2.1 2026.06.23 Notulen Gemeenteraad Dordrecht - concept.pdf

Dat wordt zover wij weten op dit moment gewoon goed uitgevoerd. En op het moment dat er iets mis is met de ratten of de wasbeer, dan kunnen we daar altijd vragen over stellen. En overigens, in het akkoord staat twee keer het woord hond. De heer Groenewege: Voorzitter, een tweede vraag als dat mag. De voorzitter: De heer Groenewege. Stilte, alstublieft. De heer Groenewege: Honden maakt het natuurlijk niet uit of de hondenbelasting wordt afgeschaft of niet. Honden hebben daar zelf niks aan. De vraag over de visie op 2050, zeker voor een partij die rentmeesterschap zo centraal heeft staan in haar ideologie, zou je verwachten dat dieren onderdeel uitmaken van haar toekomstvisie. Dat die in ieder geval genoemd worden. Je zou ook kunnen noemen, we gaan voortvarend verder met de 89 uitvoering van het dierenwelzijnsbeleid. Dan noem je het in ieder geval een keertje. Maar het wordt helemaal niet genoemd. Het CDA heeft voor dieren tijdens deze formatie helemaal geen aandacht gehad. Dat past toch niet bij het serieus nemen van rentmeesterschap? Mevrouw Van Vugt-Roose: Ik vind dat u eigenlijk daar best wel een punt heeft, moet ik eerlijk zeggen. En wij zullen er altijd op toezien. We weten ook dat bijvoorbeeld dierenmishandeling vaak een voorportaal is van andere vormen van dingen die fout gaan in een gezin of in een huishouden. Het is wel degelijk iets om heel serieus te nemen.

Alleen het is inderdaad niet geland in dit akkoord. En er zijn heel veel dingen niet geland en daar moet ik het helaas bij laten. De voorzitter: De heer Hartmeijer. De heer Hartmeijer: Dank u, voorzitter. Even een vraag over het evenementenfonds. Daar gaat een miljoen per jaar naartoe vanuit de gemeente. En eerder was het CDA samen met de SP wel kritisch op het financieren van topsportevenementen in Dordrecht. Tegelijkertijd geven heel veel evenementen aan, door ook de bezuinigingen wordt het heel krap voor ons. De vraag is, waar komt dan wat het CDA betreft de nadruk op te liggen? Mevrouw Van Vugt-Roose: Voor ons komt nadruk te liggen op, als je het hebt over die topsportevenementen, het is een soort combinatie van meerdere dingen bij elkaar. Voor ons komt de nadruk te liggen op dat je dienstbaar moet zijn aan de breedtesport. Daar zullen we het ook echt op beoordelen. Als er iets wordt binnengehaald, draagt dat ook nog bij aan de breedtesport? De voorzitter: De heer Uysal. De heer Uysal: Voorzitter, het CDA maakt al decennialang onderdeel uit van het stadsbestuur. De VSP zat jarenlang in de oppositie. Het was een van de speerpunten van de VSP om het ov gratis mogelijk te maken voor 65-plussers. Het CDA heeft dat altijd tegengehouden. Terecht ook. Zaten we op dezelfde lijn.

En daarom verbaast het ons ook dat nu in het akkoord toch terecht is gekomen dat het openbaar vervoer gratis wordt gemaakt voor 70-plussers. Wat is er veranderd aan het standpunt van het CDA? Mevrouw Van Vugt-Roose: Het bestaande vervoersbeleid waar minima bijvoorbeeld gebruik van kunnen maken wordt overgenomen door de provincie. Dat gaat door, dus zodoende hou je ook weer aan de andere kant wat over. Dat we nu hierin meegaan heeft er ook mee te maken dat deze 70-plussers die daar gebruik van willen maken dat wel netjes moeten aanvragen. Die leggen ook een startbedrag in. En dat kan mogelijk ook meehelpen aan het tegengaan van eenzaamheid. Als je anders niet de auto pakt of niet de fiets omdat je je daar niet meer echt veilig in voelt, dan kun je nu wel misschien met het openbaar vervoer iets makkelijker die stap maken. De heer Uysal: Het is altijd natuurlijk goed om mensen die niet zo mobiel zijn te ondersteunen. En zo kennen wij het CDA ook. Alleen het verbaast ons natuurlijk nu wel dat leeftijd als criterium wordt genomen en niet het inkomen. Want dan kom ik opnieuw weer terug. Nu krijgen we een situatie waarin een 70-plusser, met een afbetaald huis, 90 met een goede pensioenpot en een forse overwaarde, dezelfde korting krijgt als iemand met echt een laag inkomen.

En dan komt vanzelf de vraag naar boven, vindt het CDA dat dan een eerlijke maatregel? Mevrouw Van Vugt-Roose: Of het wel of niet eerlijk is, laat ik aan de inwoners zelf. We hebben voor deze maatregel gekozen. Als ik die 70-plusser zou zijn met een afbetaald huis, met gewoon verder geen financiële problemen, zou ik er geen gebruik van willen maken. Maar de mogelijkheid is er wel en er zijn mensen die dit wel nodig hebben. De voorzitter: Dank. Dank, mevrouw Van Vugt. Mag ik u bedanken? De heer Van der Graaf. De heer Van der Graaf: Mooi zo. Voorzitter, Samen bouwen aan vandaag en morgen. In 72 pagina's beschrijven VVD, VSP, ChristenUnie/SGP, D66 en het CDA hoe zij de komende 4 jaar richting willen geven aan de ontwikkeling van onze stad. Gezien de inhoud van het coalitieakkoord, was de eerste gedachte van onze fractie, had dit niet wat korter gekund? Want, voorzitter, in het algemeen blijken de ambities te zijn omkleed met oneliners en open deuren. Neem bijvoorbeeld een zin als, Dordrecht is een stad van doeners, op pagina 13. Of een zin als, Dordrecht is een stad die leeft, op pagina 23. Maar ook de hoeveelheid gebruikte jargon is bij tijd en wijle niet te harden. Neem bijvoorbeeld het hele kopje blijven sturen en evalueren op pagina 11. Ik citeer. Bij een langlopende investeringsagenda is vasthouden aan je visie en doelen noodzakelijk. Dat doen we.

Tegelijkertijd willen we blijven leren en rekening houden met actuele ontwikkeling. We verbeteren de verbinding tussen de verschillende programmaonderdelen, zodat ze elkaar in samenhang kunnen versterken en bijdragen aan de hoofddoelstelling. Deze manier vraagt om integraal werken van het bestuur en de organisatie. We laten de totale investeringsagenda aan het eind van deze bestuursperiode opnieuw onafhankelijk evalueren als input voor een volgend college. Vraag aan de gewone man en vrouw op straat wat die mee wordt bedoeld en er zullen vooral hele glazige blikken volgen. De heer Den Heijer: Voorzitter. De voorzitter: De heer Den Heijer. De heer Den Heijer: Ik ben oprecht benieuwd welk antwoord de heer Van der Graaf dan aan deze mensen zou geven. De heer Van der Graaf: Dat ik er ook helemaal geen touw aan kan vastknopen. Ik deel het helemaal met ze. De heer Van der Graaf: Dan denk ik dat wij met zijn tweeën een keer het Twynstra- rapport gaan doornemen en heel goed gaan kijken hoe dit geld dat door deze mensen opgehoest wordt als belastingbetaler, effectiever uitgegeven gaat worden, zodat deze stad vooruitgaat. Dat is eigenlijk wat er staat. De heer Van der Graaf: Laten we dat doen, voorzitter. Laten we daar een keer naar gaan kijken. Ik ga verder.

Ook vindt onze fractie het jammer dat het vaak gissen blijft hoe de 91 coalitiepartijen bepaalde ambities denken waar te kunnen maken. PVV Dordrecht zou er ook een groot voorstander van zijn als er een beknopte, puntsgewijze opsomming van ambities wordt samengesteld, vrij van oneliners, vrij van open deuren en vrij van jargon. Inclusief oplossingsrichtingen hoe die ambities moeten worden waargemaakt. Dat maakt het voor een veel breder publiek ook beter leesbaar en begrijpelijk. Dat gezegd hebbende, voorzitter, benoemen we graag een aantal zaken uit het coalitieakkoord die onze fractie zijn opgevallen. Te beginnen bij de visie van de coalitiepartijen op Dordrecht in 2050. Wat de PVV-fractie betreft een tikkeltje overoptimistisch en, gezien de ambities, bij vlagen ook wel wat naïef. Het is wel in elk geval verfrissend om eindelijk weer eens een visie richting 2050 te lezen zonder rare doemscenario's van de naderende onleefbare wereld. Dat is dan wel weer realistisch en daarvoor de complimenten. Dan het hoofdstuk zo werken we samen aan de stad. Het kopje bestuursstijl op pagina's 13 en 14 is helaas doordrenkt van jargon. PVV Dordrecht leest dat de coalitiepartijen een stadsbestuur willen vormen dat luistert en verbindt, waarbij niet altijd keuzes zullen worden gemaakt waarmee iedereen tevreden kan worden gesteld. Prima. Logisch ook, overigens.

Maar waarom zijn daar 2 pagina's vol wollig taalgebruik voor nodig? PVV Dordrecht hoopt dat dit geen voorbode is van de communicatiestijl van het volgende college. Dan het kopje participatie dichtbij, duidelijk en samen. Dat is weer wat interessanter. De coalitiepartijen schrijven het nodige over participatie en het horen van perspectieven, maar de mogelijkheden voor referenda worden daarbij helaas niet genoemd. Een gemiste kans. Dan over naar bouwen aan een thuis. Prachtig, natuurlijk, dat de coalitiepartijen schrijven voor iedereen te willen bouwen. Maar of iedereen dat ook kan betalen, is een 2e. De zogenaamde betaalbare koop- en huurwoningen van tegenwoordig blijken steeds minder goed te kunnen worden betaald door de doelgroep waar ze voor worden gebouwd. Onze fractie mist ook haalbare oplossingen voor het verdelingsvraagstuk van bestaande en nieuwe woningen. De voorrangsregeling voor statushouders lijkt helaas te blijven bestaan. Het Wonen Eerst-project gaat door. Maar wie bekommert zich om de geboren en getogen Dordtenaren? En dan met name de kinderen van de Dordtse Henk en Ingrid, die tegen zijn 40e met zijn partner ook wel eens een gezin zou willen beginnen in een eigen woning. Dan het kopje opvang, voorzitter. PVV Dordrecht begrijp niet waarom de coalitie een appel doet op regiogemeenten die achterblijven in de opvang en het huisvesten van asielzoekers.

De heer Den Heijer: Voorzitter. De voorzitter: Een interruptie van de heer Den Heijer. De heer Den Heijer: Volgens mij wilde de heer Van der Graaf net een compliment maken. Dan laat ik hem heel even lopen nog. Dan doe ik daarna de vraag. Het ging me even over het vorige hoofdstuk. We hebben er natuurlijk net een uitvoerig debat over gehad. En ik ben vooral benieuwd, want daar heeft de heer Van der Graaf net even het licht laten schijnen op één maatregel die hij mist, maar zijn er nog meer maatregelen in relatie tot betaalbaar bouwen die hij liever in het akkoord had gezien? Wat zijn de alternatieven van de PVV? De heer Van der Graaf: Sorry, kan de vraag opnieuw? Want u bent heel slecht te verstaan hier ineens. Heel zacht. 92 De heer Den Heijer: Wat zijn de alternatieven van de PVV waar het gaat om woningbouw en het betaalbaar maken? De heer Van der Graaf: In alle eerlijkheid, voorzitter, dat ga je niet binnen 4 jaar oplossen. Het is een probleem van vraag en aanbod. En zolang je ziet dat er een instroom is van buiten Nederland wat maar blijft komen en je kan er niet tegen opbouwen, dan zal je blijven houden dat de woningprijzen gaan stijgen. Want je krijgt vraag en aanbod nooit in balans op die manier. Dat is helaas het eerlijke verhaal. Eventjes ter verduidelijking, als Dordt zal je daar helaas niet heel veel maatregelen voor kunnen nemen, maar daar ga ik nu op komen.

Dan zal het Rijk wat voor moeten gaan doen. Want ik gaf al aan over het huisvesten van asielzoekers. Nog los van het feit dat regiogemeenten daar toch echt zelf over gaan, zou het deze coalitie sieren om juist een appel te doen op de Rijksoverheid om heel snel instroombeperkende maatregelen te nemen. Een lobby in samenwerking met gelijkgestemde gemeenten, net als de lobby voor een lagere CO2-heffing en verbrandingsbelasting. En dat geldt natuurlijk ook voor arbeidsmigratie en allerlei andere vormen van migratie, ter verduidelijking. Dan over naar het hoofdstuk een stad om ervan te genieten. De coalitiepartijen hebben daar de nodige ideeën over en in veel gevallen lijken die in beginsel niet eens zo verkeerd. De onderliggende boodschap is dat iedereen altijd en overal mee moet kunnen doen. En dat klinkt sympathiek. Maar het botst helaas niet zelden met de werkelijkheid. Want, voorzitter, de Nederlandse taal is steeds minder hoorbaar op straat, op de werkvloer, bij evenementen, in de winkels, enzovoorts. Geboren en getogen Dordtenaren die alleen de Nederlandse taal machtig zijn, worden hierdoor steeds vaker buitengesloten. Een vreemde in eigen land en stad.

De coalitiepartijen willen weliswaar dat nieuwkomers zo snel mogelijk integreren door ze de Nederlandse taal te laten leren, maar hoe willen de coalitiepartijen ervoor zorgen dat deze mensen de Nederlandse taal ook als hun voertaal gaan gebruiken? Gaat de anti- discriminatiecoördinator zich bijvoorbeeld ook bezighouden met deze vorm van taaldiscriminatie van Dordtenaren? Dan naar de ontwikkel- en talentenstad. De aankondiging van het nieuwe college om binnen een jaar met een plan te moeten komen om de campus te versterken met samenwerkingen met hbo en universiteit, springt het meest in het oog. Maar, voorzitter, waarom heeft dat nog een jaar de tijd nodig? Vragen wij ons af. Dan naar hoofdstuk 7, basis op orde, veilig en schoon. Het is de coalitiepartijen wonder boven wonder gelukt om een foto te nemen van de Thorbeckeweg tijdens een van de spaarzame momenten dat het niet bezaaid lag met straatafval, zwermen vogels en ongedierte. Het is daar, en op vele andere plekken in de stad, helaas steeds vaker een grote bende. Het is dan ook goed dat deze coalitie daartegen op wil gaan treden. Normeren, zichtbaar gezag snelle opvolging en preventie, cameratoezicht waar nodig en extra geld voor handhaving zijn hele goede uitgangspunten. Dat de gele plastic zakken uit het straatbeeld gaan verdwijnen waar dat mogelijk is, ziet PVV Dordrecht ook als een goede ontwikkeling.

Wat dan wel weer jammer is, is dat deze coalitie in de basis voor bronscheiding blijft kiezen als basis voor de Dordtse afvalinzameling. Dan naar de zorg voor elkaar. Het is goed dat de coalitie het medicaliseren van de Dordtse samenleving wil tegengaan. Wel heeft onze fractie wat zorgen over hoe er zogenaamd eerlijker wachtlijstbeleid gaat worden ingericht. Het moet immers niet zo zijn dat onze inwoners zonder urgentieverklaring naast een jarenlange wachtlijst voor een woning ook nog eens op een jarenlange wachtlijst voor zorg 93 belanden. Dan naar hoofdstuk 9, mobiliteit in balans. Het is weer goed om te lezen dat deze coalitie stevig wil optreden tegen gevaarlijk gedrag van alle weggebruikers en ook juist die fatbikers die, zoals we deze week moesten vernemen, al vanaf 12 jaar, vanaf 12 jaar, mensen, de stad lopen te terroriseren. Te vaak lijkt het in delen van Dordrecht alsof er een straatrace gaande is. Op de wegen, maar ook op de stoep. De coalitie stelt dit onder meer tegen te willen gaan met snelheidsremmers. Onze fractie hoopt dat de coalitie daarmee doelt op wegbrede, sinusvormige drempels en niet die nutteloze verkeersbulten waar de stad nu mee bezaaid ligt. De meeste auto's kunnen daar immers met het grootste gemak met veel te hoge snelheid overheen rijden. Dan naar hoofdstuk 10, klaar voor de toekomst.

PPV Dordrecht vindt het jammer dat de coalitie het warmtenet verder blijft uitrollen. Juist als het gaat om de betaalbaarheid van energie voor warmte, zien we in het hele land dat waar het warmtenet verschijnt, de energierekening stijgt. En alhoewel het goed is dat deze coalitie stelt zich te willen inzetten voor het oplossen of verminderen van netcongestie, wordt de oorzaak, het aandeel zonne- en windenergie in de energiemix, niet genoemd. Deze alsmaar toenemende afhankelijkheid heeft vanavond, ik gaf dat al eerder aan, alweer geresulteerd in een prijsrecord. Tussen 20.45 uur en 21.00 uur betaalden mensen met een dynamisch energiecontract 1 euro en 32 cent. En dat wil ik nog een keer herhalen. 1 euro en 32 cent per kilowattuur. Dat de coalitie stelt serieus naar modulaire kernreactoren te willen gaan kijken, is wat onze fractie betreft dan ook een hele goede stap in de goede richting. En dan rond ik af met het laatste hoofdstuk, voorzitter. Samenwerking, organisatie en financieren. Dan komen we eigenlijk weer terug bij het begin van mijn bijdrage. Want de coalitie stelt begrijpelijke en toegankelijke communicatie na te streven, maar wat onze fractie betreft valt er voor wat betreft het coalitieakkoord toch echt nog het nodige op aan te merken. Dank u wel. De voorzitter: Dank, mijnheer Van der Graaf. We gaan snel naar de heer Kolkiliç van de fractie DENK.

De heer Kolkiliç: Voorzitter, om te beginnen wil ik de 5 coalitiepartijen en de betrokken ambtenaren bedanken voor het werk dat is verricht aan het coalitieakkoord en de Perspectiefnota. Bij het lezen van het akkoord viel mij direct iets op. Eerlijk gezegd vroeg ik mij af of de term coalitieakkoord de lading wel volledig dekt. Op verschillende onderdelen heeft het akkoord meer weg van een raadsakkoord. De invloed van oppositiepartijen is duidelijk en veel van de genoemde ambities kunnen rekenen op brede steun binnen deze raad. Dat zorgt voor draagvlak en verbinding en dat is positief. Tegelijkertijd roept het bij mijn fractie vragen op. Welke harde politieke keuzes zijn daadwerkelijk gemaakt? Waar liggen de politieke keuzes van de partijen die bestuurlijke verantwoordelijkheid nemen? In een periode waarin de financiële ruimte steeds beperkter wordt, zijn keuzes onvermijdelijk. Juist daarom verwachten wij meer duidelijkheid over prioriteiten en afwegingen. Het woord realistisch komt regelmatig terug in het akkoord. Toch lezen wij ook plannen en ambities die behoorlijk enthousiast zijn, zeker met de ravijnjaren in het vooruitzicht. De komende jaren zal moeten blijken hoe de coalitie de balans bewaakt tussen ambities enerzijds en financiële haalbaarheid anderzijds. Dat neemt niet weg dat DENK veel positieve elementen ziet.

Op vele punten herkennen wij de ambities die bijdragen aan een sterker Dordrecht en die wij kunnen ondersteunen. Voorzitter, wij waarderen de aandacht voor veiligheid en de aanpak van 94 ondermijning. Ook de inzet om jeugdcriminaliteit terug te dringen en jongeren betere toekomstperspectieven te bieden verdient steun. Een veilige stad vormt immers de basis voor een samenleving waarin mensen zich kunnen ontwikkelen en prettig kunnen leven. Daarbij willen wij wel benadrukken dat veiligheid meer vraagt dan alleen toezicht en handhaving. Investeren in onderwijs, sport, werkgelegenheid en kansen voor jongeren zijn minstens zo belangrijk. Voorkomen is uiteindelijk effectiever dan genezen. Daarom blijft preventie voor DENK een essentieel onderdeel van ieder veiligheidsbeleid. Ook de plannen voor investeringen in de openbare ruimte, speelvoorzieningen en ontmoetingsplekken kunnen op onze steun rekenen. Onze stad wordt sterker wanneer kinderen veilig kunnen spelen en inwoners elkaar kunnen ontmoeten in een prettige leefomgeving. Voorzitter, wat merkt de Dordtenaar hiervan in het dagelijks leven? Wat betekent dit akkoord voor de oudere die afhankelijk is van goede zorg? Voor de ondernemer die zijn bedrijf wil laten groeien? Voor de jongeren die op zoek is naar een woning of perspectief voor de toekomst? De komende jaren moeten beleidskeuzes voor hen het verschil maken.

Wij gaan het afwachten. De woningmarkt blijft daarbij een van de grootste uitdagingen voor onze stad. Het is vanavond ook vaker genoemd. Hoewel het akkoord veel aandacht besteed aan woningbouw, missen wij op onderdelen nog concrete garanties. Voor DENK staat voorop dat Dordrecht in de eerste plaats moet bouwen voor Dordtenaren. Wij zijn daarom positief dat de coalitie stappen zet om dit uitgangspunt verder vorm te geven. DENK vindt dat Dordrecht in de eerste plaats het liefst 50 procent van de nieuwbouwwoningen voor de Dordtenaren moet bouwen. Deels zien wij dat de coalitie hiermee aan de slag gaat en naar de mogelijkheden gaat kijken. Daar zijn wij blij om. Daarnaast heeft mijn fractie vragen bij het voornemen van de coalitie om een experiment te starten met een fonds voor huisvesting van jongeren. Uiteraard delen wij de ambitie om jongeren aan Dordrecht te binden en hun kansen op de woningmarkt te vergroten, maar Dordrecht beschikt al over een goed functionerende starterslening, die starters daadwerkelijk helpt bij het kopen van hun eerste woning. Juist daarom begrijpen wij niet waarom er gekozen wordt voor een experiment, terwijl er al een bewezen instrument beschikbaar is.

Wat DENK betreft zouden de middelen van 900 duizend euro jaarlijks die hiervoor worden gereserveerd veel effectiever kunnen worden ingezet door deze toe te voegen aan de bestaande starterslening en het maximale bedrag van de aankoop’…’(05:04:28) te verruimen. Daarmee kunnen er meer jongeren direct worden geholpen en versterken we een regeling waarvan de meerwaarde al jaren is bewezen. Onze inwoners hebben behoefte aan concrete oplossingen die werken. Financiële middelen zijn schaars daarom vinden wij dat financiële middelen zo veel mogelijk moeten worden ingezet op bestaande, succesvolle instrumenten, in plaats van op nieuwe experimenten waarvan het effect nog moet blijken. Voorzitter, ook op het gebied van parkeren en bereikbaarheid zien wij kansen, maar ook aandachtspunten. DENK is positief dat de coalitie aandacht heeft voor bereikbaarheid en parkeren, maar wij zullen kritisch volgen of de belangen van automobilisten voldoende worden meegewogen. Wat DENK betreft mag de rekening van stedelijke groei niet worden neergelegd bij inwoners die nu al moeite hebben om een parkeerplek te vinden. DENK wil ook aandacht vragen voor onze ondernemers. Wij zijn positief dat het coalitieakkoord aandacht heeft voor economische ontwikkeling. Een bruisende binnenstad en een sterke lokale economie zijn belangrijk voor de aantrekkelijkheid van onze stad.

Tegelijkertijd verwachten ondernemers meer dan alleen mooie ambities. Zij hebben behoefte aan een gemeente die meedenkt, 95 toegankelijk is en onnodige bureaucratie voorkomt, zeker in een tijd waarin ondernemers te maken hebben met stijgende kosten, personeelstekorten en economische onzekerheden. DENK vindt dat de gemeente een betrouwbare partner moet zijn voor ondernemers, vergunningstrajecten moeten waar mogelijk eenvoudiger en sneller, ondernemers moeten weten waar zij aan toe zijn en niet verdwalen in regels en procedures. Ook voor de binnenstad ligt daar een belangrijke opgave bij. Daarom moeten de bereikbaarheid, parkeervoorzieningen en een aantrekkelijk ondernemersklimaat hand in hand gaan met de ambities voor de binnenstad. En we komen ook deze punten tegen in het coalitieakkoord, waar wij ook blij om zijn. Daarnaast mogen we de ondernemers in onze wijken natuurlijk niet vergeten en bedrijventerreinen ook niet. Niet iedere ondernemer zit in het centrum. De lokale bakker, de buurtwinkel, de horecaondernemer, de mkb’er verdienen ook aandacht en ondersteuning. Voorzitter, ik wil stilstaan bij de rol van onze stad binnen de regio Drechtsteden. Tot nu toe niks over gehoord. In het akkoord wordt terecht gesproken over de regio als 1 leefwereld. Regionale samenwerking is daarom belangrijk en noodzakelijk. Uitdagingen op vele gebieden houden immers niet op bij de grens.

Maar laten we daarbij niet vergeten dat wij als centrumgemeente een bijzondere positie en verantwoordelijkheid hebben. Veel regionale voorzieningen bevinden zich in onze stad. Mijn fractie vindt het daarom belangrijk dat Dordrecht binnen de regio een krachtige en leidende positie moet blijven innemen. Regionale samenwerking mag nooit betekenen dat Dordtse belangen naar de achtergrond verdwijnen. Integendeel. Juist als grootste gemeente moeten wij ervoor zorgen dat investeringen, voorzieningen en economische kansen ook daadwerkelijk ten goede komen van onze inwoners. Voorzitter, DENK zal de komende periode een constructieve oppositie voeren. Waar voorstellen goed zijn, zullen wij net als de afgelopen 4 jaar voorstellen steunen. Waar plannen tekortschieten, zullen wij met alternatieven komen. Wij zien positieve elementen in dit akkoord en de ambitie om Dordrecht verder te ontwikkelen, maar tegelijkertijd zullen we het kritisch blijven volgen. Voorzitter, wanneer we het over de Perspectiefnota hebben, dan kijkt mijn fractie niet alleen naar cijfers, tabellen en mooie regels. Wij kijken naar de mensen achter de cijfers. Naar de hardwerkende Dordtenaar die iedere maand moeite heeft om rond te komen. Naar de ouder die zich zorgen maakt over de toekomst van zijn kind. Naar de ondernemer die ziet dat de kosten blijven stijgen.

Voorzitter, sinds enkele jaren weten wij dat Dordrecht financieel voor grote uitdagingen staat. Vooral vanaf 2027 zullen wij dat als gemeente gaan merken. Maar het mag nooit zo zijn dat Dordtenaren de rekening betalen voor tekortschietend rijksbeleid. DENK vindt dat bestaanszekerheid het uitgangspunt moet zijn van iedere financiële keuze. Steeds meer inwoners ervaren financiële druk. Vooral de middeninkomens werken hard, maar houden steeds minder over. De Voedselbank draait op volle toeren, de schuldenproblematiek neemt toe en veel gezinnen en ondernemers leven voortdurend in onzekerheid. Daarom wil DENK een gemeente die naast haar inwoners staat, een college dat investeert in preventie, een college dat schulden helpt voorkomen, een college dat kwetsbare inwoners ondersteunt voordat problemen escaleren. Voorzitter, het college noemt verschillende financiële draaiknoppen om de begroting sluitend te krijgen. 1 daarvan is het verhogen van de ozb richting het landelijk gemiddelde. Dat lijkt misschien de gemakkelijkste oplossing, maar voor DENK mag belastingverhoging nooit de 1e reflex zijn. DENK kijkt daar uiterst kritisch naar, want de vraag die wij stellen is simpel. Waarom zouden inwoners opnieuw moeten betalen, terwijl nog niet alle andere mogelijkheden zijn onderzocht? Herzien van 96 ambities is ook een optie, maar er zijn meer mogelijkheden.

Is er al gekeken naar budgetten die jaar op jaar niet volledig worden benut? Naar gelabelde reserves die onvoldoende of niet worden ingezet? Naar mogelijkheden om binnen gemeenschappelijke regelingen efficiënter te werken en naar manieren om investeringen anders te prioriteren? Voorzitter, het sociaal domein blijft een van de grootste financiële uitdagingen voor onze gemeente. Tegelijkertijd zien we dat juist daar de grootste maatschappelijke winst te behalen valt. De Perspectiefnota laat zien dat de sociale wijkdienst, jongerenwerk en Dordrecht Sociaal van groot belang blijven. DENK is daar duidelijk over. Bezuiniging op preventie is vaak de duurste bezuiniging die je je kunt bedenken. Als jongeren niet tijdig geholpen worden, ontstaan later grotere problemen. Als gezinnen geen ondersteuning krijgen, lopen maatschappelijke kosten op. Als mentale problemen niet vroegtijdig worden aangepakt, komen mensen uiteindelijk in veel zwaardere zorg terecht. Daarom wil DENK dat het college blijft investeren in jongerenwerk, wijkteams, schuldhulpverlening, mantelzorgondersteuning, preventie en toegankelijke zorg. Voorzitter, deze Perspectiefnota bevat bewust weinig nieuwe beleidskeuzes. Dat begrijpen wij. Maar het is wel onze verantwoordelijkheid om richting mee te geven aan het nieuwe bestuur.

Tot slot wil mijn fractie niet alleen aandacht vragen voor de genoemde onderwerpen, maar ook met concrete voorstellen komen. Daarom dienen wij samen met Op Ons Eiland 8 moties in. 3 moties worden door mij toegelicht en 5 zo meteen door de heer Gündogdu. De eerste motie richt zich op het bieden van extra kansen op de woningmarkt voor Dordtenaren door innovatieve koopconstructies, zoals koop smarter en Duokoop te onderzoeken en waar mogelijk in te zetten. Hiermee willen wij starters en middeninkomens meer mogelijkheden bieden op een oververhitte woningmarkt. De 2e motie gaat over het beter benutten van langdurig leegstaand gemeentelijk vastgoed. De 3e motie vraagt aandacht voor nascheiding als alternatief van bronscheiding. Wij vinden dat de gemeenteraad een onafhankelijke en volledige analyse moet krijgen van de mogelijkheden, kosten en maatschappelijke effecten van nascheiding, zodat toekomstige keuzes gebaseerd zijn op feiten en niet op aannames. Voorzitter, met deze voorstellen willen wij op een constructieve manier bijdragen aan oplossingen voor de uitdagingen waar onze stad voor staat. Dank u wel. De voorzitter: Dank, de heer Kolkiliç. Dan geef ik het woord aan de heer Gündogdu. Op Ons Eiland. De heer Gündogdu: Hij doet het. Voorzitter, om te beginnen mijn excuses, want ik ben er helemaal niet op voorbereid dat ik hier vanavond zou staan, dus ik heb geen jasje aan.

Dat vind ik toch niet kunnen. Maar ik wil dat even gezegd hebben. Voorzitter, ik hoop dat ik nog de nodige aandacht krijg vanavond. Het is al heel laat, maar de dingen die ik ga inbrengen, ik denk dat dat wel de onnodige aandacht zal krijgen. Ik heb mijn woordvoering opgebouwd uit 3 stukken. Om te beginnen de Perspectiefnota, vervolgens een toelichting op een aantal moties op de Perspectiefnota en dan vervolgens een, zoals ik het heb genoemd, een algemene beschouwing op het coalitieakkoord. Voorzitter, voor ons ligt de Perspectiefnota 2027. Een nota die door het college zelf wordt omschreven als beleidsarm, dan wel terughoudend. Maar het is uiteindelijk aan deze raad om keuzes te maken en deze nota vast te stellen. Van die verantwoordelijkheid willen wij ook gebruikmaken. Wij maken hem wel beleidsrijk. Voorzitter, een constatering is dat we 97 oplopende tekorten zien. Dat is gewoon een feitelijk gegeven. En veel van onze inwoners zien dat in hun dagelijks leven, helaas. Hogere prijzen, de lasten worden steeds zwaarder en een stukje onzekerheid. Onzekerheid over de toekomst van heel veel gezinnen. Voorzitter, daarom moeten we voorzichtig zijn met maatregelen die druk op huishoudens verder vergroten. Voorzitter, helaas zien we ook in deze Perspectiefnota dat er gelijk wordt gekeken naar, wat kan de Dordtenaar bijdragen? En dat vinden wij toch wel een bijzondere gang van zaken.

We hebben altijd gezegd, laat die lasten zo laag mogelijk. En op het moment dat wij de Dordtenaar aanspreken, dan moet dat echt een sluitpost zijn. Voorzitter, de titel van het nieuwe coalitieakkoord is Samen bouwen aan vandaag en morgen. Daarin lezen wij grote woorden over uitvoering, woningbouw, bestaanszekerheid, investeren in Dordrecht. Dan mag de raad ook verwachten dat die ambities zichtbaar worden in de keuzes die vandaag worden gemaakt. Voorzitter, over woningbouw is vanavond heel veel gewisseld. Zoals iedereen, zou ik zeggen, is ook Op Ons Eiland zich ervan bewust dat de woningbouwopgave een enorme prioriteit is. We lezen in het coalitieakkoord, de plannen zouden klaarliggen en de schop zou de grond in moeten gaan. Maar in de praktijk, de praktijk is helaas weerbarstig. Projecten schuiven op, doelstellingen staan onder druk en Dordtenaren wachten nog steeds op een woning. Überhaupt voor jongeren en senioren een passende woning vinden, dat is een enorm bijzondere uitdaging. Onze vraag aan het college is wat dat betreft heel simpel. Veel van deze ambities zijn niet nieuw. De raad hoort al jaren dat woningbouw absolute prioriteit heeft en dat wij gaan versnellen. De vraag is dan ook niet langer wat de ambitie is, maar wanneer inwoners het resultaat daadwerkelijk ook gaan zien.

Waar zien we de concrete versnelling die in het akkoord wordt beloofd? Dat is zojuist ook ter sprake geweest en door menigeen ingebracht. Welke projecten gaan daadwerkelijk sneller lopen? We horen daar graag antwoord op. Voorzitter, het 2e punt is het sociaal domein. In het coalitieakkoord spreekt deze coalitie over bestaanszekerheid, kansengelijkheid en het ondersteunen van inwoners die het moeilijk hebben. Tegelijkertijd zien wij in deze Perspectiefnota de bezuinigingsopgave bij GR Sociaal. Voor Op Ons Eiland is dat een zorgelijke ontwikkeling. Juist in een tijd waarin steeds meer inwoners moeite hebben om rond te komen, mag ondersteuning geen sluitpost worden. Daarom vragen we het college zeer dringend en enorm vriendelijk, wees daarin alsjeblieft terughoudend. Voorzitter, dan de woonlasten. In de Perspectiefnota wordt gesproken over verschillende financiële draaiknoppen. Daaronder valt ook het verhogen van de ozb richting het landelijk gemiddelde. Ik denk dat de oudgedienden de discussie zich wel kunnen herinneren, dat een aantal maanden geleden, althans, vorig jaar, hier een discussie is gevoerd in hoeverre wij de speelruimte van het verhogen van de belastingen, de lokale belastingen, zouden moeten toestaan of niet.

Toen hebben wij ook het standpunt ingenomen, er is inderdaad ruimte om de lokale belasting te verhogen, maar moeten wij daar ook gebruik van maken? Onze voorkeur is niet. En ik zal vertellen waarom niet. Voorzitter, eerst moet helder zijn of alle uitgaven kritisch zijn bekeken. Eerst moet duidelijk zijn of de grote projecten binnen planning en budget blijven. En ook eerst moet worden gekeken naar efficiëntie, prioritering en financiële beheersing. Pas daarna kan je aankloppen bij je inwoners. Wederom vragen wij in dat kader aan het college om voor de begroting 2027 inzichtelijk te maken wat alle voorgestelde lastenmaatregelen in totaliteit betekenen voor een gemiddeld Dordts huishouden. Voorzitter, een ander punt is de uitvoering. We lezen dat er uitstel van projecten is, correcties op eerdere besluiten, ombuigingen die nog gerealiseerd moeten worden. Ik wil 98 als raadslid, ik denk dat ze het over de 38 ook met me eens zullen zijn, ik wil mijn kaderstellende en controlerende rol goed kunnen vervullen. Daarom willen wij in de begroting 2027 en de meerjarenraming meer inzicht krijgen in de voortgang, risico's en financiële consequenties van de keuzes die vandaag worden gemaakt. En alsjeblieft, ik heb dat volgens mij ook eerder genoemd, kom niet straks in november met de boodschap, u had dat destijds bij de bespreking van de Perspectiefnota moeten aangeven.

Dat accepteer ik niet. Voorzitter, tot slot. Voor ons blijft het uitgangspunt, we bouwen aan onze stad. We vertrouwen het college dat zij dat ook gaan doen. Dat hebben we ook gelezen in het coalitieakkoord. En wat dat betreft wensen wij hun heel veel succes. Maar, om toch een bepaalde denkrichting mee te geven voor de nieuwe coalitie, hebben we een aantal moties bij de Perspectiefnota opgesteld samen met DENK. Heel kort. Het gaat over de verkeersveiligheid op de provinciale weg, Actieve maatregelen nu. Ik lees even de titel, want we komen straks nog verder met elkaar in gesprek hierover. Motie 2 is Van bouwen in Dordrecht naar bouwen voor Dordtenaren. Motie 3 is Heroverweeg de locatie stadsstrand Dordrecht. Motie 4 is Gratis stadsbus Dordrecht, investeren in bereikbaarheid, leefbaarheid en gelijke kansen. En motie 5 is Betaalbaar kopen door inzet van erfpacht. Voorzitter, nu mijn beschouwing over het coalitieakkoord. Ik ben nog niet klaar. Dat lukt wel. Voorzitter, laat ik beginnen met een compliment. Na het lezen van het coalitieakkoord bekroop mij af en toe het gevoel dat de formerende partijen het verkiezingsprogramma van Op Ons Eiland toch iets beter hadden gelezen dan zij tijdens de campagne wilden toegeven. Dat is heel mooi. We herkennen namelijk, en dat is iets positiefs, veel van de richtingen die in dit akkoord worden gekozen.

De aandacht voor sterke wijken, jongeren, woningbouw, leefbaarheid en noem maar op. Laat ik gewoon eerlijk zeggen, er is goed geluisterd naar wat leeft in de stad. En op onderdelen is er ook goed geluisterd naar de voorstellen die wij de afgelopen jaren ook hebben gedaan in deze raad. Voorzitter, wie kan ertegen zijn dat we jongeren willen behouden voor deze stad of dat de armoede afneemt? Niemand. Echter, de vraag is wel, voorzitter, hoe gaan we dit daadwerkelijk realiseren? Want laten we niet vergeten, 4 jaar geleden, toen wij ook hier aanwezig waren, maar dan in een andere samenstelling, hadden we het ook over meer woningen, sterkere wijken, meer veiligheid, betere bereikbaarheid en het behouden van jongeren voor deze stad. En daarmee wil ik zeggen, daar ligt de kern van het debat. Niet bij de ambities, maar bij de uitvoering. Niet bij de woorden, maar bij de keuzes. Want hoe meer ambities je opschrijft, en dat is het gevaar, hoe moeilijker het wordt om straks vast te stellen of je succesvol bent geweest of niet. Om een voorbeeld te geven. Als je 100 doelen formuleert en je behaalt er 50, kun je altijd zeggen dat je veel hebt bereikt. Maar als je 20 concrete doelen formuleert en je behaalt er 10, dan niet. Dan is het voor iedereen zichtbaar waar het mis is gegaan. Daarom hadden wij waarschijnlijk een andere keuze gemaakt.

We hadden liever een top 20 opgesteld van de meest urgente problemen, dan wel uitdagingen van onze stad, en daar werk van gemaakt. 20 concrete maatregelen, 20 concrete resultaten, 20 zaken waarover iedere Dordtenaar 4 jaar kan zeggen, dit is gelukt of dit is niet gelukt. Dit geeft namelijk duidelijkheid, focus en bestuurlijke rust. En die rust hebben wij heel hard nodig in deze stad. Voorzitter, ter afsluiting. Natuurlijk zijn er ook verschillen met wat het coalitieakkoord ons brengt en hoe wij als partij in het leven staan. Maar een toezegging die ik zeker wil gaan doen, is dat er een meetlat is voor Op Ons Eiland. En dat is, ieder voorstel gaan wij beoordelen op de vraag of Dordtenaren over 4 jaar daadwerkelijk merken dat hun stad beter is geworden. En wat dat betreft zeggen wij ook, u kunt ons 99 daarop aanspreken. We zullen constructief zijn, kritisch en eerlijk alle plannen beoordelen. Mevrouw Van Vugt-Roose: Voorzitter. De voorzitter: Mevrouw Van Vugt. Mevrouw Van Vugt-Roose: Dank u wel, voorzitter. Ik ben gewoon even heel benieuwd welke concrete, realistische ambitie er nog toegevoegd zou kunnen worden aan dit akkoord. Die gewoon haalbaar is. De heer Gündogdu: Heeft u even de tijd? Zou ik zeggen. Maar nee, dat ga ik niet doen, voorzitter. Dat is zojuist ook al menig keer aan bod geweest.

Ik had in dit akkoord bijvoorbeeld willen lezen dat in de komende 4 jaar we op die en die locaties gaan bouwen. Punt. Dat is een keuze die dit college of de formerende partijen hebben gemaakt. Niet dat wij, en dat is het gevaar, straks met elkaar in debat gaan over wel op die locatie, of niet op die locatie. En vervolgens, voordat we het weten, zijn we 4 jaar verder en die ambities, zoals we dat ook 4 jaar geleden hebben gemaakt met het college destijds, weer niet halen. Dat is het niveau waar ik naartoe wil. Om het concreet te maken, we komen nog met elkaar te spreken in de commissie. Wij hebben bijvoorbeeld ook ingebracht over participatie. Dat participatie op heel veel projecten helaas een sluitpost is. Dat heel veel Dordtenaren achteraf zeggen, maar dit heb ik niet geweten of ik ben laat geïnformeerd, of helemaal niet geïnformeerd. En u zegt nu bijvoorbeeld, we gaan burgerberaden organiseren in de wijken. Een van de punten die wij bijvoorbeeld heel concreet hebben geformuleerd in ons verkiezingsprogramma is een raadgevend referendum. Daar had ik de hoop op D66 gevestigd, want die hebben zich daar ook altijd sterk voor gemaakt. Dat is er helaas niet ingekomen. Zo concreet had ik hem willen doen. En als laatste wilde ik zeggen, dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Fantastisch. De heer Den Heijer.

De heer Den Heijer: Ik probeer echt nog goed te luisteren naar de inbreng van de heer Gündogdu, maar hier was echt geen touw aan vast te knopen. Echt werkelijk waar niet, om 23.45 uur. De heer Gündogdu: Dat ligt niet aan mij. De heer Den Heijer: De heer Gündogdu zegt enerzijds, alle bouwplannen hadden concreet in het akkoord moeten staan en daarmee sla je eigenlijk elke invloed van een inwoner of een raadspartij uit handen. En tegelijkertijd heeft hij een vurig pleidooi dat participatie niet achteraf mag plaatsvinden en mensen niet achteraf geïnformeerd mogen worden. Hoe knoopt de heer Gündogdu deze twee aan elkaar? En ik moet eerlijk zeggen, ik voel me ook echt wel een beetje in verlegenheid staan als een oppositiepartij zegt, coalitiepartijen, leggen jullie alsjeblieft aan ons op waar we bouwen, want dan weten we in ieder geval zeker dat het gebeurt de komende jaren. Hoe legt de heer Gündogdu dat voor zichzelf ook uit? 100 De heer Gündogdu: Voorzitter, ik heb daar een mooi antwoord op. U zit al tig jaar in het college. Sterker nog, in mijn voormalige partij heb ik met u samengewerkt, of uw voorgangers samengewerkt. Al die bouwplannen die nu lopen, geen enkel bouwplan is afkomstig van de afgelopen 4 jaar. Dat zijn allemaal periodes daarvoor. Schaamt u zich daar niet voor? En dat is wat ik bedoel aan te geven.

Als u zoveel lef had, had u gezegd, dit en dit en dit zijn onze ambities en daar en daar gaan we bouwen. En daar bouw je de participatie op. Maar nu moeten we nog bezien of we überhaupt die 3000 woningen gaan halen. Want ik hoorde menigeen ook zeggen, dat is de harde planvoorraad die we al kennen. Waar blijft die ambitie concreet? Want ik weet bijna zeker dat we ook die 3000 woningen niet gaan halen, behalve de voorraad die we nu hebben. De voorzitter: Ik stel voor dat we naar de heer Hartmeijer gaan. Die nodig ik van harte uit. Zullen we dat gewoon doen? Mooi. De heer Gündogdu was klaar. De heer Hartmeijer: Dank, voorzitter. Ik houd het kort. Dank aan de coalitiepartijen voor het zeer leesbare stuk. Dat is altijd zeer prettig. En vanuit ons ook de felicitaties en succeswensen richting de nieuwe wethoudersploeg. En in het akkoord staan best behoorlijk wat zaken waar wij ons prima in kunnen vinden. De nieuw gevonden structurele financiering van de Dordtpas. Erg goed dat deze blijft. Zo kunnen ook mensen met een bescheiden inkomen toch gebruikmaken van allerlei voorzieningen. De ambitie als het gaat om de maritieme sector. Meer echte banen hiernaartoe halen met bijbehorende technische opleidingen. De SP heeft van oudsher sterke banden met deze sector. Terugbrengen van aanbieders in de jeugdzorg. Want dat werd een onoverzichtelijke jungle, dus erg goed dat die stap gezet wordt.

Het schoolzwemmen wordt weer mogelijk. Erg mooi. Dat stond ook in ons verkiezingsprogramma. En de lobby richting het Rijk om de snelheid op de A16 en N3 naar beneden te brengen naar 80. Opvallend genoeg, want de motie van de collega's van Beter voor Dordt had achteraf gewoon gesteund kunnen worden. De laatste weken zijn wij veel in Wielwijk geweest en onder bewoners is veel zorg over het aantal gevallen van kanker en de luchtkwaliteit. En tegelijkertijd horen we veel draagvlak voor deze maatregel, dus dat is mooi. Er zijn meer goede punten, maar deze pik ik er eventjes uit. Er staan wel veel zaken in waar wij de nodige vraagtekens bij plaatsen of waar de SP echt een andere visie op heeft. Het stuk staat ook vol met zinnen die iets groots proberen te verwoorden, maar voor mij weinigzeggend zijn. Een zin als, door locaties zoals de binnenstad, Energieplein en Campus Leerpark goed met elkaar te verbinden, ontstaat een samenhangend netwerk waarin wonen, leren, werken en ontmoeten naadloos in elkaar overlopen. Het klinkt heel erg leuk, maar wat moet je ermee? De passages over het bouwen van sterke gemeenschappen spreekt ons erg aan. Buurten waar mensen elkaar kennen, elkaar helpen, waarin er enige sociale controle bestaat.

De vraag is wel, hoe bereiken we dit en hoe houden we dit in stand? De trend is namelijk wel dat mensen veel meer kijken naar zichzelf en de ander een beetje vergeten. En als er dan afgelopen tijd voorstellen langskomen die het hebben over het mogelijk sluiten van een bieb, als we geluiden opvangen over het sluiten van een wijkcentrum in Dordt-West of het ontbreken van voorzieningen in bepaalde wijken, dan helpt het niet om de sociale cohesie in een wijk te bevorderen. En wij roepen de nieuwe coalitie ook op om hier scherp op te zijn. Gebouwen die een lange tijd in een wijk leegstaan, geven een onveilig gevoel en zouden 101 we eigenlijk zo snel mogelijk moeten kunnen invullen met bijvoorbeeld maatschappelijke initiatieven die juist vraag hebben naar ruimte. En wij komen op een later moment met een voorstel op dit punt. Als socialisten zien wij een belangrijke rol weggelegd voor de overheid in onze economie. Dat zal geen verrassing zijn. Openbaar vervoer, energie, onderwijs, veiligheid en zorg zijn sectoren waar de vrije markt naar ons inzicht weinig tot niets te zoeken heeft. Het zijn vitale basisvoorzieningen die zich slecht lenen voor marktwerking. Echte concurrentie is vaak niet mogelijk of onwenselijk en 30 jaar experimenteren met marktwerking hebben vrijwel niets opgeleverd voor de eindgebruiker.

Wij zien een overheid voor ons die dienstbaar is naar mensen, die bepaalde zaken levert voor het algemeen belang en waar gekozen politici ook hun verantwoordelijkheid nemen. Het busvervoer lijkt steeds onbetrouwbaarder te worden en vormt daarom in onze stad nog steeds geen goed alternatief voor de auto. Heel goed dat er een stap vooruit wordt gezet om de bus in Dubbeldam weer volledig in ere te herstellen. In een stad waarvan iedereen zegt dat we veel meer moeten bouwen en het liefst verdichten, is een goed busnetwerk van groot belang. In onze visie moeten we af van het commercieel aanbesteden en het busvervoer weer volledig in overheidshanden brengen in samenwerking met de gemeenten om ons heen. Noem het de RET van de Drechtsteden. Zodat wij zelf weer over onze busroutes gaan, we niet hoeven te onderhandelen met een private partij en we ook niet te hoeven vrezen voor het schrappen van lijnen, omdat ze als onrendabel worden beschouwd. Dan woningbouw. Toch wel het meest urgent onderwerp van deze tijd. Daar willen wij meer regie en slagkracht vanuit de overheid. De woningnood is de laatste 15 jaar enorm toegenomen en wij moeten als Dordrecht hier ook verantwoordelijkheid in nemen door een deel van de oplossing te zijn. Alleen gokken op doorstroming is natuurlijk allang niet meer genoeg.

Verdichting klinkt leuk, maar als je een rondje door de stad fietst en langs wat nieuwbouwprojecten fietst, dan valt toch het aantal dure projecten op. Luxeappartementen en rijtjeshuizen van 5 ton. Natuurlijk is dit een vorm van kwaliteit toevoegen. De huizen zullen vast modern en duurzaam zijn en prachtig voor degenen die het kunnen betalen. Maar voor veel inwoners van onze is dat totaal niet bereikbaar. Laten we er in ieder geval voor zorgen dat woningen op gronden van de gemeente betaalbaar zijn voor die grote groep woningzoekenden met een wat bescheidener inkomen. Want zonder het realiseren van veel meer koopwoningen in de goedkopere prijsklassen, zul je ook nooit de vakmensen, het zorgpersoneel of de leraren aan onze stad kunnen binden, waar het akkoord wel ambitieus over spreekt. In het akkoord staat dat er ook meer gebouwd wordt voor senioren. En dat is heel hard nodig. Maar zijn er bijvoorbeeld afspraken met corporaties? Of komen er bepaalde ontwikkelaars met een sociaal-maatschappelijk profiel? Ontwikkelen we een zorgbuurthuis? We zijn benieuwd naar de concrete voorstellen. Als we tamelijk volledig aan de markt overlaten, zullen er vooral weer dure huurwoningen neergezet worden. En er is zeker aandacht in het akkoord voor het realiseren van meer sociale huur.

Maar als we de trend van de laatste jaren bekijken, dient dit met name als vervanging van oude woningen die gesloopt werden. En in sommige gevallen sloop je dan niet slechts stenen, maar ook de sociale cohesie in zo'n buurt. Het gaat er uiteindelijk natuurlijk wel om wat je netto gaat toevoegen. In de jaren ‘60 tot ‘90 was er een beleid van trotse volkshuisvesting in Nederland. Kwalitatieve woningen, bereikbaar voor iedereen. De meeste gemeenten hadden een eigen gemeentelijk woningbedrijf. Grote gemeenten als Rotterdam en 102 Amsterdam. En ook Dordrecht had er een, later omgevormd naar de corporatie Woonbron. En we vinden dat we eigenlijk weer terug moeten naar die situatie, zodat de gemeente zelf gaat over de woningen die neergezet worden, de manier waarop dit gefinancierd wordt en er een langetermijnvisie op wonen ontwikkeld kan worden. Wij zullen later met een voorstel komen. Wij gaan ook niet mee met het verbod op het bouwen buiten de bestaande bebouwde kom. Wij vinden dat namelijk niet getuigen van langetermijndenken. Juist aan de randen liggen naar ons idee kansen op goedkopere woningbouw voor toekomstige generaties. Verdichten op verdichten betekent namelijk wel dat je veelal de hoogte in moet. Meer woontorens, wat erg in de kosten kan gaan lopen. En is dat in alle gevallen wel realistisch? Als socialisten vinden wij ook dat iedereen mee moet doen in onze samenleving.

Het lijkt bij sommige mensen nog wel eens een misverstand, dat linkse partijen het wel prima vinden als mensen in de bijstand zitten en een uitkering ontvangen. Als je kunt werken, moet je gewoon werken. Lukt het niet bij een reguliere baan? Dan is er beschut werk of desnoods doe je vrijwilligerswerk. En het is goed dat hier ook meer actie op komt. Meer nadruk op begeleiden naar werk vanuit een uitkering. Tegelijkertijd zien we tekorten bij werk dat wij als gemeente direct of indirect bestellen. Zoals handhaving, thuiszorg, doelgroepenvervoer en bij de HVC. Het zou mooi zijn als we mensen actief vanuit een bijstandsuitkering begeleiden naar juist dit soort banen. Een andere uitdaging is hoe wij in de toekomst onszelf van energie gaan voorzien. Daarom vonden wij de alinea over de windturbines teleurstellend. Eigenlijk wordt op voorhand, nog voordat er een concreet plan ligt vanuit de provincie, het idee van een grotere slagwindturbine al uitgesloten. Ook dit duidt juist weer niet op lange termijn denken, want we hebben ook hier in commissieverband experts op dit gebied op bezoek gehad. En de algehele consensus was toch wel dat in de toekomst een goede mix van zon- en windenergie hard nodig zullen zijn om ons te bevrijden van de afhankelijkheid van fossiele brandstof en de geopolitieke instabiliteit in regio's, waar deze stoffen met name vandaan komen.

Ook Dordrecht heeft daarin een zekere verantwoordelijkheid, vinden wij. Een heet hangijzer blijft hoe om te gaan met Chemours en de vergiftiging van onze omgeving door eeuwige chemicaliën. Het streven is de uitstoot naar nul, in lijn met de positie van de gemeente de laatste jaren. Maar wat is nu de exacte boodschap richting de provincie als bevoegd gezag? Zeker na de uitzendingen van Zembla hebben wij het vertrouwen in dit bedrijf verloren. Er zullen consequenties moeten volgen als de chemie te weinig bereid is hun productie aan te passen richting alternatieven voor PFAS-stoffen. Onze binnenstad, ten slotte, wordt als visitekaartje gezien van Dordt en daar zijn wij het natuurlijk mee eens. Wat wel een zorg is, is de langdurige leegstand van een aantal panden. Het verrommelt het straatbeeld en is niet goed voor de beleving en het aanzien van de binnenstad. Ondernemers openen met veel enthousiasme een nieuwe zaak, maar redden het vaak uiteindelijk niet. Zijn de huren niet gewoon te hoog en kunnen we hier niet iets mee om de leegstand te voorkomen? Een leegstandsverordening voor huurwoningen gaat er eindelijk komen. Een lang gekoesterde wens van onze fractie. Heel erg mooi. Maar wellicht moeten we gaan nadenken of we dit niet op termijn kunnen uitbreiden naar ook commerciële panden.

2 panden komen, als het aan de coalitie ligt, in ieder geval tijdelijk leeg te staan, omdat er 2 coffeeshops moeten verhuizen naar de randen van de stad. Maar is dit wel zo'n slim voornemen? Want waar moeten die shops dan precies komen en zitten mensen er daar 103 op te wachten? Is het niet veel handiger dat deze nu allemaal centraal zitten, zodat handhaving en politie enig zicht hebben in geval van overlast? Met 2 coffeeshops minder wordt het misschien wel gezelliger in de binnenstad. Dat is natuurlijk wel de bedoeling met de portefeuillehouder voor gezelligheid in het team. We verwachten meer feestjes en evenementen straks op het lege Statenplein. Dank u wel. De voorzitter: 23.59 uur. Mijnheer Hartmeijer, dank u wel. Dank. En ook weer een hele inhoudelijke inbreng. En daarmee hebben we echt een marathonsessie achter de rug in deze lange dag van afscheid, installatie en al een hele inhoudelijke bespreking. Wij hadden vandaag, vanavond, een gecombineerde 1e termijn over de Perspectiefnota en het coalitieakkoord. Daarom had u allemaal 12 minuten spreektijd voor de Perspectiefnota en het coalitieakkoord. Maar ik merk, ik heb wel gehoord, dat het overgrote deel van de inbrengen voor het overgrote deel gingen over het coalitieakkoord.

Ik stel wel vast dat, los van een enkele inbreng, zoals van de heer Gündogdu, het aantal vragen aan het college over de Perspectiefnota zeer beperkt is. En ik zal daarom namens u ook als wenk aan het college meegeven zich morgenavond vooral daartoe te beperken en de ingediende moties. Want dat is wel een hele sloot. Ook om morgenavond de vergadering voor ons allemaal overzichtelijk te houden. Dat we vooral puntig reageren op uw vragen die u heeft ingeleid vanuit de Perspectiefnota en de ingediende moties. Zo gaan we het doen. En dan komt u verder nog in de commissievergaderingen of in de Dordtse Dinsdag te spreken over de Perspectiefnota en dan vergaderen we daar nog eind juli over. Verder wil ik u graag even meegeven, en daarom zat ik ook af en toe voorzichtig even op mijn telefoon, vrijdag wordt het 38 graden in de stad. Dat betekent dat het heel warm gaat worden en de komende dagen ook heel warm gaat worden, dat we al onze inwoners daardoorheen moeten loodsen. En ik hoop ook dat u vooral naar omgeving kijkt en ook zelf voorzichtig bent met de activiteiten die u onderneemt. Dan rest mij nog iedereen te bedanken vanuit de ambtelijke ondersteuning die heeft bijgedragen aan de totstandkoming van het coalitieakkoord en ook vanavond hier was om u te ondersteunen, iedereen vanuit de strategische staf en verder vanuit de organisatie op de tribune, de griffie en onze bodes.

En iedereen van Fles & Mes die ons vanavond verzorgd hebben. Ik wens u een goede nachtrust toe. Ik hoop dat u morgen een frisse dag hebt. En ik zie u morgenavond in deze zaal terug. Dank u wel. Aldus vastgesteld in de raadsvergadering van 14 juli 2026. De griffier, De voorzitter, G.J.P. van Soest N. Mol 104