2.1 2026.05.26 Notulen Gemeenteraad Dordrecht - concept.pdf

De heer Kuhlmann: Voorzitter, nogmaals, we herkennen en waarderen die passie en het ongeduld. Laat ik de volgende vergelijking maken, als je bij een druk kruispunt staat en overweegt over te steken, je hoort dat er wat aan komt, in dit geval komt er extra

informatie aan, dan vinden wij het verstandig om even te wachten, zodat je vervolgens heel goed je besluit kunt nemen. De voorzitter: Duidelijk. Dank. VSP, mevrouw Stolk. Mevrouw Stolk: Voorzitter, dank. Voorzitter, de cijfers uit het GGD-onderzoek over Dordrecht West zijn ernstig. Een fors hoger aantal gevallen van longkanker in postcodegebied 3317 kan en mag je niet wegwuiven. Bewoners maken zich zorgen, en terecht. De VSP loopt inmiddels al ruim 2 jaar op met inwoners uit Dordrecht West. Niet vanuit de vergaderzaal, maar letterlijk in de wijk. Wij hebben gesprekken gevoerd met de bewoners die dagelijks langs de N3 en de A16 wonen en leven, mensen die al veel langer aangeven dat zij zich zorgen maken over luchtkwaliteit, uitstoot en gezondheid. Voorzitter, wij weten heel goed waar we het over hebben. Voorzitter, waar gezondheid onder druk staat, mag politiek nooit op de automatische piloot staan. Juist daarom zeggen wij vandaag ook, laten we niet te snel politiek conclusies trekken voordat alle feiten op tafel liggen. De VSP heeft hierover, daar is net al aan gerefereerd, artikel 40vragen gesteld, omdat wij verwachten dat hier mogelijk meer aan de hand is dan alleen verkeer en uitstoot. Zo hebben wij onder andere gevraagd of andere omgevingsfactoren worden meegenomen, zoals voormalige industrie, bodemgesteldheid en de leefomgeving binnenshuis.

Ook hebben wij expliciet gevraagd of er onderzoek wordt gedaan naar ventilatiesystemen in woningen en gebouwen die mogelijk jarenlang onvoldoende zijn schoongemaakt of onderhouden. Voorzitter, wij moeten oppassen dat we een complex gezondheidsvraagstuk nu terugbrengen tot slechts 1 oplossing. Natuurlijk moet luchtkwaliteit en verkeer serieus onderzocht worden, maar juist daarom moeten eerst alle feiten, onderzoeken en antwoorden helder zijn. Daar wringt, wat ons betreft, in deze motie de schoen. Nu al specifiek sturen op de 80 kilometer, terwijl belangrijke vragen nog openstaan, vinden wij op dit moment te voorbarig. De heer Gündogdu: Voorzitter, mag ik een vraag stellen? De voorzitter: Eerst mijnheer Gündogdu, dan mijnheer Groenewege. De heer Gündogdu. De heer Gündogdu: Voorzitter, dank u wel. Mevrouw Stolk, u geeft aan dat u artikel 40vragen heeft gesteld. Ik ben niet inhoudelijk helemaal op de hoogte van de vragen die daarin staan, maar hetgeen u zojuist aangeeft over bijvoorbeeld ventilatie of de situatie thuis, heeft u dat expliciet meegenomen in die artikel 40-vragen? Mevrouw Stolk: Ja. Wij hebben dit hele traject doorlopen met de GGD. We hebben daar de bewoners in ondersteund. Vandaar dat wij ook deze vraag expliciet in onze vragen mee hebben genomen. Wat ik al aangeef in mijn woordvoering, er is daar waarschijnlijk veel meer aan de hand dan alleen dit.

Ik wil daar nu al op reageren. Wij stellen voor om een plan van aanpak neer te leggen, waarin we mogelijk, en dan zeg ik echt mogelijk, die 80 kilometerzone lobby mee kunnen nemen. Wij vinden het nu nog te voorbarig om te zeggen, we gaan nu eerst dit doen, omdat er veel meer aan de hand is. De voorzitter: Mijnheer Groenewege. Dan kom ik bij u. Het komt goed. Mijnheer Groenewege.

De heer Groenewege: Voorzitter, ik ben benieuwd ... 2 vragen. Allereerst, wat voor rapportage verwacht de VSP nog meer naast de rapportage van de GGD? Er ligt al een heel helder rapport met feiten en cijfers over kankerprevalentie en met voorstellen en ideeën voor maatregelen, waaronder een verlaagde maximumsnelheid op de A16. Vraag 2, als wij nu gaan lobbyen voor een verlaagde maximumsnelheid op de A16, staan alle routes nog open om later ook meer andere maatregelen te nemen. Waarom wil de VSP wachten om de luchtkwaliteit voor de bewoners van Wielwijk te verbeteren? Mevrouw Stolk: Omdat wij denken dat het niet alleen hetgeen is dat er is. Om nu deze motie zo neer te leggen … Er is ons alles aan gelegen om wanneer de antwoorden op de artikel 40-vragen en ook op de artikel 40-vragen van Beter voor Dordt op tafel liggen, daar in commissieverband eens over te brainstormen en te zeggen van, welke keuzes gaan we nu met elkaar maken? U weet ook, de lobby bij Rijkswaterstaat, het is niet aan ons. We moeten gaan lobbyen bij Rijkswaterstaat. Ik denk dat wanneer je een completer beeld hebt, je dan een veel sterker instrument in handen hebt om die lobby te starten. De heer Groenewege: Voorzitter, ik heb geen antwoord ontvangen op mijn eerste vraag over het completer beeld.

Wat is er dan incompleet aan de rapportage van de GGD? Mevrouw Stolk: Er staat niet exact in … Er staat bij de 80 kilometerzone, het kan mogelijk door de 80 kilometerzone. Er staat niet in, het komt door de 80 kilometerzone. De heer Groenewege: Voorzitter, een laatste vraag als u het me toestaat. Zo werkt gezondheid niet. Je kunt dingen niet op het domein van de publieke gezondheid toeschrijven aan een oorzaak met een duidelijke oorzaak-gevolgrelatie. Natuurlijk zijn er meerdere oorzaken en zijn de gevolgen diffuus, maar dat ontslaat ons toch niet als raad, als stadsbestuur, van de verplichting om in te grijpen om de omgeving van die mensen daar gezonder te maken? Mevrouw Stolk: Absoluut. Alleen, wij kiezen daar nu nog niet voor. Als ik verder mag met mijn woordvoering, dan kom ik daar nog even op terug. De voorzitter: U had ook nog een interruptie van mevrouw De Vries. Die ga ik eerst nog even toestaan. Mevrouw De Vries: Dank u wel, voorzitter. Mijn vraag overlapt deels met die van mijnheer Groenewege. Voorzitter, ik zou graag van mevrouw Stolk willen horen, waarom is het niet en, en, en qua maatregelen die we in kunnen zetten vanuit de gemeente? Ik zou graag van u willen horen, waarom niet nu al de lobby inzetten en verder de andere adviezen die uit dat rapport komen ook oppakken? Wat mij betreft hoeft er niet verder onderzoek te worden gedaan.

Waarom kunnen we niet inzetten op de verschillende adviezen die daarin staan en waar dit er een van is? Mevrouw Stolk: Voorzitter, dan val ik in herhaling, want ik ga hetzelfde zeggen als wat ik tegen mijnheer Groenewege heb gezegd, wij willen het complete plaatje. Er is, wat ons betreft, meer aan de hand dan alleen die 80 kilometerzone. Wij willen het complete plaatje en daarover met u als raad de juiste keuzes maken en niet nu zo plompverloren hier neerleggen.

De voorzitter: Duidelijk. Mevrouw Stolk, was u aan het eind van uw betoog? Gaat uw gang. Mevrouw Stolk: Dat er nog vragen open zijn en laten we zorgvuldig handelen. Onze oproep richting de indieners is daarom helder, houd deze motie aan totdat de antwoorden van verdere onderzoeken bekend zijn. Dan kunnen we het debat voeren op basis van feiten in plaats van nu met aannames. Als straks blijkt dat aanvullende maatregelen noodzakelijk zijn om de gezondheid van de Dordtenaren beter te beschermen, dan zal de VSP daar zeker niet voor weglopen. Sterker nog, dan zijn wij bereid om mee te denken en mee in te dienen. Tot zover, voorzitter. De voorzitter: Dank, mevrouw Stolk. Beter voor Dordt, mijnheer Van Antwerpen. U heeft het voldoende toegelicht? Dan ga ik naar de ChristenUnie/SGP. De heer De Heer: Voorzitter, dank. In eerste instantie aan Beter voor Dordt voor deze motie, want we delen de zorgen over de luchtkwaliteit in onze stad, zeker ook rondom dit postcodegebied. Het heeft de aandacht van de ChristenUnie/SGP en krijgt ook, durf ik best te zeggen, aandacht tijdens de formatie. Tegelijkertijd weten we dat er meerdere setjes vragen zijn gesteld die nog beantwoord moeten worden. Het is al gezegd, ook wat ons betreft, om niet voor de troepen uit te lopen, kiezen wij ervoor om die beantwoording eerst af te wachten.

Dat doet niks af aan de sympathie voor deze motie en het belang dat wij hechten aan dit onderwerp. Dank u wel. De voorzitter: Dank. D66, mijnheer Hoogduijn. De heer Hoogduijn: Dank u wel, voorzitter. Veel waardering voor de werkwijze en de motie van mijnheer Van Antwerpen en anderen. Uiteraard onderstreept D66 dat dit een belangrijk onderwerp is, zeker omdat het gaat over de gezondheid van inwoners in een van de meest kwetsbare wijken van onze stad. Dit is niet iets voor ons om lichtzinnig over te treden. Echter is het op dit moment voor onze fractie het zuiverst om in afwachting op de door de VSP gestelde vragen aan de wethouder, over alle factoren die van invloed zijn op de gezondheid, voor nu de oproep te doen aan de indieners om de motie aan te houden, want anders zouden wij tegen moeten stemmen. Dat doet voor ons verder niets af aan het feit dat we alles onderstrepen wat gezegd is over de gezondheid van onze inwoners, maar daarbij de oproep op de motie aan te houden. De voorzitter: Interruptie van mijnheer Van Antwerpen.

De heer Van Antwerpen: Voorzitter, dank u wel. Voorzitter, een vraag aan mijnheer Hoogduijn. Als ik goed ben ingelicht, staat de tekst van de motie exact in uw partijprogramma. Wat is dan uw argument om hierop tegen te stemmen, anders dan wat u nu zegt? Bent u dan niet bang dat u niet tegemoetkomt aan wat uw kiezers van u verwachten? De voorzitter: Mijnheer Hoogduijn.

De heer Hoogduijn: Voorzitter, dat is niet wat ik zeg. Mijnheer Van Antwerpen heeft gelijk, in ieder geval de N3 staat in ons verkiezingsprogramma. Daarbij zeg ik, als ik de oproep doe om de motie aan te houden, betekent het niet dat wij in een later stadium tegen zouden stemmen. Daar ben ik niet bang voor. De voorzitter: Mevrouw De Vries. Mevrouw De Vries: Ik had dezelfde vraag als mijnheer Van Antwerpen. De voorzitter: Duidelijk. Mijnheer Hoogduijn nog? Dat was het? Ik kijk naar de fractie van het CDA. Gaat uw gang. Mevrouw Van Vugt-Roose: Dank u wel, voorzitter. Het CDA zal vanwege het nog lopende proces inzake de formatie op dit moment niet voor deze motie stemmen. Aanhouden is misschien wel een idee. De antwoorden op het artikel 40-vragen die zijn gesteld door Beter voor Dordt en de VSP vinden wij van belang voor onze definitieve standpuntbepaling, die geven daaraan input. We nemen deze ook mee richting de formatiebesprekingen, waar het onderwerp in elk geval ook op de agenda staat. Het is duidelijk dat het in ons verkiezingsprogramma staat, bijna zoals u het heeft geschreven, met een iets bredere gerichtheid, bijvoorbeeld op veiligheid, geluidsoverlast en de luchtkwaliteit. We hopen de indieners van de motie over enkele weken positief te kunnen verrassen. De voorzitter: Dank, mevrouw Van Vugt. Ik zie een interruptie van Mevrouw De Vries. Gaat uw gang.

Mevrouw De Vries: Ik zou graag van mevrouw Van Vugt willen weten, u heeft nu een kans om iets uit uw verkiezingsprogramma te realiseren. Waarom kiest u er dan nu voor om af te wachten? Mevrouw Van Vugt-Roose: Dat heeft te maken met zorgvuldigheid in een formatieproces. Dar ben je met elkaar bezig om samen iets sterk en wel in een akkoord te kunnen gaan zetten. Als dat nog loopt, wil ik het proces niet voortijdig verstoren. Daar heeft het mee te maken. De voorzitter: Mevrouw De Vries nog. Mevrouw De Vries: Begrijp ik dan goed dat u de formatie verkiest boven de gezondheid van onze inwoners? Mevrouw Van Vugt-Roose: Nee, dat begrijpt u niet goed. Ook binnen een formatiebespreking kun je je soms heel hard maken voor dingen, maar moet je ze wel eerst bevechten. De voorzitter: Duidelijk. De fractie van Forum voor Democratie, mijnheer Van de Breevaart. De heer Van de Breevaart: Dank, voorzitter. De fractie van Forum voor Democratie deelt de zorgen van Beter voor Dordt over de gezondheidssituatie in de betrokken wijken,

maar we zijn vooralsnog niet overtuigd van enig significant oorzakelijk verband tussen de aldaar voortkomende longkanker en de snelheid op de A16 en de N3. We hebben het idee dat in plaats daarvan vooral leefstijl een doorslaggevende rol speelt. Daarbij dient ook bedacht dat snelheidsverlaging vertraagde mobiliteit en economische schade met zich meebrengt. De afweging tussen onzekere winst en zeker verlies, maakt dat wij tegen deze motie zullen stemmen. De voorzitter: Duidelijk. Dank. Mevrouw De Vries ter interruptie. Mevrouw De Vries: Ik hoorde, volgens mij, mijnheer Van de Breevaart zeggen dat hij niet overtuigd is van de link tussen longkanker en de snelwegen. Ik wil toch nog even benadrukken dat dit letterlijk een conclusie was in het rapport. Het niet een aanname, maar een feit dat in het rapport staat. Geeft u daar dan nu een nieuwe duiding aan? De voorzitter: Mijnheer Van de Breevaart. De heer Van de Breevaart: Dank, voorzitter. Ik heb niet voor niets het woord significant gebruikt. Dit betekent dat er toch een grote mate van oorzakelijk verband is. Zolang niet duidelijk is welke mate van oorzakelijk verband er is en andere factoren een veel grotere rol blijken te spelen, is onze afweging economische schade groter dan mogelijke gezondheidswinst. Vandaar tegen de motie. De voorzitter: Mijnheer Van Antwerpen, dan mijnheer Hartmeijer. Mijnheer Van Antwerpen.

De heer Van Antwerpen: Voorzitter, dank u wel. Voorzitter, ik wil mijnheer Van de Breevaart herinneren aan wat ik in mijn woordvoering noemde, er is een TNO-rapport over de situatie in Rotterdam, bij de ring Rotterdam. Als we Rotterdam en Dordrecht een beetje met elkaar vergelijken, het ligt slotte niet zo heel ver uit elkaar, dan is daar de uitstoot met grofweg 25 procent verlaagd. Het enige dat daar ingevoerd is, is een snelheidsreductie. Hoe kijkt u daartegenaan? De heer Van de Breevaart: Alleen, dan hebben we het over emissies of uitstoot. Dan is nog steeds niet het oorzakelijk verband duidelijk, wat heeft het daar ter plekke aan gezondheidswinst opgeleverd? Daar gaat het ons om. De voorzitter: Mijnheer Hartmeijer. De heer Hartmeijer: Voorzitter, ik had dezelfde vraag als mijnheer Van Antwerpen. De voorzitter: Dan ga ik nu naar de Partij voor de Dieren. De heer Groenewege: Dank u wel. Wij zien dat deze motie sterk aansluit bij het onderzoek en de aanbevelingen van de GGD. In Wielwijk komt longkanker 56 procent vaker voor dan het landelijk gemiddelde en ook elders langs de A16, in Krispijn, ligt het longkanker percentage 25 procent hoger dan het landelijk gemiddelde.

Misschien kunnen de formerende partijen tijdens de onderhandelingen eens een bezoekje brengen aan de Kankeratlas, openbaar in te zien, en daar even doorheen scrollen om te zien hoe het staat met de gezondheid van mensen die naast de A16 wonen. Ik citeer even uit het

rapport van de GGDD: “GGD Zuid-Holland-Zuid adviseert om de luchtkwaliteit te verbeteren door de uitstoot van verkeer, industrie en scheepvaart te verminderen, onderzoekt de mogelijkheid om de maximumsnelheden op de A16 en N3 te verlagen.” Daarnaast, en dat was het einde van het citaat, zien we goede voorbeelden van deze maatregelen elders in het land, bijvoorbeeld vlak in de buurt bij Rotterdam, waar je op de A13 en de A20 ook maar 80 kilometer per uur mag vanwege de gezondheid van de mensen die ernaast wonen. Daarom dient de Partij voor de Dieren deze motie mede in. De Partij voor de Dieren zit hier met plaatsvervangende schaamte voor partijen die hun idealen voor een groene en gezonde stad in de ijskast zetten, noodzakelijke maatregelen uitstellen en de gezondheid van onze inwoners op het spel zetten om koste wat kost in een akkoord te stappen met vroem-vroem partijen. Ten slotte, een verlaagde snelheid op de A16 is mooi, maar niet genoeg. De GGD adviseert nog veel meer maatregelen en ook die verdienen de aandacht van dit en van het volgende college. Daar zal de Partij voor de Dieren deze hele raad scherp op houden. Dank u wel. De voorzitter: Dank. PVV, mijnheer Van der Graaf. De heer Van der Graaf: Dank u wel, voorzitter. Mooie woorden, zou ik willen zeggen, van de Partij voor de Dieren.

Ook daar de praktische vraag, we zitten voor een periode van meerdere jaren met enorme filevorming. Deelt de Partij voor de Dieren de mening van de PVV dat dit een grotere impact gaat hebben op de luchtkwaliteit en de gezondheid van omwonenden in het postcodegebied van 3317 dan het nu verlagen van de snelheid? Nogmaals, door die filevorming gaan ze automatisch al langzamer rijden en krijg je meer uitstoot. De heer Groenewege: Mijnheer Van Antwerpen heeft, volgens mij, een keurig antwoord gegeven op deze zelfde vraag. Ditzelfde probleem speelt ook in Rotterdam, op de A13 en de A20, en daar blijkt uit onderzoek dat desondanks de luchtkwaliteit wel is verbeterd door deze snelheidsverlaging, ook al staan daar af en toe files. De voorzitter: Mijnheer Van der Graaf. De heer Van der Graaf: En daar zegt mijnheer Groenewege wel iets heel belangrijks. Namelijk, daar staan ook af en toe files. We gaan nu naar een periode toe dat er niet af en toe files zullen staan, maar dat er structureel, bijna iedere dag, wordt verwacht dat je uren in de file gaat staan. Dat is wel een andere situatie. Hoe kijkt u daar dan naar? De heer Groenewege: Ik snap het bezwaar van de PVV tegen deze maatregel überhaupt niet. Het electoraat van de PVV zit voornamelijk in het gebied dat getroffen wordt door de luchtvervuiling van de A16.

Daarnaast, als mijnheer Van der Graaf zich zo druk maakt over de snelheid en dat we toch in een file gaan staan, wat maakt het dan uit of de maximumsnelheid 80, 100 of 130 is? Dat heeft dan ook geen impact. De heer Van der Graaf: Afrondend, voorzitter, omdat wij niet zo van schijnoplossingen zijn. Heel eenvoudig. De voorzitter: Duidelijk. Volgens mij is het klaar. Mijnheer Groenewege? Mooi. Mijnheer Van der Graaf, u mag het overnemen.

Mevrouw De Vries: Dank u wel, voorzitter. Ik wilde nog even van mijnheer Groenewege weten of hij erkent dat een langzamere snelheid leidt tot minder files. De heer Groenewege: ik ben geen verkeerskundige. Daar durf ik hier even geen uitspraken over te doen. De voorzitter: Toch wel toch wel waardevol dat het zo op prijs wordt gesteld, uw kennis. Toch, mijnheer Groenewege? Mijnheer Van der Graaf, gaat uw gang. De heer Van der Graaf: Dank u wel, voorzitter. Ik zei het al, wij vinden een motie van Beter voor Dordt best wel sympathiek. Immers, als we voor de kwaliteit van de lucht impactvolle verbeteringen kunnen doorvoeren, dan zijn we daar wel voor. In dit geval hebben we echter ernstige twijfels of de komende jaren de luchtkwaliteit in postcodegebied 3317 echt gaat worden verbeterd als de maximumsnelheid omlaag zou gaan. Door alle wegwerkzaamheden de komende jaren is het onze verwachting dat er grote delen van de dag veel files zullen staan, wat de luchtkwaliteit ook niet zal verbeteren, integendeel zelfs. De PVV heeft in aanloop naar deze vergadering technische vragen gesteld over de impact van de huidige geluidsmuur op de luchtkwaliteit. We hebben ook externe informatie opgezocht, zowel voor wat betreft de luchtkwaliteit onder de geluidsmuur, voor degenen die dan eventueel zo meteen in de file staan, als achter de geluidsmuur.

Op basis van de nu bij ons bekende informatie vinden we het ontijdig om nu al te pleiten voor het verlagen van de maximumsnelheid op de A16 en de N3. We roepen daarom ook de indieners van de motie op om deze voorlopig even aan te houden. Onze fractie wil bovendien ook verkennen wat letterlijk de impact gaat zijn als je bijvoorbeeld die geluidsmuur zou willen uitbreiden of aanpassen op de luchtkwaliteit. Dank u wel. De voorzitter: Dank. Ik ga naar de fractie van DENK. Mijnheer Kolkiliç. De heer Kolkiliç: Dank u wel, voorzitter. Laat ik beginnen met zeggen dat DENK de zorgen over gezondheid zeer serieus neemt en deelt met de overige fracties. Maar, voorzitter, juist omdat dit over volksgezondheid gaat, moeten wij zorgvuldig zijn in onze conclusies. Het rapport noemt meerdere mogelijke risicofactoren, roken, asbestblootstelling, luchtverontreiniging, sociaal-economische factoren en verschillende bronnen van uitstoot, waaronder industrie en scheepvaart. Wat de GGD ook expliciet zegt, is dat niet met zekerheid kan worden vastgesteld in welke mate iedere factor afzonderlijk heeft bijgedragen. Daar wringt de motie. Deze motie trekt een heel specifieke beleidsconclusie, namelijk 80 kilometer op de A16 en de N3, terwijl het onderzoek die concrete maatregel niet aanbeveelt. Vanuit het college zijn er ook in 2017, na een amendement van D66, stappen gezet.

Tevens in 2019 en 2024 richting Rijkswaterstaat en de minister. Echter hebben zij aangegeven hier niet aan mee te willen werken. Tevens vraagt deze motie om een trajectcontrole. Dat komt er nog bij. Voorzitter, geen steun voor de motie. De voorzitter: Dat was een maidenspeech. Ik ga naar Op Ons Eiland, mijnheer Gündogdu. De plaatsvervangend voorzitter: Voorzitter, dank u wel. Op Ons Eiland is 1 van de medeindieners van deze motie. Dat heeft wel een heel belangrijke reden, voorzitter. In, naar ik

meen, 2020, toen de N3 werd opgeleverd en wij meermaals zijn geïnformeerd door Rijkswaterstaat, werd ons, de raad, uitdrukkelijk meegegeven dat het zeer aannemelijk was dat het verkeer op de N3 van 2020 tot 2030, in pak hem beet 10 jaar tijd, met 25 tot 30 procent zou toenemen. Mede daardoor, met die wetenschap, is de N3 behoorlijk aangepakt. Dat luchtkwaliteit en fijnstof een probleem is, werd destijds al onderkend. Sterker nog, het college, de voormalige wethouder, heeft de signalen vanuit deze raad uitdrukkelijk meegenomen in zijn lobby richting Rijkswaterstaat om te pleiten voor 80 kilometerzone voor de N3, met wel de kanttekening dat hij eerlijkheidshalve aangaf, dit zal een heel moeilijk traject zijn. Dat even ter toelichting richting deze raad. Wij onderschrijven wat in de motie staat. Wij hebben ook uw raad gehoord met betrekking tot de inhoud van deze motie. Ik laat straks graag mijnheer Van Antwerpen aan het woord over wat wij nu zullen gaan doen. Dank u wel. De voorzitter: Dan ga ik naar de SP, mijnheer Hartmeijer. De heer Hartmeijer: Dank, voorzitter. Wij hebben kennisgenomen van het recent verschenen rapport van GGD Zuid-Holland over postcodegebied 3317, ingeklemd tussen de A16 en de N3. Het hoge aantal longkankergevallen is een punt van zorg en wij zijn als SP in actie gekomen.

Ons Kamerlid Sarah Dobbe heeft aan de minister van Volksgezondheid gevraagd te reageren op dit rapport en welke stappen er nu ondernomen kunnen worden. Datzelfde vragen we nu aan ons gemeentebestuur. Vorig weekend zijn we de straat opgegaan en hebben we gesproken met bewoners van Wielwijk over dit rapport en wat zij verwachten aan maatregelen door de overheid. Natuurlijk snappen wij dat te veel roken 1 van de oorzaken van longkanker kan zijn, maar ook fijnstof en een slechte luchtkwaliteit dragen hieraan bij. Er was veel steun onder de bewoners van Wielwijk voor onze handtekeningenactie, die zowel de lokale als landelijke overheid oproept om in beweging te komen, onder andere door het geluidsscherm langs de A16 te repareren of zo nodig te vernieuwen. De motie van Beter voor Dordt past in de brede zoektocht naar verbeteringen voor dit gebied en daarom dienen wij het mede in. Het naar beneden brengen van de snelheid van 80 heeft aantoonbaar gewerkt op de ring van Rotterdam, zowel voor de doorstroming van het verkeer als de luchtkwaliteit. Het lijkt ons goed dat wij de landelijke overheid oproepen hier werk van te maken in de context van dit rapport. Dank. De voorzitter: Dank aan mijnheer Hartmeijer. Ik kijk naar het college. Mijnheer Veldman, onze portefeuillehouder. De heer Veldman: Voorzitter, dank. Voordat ik op de motie inga, eerst nog even enkele woorden over het rapport.

Het college is geschrokken van de bevindingen en begrijpt de zorgen van de bewoners. Tegelijkertijd, als we naar de context kijken, verbazen deze cijfers ergens ook weer niet. Ik stel u voor, mijnheer Groenewege zei het al, neem zelf even een kijkje op de Kankeratlas voor heel Dordrecht en de regio, dan zult u zien dat op heel veel plekken, ook in Dordrecht, kankerniveaus boven het landelijk gemiddelde zijn, wat overigens niets afdoet aan de ernst op de plek waar we het nu over hebben. Ik wil daarom waardering uitspreken richting de bewoners, omdat ze contact hebben gezocht met de GGD en aan de GGD, omdat zij daar samen in zijn opgetrokken om dit rapport samen te stellen. Het is heel waardevol, denk ik, dat dit in samenspraak is gebeurd. Voorzitter, dan de motie. In algemene zin vormt deze motie ondersteuning van het beleid van het college. Zeker gezien het rapport van de GGD snap ik echt wel waar de

motie vandaan komt. Zoals bekend is er de afgelopen jaren intensief lobby geweest om 80 kilometer op de N3 voor elkaar te krijgen. Ik zeg, denk ik, niks nieuws als ik zeg dat we zover niet zijn op dit moment. Tegelijkertijd neemt Dordrecht ook deel aan het Schone Lucht Akkoord. Onderdeel van dat Schone Lucht Akkoord is onder andere een streven om 80 kilometer op snelwegen in te voeren, in algemene zin zeg ik erbij. Deze motie wordt nu ingediend in het kader van het GGD-rapport. Daarom vind ik het wel ietwat voorbarig. Er liggen op dit moment, het is in de bespreking van de raad ook al aan de orde geweest, 2 sets artikel 40-vragen waar het college antwoord op gaat geven. De fractie van de PVV heeft technische vragen gesteld. Daarnaast is er op 16 juni, heb ik me laten informeren, een beeldvormende sessie hierover, ook door uw raad. Verder is het college ook nog een gesprek met het Integraal Kankercentrum over een nadere duiding van de gegevens, zodat we beter kunnen gaan wegen of en welke maatregelen doelmatig en doeltreffend zijn. Mijn suggestie zou zijn om dat af te lopen, voordat we nu moties indienen dan wel aannemen. Want, en dan herhaal ik mezelf over de N3, het is niet zo dat als we vandaag die motie aannemen, er dan morgen 80 kilometer op de A16 wordt gereden. Dat zal echt even duren. Voorzitter, zover mijn reactie. De voorzitter: Dank aan de wethouder.

Is er nog behoefte aan een tweede termijn of kunnen we overgaan tot stemming? Ik vond iedereen vrij helder in wat hij ging doen in de eerste termijn. We weten waar we aan toe zijn. Mijnheer Van Antwerpen. De heer Van Antwerpen: Voorzitter, staat u een kleine schorsing toe van een paar minuten? Ik wil heel even overleggen met de mede-indieners over wat wij hiermee gaan doen. De voorzitter: Dat is goed. Vijf minuten? De heer Van Antwerpen: Dat lijkt me prima.

De voorzitter: Mooi. Dan gaan we door om 35. Dan verwacht ik u echt weer terug in de zaal. Dank u. Mijnheer Van Antwerpen, bent u eruit? Volgens mij kunnen we door. Ik heropen de vergadering na de schorsing en ik geef het woord aan mijnheer Van Antwerpen. De heer Van Antwerpen: Voorzitter, dank u wel. Dank aan de niet-indienende partijen voor hun inbreng. Dank aan het college voor hun input. Wij laten de motie staan. Wij willen het indienen. We hebben daar als belangrijkste argument voor, gezondheid gaat voor alles. Door te wachten en pas later maatregelen te gaan nemen, betekent het ook dat je later tot een oplossing komt. Dat vinden wij onacceptabel. Het gaat om de gezondheid van de inwoners van onze mooie stad. Daarom willen wij de motie ongewijzigd indienen. De voorzitter: Duidelijk. We gaan het dan in stemming brengen. Zijn er nog partijen die een stemverklaring willen afgeven? Anders gaan we nu stemmen. De heer Gündogdu: Voorzitter, er zijn een aantal collega’s van hun plek.

De voorzitter: Collega’s van hun plek, gaat u snel naar uw plek. Dit was een schorsing nieuwe stijl. We gaan stemmen. Motie vreemd, Oproep tot een lobby voor verlaging van de maximumsnelheid op de N3 en de A16. Er zijn 39 stemmen uitgebracht, 14 leden hebben voorgestemd, 25 leden hebben tegengestemd. Daarmee is de motie verworpen. Voor hebben gestemd Beter voor Dordt, GroenLinks-PvdA, Op Ons Eiland, Partij voor de Dieren en de SP. En toen bleef het stil. Afscheid Joka De voorzitter: Eens even zien. Dan zijn wij toch wel met een vlotte agenda aan het einde van deze raadsvergadering gekomen. Voordat ik afsluit, wil ik graag nog even stilstaan bij iets, of beter gezegd, iemand, die vandaag echt onze aandacht verdient. Dat is Joka. Wil je naar voren komen? Met een roffeltje. Dag Joka, zo vaak stond je hier nog niet, maar we vinden het toch wel fijn om je even toe te spreken. Vandaag is de laatste raadsvergadering waarbij wij door jou worden ondersteund. Voor de mensen thuis was je werk op de griffie misschien niet altijd zichtbaar, maar voor het functioneren van deze gemeenteraad van enorme waarde. Waar wij soms nog wel eens worstelen met het raadsformatiesysteem kende dat systeem voor jou geen enkel geheim meer. Als iemand wist waar het document stond en hoe je daar moest komen, dan was jij het wel. Niet voor niets werd je binnen de griffie ook wel Miss RIS genoemd.

Joka is van de huidige griffiemedewerkers degene die het langst verbonden is aan de griffie, namelijk al sinds 15 oktober 2007. In die bijna 19 jaar kwam veel voorbij, verschillende burgemeesters en ook de gemeenteraad zag je in allerlei samenstellingen voorbijkomen. Maar liefst 6 raadsperiodes maakte je mee. Reken maar uit, dat zijn ruim 230 raadsleden en meer dan 130 commissieleden, een indrukwekkend aantal mensen, vergaderingen, dossiers en besluiten. Ik vermoed zomaar dat je van veel raadsleden nog precies weet waar ze zaten. Wat opviel was je betrokkenheid en plezier in het werk, vooral ook in het contact met collega's, raad en met commissieleden. Altijd behulpzaam, altijd vriendelijk en bereid om even mee te denken. Daarnaast kon je ook echt genieten van de gezellige momenten samen met het team van de griffie. Nu breekt er een nieuwe fase aan voor jou, met ruimte voor nog veel meer gezellige momenten. Lekker met de caravan naar Zeeland, samen met je man op pad en natuurlijk genieten van kinderen en kleinkinderen. Volgens mij ga je ook nog in mooie intieme setting van de griffie afscheid nemen, maar hier wil ik vanmiddag, namens de gemeenteraad, jou hartelijk bedanken voor alles wat je voor onze gemeente en voor de raad hebt gedaan.

We wensen je heel veel goeds, heel veel geluk en vooral een prachtige tijd toe waarin je lekker kunt genieten met de mensen die zo dichtbij je staan. Dames en heren, even een daverend applaus voor Joka. Sluiting De voorzitter: Dan, voordat we gaan sluiten, vraag ik de leden van het presidium nog even tien minuten achter te blijven in de raadzaal, zodat we nog een paar dingen kunnen aftikken. Dan sluit ik hierbij de vergadering en kunt u genieten van een mooie zomeravond op ons prachtige eiland. Dank jullie wel. Aldus vastgesteld in de raadsvergadering van 23 juni 2026.

De griffier,

De voorzitter,

G.J.P. van Soest

N. Mol