2.1 2024.10.15 Notulen Gemeenteraad Dordrecht - concept.pdf

VERSLAG VAN DE OPENBARE VERGADERING VAN DE GEMEENTERAAD VAN GEMEENTE DORDRECHT D.D. 15 OKTOBER 2024 Raadzaal Voorzitter: De heer Van der Velden Raadsgriffier: Mevrouw Wepster Verslag: NotuBiz Aanwezig: Mevr. Balorian (VVD) Mevr. Boom-Vos (VVD) Dhr. Burakçin (GroenLinks) Dhr. Van Dam Timmers (CDA) Mevr. Van Engelen (GroenLinks) Dhr. De Feijter (CU/SGP) Dhr. Groenewege (Partij voor de Dieren) Dhr. Gündogdu (Op ons Eiland) Dhr. Hartmeijer (SP) Dhr. Den Hartog (GroenLinks) Dhr. De Heer (CU/SGP) Dhr. Katif (Beter Voor Dordt) Dhr. Klerk (CDA) Mevr. Koene (Gewoon Dordt) Mevr. Kruger (GroenLinks) Dhr. Kuhlmann (VVD) Dhr. Van Leeuwen (Fractie van Leeuwen) Dhr. Van der Meer (GroenLinks) Dhr. Van der Net (VVD) Mevr. Nieuwland-van den Bosse (CU/SGP) Dhr. Noldus (VVD) Dhr. Oostenrijk (CDA) Mevr. Pichel (Forum voor Democratie) Dhr. Schalken-den Hartog (Beter voor Dordt) Mevr. Schnabel (PvdA) Mevr. Simon-van Waardhuizen (Fractie van Waardhuizen) Dhr. Van der Spoel (Fractie van der Spoel) Dhr. Stam (Fractie van Waardhuizen) Dhr. Stolk (VSP) Mevr. Stolk (VSP) Mevr. Striebeck (VSP) Dhr. Struijk (CU/SGP) Mevr. Van den Tol (VVD) Dhr. Uysal (GroenLinks) Dhr. In ’t Veld (VSP) Dhr. Venderbos-Lambinon (Partij voor de Dieren) Dhr. Wringer (Beter Voor Dordt)

1

Portefeuillehouders: De heer Burggraaf, Mevrouw Van Benschop, De heer Van der Kruijff, De heer Van der Linden, Mevrouw De Jonge, De heer Merx Opening 1. Opening en vaststellen agenda De voorzitter: Ik open de vergadering. Het is vandaag 15 oktober 2024. En ik wil ieder hier aanwezig in de raadzaal, maar ook de mensen die op afstand meekijken hartelijk welkom heten. Ik heb een afmelding ontvangen van de heer Den Heijer van de VVD voor de middag en een afmelding van de heer Safranti van DENK en van mevrouw Van Vugt van het CDA. Wat betreft de agenda heb ik twee moties vreemd aan de orde van de dag. Maar het is 2 uur. Dan ga ik toch verder. 1 van de VVD over veiligheid in het voetgangersgebied en 1 van de ChristenUnie/SGP, CDA en Beter voor Dordt over een jeugdbrandweer. Ik kijk voor alle zekerheid rond. Klopt het dat u beide moties wil indienen? Ik zie al instemmend ja geknik. En toevoegen aan de agenda. Dan is dat het geval. Ik verzoek u dan de moties vast in te dienen. De griffie kan het dan scannen en uploaden, zodat iedereen ze bij de stukken kan zien. De moties krijgen de nummers 1 en 2. Daarna stel ik voor ze, in overeenstemming met ons Reglement van Orde, als laatste agendapunten toe te voegen aan onze agenda. Dat betekent toevoeging van 2 agendapunten. Agendapunt 21 over de veiligheid in voetgangersgebied.

En agendapunt 22 over een eigen jeugdbrandweerkorps voor Dordrecht. Dan is er nog een verzoek voor de agenda. Agendapunt 17 is een raadsinformatiebrief waar geheimhouding op ligt. Ik heb begrepen dat in ieder geval VVD en CDA daar iets over willen zeggen. Dat kan, en dat begrijpt u, niet in de openbaarheid. Ik stel voor dat we agendapunt 17 dan helemaal aan het einde in beslotenheid behandelen, na agendapunt 22. We voegen 2 moties vreemd toe met agendapunten 21 en 22 en we behandelen agendapunt 17 na agendapunt 22. Ik kijk nogmaals rond. Kunt u instemmen met de gewijzigde agenda? Dat is het geval. Waarvoor mijn dank. We hebben vandaag geen benoemingen of iets anders van dien aard. 2. Vaststellen van de notulen van de Gemeenteraad van 24 september 2024 en de Dordtse Dinsdagen van 17 september en 1 oktober 2024 Vergaderzalen 1, 3, 5 De voorzitter: Dan kunnen we gelijk door naar agendapunt 2. Vaststellen van de notulen van de gemeenteraad van 24 september 2024 en de Dordtse Dinsdagen van 17 september en 1 oktober 2024, in de vergaderzalen gehouden 1, 3 en 5. Kunt u instemmen met het vaststellen van de notulen? Waarvan akte. Hamerstukken De voorzitter: Dan zijn we aangekomen bij de hamerstukken. Het is vandaag denk ik overzichtelijk. Het zijn er twee. Ik loop ze één voor één langs. En u heeft desgewenst de gelegenheid tot het afleggen van een korte stemverklaring. 3.

Beschikbaar stellen van een Voorbereidingskrediet voor de ontwikkeling van de parkeergarage Gezondheidspark/Sportboulevard – Raadsvoorstel

2

De voorzitter: 3, beschikbaar stellen van een Voorbereidingskrediet voor de ontwikkeling van de parkeergarage Gezondheidspark/Sportboulevard. Wie van u? De heer Oostenrijk: Voorzitter. De voorzitter: De heer Van Oosterhout, CDA en de heer Hartmeijer, SP. Mijnheer Van Oosterhout. Nog anderen? Gaat uw gang, mijnheer Van Oosterhout. De heer Oostenrijk: Theo Oostenrijk. De voorzitter: Oostenrijk, sorry. De heer Oostenrijk. De heer Oostenrijk: Voorzitter, de CDA-fractie is zeer content met dit voorstel. Dit ook in het vertrouwen dat de raad adequaat bij het vervolgproces wordt betrokken, zeker als het gaat om de vast te stellen voorwaarden en tariefstelling voor de toekomstige gebruikers. Dank u. De voorzitter: Dank u zeer, mijnheer Oostenrijk. Dan ga ik naar mijnheer Hartmeijer, SP. De heer Hartmeijer: Voorzitter, dank. Wij vinden het ook positief dat het college voorstelt om als gemeente zelf deze parkeergarage te ontwikkelen en beheren. Laten we dat op deze manier doen voor alle toekomstig te bouwen parkeergarages. Dank. De voorzitter: Dank u zeer. Nog anderen? Dan kunt u instemmen? Aldus. 4. Beschikbaar stellen uitvoeringskrediet Inrichting en inventaris Dordthuis en begrotingswijziging – Raadsvoorstel De voorzitter: Dan kom ik bij beschikbaar stellen Uitvoeringskrediet Inrichting en inventaris Dordthuis en begrotingswijziging.

Wie daarover? U kunt instemmen? Dan de stukken ter kennisname. De heer Van der Meer: Voorzitter. De voorzitter: Gaat uw gang, mijnheer Van der Meer, GroenLinks. De heer Van der Meer: Dank u wel. We stemmen in, al blijven we twijfels houden over de hoogte van het bedrag. Uit het oogpunt van circulariteit en uit het oogpunt van financiële spaarzaamheid is een groter hergebruik van bestaande inventaris in onze ogen dringend gewenst. Zeker als we straks anderen moeten vragen de broekriem aan te halen. We hopen dat hier nog eens goed naar gekeken wordt. De voorzitter: Ik dank u zeer voor uw stemverklaring. Uw raad kan instemmen? Ik kijk rond. Stukken ter kennisname De voorzitter: Dan kom ik bij de stukken ter kennisname. Er werd gevraagd, mogen we wel of niet iets zeggen? Ik bepaal niet zozeer de orde, maar stukken ter kennisname, en dat zegt het al, is ter kennisname en is eigenlijk niet bestemd om daar een

3

gedachtewisseling over aan te gaan, anders loopt dat uit. Ik geef dat met u mee, maar ik wil het ook niet, laat ik zeggen, te eenzijdig opleggen. Dat vind ik ook niet helemaal juist. Ik kom bij de stukken ter kennisname. En dat is 5 tot en met 16. Wie van u? Ik zag al... Gaat uw gang. De heer Katif: Dank je wel, voorzitter. Ik zal het houden bij een opmerking. De voorzitter: Mijnheer Katif, gaat uw gang. De heer Katif: Dank je wel. Beter voor Dordt en DENK benadrukken dat in de evaluatie van het traject naar de Perspectiefnota 2026 het proces van participatie van inwoners meegenomen wordt. De voorzitter: Het punt, had u dat? De heer Katif: 16. De voorzitter: 16. Dan bent u al gauw rap er doorheen. De heer Katif: Sorry, voorzitter, een correctie. Ik had het in eerste instantie wel goed, 15. De voorzitter: 15. Akkoord. Dan kom ik bij de heer Van Dam Timmers, CDA. De heer Van Dam Timmers: Dank, voorzitter. Een korte opmerking bij punt 5. Onze fractie heeft nog steeds grote zorgen over het geschetste toekomstplan, over het knoop Leerpark en het eventueel verplaatsen van de tennisvereniging uit het hart van Dordrecht. En conform het aangenomen amendement van eerder, blijven wij ook wel pleiten voor het voor tennissport centraal in Dordrecht. De voorzitter: Helder. Nog andere leden? De heer Venderbos-Lambinon gaat uw gang, Partij voor de Dieren.

De heer Venderbos-Lambinon: Voorzitter, dank u wel. Bij agendapunt 6. De Partij voor de Dieren is het niet eens met de conclusies uit de raadsinformatiebrief. We zien wel kansen voor milieuzones in Dordrecht, zeker aangezien we in de begroting lezen dat in 32 straten het fijnstofniveau nog boven de norm ligt. We zien het raadsvoorstel tegemoet om dit aan te pakken. De voorzitter: Nog andere leden van uw raad? Dan hebben we dit behandeld.

5. Raadsinformatiebrief over Start ruimtelijke ordeningsfase gebiedsontwikkeling en station Leerpark – Raadsinformatiebrief 6. Raadsinformatiebrief over Mogelijkheden uitbreiden milieuzones – Raadsinformatiebrief 7. Raadsinformatiebrief over Verduurzaming stadslogistiek en zero-emissiezone – Raadsinformatiebrief

4

8. Raadsinformatiebrief over Nota Vergunningen, Toezicht & Handhaving (VTH) voor de gemeentelijke taken door Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid (OZHZ) – Raadsinformatiebrief 9. Raadsinformatiebrief over Vrijgeven ontwerp dagrecreatieterrein voor inspraak – Raadsinformatiebrief 10.Raadsinformatiebrief over Bodemdaling en Funderingsproblematiek – Raadsinformatiebrief 11.Raadsinformatiebrief over Temporiseren herijking Participatiewet – Raadsinformatiebrief 12.Raadsinformatiebrief over Uitkomsten Minima-effectrapportage (MER) en resultaten Programma Samen tegen armoede 2023 – Raadsinformatiebrief 13.Raadsinformatiebrief over Voortgangsrapportage Programma Arbeidsmarkt & menselijk kapitaal – Raadsinformatiebrief 14.Raadsinformatiebrief over Aanvullende informatie naar aanleiding van vragen over participatieproces – Raadsinformatiebrief 15.Raadsinformatiebrief over Vervolg - voortgang traject op weg naar de Perspectiefnota 2026 – Raadsinformatiebrief 16.Raadsinformatiebrief over Actuele stand van zaken dossier Chemours – Raadsinformatiebrief Stukken ter bespreking De voorzitter: En kom ik naar de stukken ter bespreking.

18.Uitbreiden Zienswijze op de eerste bestuursrapportage van de GR Dienst Gezondheid en Jeugd Zuid-Holland Zuid en indexatie jeugdgezondheidszorg – Raadsvoorstel De voorzitter: Uitbreiding de Zienswijze op de eerste bestuursrapportage van de gemeenschappelijke regeling Dienst Gezondheid en Jeugd Zuid-Holland en de indexatie jeugdgezondheidszorg. Wie mag ik het woord hierover geven? Er is oordeelsvormend gesproken in de commissie. De VVD-fractie heeft een amendement aangekondigd. Daarover is in de commissie gesproken al. En afgesproken is dat het amendement wordt ingediend en dat dan over zowel het amendement voorstel als het amendement niet meer verder gesproken hoeft te worden. Ik stel voor dat het amendement kort toegelicht wordt. Wie mag ik van de VVD het woord daarover geven? Mevrouw Boom-Vos: Mij, voorzitter. De voorzitter: Gaat uw gang, mevrouw Boom-Vos, namens de VVD.

5

Mevrouw Boom-Vos: Dank u wel. Geachte voorzitter, de gemeente Dordrecht moet voor de begroting 2026 stevig gaan bijsturen, vanwege de financiële uitdagingen. Van de gemeenschappelijke regelingen, die een groot deel van onze begroting vormen, verwachten wij dat ze zich daar zijn bewust van zijn en meedenken qua beheersing van hun begroting. De eerste bestuursrapportage van de gemeenschappelijke regeling Dienst Gezondheid en Jeugd liet naar onze mening nog te weinig van dat bewustzijn zien. Om die reden was een merendeel van de commissie het eens om de zienswijze aan te passen, om de noodzaak van de kostenbeheersing en meedenken aan de oplossing duidelijker te maken. Dank u wel. Mevrouw Koene: Voorzitter. De voorzitter: Gaat uw gang, mevrouw Koene. Mevrouw Koene: Een vraag aan mevrouw Boom. Als wij de zienswijze zo lezen, ik bedoel, en ik weet natuurlijk ook wat er gewisseld is in de commissie, hoe zit het dan met het vertrouwen in de wethouder als representant vanuit Dordrecht ten aanzien van gesprekken die er gevoerd kunnen gaan worden et cetera met de Dienst Gezondheid en Jeugd? Want daar twijfel ik dan een beetje aan of u daar een rol ziet voor de wethouder. Mevrouw Boom-Vos: Het algemeen bestuur van de Dienst Gezondheid en Jeugd doet het goed. Die hebben al een bestuursopdracht uitgegeven, om mee te denken aan oplossingen. Daar zit volgens mij onze wethouder ook in.

Daar hebben we alle vertrouwen in. Maar de zienswijze gaat uit naam van de gemeenteraad. En wij vonden het belangrijker om die noodzaak iets beter te laten zien. Mevrouw Koene: Eigenlijk, voorzitter, zegt mevrouw Boom toch wel stiekem een klein beetje dat ze er te weinig vertrouwen in heeft dat de wethouder zijn rol vanuit het op pad gestuurd worden door ons als gemeenteraad doet. De voorzitter: Ik stel wel vast, er was een afspraak om er niet verder over te spreken. Nogmaals, dat gebeurt. Het amendement moet nog ingediend worden. Dat doet u bij deze. Dan maakt het amendement deel uit van de beraadslagingen. Ik kijk even rond. Anders stel ik voor dat we over kunnen gaan tot de stemmingen. En dat betekent eerst het amendement en dan het voorstel. De heer Den Hartog: Voorzitter. De voorzitter: Mijnheer Hertog en mevrouw Schnabel. De heer Den Hartog: Dank u, voorzitter. Ik heb nog wel wat opmerkingen over het amendement. Ik dacht dat er nog wel een ronde zou komen. De voorzitter: Gaat uw gang. De heer Den Hartog: Dank u wel. Voorzitter, tijdens de bespreking in de commissie werd duidelijk dat vrijwel alle partijen vonden dat er te weinig informatie was om een goed oordeel te geven over de politieke vragen die bij de zienswijze zaten. Dat er meer geld gevraagd wordt, dat kan verschillende oorzaken hebben. Het kan gaan om jaarlijkse

6

indexatie, vanwege de inflatie. Het kan gaan om groei in de zorgaanvraag. Maar het kan ook gaan, omdat geld niet effectief wordt uitgegeven. Maar het punt is, we weten het niet. En daarom was de conclusie om een technisch amendement te maken. We willen als raad eerst meer inzicht hebben, zodat we daarna een beter oordeel kunnen vellen. Wanneer we nu naar het amendement kijken, dan zien we dat het eerste gedeelte conform die conclusie van de commissievergadering is, maar dat het tweede gedeelte politiek van aard is. Daar staat nu dat stevig bijsturen noodzakelijk is, maar dat weten we nog helemaal niet. We hebben immers eerst meer inzicht nodig, om daarna keuzes te maken. Keuzes die we uiteraard altijd in samenhang met andere onderwerpen maken. Laten we niet op de zaak vooruitlopen. Beperk het amendement tot wat we in de commissie hebben afgesproken. Ze staan ook in de notulen van 1 oktober, die onder agendapunt 2 te vinden zijn. Concreet, schrap de woorden stevig bijsturen, dan kan GroenLinks dit amendement steunen. De voorzitter: Even voor de orde, tot mij is gekomen dat unaniem in de commissie is afgesproken, we gaan er niet meer over spreken. U doet dat wel. Het is niet aan mij, maar dat maakt het soms wel wat lastig, ook als het gaat... Dan heeft iedereen ook eigenlijk de vrijheid. En daar voel ik me wat, als uw voorzitter, ongemakkelijk bij. U heeft een voorschot gegeven.

Mevrouw Schnabel. De heer Den Hartog: Voorzitter. De voorzitter: Ja? De heer Den Hartog: Zou ik daar een uitleg op mogen geven van, uiteraard heeft u gelijk met dat dat afgesproken is. Maar ik constateer ook dat er een technisch amendement is afgesproken en voor ons ligt een politieke keuze. En dat is toch iets anders dan afgesproken is. De voorzitter: Akkoord. Ik heb gelijk, maar ik krijg het niet. Dat hoeft ook niet. Het is aan u. Maar het gaat mij even ook... Hoe we met elkaar ook proberen de vergaderingen voor te bereiden, inhoud te geven en zorgen dat we op zo'n wijze kunnen beraadslagen dat het gaat om de hoofdlijnen en de goede zaak. En dat moeten we ook aan de voorkant goed afspreken. Het is wat het is. Daar kunnen we ook allemaal van leren. Mevrouw Schnabel, Partij van de Arbeid. Mevrouw Schnabel: Dank u wel. Dat hebben we inderdaad afgesproken. Ik laat het hierbij. De voorzitter: Nog andere leden? Dan vind ik wel dat in ieder geval het amendement indienen even ook de gelegenheid moet zijn om de heer Den Hartog te voorzien van een opvatting, waartoe hij gevraagd heeft. De heer Den Hartog: Den Hartog. De voorzitter: Gaat uw gang, mevrouw Boom. Mevrouw Boom-Vos: Dank u wel, voorzitter.

7

De voorzitter: Den Hartog. Mevrouw Boom-Vos: Wij hebben dit amendement afgestemd, ook met de schrijvers van de zienswijze, omdat we vonden dat het belangrijk is dat iedereen dit doet. De discussie is, wat is stevig bijsturen? In het amendement staat stevig bijsturen door de gemeente Dordrecht. En het wordt niet verwacht dat het stevig... En dat is een feit. Dat is de Perspectiefnota die we net op agendapunt nummer 15 hebben vastgesteld. Daar zit 16, 18, 20 miljoen tekort in voor de komende jaren. Dan is het een feit, geen politiek statement dat we stevig moeten bijsturen. De voorzitter: Helder. Ik weet niet of dat nog een antwoord vergt, want dan wil ik het ook netjes afhechten. Nee? Gaan we over tot de stemmingen. Het amendement is ingediend. Dan kunt u stemmen op het amendement en dan op het voorstel. Eerst stemmen op amendement 1. Is er behoefte aan stemverklaringen? Gaat uw gang, mijnheer Den Hartog. De heer Den Hartog: Dank u. Ondanks wat we zo-even hebben gezegd, zullen we wel voorstemmen, omdat we dat in een commissie hebben afgesproken. Met de uitleg die mevrouw Vos net heeft gegeven, wil ik benadrukken dat we niet zeggen dat er per se nu al stevig moet bijgestuurd worden hierop, maar dat het een algemene bewoording is. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Den Hartog. Mevrouw Koene. Mevrouw Koene: Dank, voorzitter. Ik vind dit toch een lastige.

En ik heb in de commissie helemaal geen uitspraak gedaan of ik het wel of niet zou steunen. Ik steun dit amendement, wat is het, niet, omdat ik de zienswijze, zoals die er ligt, voldoende vindt om de verantwoordelijkheid aan te spreken van de Dienst Gezondheid en Jeugd. De voorzitter: Waarvan akte. Gaat uw gang. De heer Van Dam Timmers: De CDA-fractie is een mede-indiener, omdat we het belangrijk vinden dat we inzicht krijgen in de oplopende kosten en daar ook beter op kunnen sturen, als dat op dat moment nodig is. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van Dam Times. Mevrouw Schnabel. Mevrouw Schnabel: Dank u wel, voorzitter. Excuus. Wij zijn ook mede-indiener. En we zijn blij met de toezegging dat er in november een raadsinformatiebrief onze kant op komt met betrekking tot de Hervormingsagenda, wat ons ook meer sturing gaat geven. De voorzitter: Nog andere leden van uw raad? Gaat uw gang, de heer Wringer, Beter voor Dordt. De heer Wringer: Dank, voorzitter. We sluiten ons aan bij de laatste zinnen van GroenLinks, dat de stevige bijsturing in algemene zin bedoeld wordt. De voorzitter: Mijnheer Stam van de Fractie van Waardhuizen. De heer Stam: Dank u wel, voorzitter.

8

De voorzitter: Nu zie ik u goed. De heer Stam: Nu beter. Wij steunen het amendement, omdat we iedereen ervan bewust willen maken dat een zes miljoen extra structurele bijdrage ook het probleem richting het ravijnjaar zal vergroten. De voorzitter: Nog andere stemverklaring? Mevrouw Stolk: Voorzitter, daar sluit de VSP zich bij aan, bij de stemverklaring van de heer Stam. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Stolk. Dan gaan we over tot stemming. Mevrouw Pichel, gaat uw gang. Mevrouw Pichel: Dank u wel, voorzitter. FvD zal niet instemmen met het amendement. Er zijn bepaalde onderdelen waarvan wij denken dat de aanpak fundamenteel anders mag. En zo heeft ook onlangs een woordvoerder van bijvoorbeeld jeugdzorg gezegd dat ze liever de fundamentele discussie voeren, dan simpelweg geld als een oplossing zien. En ik hoop gewoon dat de wethouder deze signalen ter harte neemt. Dank u. De voorzitter: Overgaan tot stemmingen. Het plusje is voor en het minnetje is tegen. U kunt stemmen. Er zijn 36 stemmen uitgebracht. Tegen 2. Voor 34. Dat betekent dat het amendement is aangenomen. Dan gaan we nu stemmen over het gehele voorstel. Is er behoefte aan het afleggen van stemverklaringen? Dan kunt u nu stemmen. Mevrouw Pichel, gaat uw gang. Mevrouw Pichel: Dank u wel, voorzitter.

Wij zullen voor het voorstel stemmen, maar wel nadrukkelijk de opmerking dat we het niet inhoudelijk eens zijn met waar het geld naartoe gaat. Maar dat is nu ook niet de discussie. Wij willen ook zeker wel gewoon steunen en het budget wat er nodig is. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Het plusje is weer voor. Het minnetje tegen. Maar dat weet u ongetwijfeld. U kunt stemmen. Voor hebben gestemd 36. Tegen 0. Alle fracties hebben unaniem gestemd. Het voorstel is unaniem aangenomen. 19.Instemmen met Uitgangspunten zienswijzeprocedure projectbesluit Hel- en Zuilespolder – Raadsvoorstel De voorzitter: Dan kom ik bij instemmen met de Uitgangspunten zienswijzeprocedure projectbesluit Hel- en Zuilespolder. Dan zijn we daar nu aan de orde. U heeft deze kwestie al meermaals gesproken in de commissie. De ontwikkelingen maken dat het college u verzoekt het vorige raadsvoorstel, daterend eind december vorig jaar, niet te behandelen en terug te sturen. En in de plaats daarvan over voorliggend voorstel te besluiten. Er is uitgebreid in de commissie oordeelsvormend gesproken. En de commissie heeft geconcludeerd het onderwerp nog in deze raad te bespreken, waarbij alleen over in te dienen moties en amendementen wordt gesproken. En daarbij geldt een spreektijd van twee minuten per fractie in de eerste termijn.

Ik heb een amendement van veertien partijen gezien en twee amendementen van de Partij voor de Dieren. Klopt het dat dat de in te dienen amendementen zijn? Dank. Dan geef ik zo graag eerst het

9

woord aan de indieners van de amendementen, zodat zij die kunnen toelichten en indienen. En dan geef ik iedere fractie de gelegenheid om daarop te reageren. Dan kijk ik naar de indieners. Eerst het amendement dat door de veertien fracties wordt ingediend. En ik begrijp dat de heer Kuhlmann een korte toelichting geeft. Klopt dat? De heer Kuhlmann: Ja voorzitter. De voorzitter: Kort. Gaat uw gang. De heer Kuhlmann: Voorzitter, het komt niet vaak voor dat een amendement wordt ingediend door vrijwel de gehele raad. Dit is dan ook een coproductie van mevrouw Stolk en mijzelf, waarbij we dankbaar, en met zijn instemming, gebruik hebben gemaakt van het gedeelte dat door de heer Van der Meer is geschreven. En waarbij we ook aandachtig hebben geluisterd naar ieders inbreng in alle voorgaande sessies. Uiteraard zijn er nuanceverschillen tussen de 14 partijen die dit amendement indienen, maar nagenoeg de gehele raad is het eens over de volgende 4 punten. 1, we zijn niet overtuigd dat het een goed plan is om specifiek de Hel- en Zuilespolder te veranderen in een getijdegebied. 2, als Rijkswaterstaat toch haar zin doordrukt, dan willen we dat er gevolg wordt gegeven aan alle 105 eisen en voorwaarden die het college heeft genoemd in bijlage 3.

3, er moet aandacht zijn voor ruimhartige schadevergoeding door Rijkswaterstaat van de planschade van bewoners, ondernemers en andere belanghebbenden. En 4, we zijn buitengewoon teleurgesteld in de wijze waarop wij door Rijkswaterstaat, bij het maken van het plan en de besluitvorming, zijn betrokken. En daarom dien ik dit amendement in, namens de Dordtse VVD, VSP, DENK, GroenLinks Beter voor Dordt, ChristenUnie/SGP, CDA, PvdA, Gewoon Dordt, Op Ons Eiland, de SP, Fractie van Waardhuizen, Fractie van Leeuwen en Fractie van der Spoel. De voorzitter: Ik dank u zeer. Dat wordt dan amendement 2. En dan geef ik eerst het woord aan de Partij voor de Dieren. Wie mag ik het woord geven? Gaat uw gang, mijnheer Groenewege.

De heer Groenewege: Dank u wel, voorzitter. De Partij voor de Dieren heeft twee amendementen. De eerste gaat over vissen, het zelfstandig naamwoord, en over vissen, het werkwoord. De Hel- en Zuilespolder zal ingericht worden als kraamkamer voor vissen, het zelfstandig naamwoord, zo lezen we in het raadsvoorstel. En in de zin daarna staat dat er drie vissteigers worden aangelegd voor vissen, het werkwoord. Dat vindt de Partij voor de Dieren bizar. De hele raad vindt dat dieren niet mishandeld mogen worden. Dat ze gevrijwaard zouden moeten zijn van pijn en verwonding. Dat stond in de Dierenwelzijnsnota, die de hele raad unaniem heeft gesteund. Dat betekent dat deze gemeente niet kan toelaten dat er haken worden geslagen door de kaken van levende, voelende wezens, die in staat zijn om pijn en stress te ervaren, vissen. Zeker niet in een kraamkamer voor die levende, voelende wezens. Vandaar ons eerste amendement. Ons tweede amendement gaat over verstoring van de natuur. Verstoring klinkt vrij onschuldig, maar kan dodelijke gevolgen hebben. Stel het nieuwe getijdegebied is een succes en watervogels maken massaal hun nesten in het water. En daar gaat dan de ene na de andere kano langsvaren, want het college wil de nieuwe natuur openstellen voor kano's. Die vogels worden dan opgeschrikt, in een periode waarin ze al hun energie

10

nodig hebben, en zullen bij herhaling opvliegen. Dit kan hun energiereserves dusdanig uitputten dat zij of hun jongen dat niet overleven. De Partij voor de Dieren vindt dat we als gemeente rekening moeten houden met het belang van in vrijheid levende dieren. Vandaar ons amendement om niet voetstoots kano's door de natuur toe te staan, maar daar een aantal voorwaarden aan te verbinden. Dank u wel. De voorzitter: Dank u zeer. De heer Hartmeijer: Voorzitter, interruptie. De voorzitter: Dat betekent amendement 3 en 4 wordt nu ingediend door mijnheer Groenewege. Ik dank u zeer. En dan geef ik het woord voor de gedachtewisseling aan de VVD. Wie wil het woord namens u voeren. De heer Kuhlmann, gaat uw gang. De heer Kuhlmann: Dank u, voorzitter. Voordat ik inga op de amendementen, past een woord van dank richting ons commissielid Jeanine Lammens. Zij heeft zich de afgelopen jaren enorm ingezet op dit dossier en zal dit ook blijven doen, want wat ons betreft, is het laatste woord over de Hel- en Zuilespolder nog niet gezegd. We zien de enorme waarde die de Hel- en Zuilespolder nu heeft.

Een prachtige, groene, cultuurhistorische polder, waar vele Dordtenaren graag recreëren met zeldzame weidevogels, een kudde scharrelkoeien, bijzondere bloemen, de laatste schapenkudde van ons land, een oude boomgaard met historische fruitrassen en een bed and breakfast, waar je ook terecht kan voor een lekker hapje en een drankje. Wij vinden het dan ook een slecht plan om de dijken door te steken en dit gebied om water te zetten. Daarmee gaat niet alleen veel van het huidige landschap verloren, maar het betekent ook dat de stabiele grondlaag, waar helaas PFAS-verontreiniging in zit, ruw wordt verstoord, met als gevolg dat die PFAS-verontreiniging wordt verspreid in het milieu. Het hele plan heeft ook vergaande consequenties voor alle bewoners, ondernemers en andere belanghebbenden in dit gebied. Rijkswaterstaat moet dan ook over de brug komen met een ruimhartige planschadevergoeding. Het ziet ernaar uit dat Rijkswaterstaat de Dordtse lokale democratie wil passeren en haar plan wil doordrukken, door de gemeente Dordrecht te overrulen met een projectbesluit. Als dit daadwerkelijk gebeurt, dan moeten we niet verongelijkt in onze schulp kruipen. Wat betreft de Dordtse VVD moeten we, ongeacht welk besluit de minister ook neemt, ons blijven inzetten voor de best mogelijke uitkomst en in contact blijven met Rijkswaterstaat.

Zoals gezegd, het laatste woord is hierover wat ons betreft nog niet gezegd. Tot slot over de moties van de Partij voor de Dieren, die steunen we niet. In de plannen van Rijkswaterstaat worden de mogelijkheden voor Dordtenaren om te genieten en te recreëren in de Hel- en Zuilespolder al flink beperkt. De Partij voor de Dieren wil hier nog eens een flinke schep bovenop doen en het terrein nog minder aantrekkelijk maken voor onze inwoners. Daar zijn we als Dordtse VVD faliekant tegen. De voorzitter: Ik dank u zeer. Dan geef ik het woord aan GroenLinks. En geef ik het woord aan de heer Van der Meer. Gaat uw gang, mijnheer Van der Meer. De heer Van der Meer: Dank u wel, voorzitter. De kwaliteit van het Nederlandse oppervlaktewater is één van de slechtsten in Europa, zowel in biologisch als in chemisch opzicht. Terecht dat Rijkswaterstaat de urgente opdracht heeft om daar iets aan te doen.

11

Meer getijdenatuur kan daar op zichzelf, althans wat de biodiversiteit betreft, zeker een bijdrage aan leveren. En dat zal in deze regio moeten, want ergens anders kan het niet. We zijn echter niet overtuigd dat het huidige plan de beste oplossing is. In het gezamenlijke concept amendement zijn de redenen daarvoor en de oorzaken van die twijfel duidelijk weergegeven. Ook willen we met dat amendement uiting geven aan ons ongenoegen over de wijze waarop Rijkswaterstaat met vragen en al de aangedragen alternatieven is omgegaan. Het amendement van de Partij voor de Dieren over het niet gebruiken van steigers om te vissen, steunen we. Het hele plan is immers in belangrijke mate juist bedoeld om de visstand en de visdiversiteit op te krikken. Het amendement over kanovaren lijkt overbodig, als je bijdrage 2 leest. Daarin staat namelijk voor kleinschalige, recreatieve initiatieven kunnen eventueel kano-excursies met gids worden aangegeven. Maar in bijlage 3 staat een wat andere formulering. Het begaanbaar maken van de getijdenatuur per kano, eventueel alleen met gids als dat gevaarlijk is. Ik wil graag aan de wethouder vragen om dat verschil in formulering te duiden, zodat we kunnen beoordelen of de motie van de Partij voor de Dieren toegevoegde waarde heeft. Dank u wel. De heer Groenewege: Voorzitter. De voorzitter: Dank u zeer. Gaat uw gang, mijnheer Groenewege.

De heer Groenewege: Ons amendement over kanoën, voegt ook de voorwaarde toe dat dat kanoën de natuur niet verstoort. En dat staat nu niet in bijlage 2 of 3. Vindt GroenLinks dat geen goede voorwaarde om toe te voegen? De heer Van der Meer: Dat vinden wij een uitstekende voorwaarde, maar we horen toch graag eerst even de reactie van de wethouder. De voorzitter: Ik Dank u zeer. Dan ga ik naar Beter voor Dordt. De heer Katif, gaat uw gang. De heer Katif: Dank je wel, voorzitter. Beter voor Dordt pleit vandaag, net als de medeindieners van dit amendement, voor het behoud van ons waardevolle poldergebied, de Hel- en Zuilespolder. Dit gebied is niet zomaar een stuk land, dat zei de VVD aan het een begin van de woordvoering van mijnheer Kuhlman. Het is een plek waar Dordtenaren recreëren, een groene long voor weidevogels, bloemen, scharrelkoeien en een schaapskudde voor de Partij voor de Dieren. Het is een unieke polder, met een rijke cultuurhistorie. En die willen wij behouden. We hebben onze ernstige zorgen over de plannen van Rijkswaterstaat, om deze polder te veranderen in een zoetwatergetijdegebied. Een heel lang woord. Niet alleen is er onvoldoende rekening gehouden met de belangen van de gemeente en haar inwoners, maar het proces laat ook te wensen over. De gemeente is voor het blok gezet en alternatieven zijn niet serieus overwogen, voorzitter.

We benadrukken dat in onze eigen Biesbosch al in 1995 dijken zijn doorgestoken om als overloopgebied te kunnen dienen bij hoogwater. Ook de Hel- en Zuilespolder zijn bij dergelijke maatregelen betrokken. Echter, voorzitter, het gebruik van een overloopgebied is iets heel anders dan de plannen van Rijkswaterstaat nu. We moeten zorgvuldig onderscheiden wat de werkelijke situatie is en voorkomen dat we meegaan in onterechte claims en exclusiviteit of noodzaak. Beter voor Dordt, voorzitter, is mede-indiener van dit amendement, om duidelijk te maken dat wij niet

12

overtuigd zijn van de noodzaak van deze ingrijpende verordening. En wat betreft de beide amendementen wachten we even de antwoorden van de wethouder af en zullen we daarna nog even daarop reageren. Dank u wel. De voorzitter: Dank u zeer. Het woord is aan de VSP. Mevrouw Stolk, gaat uw gang. Mevrouw Stolk: Voorzitter, dank. We hebben een amendement met bijna alle partijen ingediend, gericht op de zienswijze en de gang van zaken met betrekking tot de Hel- en Zuilespolder. Een amendement dat vrijwel raadsbreed wordt ondersteund. Samen met onze gewaardeerde collega Kuhlmann van de VVD, heeft de VSP deze handschoen opgepakt om een stevig signaal af te geven aan Rijkswaterstaat. Dank ook aan alle partijen die hieraan hebben bijgedragen, want dit gaat ons allen aan, ongeacht partijpolitiek. Het gaat om het belang van onze inwoners en onze ondernemers in dit gebied. De Hel- en Zuilespolder worden door Rijkswaterstaat getorpedeerd tot getijdegebied. De VSP is het niet eens met het doorlopen proces en met de keuze om de Hel- en Zuilespolder onder water te zetten. De Hel- en Zuilespolder, het is al eerder genoemd, is een prachtige groene cultuurhistorische polder, waar vele Dordtenaren recreëren. Het gebied herbergt zeldzame vogels, scharrelkoeien en dat soort dingen. De oude boomgaard met historische fruitkassen biedt een blik op het agrarische verleden van onze regio.

Kortom, voorzitter, na vele commissies zijn wij er niet van overtuigd dat dit een goed plan is. De heer Stam heeft al diverse keren aangegeven dat Rijkswaterstaat in het geheim in 2016 en 2017 heeft rondgevaren in dit gebied, met mogelijk het idee om dit gebied over te nemen. De bedrijven die daar gevestigd zijn, zoals de boer en de bed and breakfast, hebben al die jaren gewoon geïnvesteerd in hun bedrijven. Mocht dit waar zijn, is dit des te schrijnender. De boer met zijn koeien heeft inmiddels al vier keer ruimte moeten maken voor de natuur, waaronder de Tongplaat, het Zuidplaatje, de Nieuwe Dordtse Biesbosch en nu de Merwelanden. Nogmaals, de VSP is tegen het vol laten lopen van de Hel- en Zuilespolder. Daarbij komt nog ook het feit dat er PFAS in het water aanwezig is. Rijkswaterstaat overrulet de gemeenteraad van Dordrecht en het college, waardoor wij met onze rug tegen de muur staan, Het vertrouwen in de politiek staat al op een laag pitje. Laten wij in Dordrecht dan wel laten zien dat we opkomen voor de belangen van onze inwoners. Als het dan toch doorgaat, moeten de ondernemers zeer ruimhartig gecompenseerd worden. Het is cruciaal dat we ervoor zorgen dat de gevolgen van dit besluit niet alleen worden gedragen door hen die al zo zwaar getroffen zijn. Laten we ons inzetten voor een rechtvaardige oplossing en onze verantwoordelijkheden serieus nemen.

De VSP zal, zoals ze ook in de commissie aangegeven heeft, een brief aan de minister en de Europese Commissie schrijven over het doorlopen proces en de locatie die is gekozen. Het laatste woord is er inderdaad, de Kuhlmann, nog niet over gezegd. De heer Groenewege: Voorzitter. De voorzitter: De heer Groenewege. De heer Groenewege: Ik ben benieuwd wat de VSP ervan vindt dat de waterkwaliteit in Nederland het slechtste is van heel Europa? En als wij hier in Dordrecht geen maatregelen nemen om die waterkwaliteit te verbeteren, waar die maatregelen dan wel genomen moeten worden, volgens mevrouw Stolk?

13

De voorzitter: Mevrouw Stolk. Mevrouw Stolk: Voorzitter, er zijn volgens mij in Nederland genoeg plekken die we als getijde kunnen omtoveren. Dat als eerste. En wij vinden de keuze... Ze hebben ons er nog niet van kunnen overtuigen waarom die keuze op de Hel- en Zuilespolder is gevallen, zeker met de PFAS die erin zit. Ook daar hebben we niet ons van kunnen laten overtuigen. En ten tweede, dat was uw eerste vraag, volgens mij, dat de waterkwaliteit in Nederland slecht is. Ik wilde me maar even beperken tot Dordrecht, want dat is het enige waar wij grip op hebben. De voorzitter: Dank. Ik geef het woord aan de vertegenwoordiger van de ChristenUnie/SGP. Wie mag ik het woord geven? De heer De Feijter, gaat uw gang. De heer De Feijter: Dank u wel, voorzitter. Ik zal het kort houden, aangezien we in de commissievergadering hier ook al uitgebreid over hebben gesproken. Ook de ChristenUnie/SGP is niet overtuigd dat dit het juiste plan is voor dit gebied. Wij denken dat er een uniek gebied in Dordrecht hiermee verloren gaat. En ik heb al eerder gezegd, wij als gemeente hebben echt weleens hand in eigen boezem te steken, waar het de participatie betreft. Maar ik denk dat wij in staat zijn om een hele cursus op te zetten voor Rijkswaterstaat, want die hebben hier toch zeker wel wat steken laten vallen. Er zijn ons inziens andere gebieden die onvoldoende onderzocht zijn.

En daar had een getijdenatuur waarschijnlijk een stuk beter gepast. En met betrekking tot de amendementen van de Partij voor de Dieren. Als dit het gebied wordt, dan zullen natuur en recreatie hand in hand ook moeten gaan. Wij vinden dat dit niet het moment is om het over de invulling van recreatie te hebben. We willen nu voornamelijk gewoon een punt maken richting Rijkswaterstaat, dat we deze gang van zaken niet waarderen. En dat is een understatement. De voorzitter: Wie mag ik namens het CDA het woord geven? De heer Klerk, gaat uw gang. De heer Klerk: Dank u wel, voorzitter. Dordrecht en de gestolen Hel- en Zuilespolder, het zou de titel kunnen zijn van een spannend boek. Een boek over hoe Rijkswaterstaat een stuk land wil hebben om aan Europese afspraken te voldoen. En daarbij, via een projectbesluit, een polder kiest die eigendom is van de gemeente Dordrecht, omdat andere partijen, zoals Staatsbosbeheer, hun huid duurder verkopen. Helaas berust dit boek op non-fictie. Een wethouder met de rug tegen de muur, een gemeenteraad buitenspel en ondernemers die de dupe zijn. Het is een proces dat het CDA bijzonder betreurt. En vandaar dat het CDA het idee van mevrouw Stolk omarmde tot een zo breed mogelijk gedragen amendement, dat zojuist door de heer Kuhlmann heel goed is toegelicht.

Als de raad hierover al had moeten stemmen, over het getijdenatuur op de locatie van de Hel- en Zuilespolder, zouden wij daartegen zijn. Dat mag geen verrassing zijn. En de amendementen van de Partij voor de Dieren zal het CDA ook niet steunen. Dank u wel. De voorzitter: Ik dank u zeer. Geef ik het woord aan mevrouw Schnabel, namens de Partij van de Arbeid.

14

Mevrouw Schnabel: Dank u wel. Excuus. Hetgeen dat over het amendement is gezegd, wij zijn mede-indiener en we kunnen ons vinden in de sprekers die hier voorafgaand over gesproken hebben, specifiek ook bij wat ChristenUnie/SGP aangaf. En dan aangaande de twee moties. We wachten nog heel even de reactie af van de wethouder wanneer het over vissen gaat. En wij zijn in de veronderstelling eigenlijk dat als het over kanoën gaat, dat je eigenlijk op dit moment al niet kan kanoën in de gebieden waar vogels broeden. Daar wachten we ook nog eventjes de reactie van de wethouder af. De voorzitter: Dank u wel. Het zijn amendementen die ingediend zijn. Want ik heb al eerder gehoord dat de heel Kuhlmann sprak, ik denk, een omissie over motie, maar het gaat om de amendementen. Maar dat ter aanvulling. Het woord is aan een Partij voor de Dieren. Wie mag ik het woord geven? De heer Groenewege, gaat uw gang. De heer Groenewege: Dank u wel, voorzitter. Had Rijkswaterstaat het maar wat slimmer aangepakt. Hadden ze maar beter laten zien hoe rijk de natuur is in een zoetwatergetijdegebied. Hadden ze maar beter laten zien wat er gebeurt met de vervuilde bodem, als het gebied doorspoelt. En met het getij in de rest van de Sliedrechtse Biesbosch. Hadden ze ons maar beter geïnformeerd, misschien zelfs geïnspireerd.

Had Rijkswaterstaat het belang van draagvlak voor deze maatregelen voor de natuur op waarde geschat, dan hadden we hier misschien niet nu deze discussie gehad. Maar dat deel van het proces heeft Rijkswaterstaat slecht aangepakt en slecht ingeschat. Op dat punt zijn we het eens met het amendement van de VVD en de vele medeindiener. Maar er is één zin die er met name voor zorgt dat we als Partij voor de Dieren dit amendement niet kunnen steunen. En dat is de zin over dat het geen goed plan is om van de Hel- en Zuilespolder een zoetwatergetijdegebied te maken. Want daar zijn wij als Partij voor de Dieren wel van overtuigd. Zoetwatergetijdenatuur kan maar op een paar plekken ter wereld. En wij hebben in Dordrecht het voorrecht dat het hier kan. Polders, weidelandschap, zoals de Hel- en Zuilespolder nu is, dat kan op heel veel plekken. Alleen al in Nederland in heel Zeeland, in Zuid-Holland, Noord-Holland, Utrecht, Friesland. Ik kan nog wel even doorgaan. Overal zijn kansen voor extensief beheerd polderlandschap, met koeien en schapen. De voorzitter: De heer Van der Meer, GroenLinks. De heer Van der Meer: Ik heb een vraag aan de heer Groenewege. Hij stelt dat hij het eens is met de kritiek op het proces.

Een deel van die kritiek is dat er geen goede informatie is, bijvoorbeeld over de chemische verontreiniging, bijvoorbeeld over de getijdewerking, dat dat niet goed uitgediscussieerd is. Toch is hij overtuigd van het feit dat het een goed resultaat is. De voorzitter: Kunt u tot een vraagstelling komen? De heer Van der Meer: En de vraag is, of dat niet met elkaar in strijd is en of dit een opvatting is die los staat van de informatie die we ter beschikking hebben? De voorzitter: Mijnheer Groenewege.

15

De heer Groenewege: Voorzitter, die staat er niet los van. Je kan nooit als politiek besluiten nemen op basis van volledige of perfecte kennis. En het punt waarop je vindt, nu hebben we voldoende kennis om een besluit te nemen, dat hangt af van je partij. En wij zien ook een urgente opgave en de urgentie van het probleem om de waterkwaliteit te verbeteren. We hebben ook de stukken gelezen die gaan over wat er gebeurt met de PFAS in de grond, hoezeer het PFAS-niveau in het water zal stijgen, wat er gebeurt met het getij. Het is allemaal wel onderzocht, maar niet in de mate die deze raad tevreden stelt. Maar voor ons voldoende om te rechtvaardigen dat hier zoetwatergetijdenatuur komt. De heer Van der Meer: Voorzitter, mag ik nog een kleine vervolgvraag stellen? De voorzitter: Vervolgvraag. De heer Van der Meer: Er is niet genoeg informatie, zegt de heer Groenewege. Maar is hij het met me eens dat we hebben allerlei rapporten en allerlei meningen gezien. Daar zit veel tegenstrijdigheid in. Waar baseert hij op dat het met de chemische kwaliteit wel goed komt? De voorzitter: Mijnheer Groenewege. De heer Van der Meer: Waar baseert hij op dat de impact daarvan voor het biologisch en het ecologisch systeem te verwaarlozen is? De voorzitter: Mijnheer Groenewege. De heer Groenewege: Voorzitter, wij zien die tegenstrijdigheid niet zo.

Wij zien in, door specialistische bureaus opgestelde rapporten over de effecten van deze maatregelen, geen tegenstrijdigheden. Wel zijn er natuurlijk wat inwonersbrieven binnengekomen met andere opvattingen. Maar uiteindelijk moeten we toch uitgaan van de best beschikbare kennis. En de best beschikbare kennis, is de kennis op basis van modellen in die rapporten. Daar moeten we het mee doen. De voorzitter: Gaat u verder. De heer Groenewege: Dank u wel. Ik was aan het zeggen dat alleen hier in Dordrecht de kans ligt voor zoetwatergetijdenatuur. En de Partij voor de Dieren is bang dat onze raad onvoldoende beseft hoe bijzonder Dordrecht eigenlijk is. Zeventig centimeter getij van zoetwater. Zelfs in de Brabantse Biesbosch komen ze daar bij lange na niet aan. De dynamiek van het getij is wat ons landschap bijzonder maakt en waar de kansen voor bijzondere natuur liggen. Daarom staat de Partij voor de Dieren achter het plan om de Hel- en Zuilespolder in te richten als zoetwatergetijdegebied en kunnen wij niet instemmen met het amendement van de VVD en hun mede-indieners. Dank u wel. De heer Kuhlmann: Voorzitter. De heer Katif: Voorzitter. De voorzitter: De heer Kuhlmann, VVD.

16

De heer Kuhlmann: Dank u, voorzitter. Dat wil de heer Groenewege niet kwalijk nemen, maar als vertegenwoordiger van een echte volkspartij weet ik dat vissen is volkssport nummer 1. En ik vraag me daarom af of de Partij voor de Dieren zich wel realiseert dat met hun voorstel om geen steigers aan te leggen, dat dat betekent dat dan de gezonde sporters gewoon vanaf de kant een hengel in het water werpen, maar dat dan juist de mindervalide vissers getroffen worden en dat zij buitenspel worden gezet. Is dat wat de Partij voor de Dieren beoogt met haar amendement? De heer Groenewege: Voorzitter, allereerst vinden wij sporten activiteiten waarbij de tegenstander meedoet en daar ook zin in heeft. En bij vissen is dat helaas niet het geval, want die krijgt een haak door zijn kaak waar hij niet om gevraagd heeft. Daarbij roept ons amendement ook op om het visrecht in de Hel- en Zuilespolder niet te verhuren. Dat betekent dat er niemand zal vissen. De voorzitter: Gaat u verder, mijnheer Groenewege. De heer Groenewege: Ik was klaar. De heer Katif: Voorzitter, een kleine interruptie.

Mijnheer Groenewege, bent u op de hoogte dat, u zei net even dat het zetten van de Hel- en Zuilespolder een uniek iets is? Als we kijken naar de omgeving rondom ons, en dan praten we over de Ridderkerkse Griend en Crezéepolder in Hendrik-Ido-Ambacht en de Sophiapolder in Zwijndrecht, totaal 138 hectare die onder water is geweest wel uniek is. Bent u op de hoogte ervan? De voorzitter: Mijnheer Groenewege. De heer Groenewege: Ik begrijp dat Beter voor Dordt mijn topografische kennis aan het toetsen is. Ik ben op de hoogte van het bestaan van meer zoetwatergetijdegebieden in onze omgeving. Dat klopt. Maar alsnog, de afweging die nu voorligt, gaat over de Hel- en Zuilespolder. En hoe kan de Hel- en Zuilespolder zoveel mogelijk waarde bieden aan de natuur en aan recreatiekansen voor ons als Dordrecht? Voor de natuur heb ik al toegelicht. Wij denken dat als zoetwatergetijdenatuur de Hel- en Zuilespolder meer waarde biedt voor de natuur. Maar ook als recreatiegebied denken wij dat de Hel- en Zuilespolder meer kansen biedt als zoutwatergetijdegebied. Want dat is wat Dordrecht uniek maakt. Dat is ons selling point. Dat is waarvoor mensen vanuit heel Nederland en nog veel verder hiernaartoe komen, om daarvan te genieten. De heer Katif: Maar voorzitter, ik wilde... De voorzitter: Korte vraag. De heer Katif: Heel kort. De voorzitter: Korte interruptie.

De heer Katif: Zo uniek is namelijk het ook weer niet. De voorzitter: Dat is natuurlijk geen vraag, maar u heeft hem gesteld. Dan geef ik de heer Hartmeijer, SP...

17

De heer Hartmeijer: Dank, voorzitter. Toch wel eventjes een kleine vraag over het amendement over de kano's. Moet ik dit opvatten als min of meer een technisch amendement om de rol van de gids te verduidelijken? Want zo had ik hem wel gelezen hoor, maar dat wilde ik even scherp hebben. De heer Groenewege: Deels. Het klopt dat dat nu niet duidelijk is. In de twee bijlagen staan er verschillende beschrijvingen over wat de rol is van een gids bij kanotochten door het gebied. Het is fijn als dat in ieder geval duidelijk wordt. Maar dit amendement voegt ook de voorwaarde toe dat het kanoën de natuur niet verstoort. En dat is een nieuw en niet technisch element. De voorzitter: Gaat uw gang. De heer Gündogdu: Voorzitter, dank je wel. Ter verduidelijking, aan de Partij voor de Dieren. Op zich kan ik in zekere zin wel meegaan met uw amendement rondom kanoën. Maar wat zouden jullie ervan denken om de link wat u maakt tussen kanoën en broedplaatsen, dat u bijvoorbeeld kanoën uitsluit in de maanden dat er broedseizoen is? De voorzitter: Mijnheer Groenewege. De heer Groenewege: Voorzitter, er zijn meerdere momenten waarop vogels en andere dieren al hun energie nodig hebben. En het broedseizoen is maar één van die momenten.

Maar denk bijvoorbeeld ook aan de winter, wanneer dieren weinig energiereserves hebben en echt niet iedere vijf minuten kunnen opvliegen voor een passerende kano, zonder daardoor door uitputting te sterven. En dat zouden wij in zo'n bijzonder natuurgebied als wij hier in onze achtertuin hebben enorm zonde vinden. De voorzitter: Ik denk dat ik nu het woord mag geven aan mevrouw Koene, voor Gewoon Dordt. Gaat uw gang, mevrouw Koene. Mevrouw Koene: Meestal zit er nog één tussen, maar die is er nog... Voorzitter, er is hier heel wat over gewisseld, niet alleen in de commissies natuurlijk, maar ook via de app zijn er nogal een hoop activiteiten geweest. En eigenlijk hebben wij zoiets van, laten we dat amendement maar mede indienen en laten we het maar steunen, want dat is tenminste nog een klein beetje een signaal wat je dan collectief kan afgeven. Toch is het niet alleen Rijkswaterstaat waar wij verontwaardigd over zijn, want Rijkswaterstaat moet ook weer wat van iemand anders. Die moet weer wat van Europa. Het is een soort kettingreactie van elkaar in een wurggreep houden. Dat vinden wij heel erg jammer.

En we vinden het ook jammer dat als we dan gaan kijken, en dat is niks onaardigs richting de wethouder, maar als je met je rug tegen de muur wordt gezet, dan is het misschien ook wel eens een keer een idee om in een veel eerdere fase van dit verhaal te gaan zorgen dat je je er op een andere manier tegen gaat keren. Ik bedoel, er zijn nog steeds gesprekken met Rijkswaterstaat. En die mensen die voor Rijkswaterstaat werken, die doen ook maar gewoon wat ze wordt opgedragen. Volgens mij hadden we gewoon ook samen een vuist kunnen maken tegen de Europese eisen die er gesteld zijn. En dat mis ik eigenlijk vanuit ons college in dit verhaal. En dat vinden wij erg jammer. Maar dat is gezegd. En laten we kijken wat we er verder nu nog uit kunnen halen. Dank u wel.

18

De voorzitter: Dank u zeer, mevrouw Koene. Het woord is aan de heer Gündogdu, Op Ons Eiland. Gaat uw gang. De heer Gündogdu: Dank e wel, voorzitter. Ik hou het ook inderdaad kort. Op Ons Eiland is van mening dat de Hel- en Zuilespolder zal veranderen, hoe dan ook, de biodiversiteit zal straks veranderen en de invulling van de recreatie ook. Maar in de bandbreedte kunnen we, als we dit de afgelopen maanden hebben meegekregen, weinig veranderen, in die zin dat de Rijkswaterstaat zal hoogstwaarschijnlijk het projectplan in grote lijnen uitvoeren. En daarmee staan wij als raad aan de zijlijn. En voorzitter, daar knelt het bij ons enorm. De voorzitter: Dank u zeer. De heer Gündogdu: Nog een laatste zin, voorzitter. Misschien wel een uitsmijter. En deze manier van werken, voelt bij ons als een stukje ondermijning van de democratische legitimatie van de gemeenteraad. En dat willen we uitdrukkelijk meegegeven hebben. Dank je wel. De voorzitter: Dat is een mooie slotzin. Mijnheer Hartmeijer, SP. De heer Hartmeijer: Dank, voorzitter. Het gezamenlijk amendement spreekt eigenlijk voor zich. De heer Kuhlmann heeft dat eigenlijk al goed verwoord. Onder druk van de EU moet Rijkswaterstaat handelen. Mevrouw Koene gaf ook dat punt aan. En ook als wij als gemeente van mening zijn dat de waarde van het gebied, zoals het nu is, hoog is en onwelwillend staan tegenover deze plannen.

Rijkswaterstaat is een machtige speler binnen de Nederlandse overheid. Dat zal iedereen nog wel gaan merken bij een ander project. Dit signaal is het enige wat ons nog rest. Dan over de kano's. Dat heeft de heer Groenewege prima toegelicht. Dat lijkt me een goede toevoeging. En over het sportvissen ook. Ik denk inderdaad ook niet dat we dit gebied tot sportvisgebied moeten uitroepen. En het lijkt me prima om Rijkswaterstaat op te roepen om daarvan af te zien. Ik weet alleen niet zo goed wat de baby's uit de jaren 80 kwamen doen in dit amendement, maar voor de rest een prima voorstel. Dank u. De voorzitter: Dank u zeer. Dan geef ik het woord aan mevrouw Pichel, gaat uw gang. Forum voor Democratie. Mevrouw Pichel: Dank u, voorzitter. Zoals u allen kunt zien, staat er geen naam en handtekening van FvD onder dit amendement. Het amendement roept op om naast te vele voorwaarden en eisen die het college wil indienen bij Rijkswaterstaat het ongenoegen kenbaar te maken over de plannen en de wijze waarop het proces is verlopen. Terecht punt. En deze formulering kan ook onze steun krijgen. En wat ik bij dit onderwerp heel graag wil aangeven, is dat we door alle aandacht aan de flora en fauna die olifant in de kamer niet benoemen. Ik heb hem nu wel eigenlijk anderhalf keer gehoord, onder andere van mevrouw Koene.

Want uitgesproken wordt dat Rijkswaterstaat haar plan wil doordrukken en de gemeente wil overrulen. Het gevaar dat de macht aan de top in Europa ligt en dat beleid naar beneden wordt gedrukt en een lokale overheid die weinig meer te zeggen heeft, dat zijn zorgen die wij met onze partij al een hele tijd uitspreken. Vaak worden wij dan beschuldigd van ondermijnen van de democratische rechtsstaat, maar dat is natuurlijk niet het geval. En net als wat we hier

19

zien gebeuren, kun je een bepaald beleid simpelweg niet onderdrukken, omdat een paar mensen van bovenaf hebben verzonnen dat hier op lokaal niveau op ons eigen grondgebied iets moet gebeuren wat op papier is uitgedacht. En daar wordt nu raadsbreed tegenin gegaan. Ik snap dat en ik voel dat mee. Mevrouw Stolk: Voorzitter. De voorzitter: Mevrouw Stolk, gaat uw gang.

Mevrouw Stolk: Ik heb een vraag aan mevrouw Pichel. We hebben in de commissie aangegeven dat we een brief aan de minister gaan sturen en een brief aan de Europese Commissie. Daarbij hebben we de oproep gedaan aan alle fracties in de raad om daaraan mee te doen. Vinden wij u dan aan onze zijde? De voorzitter: Mevrouw Pichel. Mevrouw Pichel: Honderd procent. De voorzitter: Gaat u verder, mevrouw. Mevrouw Pichel: Dank u. En wellicht geeft mijn volgend stukje ook nog wel een antwoord op de vraag van mevrouw Stolk. Wij tekenen bewust niet mee, omdat we zien dat het probleem op een ander punt in tijd is begonnen. Er is voor gewaarschuwd. Werden daar ook niet altijd in gesteund, maar daar kan hier verder niemand wat aan doen, behalve nog strijden met alles wat je hebt op dit moment. En daarom zullen wij ook meestemmen met dit amendement. En verdere plannen, zoals mevrouw Stolk het over heeft, ook wel verder steunen. Dan de twee amendementen van Partij voor de Dieren. Daar zien wij ook niet zo heel veel in. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u zeer. Dan het woord aan de Fractie van Waardhuizen. De heer Stam, gaat uw gang. De heer Stam: Dank u wel, voorzitter. De rode draad, evenals bij het vorige onderwerp, is eigenlijk van, wij zijn er als gemeenteraad niet van. En in dit geval het college ook niet. En hebben we beiden het nakijken.

Wij zijn dan ook mede-indiener van het amendement. En we sluiten ons aan bij de woordvoeringen van de VSP. En enige toevoeging die van onze zijde er nog is, is dat het meer dan beschamend is van Rijkswaterstaat dat zij medio 2016, ‘17 al rondjes hebben gevaren met medewerkers van verschillende organisaties in de Biesbosch om dit voor te bereiden. En op het moment dat Rijkswaterstaat afspraken maakt met organisaties en het proces volgt en ondernemers willens en wetens hebben laten investeren in dit gebied, dan is dit wat ons betreft in feite zo goed als bijna onmenselijk. En blijkbaar zo geheim dat er ook in onze organisatie niets van is terug te vinden. Maar in de woorden van de kapiteins van de boot, medewerkers van Staatsbosbeheer die voorstander zijn van het plan van Rijkswaterstaat, die hebben rond gevaren met deelnemers van verschillende organisaties, hebben wij inmiddels meer vertrouwen dan in de oprechtheid van Rijkswaterstaat. Wij hebben geen enkel probleem hoe de wethouder erin zit. Het is geen

20

verwijt aan de wethouder. Zij wordt er ook mee geconfronteerd. En we moeten het ermee doen. Dat was hij. De voorzitter: Dank u zeer, mijnheer Stam. Dan ga ik naar de Fractie van Leeuwen. Mijnheer Van Leeuwen, gaat uw gang. De heer Van Leeuwen: Dank u wel, voorzitter. Voorzitter, als ik zo de stukken lees, dan zie ik dat de gemeente enorm onder druk gezet is. De gemeente is er op een veel te laat moment in betrokken en wordt dan geconfronteerd met dwingelandij vanuit Rijkswaterstaat en de provincie. Als lid van de gemeenteraad in Dordrecht voel ik me als het ware gechanteerd. We onteigenen je grond, tenzij je volledig meewerkt, enzovoort. Zo ga je niet met elkaar om in een democratie. En op die manier tast je het vertrouwen aan in de instituties. En dat moeten we niet hebben in Nederland. Alleen al om die reden, het te haastig gelopen proces, de dwingelandij ben ik tegen het voorstel. Ik weet niet of het wat gaat uitmaken, maar ik vind dat lokale politici juist bij dit soort punten van zich moeten laten horen. Gelukkig is er een amendement dat een aantal punten aanscherpt en dat mijn partij ook mede ingediend heeft. En dan over de twee andere amendementen van de Partij voor de Dieren. Op zich zitten er positieve punten in, maar ik wacht eerst de reactie van de wethouder af. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u zeer. Dan ga ik naar de Fractie van der Spoel.

Gaat uw gang, mijnheer Van der Spoel. De heer Van der Spoel: Dank u wel, voorzitter. Ik heb mijn mening hierover al gezegd bij de commissievergadering. Ik richt mij nu alleen de amendementen van de Partij voor de Dieren. Alleen kanoën als het de natuur niet verstoort. Feitelijk gezien verstoor je met kanoën altijd de natuur. Maakt niet uit waar je kanoot. En ik zou het juist heel goed vinden als daar gekanood kan worden. Die gaan we niet steunen. Sterker nog, ik vind ook eigenlijk wel een beetje geneuzel in de marge, wat betreft het kanoën. En, even kijken, het amendement van de vissen, dat was het. Ik vind de voorwaarde, aan te leggen steigers gericht zijn op educatie vanuit het Biesboschcentrum, expliciet niet op hengelen, ook weer geneuzel in de marge. Desondanks ga ik hem wel steunen, want ik vind de volgende voorwaarde wel belangrijk. Want we hebben het inderdaad over een kraamkamer voor vissen. Dan kunnen we daar beter niet gaan vissen. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u zeer. Helder en zeer duidelijk. Het woord is aan de wethouder. Wethouder De Jonge. Mevrouw De Jonge: Dank u wel, voorzitter. Raad, na jaren van commissies, bijeenkomsten en overleggen zijn we nu op het punt gekomen dat Rijkswaterstaat heeft aangekondigd gebruik te gaan maken van een projectbesluit, omdat zij anders de einddatum van haar eigen project in gevaar ziet komen.

Zij wil daadwerkelijk de KRWrichtlijn in onze Hel- en Zuilespolder gaan realiseren. En om hier voor gestel te staan, heeft het college voorbereiding gedaan en hebben wij u gevraagd in de commissie om mee te denken over de onderwerpen die in de zienswijze moeten gaan komen. Het zijn er meer dan honderd die de verwoording zijn van alles wat namens het college is besproken, tijdens de vele bijeenkomsten met Rijkswaterstaat. En waar we vandaag aan u vragen van, kunt u daarmee het college steunen, dat we deze gaan opnemen in een

21

zienswijze die we gaan indienen? En dan ga ik over naar de amendementen. Het amendement A2, dat inderdaad heel erg gaat over het proces. In de commissie van vorige week hebben we volgens mij heel constructief met elkaar besproken hoe uw raad het heeft ervaren en hoe u daar inzit. En daarom begrijpt het college ook dat dit amendement vandaag voorligt. En omdat een plek te gaan geven in de zienswijze die we gaan indienen. En dat zullen we ook zeker steunen en overnemen. En ook zeker de oproep die wij hierin lezen, is om tot volledige compensatie te komen van getroffen ondernemers, dat nemen wij ter harte. We zijn er ook al mee bezig. Maar ook dit is weer een steun, niet alleen naar het college, maar ik denk ook zeker naar de ondernemers die getroffen worden in dit gebied. Het amendement over de steiger. In het gebied waar die KRW gaat landen, hebben wij voor het Biesboschcentrum gevraagd of er steigers kunnen komen langs het struinpad. En dat deze bestemd zijn voor educatiedoelen. Rijkswaterstaat kon daar ook in meegaan, omdat zij zagen dat we nu al vanuit het Biesboschcentrum educatie wandelroutes hadden en zij wel begrepen dat daar compensatie met de steigers voor in de plek zou kunnen komen. Rijkswaterstaat heeft ons ook laten weten dat in het gebied waar de KRW van toepassing is, dat daar geen visrecht zal worden uitgegeven.

En daarmee onderschrijft eigenlijk dit amendement over het vissen zowel de voorwaarde die de gemeente heeft gesteld over steigers met educatiedoelen als de insteek die Rijkswaterstaat wil gaan hanteren. Daarbij merk ik wel op dat andere stakeholders, namelijk mensen uit de visserij, hebben gevraagd of bij het verdwijnen van steigers die er nu zijn, de mogelijkheden die er nu zijn om te vissen, of die wel elders gecompenseerd kunnen worden. En daar komt de passage over de vissteigers vandaan, dat Rijkswaterstaat wil gaan kijken waar er buiten het KRW-gebied toch vissteigers gerealiseerd kunnen gaan worden. Wij gaan dit uiteraard goed volgen van waar ze nu gepland worden. Wat betekent het daar, op wiens grondgebied is dat en hoe we daarmee om moeten gaan? In die zin zijn wij het helemaal eens dat de educatiesteigers niet voor vissen gebruikt moeten worden. Die moeten voor ons Biesboschcentrum beschikbaar zijn. En Rijkswaterstaat heeft zelf aangegeven geen visrecht in dit gebied te willen uitgeven. Dan het laatste amendement, het kanoën. De heer Klerk: Voorzitter. De voorzitter: Gaat uw gang, mijnheer Klerk. De heer Klerk: Dank u wel. Ik begrijp met de opmerking van de steigers dat het wel de insteek is dat de vissteigers die dan verdwijnen wel daadwerkelijk ergens anders terug gaan komen? De voorzitter: Wethouder.