2.11 2023.04.18 Notulen Dordtse Dinsdag - Vergaderzaal 5 - concept.pdf

VERSLAG VAN DE OPENBARE VERGADERING VAN DE GEMEENTE DORDRECHT - DORDTSE DINSDAG, D.D. 18 april 2023 Vergaderzaal 5 2. Vaststellen en beschikbaar stellen van een reservering Doorstartnotitie Programma Energietransitie 2023-2026 – Startnotitie Voorzitter: Mevrouw Van Engelen Raadsgriffier: Mevrouw Wepster Verslag: NotuBiz Aanwezig: Dhr. Van den Berg (CDA) Mevr. Boom-Vos (VVD) Dhr. Damen (Partij van de Arbeid) Mevr. De Heer (Forum voor Democratie) Mevr. Van Herwijnen (Partij voor de Dieren) Dhr. Van der Meer (GroenLinks) Mevr. Nieuwland-Van den Bosse (ChristenUnie/SGP) Dhr. Portier (SP) Dhr. Roggekamp (Gewoon Dordt) Dhr. Stam (Fractie van Waardhuizen) Dhr. Stolk (VSP) Mevr. Van Vugt-Roose (CDA) Dhr. Wringer (Beter voor Dordt) Portefeuillehouder: wethouder T.F. de Jonge Ambtelijke ondersteuning: K. Van Damme De voorzitter: Goedenavond, dames en heren. Welkom bij deze oordeelsvormende vergadering over het raadsvoorstel doorstartnotitie programma energietransitie. Welkom aan de mensen op de publieke tribune, dat zijn ondertussen bekende zichten voor deze commissie. Welkom aan de mensen die thuis meekijken. Welkom aan het college en de ambtelijke ondersteuning en natuurlijk de raad- en commissieleden. En voor het verslag gaan we even een kort voorstelrondje doen en dan begin ik, voor mij rechts, achterin bij de heer Wringer. De heer Wringer: Jan-Willem Wringer, Beter voor Dordt.

De heer Portier: Ronald Portier, SP. De heer Van den Berg: Elco van den Berg, CDA Dordrecht. Mevrouw Van Vugt-Roose: Franciske van Vugt, CDA Dordrecht. Mevrouw De Heer: Elisabeth de Heer, Forum voor Democratie. Mevrouw Van Damme: Kristie van Damme, beleidsadviseur Duurzame Stad. Mevrouw Boom-Vos: Karin Boom, Dordtse VVD.

Mevrouw De Jonge: Tanja de Jonge, wethouder. Mevrouw Wepster: Anneloes Wepster, griffier. De heer Van der Meer: Frans-Bauke Van der Meer, GroenLinks. Mevrouw Nieuwland-Van den Bosse: Eline Nieuwland, ChristenUnie/SGP. De heer Damen: Leo Damen, Partij van de Arbeid. De heer Roggekamp: Erik-Jan Roggekamp, Gewoon Dordt. De heer Stam: Marco Stam, Fractie van Waardhuizen. Mevrouw Van Herwijnen: Irma van Herwijnen, Partij voor de Dieren. De voorzitter: Sorry, er kwam nog iemand binnen. Kunt u het nog een keertje herhalen? De heer Stolk: Ja, VSP, Leo Stolk. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Stolk. En ik ben Yara van Engelen en ik ben vanavond uw voorzitter. Dan eventjes een korte toelichting waarom we hier zijn, met elkaar. We hebben het raadsvoorstel doorstartnotitie programma energietransitie gekregen en dat staat vandaag voor de derde keer op de agenda van de Dordtse Dinsdag. Aan de oordeelsvorming van vandaag ging een technische briefing met insprekers vooraf. En natuurlijk de ronde tafel van twee weken geleden, waar een heleboel mensen aanwezig waren. En wij waren daar heel erg blij mee. Dat was de zin die ik wilde maken. We hebben daar veel op kunnen halen. Toen hebben we met elkaar een aantal politieke vragen geformuleerd, waar we vandaag over in gesprek gaan.

En ter herhaling zijn dat: moet de gemeente meer op windenergie inzetten? En moet de raad het college aansporen om meer warmte oplossingen te realiseren, dan alleen het warmtenet? Ik wijs u voor de volledigheid ook nog op de extra toegevoegde stukken. Onder andere door onze ronde tafelgasten toegezegd. En nog eventjes een toelichting over hoe we vergaderen. De laatste keer bij de evaluatie over de Dordtse Dinsdag hebben we, met elkaar, afgesproken om de termijnregels nog even zo te houden. Dus in de eerste termijn kunt u even kort toelichten hoe u hoe u er tot nu toe in zit en dan gaan we nog niet interrumperen op elkaar. Dan mag de wethouder even kort reageren. Ik zal daarop toezien dat dat ook echt kort gebeurt, zodat we in het tweede termijn alle ruimte hebben voor het debat. Mocht u nou in het eerste termijn dingen horen van een andere partij waarvan u denkt: daar wil ik echt even op inspringen, geef ik even een goede tip mee: schrijf het dan eventjes op als het echt nodig is. Dan ga ik de commissie rondkijken. Wie wil er in de eerste termijn zijn oordeel even kort laten horen? Wie wil er beginnen, is de vraag eigenlijk. Mevrouw van Herwijnen gaat uw gang. Mevrouw Van Herwijnen: Dank je wel, voorzitter. Trap ik maar eventjes af. Twee politieke vragen, windenergie en warmte oplossingen.

En over windenergie, als we kijken naar duurzame energie, dan gaan wij het met alleen zonne-energie niet redden om aan de energiebehoefte voor de Drecht te voldoen. Er moet naar mogelijkheden worden gezocht voor meer windenergie. Het is daarom tijd voor een herziening van de structuurvisie wind en kan de wethouder

toezeggen dat zij aan de slag gaat met de herziening van deze structuurvisie? En dan de warmte oplossingen. HVC geeft aan dat 30 procent van de woningen geschikt zijn voor het warmtenet, maar het college heeft hierin wel de focus. Voor de overige woningvoorraad moet er worden gezocht aan alternatieve warmte oplossingen en wat kan het college hierover toezeggen? Als laatste, de monitoring. Onder andere de heer De Keizer van Grootouders voor het Klimaat, gaf in de vorige vergadering al aan, waar staan we nu? En wat hebben we inmiddels gedaan met de afspraken die we hebben gemaakt? En ja, dan kan ik natuurlijk niet anders dan ons initiatiefvoorstel te benoemen. Beklim de CO2 prestatieladder. Want daarin is juist die aandacht voor de borging van de doelstellingen van ons beleid. En mee te controleren of de gestelde ambities worden gehaald. Dankjewel. De voorzitter: Dank u wel. Ik wil wel even op wijzen. Dit waren vooral heel veel vragen richting het college en ik heb weinig oordeel gehoord, maar ik ga het even toelaten, want het was wel heel erg concreet. Dan ga ik het rijtje aflopen. Wil iedereen een beurt of niet? De heer Kolkiliç. De heer Kolkiliç: Nou voorzitter, ik zal het echt kort houden. En dit is natuurlijk nog een startnotitie. Nou, wij zijn in ieder geval voor het voorstel, wat voor ons ligt.

En verwachten eerlijk gezegd wel dat, ja, dat het plan wat dadelijk komt, wel wat concreter zal zijn. Ja. Hierbij laat ik het even. De voorzitter: Ik begreep goed, u zei, voor wat er nu voorligt zijn we niet voor? Wel voor. Aha. Oké dat klopt inderdaad het tweede deel van uw woordvoering klopt dan ook. Dank u wel. De heer Van der Meer. De heer Van der Meer: Ja. Dank u wel, voorzitter. De doelstellingen van de notitie zijn zeker binnen de scope, binnen het tijdsbestek wat ervoor staat. Prima. Al ontbreekt daarin een doel voor verwarming van panden, die niet op het warmtenet worden aangesloten. Dat is een omissie in de doelstellingen, denken wij. Het grootste probleem is, in onze ogen, dat de uitwerking van het geheel nog zo vaag en abstract is, dat het lastig is om te beoordelen of echt op de goede weg zijn. Er zijn drie dingen nodig, denken wij, om dat te herstellen. Ten eerste moet er een duidelijk plan zijn voor ondersteuning van eigenaren en bedrijven. De rechtse stromen heeft daar wat voorstellen voor aangedragen, die we zouden kunnen gebruiken. Ten tweede, concrete perspectieven voor woningen en andere gebouwen die niet op het warmtenet kunnen worden aangesloten. En ten derde de duurzame opwekking.

Ik zou het college inderdaad graag willen oproepen om daar een aantal alternatieve scenario's voor te leggen, waarbij ook buiten de kaders van de structuurvisie wind en de zoekgebieden van de rest wordt gekeken. Wat is het probleem, namelijk? Nog laatste zin, voorzitter. In de rondetafelbespreking heeft steden heel duidelijk gemaakt, dat uit het oogpunt van stabiliteit van de energieleverancier en ook de belasting van het net, dus ook de investeringen in het net, een 50/50 verhouding tussen zon en wind ideaal zou zijn. Wij gaan tot nu toe een hele andere kant op en ik zou graag verschillende scenario's zien waar we over kunnen spreken met de voor- en de nadelen ervan. Dus ook met verschillende mix van wind en zon, zodat we daar goed over kunnen praten. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Drie punten vanuit GroenLinks om het stuk minder vaag en abstract te maken. Dan zie ik dat de heer Damen zijn eerste termijn wil gebruiken. Gaat uw gang.

De heer Damen: Voorzitter, wij kiezen nadrukkelijk voor het inzetten op meer windenergie. De vorige spreker heeft het al aangegeven. Zon is heel prettig, maar de zon schijnt niet altijd. Nou, dan maakt het noodzakelijk dat je dat gaat aanvullen. De wind zal dat niet altijd aanvullen, maar vaak wel. Het liefst had ik nog, weet ik veel, dat dat er energie uit de rivier wordt gehaald, maar je komt nergens oplossingen tegen bij traag stromend rivierwater die leidden tot energieopwekking. Wat betreft de warmte oplossingen. Ook daar zie ik een aan… Zeg maar, biedt het warmtenet beperkte oplossing. Daarom moet je nadrukkelijk nu inzetten op vooral besparen. Daar stevig op investeren. Dat mag, zo mogelijk, nog harder dan nu wordt voorgesteld, ook omdat dat financiële consequenties, de lasten voor burgers verlicht. Daarbij zou je ook moeten overwegen om, met name voor particulier woningbezit, professionele bureaus in te huren die … Zoals we in het verleden in de stadsvernieuwing hebben gedaan. Die burgers … Eigenaren van koopwoningen kunnen adviseren. Ik heb het idee dat de advisering nu daar tekortschiet en ik vind ook dat de cijfers die gegeven zijn over de advisering nog te mager zijn. Een derde punt waar ik danig voor wil vragen, is dat wij weinig aandacht besteden in dit stuk aan het besparen op energiegebruik van het autoverkeer.

Wat er nu in staat, het invoeren van een zero emissie zone in de binnenstad. Dat dat vind ik nauwelijks serieus. Is natuurlijk voor de binnenstadsbewoners heel prettig, maar wat betreft energiebesparing, waar we van, in principe, de eerste keuze voor moeten maken is dat volstrekt onvoldoende inzet. De voorzitter: De heer Damen. Ik snap… Ik hoor u helemaal, ik snap wat u zegt, maar dat sluit helaas niet aan op de politieke vragen die er zijn gesteld voor deze commissie. De heer Damen: Ja maar, ik vind dat ik niet helemaal om aan dit punt omheen kan. Dus ik vind ook niet dat we ons altijd volledig moeten beperken tot de eerder afgesproken politieke vragen. De voorzitter: Uw vragen zijn gehoord. We doen dit pas tweede termijn. Elkaar aanvullen, interrumperen. De heer Van der Meer: Een punt van orde. De voorzitter: Een punt van orde. De heer Van der Meer. De heer Van der Meer: Naar aanleiding van de ronde tafel is er nog een politieke vraag geformuleerd, door mij namelijk. Dat was een hele algemene, namelijk, doen we zo genoeg om de goede stappen richting klimaatneutraal 2040 te zetten. Dus dat is breder dan alleen de vragen die u net noemde. De voorzitter: Dank u wel voor de toevoeging. Dat staat inderdaad niet op de annotatie. Maar ik was er de vorige keer ook bij, bij de ronde tafel en ik kan me inderdaad herinneren dat we dat toen hebben genoteerd als vraag.

Dus mijnheer Damen, u zat helemaal in de goede straat, was helemaal terecht. Autoluwe straat was dat. Oké. Dus dat is de vraag die er ook bij hoort. Wie nog meer? Ik maak even deze kant af. Dus dan ga ik naar mevrouw Nieuwland. Mevrouw Nieuwland-Van den Bosse: Ik ben heel blij met de toevoeging van mijnheer Van der Meer, want anders dan was ik hier ook niet goed weggekomen, denk ik. Wat betreft de ChristenUnie/SGP, wij vinden eigenlijk dat ik doorstartnotitie die hier voorligt al een beetje dun is, helaas. Zo dun dat je er moeilijk iets op tegen kunt

hebben, maar we weten wel dat we uiteindelijk naar die concrete stap moeten en dat daarin ook de keuzes die gemaakt zullen worden wel grote impact zullen hebben. Zowel politiek als maatschappelijk. We staan dus volledig achter die drie hoofddoelstellingen maar ja, we zouden echt heel graag zien dat er gewoon binnenkort echt meer inhoud komt. Ik zag het ook vandaag weer op de beantwoording in de vragen van VVD en GroenLinks. Het wordt steeds verwezen naar weer het volgende document, het volgende wat er nog aankomt, verdere uitwerking. En ja, gelukkig maar. Dus er wordt heus aan gewerkt. Dat geloof ik direct. Maar een van de doelstellingen gaat al over 2026. En dan hebben we het over die nieuwbare energie. Dan denk ik, ja volgens mij hebben we eigenlijk maar een keuze meer, dat is alleen nog zonne-energie, want de rest krijgen we niet meer op tijd voor elkaar. Dus ik zou gewoon echt veel meer willen van dat dat we gewoon meer duiding krijgen over hoe ziet de route eruit? Wat doen we wel? Wat doen we niet? Maar ook hoe gaan we het meten, of we die doelstellingen halen? Of op de goede weg zijn. Want ik zie in de grafieken allemaal mooie lijntjes. Maar we weten meestal dat de aanloop lastig is. Maar de laatste mijl is ook altijd de zwaarste. Dus ik hoop eigenlijk dat we overtuigd worden dat de organisatie al heel hard bezig is om dit voor elkaar te krijgen.

De voorzitter: Duidelijk ook een oproep tot meer inhoud. Dan is het volgens mij tijd om naar de overkant te gaan. Ja, mijnheer Gündogdu, u komt zo meteen. Dan begin ik bij de heer Wringer. De heer Wringer: Dank, voorzitter. Van alle insprekers van twee weken geleden. Uit de toegezonden informatie haal ik voornamelijk uit dat zij meer concrete stappen verwachten met een thuislijn participatie en evaluatie. Het duurt de insprekers en onze inwoners te lang, voordat ze weten waar ze aan toe zijn. Er zijn geen of weinig of … En iedereen weet, geen, weinig of onduidelijke informatie, daar wordt iedereen zenuwachtig van. In de startnotitie lees ik dit allemaal wel benoemd, maar nog niet concreet of SMART genoeg. Daar kom hetzelfde punt weer. Het zal niet als een verrassing komen. Beter voor Dordt wil geen windturbines meer Op ons Eiland, althans niet meer dan wat er nu staat. Vanwege landschappelijke overwegingen. Of ze staan in een natuurgebied en daar gaan de vogels eraan of deze staan in de achtertuin van onze bebouwde bewoning. En ook in het politiek akkoord is te lezen dat het college inzet op meer zon via het zon offensief. Wat betreft het warmtenet, zien we graag dat het warmtenet wordt opengesteld voor andere toe voerders van warmte. En dan ben ik er bijna. Ik zou graag willen weten wat een wijk is die aardgasvrij ready is.

Wat betekent dat? Of wat houdt het in? Waarom gaan we niet direct voor een aardgasvrije wijk? En wat moet er nog gebeuren … De voorzitter: De heer Wringer, dat is een technische vraag, dus ik hoop dat hij zo meteen beantwoord kan worden, maar hou het liefste bij de politieke vragen. De heer Wringer: Die had ik net al benoemd. Dus dan laat ik het daarbij. Dank u. De voorzitter: Dan gaan we naar de heer Portier. De heer Portier: Ja, voorzitter. Even heel kort. Als ik naar de startnotitie kijk, dan zie ik wat de SP betreft, veel te weinig nadruk op isolering, op isolatie. We hebben het heel veel over E, F en G isolatie. Die woningcoöperaties toch al verplicht zijn door te voeren. Dus daar worden heel veel over gesproken met de woningcoöperaties en discussies over gestart en communicatie over gestart. Ik vraag me af, waarom? Want ze moeten dit gewoon doen. En waarom niet meer ambitie getoond en ook voor de D of misschien zelfs wel voor de C labels om die weg te isoleren. Want niet verbruikte

energie is uiteindelijk beter dan besparing. Levert het meeste op voor de mensen in de zin van lagere energielasten. En maakt het hele woningbestand ook meer klaar voor bijvoorbeeld warmtepompen of voor een warmtenet dat gevoerd wordt door ook lagere temperatuur aanvoer. Wat belangrijk is als we naar een duurzaam warmtenet willen. Wat dat duurzaam warmtenet betreft, zie ik ook nog heel weinig. Er wordt gesproken of dat het misschien in de toekomst mogelijk gaat zijn om over te stappen van grotendeels restwarmte naar geothermie. Maar de concrete onderzoeken daarvan die vind ik nog ver weg liggen en nog vrij vaag. Wat betreft windenergie, wij zien ook wel grote nadelen aan windmolens, grote windmolens Op ons Eiland. Dus daar zouden wij eerder terughoudend in zijn. Windenergie is prachtig, maar het liefst op zee of op plekken waar het inderdaad niet ons landschap verstoort. En daar wil ik het even bij laten. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Ik hoorde weer wat woorden in de trant van vaag en niet compleet. Dan gaan we naar mevrouw Van der Vugt is het? Mevrouw Van Vugt-Roose: Van Vugt. De voorzitter: Van Vugt. Ja, ik gebruik altijd uw voornaam natuurlijk. Mevrouw Van Vugt. Mevrouw Van Vugt-Roose: Dank u wel, voorzitter. Ik beperk me tot vragen die gesteld zijn. De windenergie.

Doen we genoeg? CDA Dordrecht voelt best voor wat meer windenergie, maar dan wel aan de randen van de industriële gebieden. Plus dat we het echt een voorwaarde vinden dat de opbrengsten daarvan ten goede komen aan de Dordtse inwoners. Als het gaat over het warmtenet, hebben we heel graag dat er wordt gezocht dat we blijven zoeken naar duurzame alternatieven en dat daarnaast misschien versneld kan worden ingezet op het toepassen van geothermie om het warmtenet van te voorzien, zoals dat ook in Sliedrecht al gebeurt. Dan doen we genoeg? In zijn algemeenheid. Dat vinden we als CDA Dordrecht heel lastig te beoordelen, omdat het plan niet concreet is. Het is niet meetbaar in welk tempo er nu wordt aangepakt. Het zijn hele verre doelen. We vinden echt wel dat daar op dat punt meer sturing of meer duidelijkheid nodig is, omdat überhaupt te kunnen nagaan. Dat was het. De voorzitter: Dank u wel. Dan … Had u ook een vraag mevrouw De Heer? Mevrouw De Heer: Ik had geen vraag. De voorzitter: Of sorry, een eerste termijn. Mevrouw De Heer: Ja, ik zou het kort houden. Wat degene die dit heeft voorbereid, Dan van Leeuwen, vanavond heeft hij zich ziekgemeld. Dus ik neem het even waar. Dus ik houd het even bij algemene dingen. Hij had het voorbereid.

Maar ik hoor net dat DENK ook al zeggen, het is een startnotitie dat ook FVD daar tegenaan kijkt en dus er zal nog veel meer komen daarna en zoals het er nu ligt hebben wij daar verder geen wijzigingen of voorstellen voor. De voorzitter: Duidelijk, dank u wel. Is er nog een woordvoering van de VVD? Voordat we weer terug naar de overkant gaan. Ja, mevrouw Boom. Mevrouw Boom-Vos: Ik probeer origineel te blijven. Het programma energietransitie is heel erg belangrijk voor onze toekomst. Daarom zijn wij ook erg blij met de

doelstellingen die er nu opgenomen zijn. We missen alleen in de startnotitie, een proces en een planning hoe we daar komen, wat is er nodig? Er wordt verwezen naar een routekaart energiebesparing, dat die snel komt, stond er in het programma. Dus ik ben benieuwd of dat de wethouder kan aangeven wanneer die komt. En de speerpunten bij prestatielijn staan er ook in benoemd. Is daar ook al zicht in? Verder sluiten we ons aan bij de heer Van der Meer, maar ook de heer Damen. Over een handelsperspectief of een aanpak per wijk of per blok of particulieren. Maar ook ondernemers, die heb ik ook al wel ergens zien staan, maar die vinden wij ook erg belangrijk. Dat lijkt mij een belangrijke om op alle drie de besparing en isoleren en warmte verder te kunnen. En een ding bij de besparing zag ik staan dat we veel aandacht hebben voor de besparing. Proberen daar niet alleen de sociale dienst bij te betrekken, maar ook de middeninkomens via particuliere verhuurders, ook die hebben problemen om deze energierekening te betalen. De voorzitter: Dank u wel. Weer wat nieuwe dingen gehoord, waaronder de proces en de planning. Dan ga ik nu het woord geven aan de heer Gündogdu. De heer Gündogdu: Voorzitter, dank u wel. Voorzitter, ter inleiding. Hoe wij dit document hebben bestudeerd is eigenlijk vanuit twee invalshoeken.

Enerzijds is hoe kunnen we ervoor zorgen dat wij steeds meer energie kunnen opwekken Op ons Eiland? En anderzijds, hoe kunnen we ervoor zorgen dat we energie besparen? En vooral bij dat tweede, voorzitter. Besparen is ook wel een vorm van gedragsverandering. En dit is weliswaar een doorstart notitie, maar ik zou graag in de uitwerking ook met name willen zien, terug willen zien, wat we dan concreet gaan doen om de kunst van het verleiden, zowel bij bewoners als bij bedrijven. Zodat … De voorzitter: De heer Gündogdu, is dat een antwoord op de vraag doen we genoeg? De heer Gündogdu: Dat is een antwoord op derde vraag van mijnheer Van der Meer. De voorzitter: Oké, duidelijk. Gaat u door. De heer Gündogdu: Maar dit is even ter inleiding. Ik kom zo op de twee politieke vragen. Dus enerzijds verleiden van bewoners en ondernemers. Hoe gaat dat vorm krijgen? Dus maak hem concreet alsjeblieft. En de andere vraag is de energieopwekking. Dan maak ik even een bruggetje naar de eerste politieke vraag. Op ons Eiland is van mening dat we voldoende windmolens hebben. En dat we juist vanuit stedelijk visie niet nodig achten dat er nog een nieuwe windmolen hier zou gevestigd moet worden. Vervolgens de tweede politieke vraag. Wij zijn wel van mening dat het warmtenet zich wel heeft bewezen. Echter, we maken ons wel ernstig zorgen over de rol die HVC als monopolist in deze speelt.

Dus wat dat betreft zien wij ook graag inzage of er überhaupt de mogelijkheid bestaat dat warmtenet ook wordt … De toevoer naar de warmtenet door andere leveranciers dan HVC. Want we maken ons wel heel erg zwak in dezen. Wil ik het even hierbij laten. De voorzitter: Oké, dank u wel. Nog een andere commissie die we niet hebben gehoord. De heer Roggekamp. De heer Roggekamp: Dank u wel, voorzitter. Ja ik dacht dat eigenlijk bedoeling was dat we heel kort die standpunten zouden doen. En maximaal een vraag, maar ja dat lijkt toch moeilijk.

De voorzitter: maximaal een vraag, dat ligt niet vast en ik vond het redelijk concreet gaan, we zitten goed in de tijd. Dus als u het voorbeeld ook wil geven. Gaat u vooral door. De heer Roggekamp: Dat ga ik zeker doen. Het is een politiek … Of nee. Het is een startnotitie gebaseerd op politiek akkoord. Dus heel weinig wat ik in kan brengen nog. Maar omdat het zo hoog is, is het ook weinig concreet. Over windenergie, zijn we altijd al voorstander van geweest. Zelfs als het mogelijk is bij woningen wat niet zo mooi weer weggehaald hoeft te worden dan. Ook al weten we ook dat het energienet niet overal zwaar genoeg is. Want afgelopen weekend kreeg ik ook nog van Dordtenaren te horen dat hun zonnepanelen niet werkten, omdat het net overbelast was. Voor de warmte oplossingen, natuurlijk moet de gemeente openstaan om rond te kijken wat er nog meer mogelijk is. Om dan meteen te zeggen er moet meer komen dan alleen het huidige warmtenet. Nee. Zolang er geen concrete oplossingen zijn, dat niet, maar natuurlijk moet de gemeente openstaan om verder te kijken. Dank uw el. De voorzitter: Dan hebben we een hele hoop standpunten, meningen en vragen van andere fracties gehoord. Als we daar nog een kleine reactie van het college aan toevoegen. De heer Stam, had u nog een vraag? Ik had uw hand helemaal niet gezien. De heer Stam.

De heer Stam: Ik ben de grootste, maar blijkbaar kijk je toch over me heen. De voorzitter: dan moet u hem toch hoger opsteken. De heer Roggekamp neemt een heleboel ruimte in. De heer Stam, excuus. Gaat uw gang. De heer Stam: Ja, ik heb eigenlijk niks te zeggen. Ja wel. Als ik dit stuk lees, hoe kan je hier tegen zijn? Wat al eerder is aangegeven, van het is nog te open en nog te mager. Als ik nu even kijk, snel door mijn oogharen, naar de politieke vragen die zijn gesteld. Wij zijn als Fractie van Waardhuizen geen voorstander van extra windmolens. In ieder geval niet heel gemakkelijk. Dan moeten wel heel zwaarwegende argumenten zijn om dat te doen. De tweede vraag moeten nog alternatieven komen naast warmtenet? Ik heb in het verleden en onlangs ook nog vragen gesteld over warmtenet. Daar kan je uit afleiden dat wij vinden dat er zeker alternatieven moeten zijn, omdat warmtenet alleen nooit heel de stad kan bedienen in de vorm die wij zouden willen. Dus wij zouden dan graag in de nadere uitwerking willen zien van welke opties er dan nog meer zijn. En als ik dan even doorschakel naar de derde vraag die door de heer Van der Meer is gesteld. Dan zouden wij eigenlijk ook wel een bredere inventarisatie willen zien van de woningen. Het lijkt nu alsof er wordt gezegd van alle woningen gaan op warmtenet.

En wij zouden graag per wijk toch wel eens ken willen hebben, waarin we kunnen zien wat zijn daar nou de beste opties? Is voor wijk een bijvoorbeeld warmtenet goed? Is voor wijk twee zelfvoorziening goed? Is voor wijk drie een andere optie wellicht bespreekbaar? Dus daar zouden wij veel nadere uitwerkingen van willen zien. Maar het plan an sich, daar kan je gewoon niet tegen zijn. De voorzitter: Dank u wel. Dan ga ik nog een keer mezelf checken of iedereen die wilde, nu is geweest. Ja. En dan ga ik mijn leuke voorbereiden zin afmaken. We hebben nu elkaar aangehoord en als we dan nog een korte reactie van het college kunnen krijgen, hebben straks genoeg ingrediënten voor een voedzaam debat. Dank je wel. Ik geef het woord aan wethouder De Jonge, die ons heel kort en concreet haar antwoorden en adviezen gaan geven.

Mevrouw De Jonge: Dank u. Voorzitter, ik ga zeker een poging doen. Ik hoor heel duidelijk van we vinden het eigenlijk nog niet concreet genoeg en ... Ik zit te zoeken naar de woorden die gebruikt zijn. Maar, in ieder geval, was het vaak concreet. We willen wat meer inzicht krijgen. En over dat inzicht hebben we het ook al met elkaar gehad en dat is ook echt wel de stappen die wij zelf ook onderkennen als college. Willen gewoon een hele goede monitoring gaan zetten op energietransitie, op klimaatneutraal. Die notitie, ik kijk hoopvol naar de dames naast mij, is hopelijk vandaag in de agenda doorgegaan. Want daar willen we het ook echt overgaan hebben, ook met u, van hoe concreet gaan we het maken? We hebben wel voor 26 deze doelstellingen willen neerzetten, omdat we wel zeggen, we moeten die stip op de horizon hebben om het ook om met onze partners, met medewerkers te gaan kijken van hoe gaan we dit voor elkaar krijgen? En dat hoe dat is inderdaad de uitvoering waar we u zo goed mogelijk ingaan meenemen, maar dat is wel wat komende tijd van de band gaat rollen. Met alle respect wel, zoals u ziet er zitten twee fact sheets bij met wat we eigenlijk allemaal hebben gedaan al de laatste tijd.

Maar, nogmaals ik begrijp als dat voor u niet in de context staat van een monitor van waar zijn we vandaan gekomen? Waar staan we nu? Waar gaan we naartoe? Die hoor ik heel duidelijk en die neem ik ook echt mee in het vervolg. En ja, er zijn best nog wel detailvragen gesteld. Dat vind ik wel even lastig, want windenergie, we hebben gezegd we gaan het herzien, we doen dat in de brede context van onze regionale energiestrategie. Die wordt op dit moment ook in het kader van voortgang en herijking tegen het licht gehouden. En we zijn heel concreet bezig met heel veel dingen, zoals vanuit de transitie die visie warmte. Daar wordt al een paar keer gevraagd welke huizen gaan op welk … Dat zit allemaal in die transitie visie warmte. Daar maken we nu de vertaalslag van. We zitten met coöperaties, met warmtebedrijf zitten we aan tafel van welke wijken kunnen gewoon de eerste komende jaren aangewezen worden als, daar gaan we starten. Dus dan hebben we ook voor u in beeld. Naast coöperaties, van we willen buurtaanpak toepassen, zitten daar gelijk ook particulieren bij? En met warmtebedrijf gaat het uiteraard over de wijk en de buurten waar warmte kansrijk is. Maar we willen ook heel graag een all electric wijk meepakken. Want, u heeft het zelf eigenlijk al meerdere … aangegeven? Als je de energietransitie bekijkt het is mix op mix op mix.

Mix van verschillende bronnen waar we naartoe moeten vanuit gas als we daarmee stoppen. Aardgasvrij ready. Is trouwens dat het huis helemaal klaar voor is op het moment dat warmtenet of het elektriciteitskabeltje het huis ingaat. Dus die zijn helemaal geïsoleerd. Die zijn helemaal aangepast aan de voorzieningen die nodig zijn. Het is een mix van alle bronnen, dus we zullen moeten kijken met dit beperkte eiland van wat kunnen wij in die mix doen? En we zullen inderdaad moeten kijken naar de mix van hoe onze warmtenet gevoed kan worden. Er zijn al onderdelen die de geothermie meenemen de aquathermie zit ook in deze bronnen. Restwarmte hebben we nog. Hopelijk faseren we dat uit, maar bedrijven blijven warmte produceren en kunnen we ook nog steeds gebruiken. Dus het is complex en ik hoop u wel snel met de volgende documenten concreet te laten zien. Wat gaan we doen en hoe kunnen we dat ook meetbaar gaan maken. Dat meetbaar is weer wat lastiger met initiatiefvoorstel ook al eerder over gehad, over die vraag. Van we gaan echt wel kijken hoe kunnen we echt een goede monitor krijgen, die goed gevuld wordt met actuele informatie. Want dat is de meest grote uitdaging, de meeste informatie is twee jaar oud.

En wij willen natuurlijk gewoon dat we zo recent mogelijk kunnen gaan vullen, om te zien wat doen onze maatregelen? Zijn we met de goeie dingen bezig? Ik hoop, voorzitter, dat ik hier, kort, heel veel heb kunnen vertellen.

De voorzitter: Ik hoorde u zeggen over dat de raad wordt meegenomen in de uitvoering. Dan gaan we een stuk ... Wordt het concreter. Windenergie, gaan we herzien, heb ik de wethouder horen zeggen, En ik heb de wethouder heel vaak horen zeggen het is een mix. Dus er is van alles nodig. Alleen, er waren ook een paar vragen naar toezeggingen. Vanuit de Partij voor de Dieren. En ik hoorder er volgens mij nog eentje in de commissie, ergens. Wilt u daar nog iets over kwijt? Mevrouw De Jonge: Even kijken of ik die heel duidelijk opgeschreven heb. Volgens mij was eerste vraag wilt u de structuurvisie windenergie herzien? Volgens mij staat dat al in de startnotitie, dat we dat inderdaad gaan doen, dus dat was al toegezegd. Mevrouw Van Herwijnen: Voorzitter, kan daar iets van een termijn aan gegeven worden? De voorzitter: Duidelijk. Wethouder, is daar een termijn voor wanneer we dit kunnen verwachten? Wanneer gaat het gebeuren? Mevrouw De Jonge: Daar durf ik nu geen toezegging op te doen. Dat zou ik echt eens moeten afstemmen. Wat ik net verteld heb, we zijn nu bezig met de voortgang van de RES. De RES geeft ons weer de informatie van hoe zit de opgave erin onze regio in. Welk deel valt in Dordrecht? En dan is het aan ons om op dat moment te zeggen oké. Dat betekent dat we wat we vorige keer ook hebben gedaan, de uitgangspunten van de notitie moeten herzien. Ik neem het mee terug.

De voorzitter: Oké, dat is duidelijk. Geen duidelijke termijn. Een hele algemene schattig. Hebben we het over dagen, weken of jaren? Mevrouw De Jonge: Kijk, als je zo'n herziening gaat doen, dan moet je echt de tijd voor nemen, want daar zitten heel toch redelijk uitvoerige merkprocedure, als je echt helemaal de diepte in wil gaan. Ik kom daarop terug, maar ik hoop zelf ook wel dat we in 23 op basis van dat we met de rest hebben weten op te halen dat we dan kunnen zeggen we geven de opdracht en dat gaat naar de zomer tot een opdracht leiden om het te gaan herzien. De voorzitter: Het wordt herzien. Sorry. Mevrouw Van Vugt was eerder. Mevrouw Van Vugt-Roose: Nou, ik denk dat het in dit geval handiger is als mijnheer Damen eerst gaat, want die wil hierop ingaan en ik wil naar ‘…’ De voorzitter: Oh, u wilt een nieuwe vraag stellen. Dan weet ik dat gelijk. Mijnheer Damen. De heer Damen: Voorzitter, de wethouder zegt, ik kom hierop terug. Ik begrijp dat het dan gaat … Met de mededeling van wanneer ga ik wat leveren? Maar wanneer komt de wethouder daarop terug? Wanneer krijgen we een lijstje van op die termijn gaan we dat doen, op die termijn gaan we dat doen. De voorzitter: Ik ga even naar de wethouder kijken. Maar ik denk dat het heel moeilijk is om te zeggen wanneer je erop terugkomt, wanneer je ook niet weet wanneer het gaat komen.

Mevrouw De Jonge: Nee dat klopt, voorzitter. Ik zeg net, dat zal ik echt even, ook intern, moeten afstemmen hoe we dat gaan insteken en dan kan u meer concreet aangeven welke termijn er nodig is voor welke stappen. De voorzitter: Dank u wel. De heer Van der Meer, wilt u hierop ingaan of kan ik eerst naar mevrouw van Vugt? De heer Van der Meer: Ik heb eigenlijk even een meta opmerking. Ik denk dat er … Iedereen heeft net zo zijn standpunten ingenomen, maar daar zitten nog wel wat spanningen tussen. Om het maar even zo te zeggen. Ik denk dat het goed is dat we van u de gelegenheid krijgen om daarover te discussiëren. Om van daaruit mogelijk nog weer vragen aan de wethouder te stellen. De voorzitter: Daarom zijn we heel erg hard aan toewerken naar de tweede termijn. Die komt zo meteen. De heer Van der Meer: Dan wacht ik daar rustig op. Die kon zo meteen maar eerst naar mevrouw van Vugt. Mevrouw Van Vugt-Roose: Dank u wel. Daarnet heb ik namens het CDA Dordrecht niet heel expliciet dat neergelegd als vraag om een toezegging. Maar die stellen we nu wat explicieter. Kunnen wij de toezegging krijgen dat de opbrengsten van alles wat er aan extra dingen wordt ondernomen, dat de opbrengsten van ook aan Dordrecht, Dordtse inwoners, Dordtse bedrijven ten goede komt. De voorzitter: Vraag over bedrijven en een vraag om een toezegging is dat. Wethouder.

Mevrouw De Jonge: Ik begrijp niet helemaal uw vraag, want u zegt alles wat we nu ophalen dat ... De voorzitter: Mevrouw Van Vugt, u mag hem even toelichten, de vraag. Mevrouw Van Vugt-Roose: Ik bedoel opwekken. Dat het niet naar maatschappijen gaat die niks met Dordt te maken hebben. Mevrouw De Jonge: Dat is even een lastige vraag. Want als je naar ons energiesysteem kijkt, wat overigens wel een van de drie pijlers is, zoals het nu geregeld is in onze Energiewet zelf moet je altijd op het net leveren en we weten niet waar het naartoe gaat. U weet ook niet waar uw stroom vandaan komt. Tenzij u volledig op eigen zonnepanelen draait. Dat is het meest simpele antwoord. We willen wel naar onze eigen lokale systemen, omdat wij inderdaad ook willen … De voorzitter: Er zit een ingewikkeld, technisch antwoord aan vast, dus … Mevrouw Van Vugt-Roose: Maar het gaat me niet over waar we het opwekken. Waar de opbrengst naartoe gaat van het … De voorzitter: Waar gaat de … Mevrouw Van Vugt-Roose: Het geld. De voorzitter: Het geld, met opbrengsten wordt in dit geval geld bedoeld. Mevrouw de wethouder, heeft u daar een antwoord op?

Mevrouw De Jonge: We hebben bij voor alle grootschalige opwekprojecten hebben we gezegd dat we willen dat er 50 procent lokale participatie moet kunnen plaatsvinden. Dus dat betekent als er uit de analyse komt van waar kunnen we nog groot schaal zon doen dat er altijd als eerst onder de inwoners wordt gevraagd, wie wil er participeren? Al dan niet via de coöperaties die we op het eiland hebben. Dat moeten we de constructie ... Maar dat is wel onze participatierichtlijn. Dus ja dat komt dan ten gunste van … De voorzitter: De heer Wringer, u heeft het nog nodig om een vraag te stellen aan het college, voordat u het debat in kan? De heer Wringer: Ja. De voorzitter: Oké. Gaat uw gang. De heer Wringer: Korte vraag aan het college en de wethouder. Veel van onze vragen die gesteld hebben die komen terug ook terug in de regionale energietransitie 2.0. Die moet een juli opgeleverd worden. Gaat u dat halen en kunnen wij die nog bespreken voor een juli? Mevrouw De Jonge: Ik krijg net wat ingefluisterd, dus probeer ik gelijk te transformeren naar tekst. Nee. Waar we nu mee bezig zijn is inderdaad in onze regio. Donderdag zitten we weer bij elkaar als wethouders van we moeten een voortgang opleven. We moeten laten zien van waar staan we nu? Dat is de deadline van een juli. Het geheel herzien van een RES dat is 2.0 versie.

Dat is echt pas weer paar jaar later eigenlijk geprogrammeerd, zoals we aansluiten bij het nationaal programma RES. Dus is een julivoortgang. De voorzitter: Dank u wel, wethouder. Ik ging net vertellen dat een uitdaging voor u was, want dit is een vraag met een flink technisch antwoord. Maar heeft hem toch concreet beantwoord. Dank u wel. Dan hebben we de woorden vanuit het college gehoord. Dan gaan we naar de tweede termijn. Dat betekent dat het debat geopend is. U mag elkaar interrumperen. Daar gaan we. Wie wil de aftrap doen? De heer Van der Meer. De heer Van der Meer: Dat wil ik wel doen. Ik heb drie punten. Ten eerste over duurzame opwekking. Een aantal partijen heeft gezegd niet of liever niet meer windenergie te willen. Dat vind ik op zichzelf een respectabel standpunt, want daar zijn best argumenten voor te geven. Maar, we zijn het wel met elkaar eens, want niemand heeft zich daartegen uitgesproken. Dat de doelstelling van 1,9 terra wordt in 2026 duurzame, opgewekte energie op het eiland van Dordt gerealiseerd moet worden. We weten ook dat de mix daarin een probleem kan zijn. Dus naar, mijn mening, kun je niet zou maar zeggen van dat willen we niet als je niet met een werkbaar, betaalbaar, realiseerbaar alternatief komt.

Dat is … En vandaar ook mijn vraag aan de wethouder en ik hoop dat die daar concrete zegging over kan doen, om daar een aantal alternatieve scenario's voor te leggen, zodat we met de voor- en de nadelen daarvan, zodat we daarover een goede discussie met elkaar kunnen hebben, want we hebben een gezamenlijke verantwoordelijkheid aangegaan om die doelstelling te realiseren. De voorzitter: Dank u wel.

De heer Van der Meer: Dat was mijn eerste punt. De voorzitter: Daar wordt gelijk op gereageerd. Dat ging over de 1,9 terrawatt, dat die gehaald moet worden en hoe gaan we dat doen zonder windenergie? De heer Wringer. De heer Wringer: Dank voorzitter. Ten eerste, wie besloot dat we die 0,19 terrawatt Op ons Eiland moeten halen? Qant we hebben natuurlijk de hele regionale energie en eerst 0,37 terrawatt en we zijn maar 40 procent van de bevolking. Maar dat punt daar gelaten. Die energiemix, die hoeft natuurlijk niet van ons ns eiland te komen. We hebben natuurlijk maar een klein eiland. Want als je de Moerdijk overrijdt, Kom je 40, 50 windturbines tegen. Dat is eigenlijk jammer dat we niet samen met de regionale energietransitie Brabant-West zitten. Want die windmolens die hoeven niet Op ons Eiland te staan. Die kunnen ook ergens anders in de RES staan. Wil ik maar zeggen. De voorzitter: Dit was een interruptie op de heer Van der Meer en de heer Van der Meer gaat nu reageren. De heer Van der Meer: Ja. Als we daar als gemeente stuk grond uit kunnen kopen waar we windmolen neer zouden kunnen zetten, dan zou dat een optie kunnen zijn. De voorzitter: De heer Damen wil ook interrumperen op de heer Van der Meer.

De heer Damen: Ik denk ook dat een voorwaarde is dat er in die gemeente geen CDA zit die zegt van al die energie moet wel aan ons ten goede komen in de Brabantse gemeente en niet in de Zuid-Hollandse gemeente. De voorzitter: Oké. Mevrouw van Vugt, we interrumperen op de heer Van der Meer en niet op de heer Damen, ook al daagt hij u flink uit, zie ik. De heer Van der Meer, u had nog meer punten. De heer Van der Meer: Het tweede punt gaat over die discussie die even ontstond over het warmtenet. Het is zeker sinds de ronde tafel bespreken volkomen duidelijk dat lang niet alle huizen en andere gebouwen op dat warmtenet zullen kunnen worden aangesloten. Ook niet als dat duurzame gevoed wordt met warmte. Dus daarom is er inderdaad, de wethouder had het al over een all electric wijk is het heel erg belangrijk dat ook eigenaren en bedrijven die niet met dat warmtenet verwarmd kunnen worden, dat die snel en goede adviezen en ondersteuning krijgen om te weten wat voor perspectief ze hebben. Er zijn talloze mensen die een verwarmingsketel moeten vervangen, wat moeten die doen? Dat moeten ze weten en als dat niet goed gebeurt, dan missen we een enorme kans. De voorzitter: Perspectieven voor bedrijven en huizen die niet tot warmtenet kunnen worden aangesloten. Ik zag dat de heer Roggekamp. Wilde u interrumperen? De heer Roggekamp: Ja, ik zat even te twijfelen, voorzitter.

Vandaar dat ik het niet deed, maar als mijnheer Van der Meer net mee was geweest naar het bezoek van het Leerpark had u gezien dat die huizen met een heel klein elektrisch kacheltje verwarmd konden worden, omdat ze heel goed geïsoleerd waren. Dus moeten we naar nieuwe manier van bouwen kijken dan? De heer Van der Meer: Zeker, dat hoort daarbij.

De voorzitter: En mevrouw Boom-Vos wilt u ook nog een interrumperen? Mevrouw Boom-Vos: Nou, niet interrumperen, maar ook juist meer ondersteunen. Ja, verbazingwekkend hè. De voorzitter: Technisch gezien nog steeds een interruptie. Maar goed, dat is een discussie voor later. Mevrouw Boom-Vos: Nu ben ik echt mijn verhaal kwijt. Wat was u … Handelsperspectief De heer Van der Meer: ik had het over alternatieven voor het warmtenet. Mevrouw Boom-Vos: De handelsperspectieven en elke wijk is die ander of elke behoefte is ander. Waar veel nieuwbouw is behoefte anders. En dan is in mijn visie het programma waar alleen dat we er voorzetten wat we nu aan informatie geven is te weinig. Daar zou ik gewoon veel meer inzet van willen hebben. De voorzitter: Duidelijk. De heer Van der Meer.

De heer Van der Meer: Dat is geen vraag, maar inderdaad een ondersteuning. Dank daarvoor. Mijn laatste opmerking heeft betrekking op de besparingsdoelstelling van 30 procent. Die is alom toegejuicht, maar de vraag is wel hoe gaat die gerealiseerd worden? Ik heb op grond van de notitie geen greep op of geen antwoord op de vraag van is het uitfaseren van D, E, F, G labels is dat van huizen? Want, bedrijven vallen daar nog buiten begrijp ik. Is dat genoeg om die 30 procent te halen? Dus op dat punt is met name mijn vraag gaan we hard genoeg? En nemen we genoeg maatregelen? Ik weet niet of daar nog iets over te zeggen is. De voorzitter: Oké, dank u wel. We hebben de heer Van der Meer gehoord over veel verschillende punten, drie verschillende punten zelfs. Is er iemand uit de commissie nog iets anders wil inbrengen of hier nog op wil reageren? De heer Stam. De heer Stam: Ja, even zoeken. Er wordt gesproken over alternatieven, maar ik denk dat mijnheer Van der Meer bedoeld aanvullingen op warmtenet dat is een. Ja precies, De voorzitter: met alternatieven wordt aanvullingen op, bedoeld. De heer Stam: en als je dan ook nog gaat kijken naar al die alternatieve vormen die waarschijnlijk dan uitgewerkt gaan worden. We zitten natuurlijk wel in een stad waar de betaalbaarheid ook een grote vraag is.

En er wordt nu in het voorstel gerekend met totale capaciteit, afbouwen, ombouwen en dat is allemaal mooi. Maar er wordt niet echt goed gekeken ... Vandaar ook net de vraag van kan je dan een wijkscan maken? Waar gaan we nou welk warmtebron toepassen? Hoe ga je die energietransitie dan uitvoeren en hoe ga je dan mensen die dat niet kunnen betalen, die we heel veel hebben in onze stad, hoe ga je die dan over de streep trekken? Hoe krijgen die nou zelfstandig mee? En dat ja dat vind ik wel een belangrijke vraag, want we kunnen hier natuurlijk wel op een heel hoog niveau gaan zitten praten van en we gaan het doen en de terugverdiende capaciteit komt dan bij de gemeente terug, gaan we allemaal leuke dingen voor doen. Maar het gaat toch om uiteindelijk die gezinnen, die in een woning zitten oud of nieuw, de nieuwe woningen dat hebben we hier al

gehoord. Nou die worden wel zo gebouwd dat energie transitie wat gemakkelijker is, maar we hebben ook wel aardig wat oude wijken met mensen met een laag inkomen. Hoe gaan we dat dan bewerkstelligen? Want dat zit voor mij wel een op een gekoppeld aan dit stuk. De voorzitter: Hoe krijgen we iedereen mee? Mevrouw van Vugt. Mevrouw Van Vugt-Roose: Ja. Hierop aanhakend zou mijnheer Stam het dan ook een idee vinden dat vormen worden gezocht, waarbij dus ook de inwoners met een smalle beurs kunnen aanhaken en participeren. De voorzitter: De heer Stam, vindt u dat een idee? De heer Stam: Dat was denk ik eigenlijk de insteek van mijn betoog. Ik denk dat we daar heel goed naar moeten kijken van hoe krijgen we die mensen met een smalle beurs ook zo mee, dat ze die slag kunnen maken. Dus ja, volmondig ja. De voorzitter: Dank u wel. De heer Wringer De heer Wringer: Dank, voorzitter. In aanvulling daarop. Weten we dat … Zou graag een fysieke, laagdrempelig energie loket in de binnenstad willen zien. Wie iedereen, wil ik eigenlijk meegeven aan het college, vrijblijvend en onafhankelijk voorgelicht kan worden over de mogelijkheden van hun woning. Projecten die lopen beschikbaar, subsidies, enzovoort. Wil het college dit als eis meenemen in de nieuwe aanbesteding van het continueren van het informatiepunt regionale energie loket? Vraagteken.

De voorzitter: Ja en ik ga dan gewoon nu gelijk de beurt aan de wethouder geven. Kunt u daar kort antwoord op geven? Mevrouw De Jonge: Ja, daar wil ik zeker antwoord op geven. Om eerlijk te zijn is dat ook echt wel een wens van dit college om te kijken of iets van een loket hebben waar mensen kunnen binnenlopen. Dat missen we nu nog in Dordrecht, ook in de regio. Of het bij de aanbesteding is, dat gaan we afwegen of dat we zelf zeggen van we organiseren het. Maar uw oproep is heel duidelijk van ga dat wel verkennen om te kijken of een bemenst plek kunnen krijgen in de stad, waar mensen gelijk binnen kunnen lopen. De voorzitter: Oké. Duidelijk. College staat er positief tegenover. De heer Van der Meer. De heer Van der Meer: Ja, ik weet niet wat uw order is, voorzitter, maar ik reageren op wat de wethouder nu gezegd heeft of was dit een interruptie van de wethouder? De voorzitter: Nee, u mag reageren op wat de wethouder heeft gezegd. De heer Van der Meer: Oké. Want mijn vraag is namelijk. Een loket waar mensen kunnen binnenlopen, is een kant, maar er is ook gepleit door verschillende mensen hier om een pro actiever benadering. Een blok voor blok benadering. Bij de stukken zit een voorstel van de rechtse stromen over hoe dat naar eigenaren toe gestald zou kunnen krijgen en wat daar de mogelijke kosten van zijn.

Wat is uw oordeel over een dergelijke benadering? Ziet u daar mogelijkheden voor?

De voorzitter: We creëren ondertussen een nieuwe vraag, merk ik. Ik ga nog een antwoord toelaten. Mevrouw De Jonge: Ook heel kort hierop. We hebben het initiatief die van de rechtse stromen altijd aangemoedigd met hun blok voor blok benadering. Dat is een andere, zoals wij het als gemeente opzetten en daarmee juist heel erg aanvullend op elkaar. Gelijk over eigenlijk de opmerking van Fractie van Waardhuizen. Juist doordat we een buurt aanpak willen gaan doen, gaan we kijken van wat betekent dat nu? We kunnen dan in gericht inzoomen wie wonen er? Wat zijn inkomen? Hoe zitten de eigendomsverhoudingen? Wat heeft iemand nodig om mee te kunnen in deze transitie? We willen dat kleiner maken dan heel de stad, want dan is het schieten met losse hagel. Dus we willen dat gaan uitproberen, via buurt aanpakken. Waar we dan gericht met projectleiding en alle partners die erbij horen van de netbeheerders coöperaties. Misschien ons eigen vastgoed. Willen we dat gaan inzetten en daarmee … Mijnheer Van der Meer ben ik even uw vraag kwijt of heb ik die daarmee beantwoord? De heer Van der Meer: Mijn vraag is inderdaad of u kunt toezeggen dat u daar in elk geval een … Ook daarvoor een scenario ontwikkelt hoe die blok voor blok benadering georganiseerd en gefinancierd zou kunnen worden.

Mevrouw De Jonge: Kijk, zoals ik al zei, we willen die aanpak echt buurtgericht gaan aanpakken en we hebben al enige tijd, bijna een klein jaar nu de Taskforce energiehulp waar ook de rechtse stroming bij aangesloten is. Omdat wij ook hebben gezegd we moeten vooral aanvullend op elkaar zijn en elkaar versterken. Waar wij niet kunnen zijn, omdat wij onze prioriteiten hebben gelegd toch bij de slechtere labels en in de wijken waar de lagere inkomens zijn, zou het mooi zijn dat we met hen kunnen kijken, als je de hele kaart pak van de stad, van waar kunnen jullie met je blok voor blok benadering en hoe we dat organiseren? Daar zijn we nog over in gesprek. De voorzitter: Dank u wel. Ik zie een paar handen in de lucht gaan, maar ik wil wel even … Ik wil echt op zoek naar hoe staat de commissie nu tegenover die politieke vragen? En wat gaan we dus met het raadsvoorstel doen? Want ik constateerde net in de eerste termijn ook een hele hoop ideeën. Dus ik wil nu meer sturen op de inhoud van het raadsvoorstel. Zijn er eventuele amendementen? Zitten we allemaal op een lijn? Of zijn er heel veel verschillende meningen? Dus bedenk eventjes of uw vraag of opmerking daaraan bijdraagt of niet. En dan ga ik even opnieuw kijken hoeveel handen er zijn. Nog even veel. Natuurlijk. Lekker koppig. Begin ik achteraan bij de heer Gündogdu.

De heer Gündogdu: Voorzitter, op de tweede vraag, warmte oplossingen. Stel de vraag ook direct aan deze commissie. Kijk. Een volgordelijkheid is als wij warmtenet en het gebruik daarvan nog meer willen inzetten voor deze stad. En we weten dat de toevoer op dit moment twee grote toeleveranciers … Dat zijn HVC en onder andere Chemours en we weten dat HVC de nodige in de lucht blaast. Waarvan niet altijd tevreden van zijn geweest in het verleden, maar nog steeds niet. Maar dat geldt zeker ook voor Chemours. En vanuit hun prijs bedrijfsprocessen krijgen wij die warmte onder andere. Maar dat betekent, als we dit zo ook vandaag vaststellen dat we wel die afhankelijkheid van deze twee grote leveranciers, daar dus ook mee instemmen. Dus ik kijk even de commissie aan dat dat wel de consequentie is. De voorzitter: We maken onszelf afhankelijk, stelt de heer Gündogdu. Is er een commissielid …

De heer Gündogdu: Met de huidige proces van opwekken. De voorzitter: Ja, met het huidige proces van opwekken. De heer Portier. De heer Portier: Ik heb even een opmerking over met name HVC. Want HVC is natuurlijk wel in handen van gemeenten en provincies. Dus in die zin is het een publiek bedrijf. Aan de andere kant opereert het eigenlijk wel als een gewone onderneming, die winst wil maken. Dus de de vraag is van kunnen we als gemeente meer greep krijgen op wat HVC of op het warmtenet in deze gemeente of in ieder geval in deze regio doet. Zal een deel van HVC afgesplitst kunnen worden? Of in ieder geval onder controle komen van hoe het hoe het opereert? Daar ben ik wel benieuwd naar. Want anders gaat die afhankelijkheid inderdaad heel erg zwaar wegen. De voorzitter: Hoe kunnen we meer grip op het warmtenet krijgen? De heer Wringer? De heer Wringer: Dank, voorzitter. Ik denk dat het een jaar of misschien twee geleden alweer. Hebben we een presentatie gehad bij FC Dordrecht over het warmtenet bij HVC. Op een gegeven moment groeit dat warmtenet zo groot dat je meerdere warmte invoerpunten nodig hebt. Dus het zou wel mooi zijn, zeker met het contract wat herzien moet worden met HVC, dat het warmtenet gewoon opengesteld wordt voor andere toeleveranciers voor warmte. De voorzitter: Ik hoor een kleine fluister naast mij. Dat is het al.

Dus dat is misschien een fijne toevoeging aan de discussie. De heer Stam. De heer Stam: U maakt mij wel een beetje in de war, hoor. Want u begon vandaag de commissie met u mag in de tweede ronde vragen stellen aan elkaar. Dat wordt nu even teruggedraaid. Kijk ik even naar raadsvoorstel. Dan hoor ik weer een aantal mensen wat dingen roepen, dan denk, volgens mij is nog een week of twee, drie geleden aangegeven dat college nu bezig is met HVC om de DVO te verlengen. Dus wat is van onze positie nog? Als u mij nu expliciet vraagt, van hoe kijk je tegen dit voorstel aan? Ja, eigenlijk kan er niet tegen zijn, maar tegelijkertijd het is nog zo open dat ik me afvraag waar stem ik dan mee in? De voorzitter: De heer Stam, ik zal mezelf even verduidelijken. Ik was op zoek naar een gesprek tussen de commissieleden. Hoe gaan jullie … wat wil de commissie met een stuk doen, zodat we het wel in de raad kunnen bespreken of als hamerstuk goed kunnen keuren. Wat moet er gebeuren? Want, volgens mij is er een lijn te trekken, maar hoor ik ook nog veel verschillende vragen en opties en ideeën. Eerste volgens mij vrijwel de bedoeling van elke. De heer Stam: Dan had u dat van tevoren beter moeten vertalen, naar mijn idee. Maar goed. De voorzitter: De heer Stam, dat is volgens mij het idee van vrijwel elke oordeelsvorming. De heer Stam: Ik geef nu ook aan hoe wij tegen het voorstel aankijken.

Eigenlijk kan je niet tegen energietransitie zijn, maar dit raadsvoorstel is gewoon te open. Dat is wat mij betreft niet nog bespreekbaar. De voorzitter: Mevrouw Boom-Vos.

Mevrouw Boom-Vos: Mag ik daarop reageren? Want, wij zitten zelf ook ongeveer in dezelfde opinie als mijnheer Stam. Van je kunt er niet tegen zijn. We zijn voor de doelstellingen, maar ik mis nog steeds de concreetheid. Ik heb het even afgewacht. Ik merk dat bij de wethouder die concreetheid ook nog niet te krijgen is of te vinden is op dit moment. Maar ik wil het wel weten. Dus ik wil daar een afspraak over maken via motie of iets anders. Om te kijken hoe kunnen we dat concreter krijgen. Wat voor proces gaat er gelopen worden en wanneer? En ik snap wel dat dat dit jaar niet kan, maar zitten wel richting proces 2026, dus daar zou ik een motie voor willen indienen. Voor het... De voorzitter: Ik hoor het voorstel van de VVD om een motie in te dienen. De heer Van der Meer. De heer Van der Meer: ‘…’ De doelstellingen onderschrijven wij dus van harte. Maar de concretisering is inderdaad zo onduidelijk nog, dat het moeilijk is om te beoordelen of we met deze notitie nu de goede start maken of dat we verder moeten gaan. Wat wel lukt, is de toezegging die de wethouder net gedaan heeft over dat er in elk geval een duidelijk plan voor de blok voor blok benadering gaat komen. Ik hoop dat die snel komt. Misschien kan de wethouder daar nog iets over zeggen, wanneer we die kunnen verwachten, want dat is een hele belangrijke.

En het tweede, hoop ik dat de wethouder daar ook een toezegging over wil doen. Dat is de scenario's over duurzame opwerking in verschillende mixen en op verschillende locaties. Dat zou helpen als we die hebben. De voorzitter: Zeker efficiënt, als de wet daar allemaal toezeggingen zou doen, Dan wordt het gelijk een hamerstuk. De heer Van der Meer: Maar, precies dan hoeven we daarover in elk geval geen moties over in te dienen. De voorzitter: De heer Portier. De heer Portier: Voorzitter, even heel simpel. Voordat we moties dan al amendementen ingaan dienen. Moet het eerst bespreekstukken zijn of dat het moties of amendement worden. De voorzitter: Door een motie of amendement in te dienen, wordt het automatisch een bespreekstuk. En is het aan de commissie of we stuk gaat bespreken of alleen de motie een amendementen. De heer Portier: Dus wat mij betreft, bespreken we sowieso het stuk. Ikzelf zou in ieder geval amendementen in willen dienen om toch meer ambitie tonen. Verder te gaan dan alleen die E-, F- en G-labels. Daarnaast zie ik ook wel aanscherpingen aankomen voor het warmtenet, een aantal andere zaken. Dus wat mij betreft gewoon bespreken en laten we het zelf maar in de hand nemen om het nog wat concreter te maken, als we niet concreet genoeg vinden. De voorzitter: Oké, ik hoor de SP zeggen, laten we zelf in de hand pakken. Dat is niet geheel een verrassing.

Doormiddel van een amendement en ook over de energielabels en om het conreter te maken. De heer Wringer. De heer Wringer: Dank, voorzitter. Het is inderdaad een algemeen stuk en op zich hebben we daar niet zoveel moeite mee. We zullen er ook mee instemmen, maar er

komt natuurlijk nog een startnotitie aan. De integrale route naar klimaatneutraal. Misschien met deze discussie ... De voorzitter: De heer Wringer, ik ga even aan u vragen, u zei we kunnen ermee instemmen. Dus het voorstel om het een bespreek tuk te maken met motie en amendementen, daar voelt u niet zo heel veel voor? De heer Wringer: Nee, klopt. Dat is … Wij kunnen instemmen, zoals het er nu ligt. Maar, zoals ik zeg, er komt nog een startnotitie. De integrale route naar klimaatneutraal en dat lijkt me een ideaal stuk, omdat dan SMART te maken, concreter te maken en meer antwoorden te geven. De voorzitter: Oké, nog een voorstel om bij een volgende notitie concreter, SMART-er en breder te maken. Mevrouw van Vugt. Mevrouw Van Vugt-Roose: Een korte reactie over hoe het CDA erin in staat. We willen wel gewoon graag door met deze notitie, maar we vinden wel aanscherpingen nodig en of dat in een vorm van een motie komt dat gaan we nog even bespreken, maar misschien kunnen we ook aansluiten bij anderen. We zien wel. De voorzitter: CDA heeft ook een wens tot aanscherping. De heer Damen De heer Damen: Voorzitter, ik zie niet hoe je met een motie dit stuk concreter kunt maken. Dat zal het college zelf moeten doen. De voorzitter: Is er een commissielid die de heer Damen kan overtuigen met een voorbeeld van de motie waardoor we het kunnen aanscherpen.

Ik zie de heer Portier, die heeft echt een idee. Gaat uw gang. De heer Portier: Met een motie kun je per definitie geen stuk concreter maken, want de motie heeft geen effect op het stuk. Daar heb je een amendement voor nodig en er ligt een raadsvoorstel wat we nu weer bespreken. Dus daar kan het college met niks meer aan veranderen. Dus het moet echt vanuit de raad komen. De voorzitter: Duidelijk. Het moet in ieder geval vanuit de raad komen. En mevrouw Van Vugt die wilde nog zeggen hoe dat kan met de motie. Mevrouw Van Vugt-Roose: Een motie is natuurlijk per definitie, voorzitter, alleen maar een toezegging, maar je kan natuurlijk wel een toezegging afdwingen dat er een strakke planning komt, die controleerbaar is door de raad om maar eens een voorbeeld te geven. De voorzitter: Ja. Dan ligt er een uitspraak van de raad en dat is dus aan het college om het uit te voeren. Dus dat heeft in dit geval zeker zin. De heer Damen: Ik ben overtuigd. De voorzitter: U bent overtuigd. Kijk, dan zijn wij heel goed oordeelsvormend aan het vergaderen hier. Nog een ander geluid, vanuit de commissie. De heer Gündogdu. De heer Gündogdu: Voorzitter, ik wil toch even een verduidelijkende vraag aan mevrouw De Jonge stellen. Want ik echt met een gerust hart met dit stuk instemmen. Want ik heb niet zozeer bezwaar tegen de doorstartnotitie. Want kijk naar de

uitwerking maar zeggen wij, als we het hebben over de warmtenet en de toeleveranciers van de warmtenet, kom ik even terug op wat ik zojuist heb ingebracht, dat we wel die afhankelijkheid van zowel HVC als bijvoorbeeld een Chemours blijven handhaven, ondanks dat we eigenlijk vinden dat die bedrijven niet helemaal fait zijn, om zacht uit te drukken, omdat we wel afhankelijk zijn van de energie die zij leveren. En of dat wel een constatering is. Als we dus instemmen met dit stuk dat we die afhankelijkheid voor, althans de komende jaren, blijven zullen houden. Misschien dat we dat zelfs nog groter en groter afhankelijkheid … De voorzitter: Duidelijk. Wethouder De Jonge. Kan uw antwoord de heer Gündogdu overtuigen? Mevrouw De Jonge: Daar ga ik wel een poging toe doen. Want ik begrijp wel uw bezorgdheid. Tegelijkertijd worden warmtenetbeheerders en leveranciers nog heel erg door wet- en regelgeving nog helemaal ingeperkt. Als het gaat over de warmte netbeheerders. Want dat halen we uit elkaar. Ligt er nu zelfs in de Tweede Kamer, ligt de Wet collectieve warmtevoorziening, waarin zelfs gepleit wordt om de netbeheerders alleen in publieke handen te laten zijn. Dus krijg je eigenlijk per definitie de situatie die wij al hebben. Een organisatie in gemeentelijk aandeelhouderschap en hoe je het ook wil organiseren. Die is verantwoordelijk voor het net.

Nou, dat is ook niet anders dan dat we bij elektriciteit hebben we ook alleen maar met Stedin, is ook geen concurrentie. Het tweede is van hoe wordt dat net gevoed. En daar zit eigenlijk uw grootste zorg volgens mij. Wie kan nou op dat net inpluggen? Ik zei net al HVC daar hebben we de afspraken mee dat het een open net is. Tot op heden zijn zij wel de enige die de bron hebben en dat is altijd onze afvalcentrale geweest. Komt nu straks, 15 juni, gaan we het officieel lanceren. Komt de e-boiler bij. Ze hebben inmiddels de slip. Dus we zijn echt wel aan het verduurzamen. Maar ik ben ook met u eens. Voorlopig zullen we nog geen afkoppeling hebben van twee bedrijven die we eigenlijk liever qua uitstoot niet willen hebben. We zetten dus wel in op de geothermie bronnen. Iemand zei dat zit in Sliedrecht. Ja, maar we gaan proberen de drie warmtenetten, gaan we aan elkaar koppelen, zodat ook alles wat uit de geothermie komt van Sliedrecht bij ons terechtkomt. Maar het staat eenieder vrij die denkt, ik heb een bron ik wil aansluiten die kan een aanvraag doen en inpluggen. De voorzitter: De mogelijkheden en onmogelijkheden zijn duidelijk. Dank u wel. U heeft er veel verstand van. Dat is ook fijn. De heer Gündogdu, hoe zit u er nu in, na deze beantwoording? De heer Gündogdu: Wij kunnen instemmen met deze met dit stuk, voorzitter. Wat mij betreft hoeft niet besproken te worden.