Mevrouw Stolk: Voorzitter, dank. Ik wil eerst even een compliment maken naar de griffie en de medewerkers die alles in het werk gesteld hebben om het huis van de democratie zo te laten verlopen, dat alles goed is gegaan. Complimenten vanuit de VSP daarvoor. Dan, voorzitter, ook dank aan onze kiezers. Ruim 5.700 stemmen, dat is nogal niet wat. Om te beginnen willen wij de partijen die deze verkiezingen winst hebben geboekt, feliciteren. D66 met hun rentree in de gemeenteraad, Forum voor Democratie met een zetelwinst en de VVD die weliswaar geen zetelwinst heeft behaald, maar wel een duidelijke groei in het aantal stemmen laat zien en dat is voor de derde keer op rij. Ook GroenLinks feliciteren wij met het behalen van de meeste stemmen. Daarnaast willen wij ook partijen die zetels hebben verloren of stabiel zijn gebleven, een hart onder de riem steken. Verkiezingen kennen winnaars en verliezers, maar uiteindelijk werken we hier allemaal voor de stad en haar inwoners. Voorzitter, tegelijkertijd laat de uitslag ook iets anders zien. GroenLinks-PvdA heeft als gevolg van 1.700 stemmen minder, 2 zetels verloren.

Misschien nog wel belangrijker, het huidige college heeft geen meerderheid meer in de raad. Tel daarbij op dat de 2 grootste lokale partijen, de VSP en Beter voor Dordt, samen 9 zetels hebben behaald. Dan is de conclusie gerechtvaardigd dat Dordrecht een andere politieke koers wil. Voorzitter, de VSP is, zoals blijkt uit de zetelwinst van de afgelopen jaren, de partij die beleid voorstaat dat de kiezers willen implementeren in Dordrecht. Ook dankzij een toename van ruim 1.000 stemmen bij deze verkiezingen, moet de VSP van de kiezers de komende 4 jaar bestuursverantwoordelijkheid gaan dragen. Voorzitter, wij sluiten op voorhand geen partijen uit. Voor ons is het van essentieel belang dat de belangrijkste speerpunten uit ons verkiezingsprogramma herkenbaar terugkomen in een eventueel coalitieakkoord. Daarnaast vinden wij het belangrijk dat een nieuwe coalitie bestaat uit stabiele partijen met bij voorkeur frisse en nieuwe wethouders die zorgen voor een betrouwbare overheid. Wethouders die luisteren naar de inwoners van onze stad en niet vanuit een ivoren toren beleid maken met megalomane plannen die veel kosten en weinig opleveren. Voorzitter, wat de VSP betreft moet de komende periode in het teken staan van samenwerking. Samenwerken aan oplossingen voor de uitdagingen waar Dordrecht voor staat. Niet elkaar vliegen afvangen of niets gunnen.

Want 1 ding is duidelijk, de inwoners zijn de polarisatie in de politiek zat. We moeten daarbij ook niet vergeten dat meer dan 50 procent van de kiezers niet is gaan stemmen. Dat is een duidelijk signaal. Veel mensen zijn afgehaakt. Sommigen al jarenlang. Zij zijn teleurgesteld in de politiek en twijfelen of wij daadwerkelijk oplossingen bieden voor vraagstukken en problemen waar ze dagelijks mee geconfronteerd worden. We moeten ons afvragen, is de politiek er nog wel voor hun inwoners? De VSP is van mening dat er zeker nog winst te behalen valt bij een betere invulling, bijvoorbeeld bij participatietrajecten. Laten we ook stoppen met het te vaak krampachtig opleggen van geheimhouding. De inwoners zijn het zat dat er een gebrek aan transparantie is en dat daardoor de politiek te vaak op achterkamertjespolitiek lijkt gebaseerd. Juist daarom ligt er een grote verantwoordelijkheid bij deze raad. Wij zijn er om die inwoners te

8

vertegenwoordigen en het vertrouwen met elkaar te herstellen. Voorzitter, na de verkiezingen moeten we door. Dordrecht staat voor belangrijke opgaven en kan zich in deze onrustige tijd geen stilstand of eindeloze verkenningen permitteren. Deze eerste fase moet kort en doelgericht zijn. De uitslag biedt meerdere opties, maar we willen snel duidelijkheid over welke richting realistisch en stabiel is. Daarom stellen wij richting GroenLinks-PvdA voor dat op basis van de verkiezingsuitslag de partijen met omvang en de partijen die stemmen hebben gewonnen, een positie krijgen die recht doet aan de uitslag. Ook vragen we de informateur om een korte, gerichte verkenning uit te voeren. Geen langdurig traject, maar een quickscan van mogelijkheden welke coalities denkbaar zijn, welke partijen bereid zijn om samen te werken en vooral welke combinaties de stabiliteit en uitvoeringskracht bieden die Dordrecht de komende jaren nodig heeft. Voorzitter, we verwachten op korte termijn een helder en beknopt advies dat binnen 3 dagen na de laatste gesprekken met de raad wordt gedeeld. Uiterlijk volgende week woensdag ligt dit dan voor bij de raad, zodat we nog diezelfde week het vervolg kunnen bepalen.

Voorzitter, de VSP roept daarom op om niet onze verschillen te vergroten, maar juist te zoeken naar wat ons bindt en om samen te werken aan een sterker, eerlijker en aantrekkelijk Dordrecht, waarbij de Dordtenaren vooropstaan. Tot zover de eerste termijn, voorzitter. De voorzitter: Dank, mevrouw Stolk. U doet een duidelijke suggestie voor een verslag van de informateur, denk ik, volgende week woensdag 1 april. Mijnheer Hartmeijer, een verduidelijkende vraag. De heer Hartmeijer: Dank u, voorzitter. Vraag aan mevrouw Stolk. Zij zegt net, allemaal nieuwe wethouders of iets in die trant, een schone lei. Maar het is toch wel denkbaar dat we een aantal coalitiepartijen weer gaan terugzien in de coalitie? Vindt mevrouw Stolk dat er geen enkele wethouder door kan? Er moet helemaal een nieuwe ploeg? Is dat wat ze voorstelt? Mevrouw Stolk: Nee hoor, voorzitter. Dan heeft Hartmeijer niet goed geluisterd. Wij geven wel aan dat daar nieuwe wethouders bijkomen, maar wij sluiten op voorhand … We zitten in een beginnende fase. Laten we vooral kijken waar we elkaar kunnen vinden. Als allerlaatst gaan we die posten en wethouders pas verdelen. De voorzitter: Dank. Goede vraag, goed antwoord. Laten we verder de rest van de avond een beetje wegblijven bij de bemensing. Dat kan alleen maar vervelend worden. Andere verduidelijkende vragen nog? Geen verduidelijkende vragen.

Helder betoog van mevrouw Stolk. Ik ga naar mijnheer De Heer, ChristenUnie/SGP. Mijnheer Katif. De heer Katif: De verkiezingsuitslag zegt iets meer, dan … Dank u wel, voorzitter. Laat ik het zo vertellen, de kiezer heeft gesproken, voorzitter. Laten we daar helder over zijn. Beter voor Dordt had graag de zetels willen behouden die wij in 2022 behaalden. Waar wij in 2022 via een restzetel een vijfde zetel haalden, liep Beter voor Dordt dat vorige week op iets meer dan 300 stemmen na mis. Toch, voorzitter, zijn wij blij en trots dat we de kiezers met 4 raadsleden mogen vertegenwoordigen in de prachtig mooie stad Dordrecht. We feliciteren alle partijen, raadsleden, oudgedienden, nieuwkomers, die samen de komende 4 jaar de Dordtse gemeenteraad gaan vormen. Voorzitter, de opkomst van de afgelopen verkiezingen was iets hoger, daar hebben een aantal collega's aan gememoreerd, dan in 2022, maar het blijft zorgelijk dat minder dan de

9

helft van de stemgerechtigde Dordtenaren naar de stembus is gegaan. Graag spreken wij in een evaluatie van de campagne met andere partijen hoe wij met elkaar een hogere opkomst voor elkaar kunnen krijgen. Juist voor de legitimatie van het bestuur van onze stad is dat belangrijk. Al heeft de combinatie GroenLinks-PvdA, ik moet eraan wennen, 2 zetels verloren, zij is de grootste geworden. Daarom is het logisch dat zij het initiatief neemt. Terecht. Tegelijkertijd laat deze uitslag ook zien dat in Dordrecht verschillende geluiden te horen zijn. Juist daarin ligt volgens ons de opdracht. Dan zeg ik even de opdracht, met name als mevrouw Corry luistert, breng de verschillende perspectieven bij elkaar en doe recht aan de keuze van de Dordtenaren. Wel willen wij aan GroenLinksPvdA meegeven dat we vinden dat lokale partijen een rol verdienen in het bestuur van de stad. Als je kijkt naar de uitslag, dan zie je dat veel inwoners kozen voor betrokkenheid dichterbij huis en zichtbaar bestuur. Samen, en mevrouw Stolk heeft het ook net gememoreerd, behaalden de lokale partijen 10 zetels. Het is meer dan 12.000 stemmen. Daarmee vertegenwoordigen wij een kwart van de Dordtse stemmers. Dat kan en mag niet zomaar genegeerd worden. In onze campagne stond, net als bij veel partijen, wonen centraal. Beter voor Dordt heeft daarin een duidelijke keuze gemaakt.

We gaan vol gas opbouwen, maar wel binnen de contouren van de stad en zeker niet in de polders. Dit leeft in de stad, voorzitter. Niet als tegenstelling, maar als gezamenlijke zoektocht naar balans. Ruimte voor nieuwe woningen, zorg voor de identiteit van wat Dordrecht als eiland uniek maakt. Voorzitter, andere belangrijke thema's zijn leefbaarheid en veiligheid, vergroening, duurzaamheid, parkeren, aanpak van eenzaamheid. Er moet aandacht blijven voor het creëren van kansen voor de lokale economie. De historische binnenstad moet een huiskamer zijn voor alle Dordtenaren en onze bezoekers. Voor Beter voor Dordt is het essentieel dat wonen in onze stad betaalbaar blijft en dat de inwoners niet steeds opnieuw worden geconfronteerd met stijgende gemeentelijke lasten. Vanzelfsprekend blijven we de situatie rondom Chemours kritisch volgen en deinzen niet terug, en ik zeg deinzen niet terug, voor een voortzetting van een stevige bestuurlijke stap. Voorzitter, wat betekent dit voor de komende periode? Even een sluiter. Wat ons betreft vraagt de uitslag om samenwerking, om bereidheid om over verschillen heen te stappen en te zoeken naar wat ons bindt. Mevrouw Stolk heeft dat net ook aangegeven. Het lijkt me net alsof we met elkaar overlegd hebben, maar dat is niet zo. Tegelijkertijd vinden wij het belangrijk dat geluid van de lokale partijen een herkenbare plek krijgt in het vervolg.

Niet alleen omdat wij het willen, maar vooral omdat ruim een kwart van de Dordtenaren daarvoor heeft gekozen. Voorzitter, wij willen verantwoordelijkheid nemen op een manier die recht doet aan de breedte van de uitslag, vanuit inhoud, met aandacht voor de stad en onze inwoners. Wat ons betreft begint het met luisteren naar elkaar. Vooral naar de stad luisteren. Toch een woord van dank aan GroenLinks-PvdA voor de ontvangen informatie over de verkenner. Wij kijken uit naar een zorgvuldige en constructieve verkenning. We gaan ook graag het gesprek aan met de verkenner om te onderzoeken hoe wij op een constructieve manier kunnen bijdragen aan een stabiel bestuur. Die houding is wat ons betreft open, positief en gebaseerd op inhoud. Ik herhaal, gebaseerd op inhoud. Wij wensen in ieder geval Dordrecht een nieuw representatief bestuur toe dat kan rekenen op een breed draagvlak in de gemeenteraad. Een bestuur dat zichtbaar is, luistert, dicht bij de inwoners staat. Daar willen wij verantwoordelijkheid voor dragen, voorzitter. Daar zullen we ons de komende periode met passie en enthousiasme voor inzetten. Tot zover Beter voor Dordt.

10

De voorzitter: Dank, Beter voor Dordt, mijnheer Katif. Nu is het woord aan mijnheer De Heer, ChristenUnie/SGP. De heer De Heer: Voorzitter, het zit erop. De campagne ligt achter ons en de uitslag is bekend. We feliciteren de winnaars, zowel de groeiers als ook de nieuwkomers. Wat ieders persoonlijke mening over die uitslag dan ook is, het is de uitkomst van democratisch eerlijk verlopen verkiezingen met een geldige uitslag. Dat is, gezien het gebrek aan democratie op zo veel plekken in de wereld, iets om heel dankbaar voor te zijn. Dank aan iedereen die daaraan heeft bijgedragen in Dordrecht, van de griffie, de ambtelijke organisatie tot aan alle vrijwilligers bij de stembureaus. Bovenal dank aan alle Dordtenaren die erop uitgingen om te stemmen. Een aantal observaties van onze kant over de verkiezingsuitslag. Het had echt alle kanten op kunnen gaan, maar eigenlijk is er relatief weinig verschuiving, concluderen wij. Hier en daar schuift er ook wel een zetel, maar politieke aardverschuivingen zijn onze stad voorbijgegaan. Misschien kunnen we daarmee concluderen dat de Dordtenaar niet heel anders naar de politiek kijkt dan 4 jaar geleden. We zien ook nog steeds een heel groot aantal fracties, 13 stuks. Dat maakt ook iets zichtbaar over de politieke verdeeldheid. Wat we vooral hopen, is dat het bij 13 blijft de komende jaren.

Want waar we 1 stap vooruitzetten in herstel van vertrouwen tussen burger en politiek, zorgt versplintering voor meerdere stappen achteruit. We zijn blij met een iets hoger opkomstpercentage dan 4 jaar geleden. Het is niet echt de 50 procent die je misschien minimaal zou mogen verwachten, maar toch, het is een stap in de goede richting. Laten we de zichtbaarheid die de Dordtse politiek momenteel heeft, vasthouden, en vooral een goed voorbeeld zijn in samenwerking richting de stad. Goed voorbeeld doet volgen. Als ChristenUnie/SGP zijn we blij met het behoud van onze 4 zetels. Met die plek in de raad hopen we ook de komende 4 jaar met een team van raads- en commissieleden het goede te doen voor de stad. Het stof is neergedaald na de uitslagenavond van afgelopen woensdag. Trouwens, die uitdrukking over stof dat neerdaalt vind ik in het Engels iets mooier. Maar ook al zit Irene Koene, helaas, niet als collega naast ons, we voelen haar aanmoediging voor de Nederlandse taal nog steeds. Maar nu dat stof is neergedaald, kijken we uit naar het vervolg. Wie wordt er gebeld, wie gaat met wie, wie houdt de boot af, wie twijfelt nog? Als ChristenUnie/SGP kunnen we alleen maar voor onszelf spreken. We zijn, zoals u van ons gewend bent, bereid om verantwoordelijkheid te nemen in een coalitie. Maar niet tegen elke prijs.

De stad heeft, zeker in deze tijd, een politiek nodig die opkomt voor wat kwetsbaar is, zowel voor mens als natuur, en een politiek die bereid is het nodige te doen voor een veilige stad waar iedereen, jong en oud, een goede plek heeft om te wonen. Wat ons is opgevallen de afgelopen weken in de campagne, is dat ook best wel veel werd gesproken over landelijke en lokale partijen. Ergens begrijpelijk, omdat sommigen van ons een partijnaam dragen die ook in Den Haag is vertegenwoordigd, maar ik zou daar toch graag 2 dingen over willen zeggen. Het eerste is dat we, ongeacht onze achterbannen, allemaal Dordtse partijen zijn. We hebben allemaal het Dordtse belang voor ogen. Het tweede is dat het soms als een voordeel wordt gezien om een lokale partij te zijn zonder landelijke binding. Maar zien we dan niet over het hoofd dat een landelijke binding ook heel helpend kan zijn, aangezien we als stad ook grote belangen hebben bij hoe er in Den Haag wordt besloten. Daar hebben we toch de afgelopen maanden alleen al veel voorbeelden van gezien? Van station Leerpark tot, vandaag zelfs ook, het Onderwijsmuseum. Laten we elkaar daarin ook op waarde

11

schatten. Wat we voor onszelf en voor de hele politiek belangrijk vinden voor de komende periode, is stabiliteit en nog meer stabiliteit. De stad is gebaat bij een stabiel stadsbestuur dat samenwerkt. Een bestuur dat ook durft over de eigen schaduw heen te stappen. Misschien ook wel over woorden die rondom de campagne zijn uitgesproken over elkaar. Laten we de bladzijde omslaan en de krachten bundelen voor de stad. Iedereen die kan rekenen, ziet dat er meerdere routes zijn om aan 20 of meer zetels te komen. Via een combinatie van de grootste, GroenLinks-PvdA, en ook de 6 zetels van de VVD daarbij, maar ook zonder. Het is begrijpelijk dat er nu een verkenner aan de slag gaat. Wat ons betreft is het belangrijk dat de 2 grootste partijen ook wel samen besluiten of ze samen verder willen of niet. Zo niet, dan is het ook wel fijn als we dat allemaal zo snel mogelijk horen. Dit proces moet zorgvuldig, maar hoeft ook niet onnodig lang te duren. De stad mag verwachten dat we tempo maken. We danken GroenLinks-PvdA voor de voordracht van de verkenner en ook de opdracht. Daar spreken we ook wel onze steun voor uit. Het is een kandidaat met, zoals we lezen, veel bestuurlijke en politieke ervaringen. We kijken als fractie uit naar dat gesprek. Tot slot, zoals bekend zijn wij een fractie die met overtuiging inspiratie haalt uit de Bijbel. Tijdloze inspiratie waar ik graag mee wil afsluiten.

Woorden van dik 2.600 jaar oud van de profeet Jeremia. “Bid tot de Heer voor de stad waarin ik jullie weggevoerd heb en zet je in voor haar bloei, want de bloei van de stad is ook jullie bloei.” Voorzitter, we zien ernaar uit om ons ook in de komende jaren in te zetten voor de bloei van onze mooie stad. Dank u wel. De voorzitter: Mooie afsluiter. Het woord is aan mijnheer Hoogduijn van D66. Excuus, ik ga veel te snel. Ik kijk nog even of er nog vragen zijn aan mijnheer De Heer. Duidelijk. Mijnheer Hoogduijn. De heer Hoogduijn: Dank u wel, voorzitter. Allereerst gaat mijn dank uit naar alle mensen die op de stembureaus hebben gezeten en alle stemmen hebben geteld. Wij hebben vrije, open verkiezingen die mogelijk gemaakt worden door de alledaagse Dordtenaar. Dat is een groot goed om bij stil te staan. In dit debat laat ik graag mijn waardering blijken. Voorzitter, wanneer verkiezingen plaatsvinden begint iedereen in principe weer vanaf 0 zetels. Voor ons als D66 een hele gemoedelijke startpositie. Maar het betekent ook dat elke partij die vanavond deelneemt aan dit duidingsdebat een winnaar is. Wij hebben allemaal het vertrouwen van een deel van de kiezersgroep gewonnen. Daar wil ik iedereen die hier is mee feliciteren. In het bijzonder Margret Stolk, die 3 verkiezingen op rij met haar partij steeds meer zetels heeft weten te behalen. Een bijzonder knappe prestatie.

Daarnaast ook een compliment aan eenieder die op basis van voorkeurstemmen de raad straks betreedt. Het vertrouwen dat gesteld wordt in iemand door een voorkeurstem uit te brengen, is niet iets om lichtzinnig over te doen. Er komt een grote verantwoordelijkheid kijken bij het werk dat ons te wachten staat. De opkomst, hoewel gestegen vergeleken met de vorige gemeenteraadsverkiezingen, ligt nog steeds onder de 50 procent. Als ik eerlijk ben en kijk naar de afgelopen campagne, heeft dat niet aan de inzet van de deelnemende partijen gelegen. Het roept wel de vraag op, hoe kunnen we onze inwoners beter betrekken bij de besluitvorming die hen het meest raakt hier in Dordt? Al kijkende naar de partijprogramma's van de anderen en die van onszelf, zie ik mooie kansen om hier een verbeterslag te maken. Voorzitter, als ik kijk naar de uitslag, merk ik op dat de huidige coalitiepartijen 3 zetels minder hebben en dat D66 er, als grootste winnaar, 3 bij heeft gekregen. Een collega-docent wiskunde

12

merkte mij op, van 0 naar 3 zetels betekent procentueel oneindige groei. Voor ons een hele fijne gedachte. Toch zeg ik, hier heeft geen aardsverschuiving plaatsgevonden. Hoewel de huidige coalitie zijn meerderheid net verloren is, lijkt ons de rode draad van de uitslag dat de Dordtenaar behoefte heeft aan een stabiel, betrouwbaar en voorspelbaar bestuur. Om te duiden hoe wij in de wedstrijd zitten, vertel ik iets over wie ik ben. Want naast dat ik lesgeef, heb ik bijna 8 jaar in de horeca gewerkt, hier in Dordt, bij De Beren aan het Scheffersplein. Menig van u heb ik daar weleens geserveerd. Ik wist wie u was, u niet wie ik. Nu ik dat zeg, klinkt het haast stalkerig. Maar in de horeca heb ik geleerd om constructief te zijn, om samen te werken en om het maximale eruit te halen, want je moet natuurlijk wel hard werken voor een mooie fooi. Om in de sfeer van mijn oude werkgever te blijven, zeg ik in dat opzicht, voor ons zien wij geen beren op de weg om mee te praten over een nieuw college. Daarbij geef ik wel mee wat voor ons belangrijk is en wat wij in de campagne naar voren hebben laten komen, werp de blik van buiten naar binnen. Ter illustratie, we hebben nu al heel veel profijt van de oude lijn. Kijk alleen al naar de investeringen in nieuwe stations en de woningbouw.

Wat ons betreft wordt dit een kennis-as dat in lijn ligt met de ambitie van onze stad voor een Campus Leerpark. Goed voor onderwijs, innovatie en bedrijvigheid. Zo versterken we onze economie. Onze horeca, cultuur- en evenementensector geven onze stad kleur en verdienen veel meer. Onze ambitie was en is duidelijk, maak van Dordt de Europese culturele hoofdstad, wanneer Nederland in 2033 weer een stad mag aanwijzen. Diversiteit en inclusie hebben wij ook hoog in het vaandel staan. Zeker in een tijd waar de rechten van minderheden onder druk staan, verdienen deze verdediging en mag de Dordtenaar ervan uitgaan dat dit in goede handen zal zijn bij D66. Wij willen investeren in een betrouwbaar en voorspelbaar bestuur. Daarbij hopen wij dat college en fracties in de raad transparant en constructief met elkaar samenwerken, ook in deze fase. Dit schept vertrouwen en stabiliteit, wat voor ons voorwaardelijk is om mee te praten. Voorzitter, we moeten voorkomen dat onze stad stilstaat en nieuwe ontwikkelingen moeten we aanjagen. We zijn gekozen voor 4 jaar, maar onze keuzes werken door tot in de verre toekomst. En zoals burgemeester Mol vaak zegt, we zijn hier niet voor onszelf, maar voor onze kinderen. Dank u wel. De voorzitter: Dank, mijnheer Hoogduijn van de fractie D66. Het woord is aan mijnheer Van der Kruijff van het CDA. De heer Van der Kruijff: Dank u wel, voorzitter.

Voorzitter, ook wij willen beginnen met felicitaties. Felicitaties aan de partijen die met 1 zetel zijn gegroeid, VSP Dordrecht, Forum voor Democratie. Felicitaties en welkom terug in de raad met 3 zetels, D66. Ook felicitaties aan GroenLinks-PvdA, omdat ze de grootste zijn geworden met de meeste stemmen. Tegelijkertijd ook de grootste verliezers met 2 zetels in de min. Hoe kan samengaan? We leven ook mee met wie een zetel inleverde, Beter voor Dordt, mevrouw Pichel onder de nieuwe naam GRiP en wijzelf als CDA. Teleurstellend voor hen, ook voor ons. Onze duiding, als je naar het grotere plaatje kijkt, is dat Dordt, zeker vergeleken met wat we in een aantal gemeenten om ons heen zien, geen extreme ontwikkelingen laat zien. Eigenlijk is het een vrij stabiele situatie. Laat me het een beetje platslaan, de linkervleugel, GroenLinks-PvdA, Partij voor de Dieren, SP, DENK, is per saldo 2 zetels kwijtgeraakt, van 12 naar 10. Op rechts, VVD, Forum voor Democratie, PVV, is het per

13

saldo met 1 zetel gestegen, van 8 naar 9. De lokale partijen, Beter voor Dordt, VSP Dordt, Gewoon Dordt en Op Ons Eiland, zijn per saldo 1 zetel gezakt, van 11 naar 10. CDA, ChristenUnie/SGP opgeteld ook 1 zetel gezakt, van 8 naar 7. En nieuwkomer D66 met 3 zetels binnengekomen. En daar zit, wat ons betreft, misschien de wat grotere verschuiving. Als je het helemaal platslaat, 2 zetels van GroenLinks-PvdA en 1 van het CDA. Gefeliciteerd. Voorzitter, voor nu wij vinden het prima, uiteraard, en dat hebben we ook van tevoren altijd zo met elkaar afgesproken, dat de grootste partij, en dat is GroenLinks-PvdA, het initiatief neemt met het voorstellen van de verkenner. Dat hebben ze gedaan vandaag en wij kunnen daarmee instemmen. Wat het CDA betreft is de eerste primaire vraag die boven de markt hangt, en dat blijkt ook wel uit het debat vanavond, of GroenLinks-PvdA en VVD, als de 2 grootste partijen, het samen zien zitten om, net als de afgelopen 4 jaar, de romp van de coalitie te vormen? Het antwoord op die vraag is onzes inziens allesbepalend voor het verdere verloop van de formatie. Als het antwoord ja is, dan is het ook aan hen beiden om te kijken aan welke partijen zij de voorkeur geven om een meerderheidscoalitie te willen vormen. Daarmee doen wij ook meteen de uitspraak dat we, wat ons betreft, streven naar een meerderheidscoalitie. Dan zijn er heel veel mogelijkheden.

Daar gaan we vanavond maar even niet op in. Dat is aan hen. Maar mocht het antwoord nee zijn, dan willen wij, om het tempo er ook in te houden, in deze zelfde verkenningsronde ook wel graag geïnventariseerd zien of er dan een meerderheid is die als eerst graag met GroenLinks-PvdA zou samenwerken, over links in mijn duiding van net, dan wel met de VVD in zee zou willen gaan, over rechts in mijn duiding van net. Dat beeld zou onzes inziens binnen een week er toch wel moeten zijn. Dan sluiten we ons aan bij wat mevrouw Stolk net zei, gezien die vraag hoeven we daar niet heel lang over te doen. Dat zou heel veel helderheid geven over het vervolg. Wij dringen aan op tempo daarin en die opdracht willen wij ook graag aan de informateur meegeven, evenals een inventarisatie van de onderwerpen waarop de komende jaren met prioriteit gefocust moet worden. Dat is ook fijn om te weten. En voor nu, wij, het CDA, de zevende partij qua grootte met 3 zetels, kennen ook onze plaats. We leggen het initiatief even bij GroenLinks-PvdA voor nu. We zijn even niet aan zet. Maar mochten wij gevraagd worden deel te nemen aan de coalitiebesprekingen, dan zijn wij daartoe bereid. Uiteraard niet onder elke voorwaarde. We gaan nu, in het duidingsdebat, niet allemaal in op de inhoud. U kent ons programma. Lees het, dan weet u wat we graag willen.

Uiteraard zullen we dat de komende week in gesprek met de verkenner wel inbrengen. Dan nog een punt dat het CDA graag wil inbrengen, voorzitter. In de verkennende fase zouden wij het fijn vinden dat er niet alleen onderzocht wordt wat inhoudelijke programmatische aspecten zijn, maar ook dat in een vroeg stadium meegenomen wordt wie wethouderskandidaten zijn. U zei net, heb het nu niet over de personen. Moeten we ook niet doen, maar wij denken, en dat is ook wel de ervaring van de afgelopen jaren, dat het ontzettend veel uitmaakt, wanneer je kijkt naar een college, dat we aan de voorkant al letten op competenties, diversiteit en teamspirit. De stabiliteit en de rust die dat met zich meebrengt, of niet, dat hebben we ook weleens ervaren, alsmede de rust en de stabiliteit in de coalitiefracties, zijn de afgelopen jaren net zo bepalend gebleken voor succes en vertrouwen als het inhoudelijk politiek akkoord. Daar willen wij graag aandacht aan besteed zien. En waarom? Dat heeft ook wel te maken met de vraag die GroenLinks-PvdA in de brief stelde, wat is er nodig om het vertrouwen in de overheid te vergroten? Wij denken dat het ontzettend helpt als er een vertrouwenwekkend stabiel college is en als er geen gedoe is binnen partijen die met

14

elkaar het stadsbestuur vormen. Dit zijn natuurlijk niet alleen de coalitiepartijen, dat zijn we allemaal. Hoe dan ook, wat de komende weken daar dan ook de uitkomst van mag zijn, voorzitter, het CDA blijft gemotiveerd, ondanks ons zetelverlies. We blijven ook hoopvol, we blijven positief en we zullen een opbouwende inbreng leveren om de wereld om ons heen een beetje mooier te maken de komende jaren. Dank u wel. De voorzitter: Dank, mijnheer Van der Kruijff van het CDA. Ik zie een vraag van mijnheer Van der Graaf. Aan u is het woord. De heer Van der Graaf: Dank u wel, voorzitter. Mijn vraag gaat over de coalitiedeelname, eventueel. Nu is het natuurlijk op landelijk niveau zo dat het CDA een aantal partijen uitsluit. Mijn vraag is hoe dat zit op lokaal niveau. Worden hier ook partijen uitgesloten of staat u open voor iedereen om te praten? De voorzitter: Mijnheer Van der Kruijff. De heer Van der Kruijff: Voorzitter, wij staan open voor iedereen en werken het liefst samen met degenen die het dichtst bij ons staan. De voorzitter: Duidelijke vraag, duidelijk antwoord. Ik kijk nog even rond. Andere verhelderende vragen? Dat is niet het geval. Mevrouw Van Herwijnen, mag ik u het woord geven? Mevrouw Van Herwijnen: Dank u wel, voorzitter. Ik heb een heel klein beetje last van een hese stem, maar ik ga proberen me verstaanbaar te maken.

Voorzitter, allereerst felicitaties aan alle partijen met hun verkiezingsuitslag. In het bijzonder aan GroenLinks-PvdA met het behalen van de meeste stemmen en aan D66, met hun spectaculaire rentree. Namens de Partij voor de Dieren wil ik alle kiezers bedanken die de moeite hebben genomen om hun stem uit te brengen. Uiteraard in het bijzonder de kiezers die ons opnieuw het vertrouwen hebben gegeven. Dankzij hen behouden wij onze 2 zetels en kunnen we op volle sterkte door voor een groen, diervriendelijk en rechtvaardig Dordrecht. Wij snappen dat GroenLinks-PvdA als grootste partij het voortouw wil nemen in de formatie. De voorgedragen verkenner kunnen wij dan ook steunen. Maar laten we eerlijk zijn, de uitgangspositie van deze formatie is op zijn zacht gezegd ongemakkelijk. De VVD heeft het zich bijzonder lastig gemaakt door de plannen van GroenLinks-PvdA weg te zetten als wereldvreemd. Daarmee zet je een partij weg als onrealistisch. Als je, je toekomstige partner zo neerzet, dan moet je, je afvragen hoe geloofwaardig samenwerking daarna nog is. Het zou dan ook weinig overtuigend zijn als de VVD nu alsnog zonder blikken of blozen aanschuift in een nieuw college. Dordrecht verdient een bestuur dat niet begint met wantrouwen en opportunisme, maar met duidelijke keuzes. Een coalitie zonder de VVD ligt daarom, wat ons betreft, simpelweg weer voor de hand.

D66 is ongelooflijk gretig om mee te besturen door zelfs voor de verkiezingen al 2 wethouderskandidaten te presenteren. Dat is niet alleen opmerkelijk, het is ook politiek onhandig. Je geeft je onderhandelingspositie uit handen, nog voordat het spel begonnen is. Dat past precies bij wat we gewend zijn bij deze partij. Niet de inhoud voorop, maar het pluche. De Partij voor de Dieren is heel benieuwd waar D66 straks nog voor aan de onderhandelingstafel staat. Wat gaat deze partij daadwerkelijk binnenhalen voor haar kiezers? Of wordt deelname aan het college het doel op zich?

15

Dordrecht heeft niets aan bestuurders die vooral bezig zijn met het meedoen. De stad heeft bestuurders nodig die ergens voor staan. Naast deze politieke reflectie is het minstens zo belangrijk om ons af te vragen wat voor stad we de komende 4 jaar willen zijn. Aan GroenLinks-PvdA wil ik daarom het volgende meegeven, hoeveel van het woord groen blijf er straks daadwerkelijk over in het coalitieakkoord? Want in de vorige bestuursperiode hebben we gezien dat mooie woorden niet automatisch leiden tot groen beleid. Komt er eindelijk een toereikend budget voor het bomenonderhoud, zodat gezonde volwassen bomen niet langer het sluitstuk van de begroting zijn of blijven we toestaan dat waardevolle bomen verdwijnen zonder dat daar een volwaardige groene visie tegenover staat? De afgelopen jaren is er veel te weinig gebeurd op het gebied van luchtkwaliteit. Een zero-emissiezone in het centrum zou volgens het coalitieakkoord 2022-2026 in dit jaar worden gerealiseerd. Gaan we nu wel serieus werk maken van luchtkwaliteit? Misschien wel het belangrijkste, erkent het nieuwe college eindelijk dat Dordrecht niet alleen van mensen is en dat ook dieren, de in het wild levende dieren, maar ook onze stadsdieren, ruimte, bescherming en beleid nodig hebben? Zij verdienen een volwaardige dierenwelzijnsnota met bijbehorend budget en capaciteit.

De Partij voor de Dieren zal de komende periode scherp, kritisch en constructief blijven. Niet vanuit de vraag wie je bestuurt, maar vanuit de vraag wat er nodig is. Dat is een stad die de energietransitie versneld en eerlijk vormgeeft, zodat we niet achter de feiten aan blijven lopen, maar verantwoordelijkheid nemen voor de toekomst. Een stad die de klimaatcrisis serieus neemt. Gisteren berichtte het NOS over het zoveelste rapport van de Wereld Meteorologische Organisatie. Zij spreken over een noodtoestand. De signalen zijn glashelder. De urgentie neemt toe, de gevolgen worden zichtbaarder en uitstel is geen optie meer. Klimaatneutraal beleid is geen stip op de horizon, maar een opdracht voor vandaag. Dat zal de inzet zijn van de Partij voor de Dieren. Niet het pluche, maar de planeet en niet de korte termijn, maar de toekomst. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank, mevrouw Van Herwijnen. Zijn er nog vragen aan de Partij voor de Dieren? Mijnheer Van der Graaf. De heer Van der Graaf: Dank u wel, voorzitter. Het was een vrij stevige bijdrage van de collega van de Partij voor de Dieren. Mijn vraag is dan, is de Partij voor de Dieren überhaupt bereid om ook compromissen te sluiten om de stad vooruit te helpen? De voorzitter: Partij voor de Dieren.

Mevrouw Van Herwijnen: Wij zullen altijd dicht bij onze kernwaarden blijven, maar wij gaan natuurlijk altijd wel het gesprek aan. De voorzitter: Duidelijk. Dan is het woord aan mijnheer Breevaart van Forum voor Democratie. En allereerst mijn excuus, want ik had u eerder het woord moeten geven. U volgt direct, qua stemmenaantal, na het CDA, maar ik moet er ook weer even nieuw inkomen, nieuwe volgorde. Als ook niemand zich afsplitst komende jaren, dan gaat het vier jaar goed. De heer Breevaart: Voorzitter, excuses aanvaard uiteraard. We zijn gewend te incasseren. Maar als er dan vervolgens ook nog excuses volgen, dan is het helemaal

16

fantastisch. Ook wij van Forum voor Democratie sluiten ons van harte aan bij de felicitaties die door collega's eerder aan de winnaars van deze verkiezingen zijn gedaan. Maar natuurlijk ook aan de grootste verliezer, GroenLinks-PvdA, willen wij felicitaties richten. Ik veroorloof me die plaagstoot, omdat ik bij de woordvoerder van deze partij de felicitaties richting onze partij gemist heb. Maar hoe dan ook, zijn felicitaties richting GroenLinks-PvdA natuurlijk op hun plek, omdat ze, ondanks hun verlies, toch de grootste zijn geworden. Dat deze partij het initiatief naar zich toe heeft getrokken om een voorzet te doen voor de verkenningsfase, snappen we dan ook wel. Elke duiding van de verkiezingsuitslag moet natuurlijk beginnen met de vaststelling dat de zittende coalitie haar meerderheid heeft verloren. Een tweede vaststelling is dat een alternatief zich niet zomaar bij voorbaat aandient. Coalitievorming zal naar ons idee lastig worden. We zagen zojuist al dat er tussen de twee grootste partijen, GroenLinks-PvdA en de VVD, toch nog wat pijntjes zitten. Vraag is ook of we een coalitie moeten willen en wel om twee redenen, allereerst hebben wij altijd weer medelijden met de coalitiepartijen die zich via een akkoord in het pak laten naaien en soms compromissen moeten sluiten die niet altijd overeenkomen met dat wat ze de kiezer beloofd hebben.

Maar ons gaat het natuurlijk niet alleen maar om die arme coalitiepartijen, we vinden ook principieel dat alle partijen een kans moeten krijgen om hun steentje bij te dragen aan beleid. Dat kan naar ons idee het best via een raadsakkoord, waarbij bij elk voorliggend beleidsthema gezocht wordt naar meerderheden. Meerderheden die ook per beleidsthema steeds anders kunnen uitvallen. Alleen zo kan naar ons idee de huidige polarisatie in de samenleving worden gematigd en mogelijk zelfs overwonnen. Openheid in die richting zien we naar ons idee terug in de opdracht die GroenLinks-PvdA de beoogde kandidaat voor de verkenningsfase heeft meegegeven of wil meegeven. U begrijpt dat we liever een onafhankelijkere kandidaat gezien hadden, maar uiteindelijk hebben wij ook geen onoverkomelijke bezwaren tegen de voorgedragen kandidate. Wel steunen we het pleidooi van VVD en VSP om iets meer voort te maken dan GroenLinksPvdA lijkt te beogen. Wat ons betreft nu snel door met de verkenningsfase met het oog op dezelfde bloei waarover ook onze collega van ChristenUnie/SGP het had. Dank u wel. De voorzitter: Duidelijk. Zijn er verduidelijkende vragen? Dat is niet het geval. Dan ga ik naar mijnheer Van der Graaf van de PVV. De heer Van der Graaf: Dank u wel, voorzitter. Een deel van de kiezers heeft gesproken, maar een meerderheid van de kiezers heeft helaas opnieuw ervoor gekozen om te zwijgen.

Het opkomstpercentage was weliswaar iets hoger dan 4 jaar geleden, maar nog altijd weet meer dan de helft van de Dordtse kiezers de stembus niet te vinden. Dat baart onze PVV best wel zorgen, want dit tast het mandaat van de gemeenteraad en ook het volgende college van B en W best wel aan. Desalniettemin wil ik natuurlijk wel graag de winnaars feliciteren. Forum voor Democratie, D66 en ook VSP Dordrecht, van harte gefeliciteerd. Ze hebben alle 3 meer zetels weten te winnen vergelijken met 4 jaar geleden. De meeste partijen, waaronder mijn eigen partij de PVV, zijn gelijk gebleven in het aantal zetels. Voorzitter, de fusiepartij in wording, GroenLinks-PvdA, is de grootste partij van Dordrecht geworden. Daarvoor natuurlijk ook de felicitaties. Tegelijkertijd kunnen we er ook niet stilzwijgend aan voorbijgaan dat zij 2 zetels hebben verloren en dat de meeste zetels in de nieuwe gemeenteraad flink rechts van GroenLinks-PvdA zitten. Het is gezien de verkiezingsuitslag bovendien ook niet aannemelijk dat