2.1 2024.06.18 Notulen Gemeenteraad Dordrecht - concept.pdf

Een principe is iets anders dan een regel. Een principe functioneert als een universele wet. Een principe is een waarheid. Een wet die je kunt toepassen in een beslisproces. Een ander belangrijk principe daarbij is dat je kunt waarnemen zonder oordelen. Puur zien wat er voor je ligt, zonder het te bestempelen als goed of fout. Maar juist de vraag stellen of de keuze die voorligt resoneert met het resultaat wat je uiteindelijk zou willen bereiken. En als het antwoord op die vraag ja is, dan is dat de keuze die u het snelst bij het gewenste resultaat brengt. En als het antwoord op die vraag nee is, dan brengt deze keuze u niet bij het gewenste resultaat, hoe voor de hand liggend die keuze soms ook lijkt. En geld doet rare dingen met de mens. Er is een sterke afhankelijkheid. En de aanof afwezigheid van geld levert allerlei emoties op en het duwt ons van de ene in de andere emotie. Denk hierbij aan angst, boosheid, twijfel, schuld, liefde, haat, afgunst en noem maar op. En wanneer we ons bevinden in tenminste één van deze emoties, dan ligt het fundament van de keuze in deze emoties. En dan is dat wat de keuze creëert. De fundamentele wetten van het universum, waar we allemaal mee te maken hebben. En weet ik waar ik over praat? Ik denk het wel. Sommige mensen kijken naar mij en die denken dat ik uit een welvarend nest kom, goede opleiding, goede posities in de arbeidsmarkt.

Sommige mensen hebben alles mee. Niet per se. Ik kom uit een gezin wat geïmmigreerd is. En mijn vader heeft een oorlog meegemaakt. En op een gegeven moment kwam er ook nog een scheiding. Misschien dat ChristenUnie/SGP daar nog wat op heeft. En dat leidt tot een gebroken gezin, met een moeder die de eindjes aan elkaar moest knopen. Ik weet wat het is om niks te hebben. Ik weet wat het is om van school te komen en geen snack te hebben. Ik weet wat het is om afdankertjes te dragen of tweedehandskleding of zelfgemaakte kleding te dragen. En als dat is wat je kent, dan zoek je naar manieren om het anders te doen. En dan is er altijd nog de uitdaging om de rechtvaardige weg te kiezen of het minder rechtvaardige pad. Mijn uitdaging zat gelukkig niet in de criminaliteit, maar wel in het kiezen van een ander pad. En hoe kom je terecht waar je terecht wil komen? Dat begint met het weten dat er veel meer mogelijk is dan dat je werkelijk denkt. En dat iedereen wat anders kan kiezen. Iedereen. We hebben alleen nooit het gereedschap gekregen om dat toe te passen, om het echt te veranderen. En het begint met empowerment. Kennis, wijsheden, inzichten, vertrouwen

83

geven en te weten dat de kracht in je zit. En je kunt niet een power house zijn enerzijds en tegelijkertijd een slachtoffer. Je kunt niet een creator van je leven zijn en tegelijkertijd afhankelijk zijn van een ander. Hier komen weer die universele principes om de hoek kijken. Net zo zeker als warme lucht stijgt, kun je je ware pad niet creëren vanuit een leugen. Wat kunnen we vandaag kiezen voor een mooiere toekomst? Kiezen we ervoor om te geloven dat er een gebrek is aan geld, want dat is namelijk niet waar. Het stroomt misschien niet waar we willen dat het stroomt, maar geld is er wel. Wat is er nog meer mogelijk wat we nog niet hebben bedacht? En op welke bron mogen we vertrouwen waardoor de wereld weer bloeit en rijkdom en welvaart een andere betekenis heeft dan geld? Voorzitter, ik sluit mijn betoog met een oproep aan de raad, het college en alle Dordtenaren. Wat kun je vandaag kiezen wat je nog nooit eerder hebt gekozen? En hoe kan die keuze nog beter uitpakken dan je ooit had kunnen bedenken? Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Ik zie geen interrupties of vragen. Dan gaan we door naar de Fractie van Waardhuizen. De heer Stam, gaat uw gang. De heer Stam: Dank u wel, voorzitter. Je zou bijna denken, wat kun je hier nog aan toevoegen? Dan kom ik toch als een doorsnee nuchtere Dordtenaar met een nuchter verhaal.

Ik was vanmiddag even van slag, omdat ik op basis van woordvoeringen dacht dat we al met de Huisvestingsverordening bezig waren, maar gelukkig zitten we nog bij de Perspectiefnota. Voorzitter, een bijzondere situatie deze Perspectiefnota. Kijkend naar de toekomst, en zeker de komende jaren, dan is er wel een perspectief, maar zeker geen positief perspectief. Zoals aangegeven in het raadsvoorstel en ik citeer: “Er zijn beperkt maatregelen nodig om de begroting voor volgend jaar sluitend te krijgen. Waar wij vorig jaar nog enige ruimte hadden om gewenste ontwikkelingen een plaats te geven in de Perspectiefnota, is die ruimte er nu niet meer.” Dat zijn geen prettige constateringen. Als gemeenteraad zijn wij, naar de mening van Fractie van Waardhuizen, het verplicht aan onze stad en onze inwoners om deze uitgangspositie dan maar ter harte te nemen om toekomstige problemen niet nog groter en moeilijker te maken. En als we het goed begrepen hebben, komt er in 2028 nog een tweede bezuinigingsgolf, omdat alle voorzieningen nog herijkt moeten worden. Wij nemen de boodschap ter harte, maar wel met tegenzin en enigszins gefrustreerd. Er zijn nog veel zaken op te pakken in onze stad om te verbeteren. En die kosten geld. Maar we moeten nu onze plannen voorlopig maar even in de koelkast zetten.

Graag hadden we toch extra middelen gehad met betrekking tot verbetering van de leefbaarheid, aanpak in de wijken, op fysiek en maatschappelijk gebied, het afval- en ongedierteprobleem blijft hardnekkig en vraagt om meer inzet. Het onkruid groeit harder dan onze financiële positie. Dat is wel duidelijk. En veel maatschappelijke instellingen kunnen amper het hoofd boven water houden. En voorzitter, het tegenstrijdige is wel dat we op basis van onze reservepositie een gezonde gemeente zijn. Dat is verdomd lastig aan de buitenwereld uit te leggen. Een volle bankrekening, maar problemen om de begroting sluitend te krijgen. Daarbij ook nog eens jaarlijks forse overschotten op de jaarrekeningen, maar moeite om de begroting sluitend te krijgen. Dan vraag je je af, waar is het misgegaan? Natuurlijk is het gemakkelijk om de vinger richting het Rijk te wijzen. Maar ook binnen de gemeente lijkt het toch allemaal niet optimaal te gaan. In de Auditcommissie wordt gesproken over het fundament en de basis op orde brengen. Het fundament, wat betekent dat dan?

84

Wanneer is het fundament dan verbrokkelt? De afgelopen twee jaar of de jaren daarvoor? Dan maar weer terug naar de opties binnen de Perspectiefnota. Fractie van Waardhuizen vindt het bijzonder om te moeten constateren dat we nu al niet een aantal bezuinigingsmaatregelen voorgelegd krijgen, om gefaseerd de financiële positie te verbeteren of als fundament neer te leggen. Regeren is toch immers vooruitzien. Voorzitter, we kunnen dit nu wel willen, maar de realiteit is anders. Wat dat betreft had het ook nagenoeg geen zin om technische vragen te stellen. Het verandert niets aan de situatie en biedt geen soelaas voor deze Perspectiefnota, Fractie van Waardhuizen kijkt dan ook uit naar de bezuinigingsvoorstellen. Alhoewel dit wel een bizar woordkeuze is, uitkijken naar. Fractie van Waardhuizen is daarbij ook meer dan benieuwd of er een aangepast voorstel van het politiek akkoord aan de raad wordt voorgelegd en of en hoe die ambities worden bijgesteld op basis van de financiële situatie. Want pijn lijden moeten we allemaal, toch? Tegelijkertijd vertrouwen wij ook op de andere politieke partijen, om voorzichtigheid te betrachten bij deze Perspectiefnota. Immers, waar je nu mee wil scoren, krijg je volgend jaar dubbel en dwars als taakstelling op je bord.

Alleen om nu even een pas op de plaats te maken, is de manier waarop we hier een echt perspectief en fundament kunnen opbouwen voor onze inwoners, bedrijven, verenigingen en instellingen. Het is niet anders. Met dank aan. Aan wie eigenlijk? De voorzitter: De heer Portier, bij interruptie. Gaat uw gang. De heer Portier: Voorzitter, de heer Stam kijkt uit naar de bezuinigingsvoorstellen van het college. Maar ik dacht dat wij hier als raad een kaderstellende rol hadden. Waar wil hij twintig miljoen vandaan halen? Waar wil hij op gaan bezuinigen? En ziet de Fractie van Waardhuizen in dat daadwerkelijk twintig miljoen bezuinigen, als we dat accepteren, dat tot een volledige afbraak van onze gemeentelijke voorzieningen zal leiden? Kortom, waar haalt u de twintig miljoen vandaan? De heer Stam: Ik hoef geen twintig miljoen ergens vandaan te halen, mijnheer Portier. Het is hier al meerdere keren gezegd, alle opties om tot invulling van die taakstelling te komen, staat wat ons betreft ook open. Wij zijn in eerste instantie heel erg benieuwd welke voorstellen er vanuit het college komen en hoe we daarmee in de stad in gesprek gaan om tot die twintig miljoen te komen. De heer Portier: Met andere woorden, in plaats van kaders te stellen, wacht je gewoon af waar het college mee komt? De heer Stam: Dat zeg ik niet, voorzitter. Dat zijn uw woorden.

De heer Portier: Kennelijk wel de correcte woorden. Dank u wel. De heer De Heer: Voorzitter. De voorzitter: We hebben zo lang gewacht dat er toch nog een interruptie kwam. De heer De Heer, gaat uw gang. De heer De Heer: Voorzitter, ik was even nieuwsgierig geworden, omdat de heer Stam zei, na de voorstellen van het college in gesprek te gaan met de stad. Daar word ik wel

85

warm van, vanuit de participatiegedachte. Heeft de heer Stam daar ook wat ideeën over hoe hij dat voor zich ziet, buiten wat we misschien al gewend zijn? De heer Stam: Jazeker, maar dan wilt u natuurlijk ook weten wat? De heer De Heer: Als het even kan. De heer Stam: In het verleden zijn via de website van de gemeente Dordrecht allerlei voorstellen richting bevolking gegaan van, waar vindt u dat op bezuinigd kan worden? Ik denk dat dat één van de mogelijkheden is hoe je in overleg met je stad kan komen tot een aantal ideeën die je zou kunnen gebruiken om je bezuinigingstaakstellingen te gaan invullen. De voorzitter: De heer De Heer. De heer De Heer: Voorzitter, zou een werkvorm als een burgerberaad daar ook nog onderdeel uit van kunnen maken eventueel? De voorzitter: Wel als het in een vuurwerkvrij zone ligt. Dat was hem. Dank u wel. Dan gaan we door naar de laatste fractie. De Fractie van der Spoel. Gaat uw gang. De heer Van der Spoel: Voorzitter, ik maak mij grote zorgen. Het jaar 2026 is uitgeroepen tot het ravijnjaar. En als gemeente staan we dan voor een structureel tekort van twintig miljoen euro. Dit is de harde realiteit waar we in Dordrecht mee te maken krijgen. En tegelijkertijd worden we geconfronteerd met een extreem rechtse partij in het nieuwe kabinet dat ingrijpende maatregelen voorstelt.

We weten bijvoorbeeld dat de bijstand en het minimumloon de komende jaren niet verhoogd zullen worden. En ook de kosten voor een kaartje om naar S.V. Dordt te gaan straks zal gaan stijgen. En de aanschaf van schoolboeken wordt duurder, omdat de btw van 9 na 21 procent zal gaan. Voor mensen die regelmatig een boek kopen bij de lokale boekhandelaar, maakt deze verhoging wellicht niet zoveel verschil. Zij blijven toch wel komen, zoals een boekhandelaar in het centrum mij onlangs vertelde. Maar voor de doelgroep die het financieel al moeilijk heeft, maakt dit een heel groot verschil. Het wordt voor hen nog moeilijker om de kenniskloof die er is te overbruggen. De nieuwe regering vergroot de kloof tussen arm en rijk, hoog en laag opgeleid, wit en gekleurd. Dit doen ze niet alleen door het leven voor veel mensen duurder te maken, maar ook door ministers aan te stellen die spreken over omvolken en duidelijk maken dat sommige bevolkingsgroepen minder zijn dan anderen. En met dit alles in gedachte, voorzitter, maak ik mij grote zorgen over de keuzes die we komend jaar moeten gaan maken en waar we als gemeente Dordrecht op gaan bezuinigen. Maar voor mij is één ding heel duidelijk. De bezuinigingen mogen niet ten koste gaan van de inwoners van Dordrecht, die het financieel gezien al het zwaarst hebben. Voorzitter, ik wil in eerste instantie iets kleins voorstellen.

Wanneer we in Dordrecht geld uitgeven om een brug te bouwen of een weg aan te leggen, dan lees ik in de raadsstukken vaak de term investering. Maar als het gaat om de Dordtpas, waarmee kinderen kunnen sporten of iemand die hulp nodig heeft via de Wmo, dan lees ik vaak de term kosten. Waarom worden uitgaven voor onderwijs, zorg, welzijn en armoedebestrijding niet gezien als investeringen in mensen? Mijn verzoek aan dit college is dan ook, gebruik bij deze uitgaven alsjeblieft ook

86

de term investering in plaats van kosten. Want woorden doen er namelijk toe. En zoals ik al meerdere keren heb gezegd, ik maak mij zorgen. Met de huidige regering en de bezuinigingen die ons de komende jaren te wachten staan, zie ik dit ook niet snel veranderen. Sterker nog, ik denk dat de zorgen alleen maar gaan toenemen. De bestaanszekerheid voor steeds meer mensen neemt af. En het geduld voor elkaar vermindert, omdat mensen steeds meer in hun eigen bubbel leven. Toch zie ik ook veel mooie dingen op ons eiland. Een prachtig voorbeeld hiervan zijn de Huiskamers van de Wijk en ook Het Vogelnest. Persoonlijk contact is cruciaal. En ik vind dat we hier als gemeente veel meer in moeten investeren, zeker als we bedenken dat het aantal 80plussers in Nederland over 15 jaar is verdubbeld. Zeker als we bedenken dat het de komende jaren voor veel Dordtenaren nog zwaarder wordt. Als we nu investeren in meer plekken waar mensen elkaar kunnen ontmoeten en gemakkelijk hulp kunnen krijgen, zal deze investering zich dubbel en dwars terugbetalen. Want iedere euro die we investeren in welzijn, bespaart ons 4 keer zoveel in de zorg. Ik had hier in eerste instantie een motie voor voorbereid. Maar terwijl ik de afgelopen dagen de andere 3 miljoen moties zag binnenkomen in mijn mail, bedacht ik dat ik hier tijdens het zomerreces beter een goed Initiatiefvoorstel van kan gaan maken.

En ik nodig andere partijen die erover willen meedenken van harte uit om samen te werken. Terug naar die Kadernota. Op pagina 29 van de Perspectiefnota lezen we: “Vanwege de financiële krapte hanteren we het uitgangspunt, we doen nu nog niets wat ook later kan.” Ik herhaal: “We doen nu nog niets wat ook later kan.” Ik ben mij ervan bewust dat wat ik nu ga voorstellen niet de oplossing is voor het structurele tekort. Maar ieder huishouden dat de broekriem moet aanhalen, denkt 2 keer na bij grote uitgaven. Daarom doe ik, net als vorig jaar, een dringend verzoek om te stoppen met het prestigeproject Stadspark XXL. Maar in plaats van dezelfde motie weer in te dienen, dien ik nu de motie We doen nu nog niets wat ook later kan in. En dat doe ik samen met de PvdA. Hiermee roepen we het college op om de grote projecten die gepland staan voor de komende jaren, waaronder Stadspark XXL, in kaart te brengen. En te onderzoeken wat de gevolgen zijn als we hiermee stoppen of bepaalde onderdelen schrappen. Tot slot, voorzitter. Het is mijn overtuiging en mijn plicht als politicus om een stem te geven aan de mensen die het meest kwetsbaar zijn in onze samenleving. We moeten ons realiseren dat deze groepen vaak het zwaarst worden getroffen door de uitdagingen die we als gemeenschap tegenkomen.

Het is aan ons als gemeenteraad om ons hier continu van bewust te zijn en om passende maatregelen te treffen. Laten we samen zorgen voor een leuk en sociaal Dordrecht, waarin iedereen de kans krijgt om zich te ontwikkelen en te groeien. Tot zover, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. En daarbij hebben we, als u uw pasje meeneemt, de eerste termijn van de raad gehad van deze algemene beschouwingen. En komt er nog één motie bij. Dat is motie M15, ingediend door Fractie van der Spoel en Partij van de Arbeid. En dan gaan we naar het college. En zoals te doen gebruikelijk beginnen we met de wethouder financiën. Dat is wethouder Heijkoop. Gaat uw gang. De heer Heijkoop: Voorzitter, dank u wel. Ik heb tien minuten spreektijd tot mijn beschikking, maar ik ga proberen het iets korter te doen. Ik heb ook een inkomende lichte keelontsteking. Ik zal u ook niet vermoeien met een heel lang verhaal. Want het verhaal is op zich ook wel duidelijk te vertellen. En u heeft dat in uw eerste termijn volgens mij ook heel duidelijk met elkaar gewisseld. Er ligt een sobere Perspectiefnota voor. Ik heb in de aanloop naar deze Perspectiefnota strenge woorden moeten spreken

87

richting collega's, richting de ambtelijke organisatie, met de strekking, vorig jaar kon er nog iets. Denk aan cultuur, evenementen. Maar dit jaar moeten we echt de bocht inzetten, moeten we sober gaan begroten. En volgend jaar moeten we zelfs fors terug. En de analyse van de heer Stam zojuist, die snijdt in die zin ook zeker hout. En er zijn nog een aantal onzekerheden. We hebben een nieuw kabinet. Er wordt nog flink gerekend op de laatste circulaire. Maar de richting is helder, we moeten terug. En in uw eerste termijn heeft u een aantal punten benoemd waar ik kort op in wil gaan. En dat zijn de lokale lasten. Hoe ontwikkelen die zich? De bezuinigingen. Wat staat ons te wachten, ook qua procesgang? De Agenda 2030 kwam daar ook bij. En ook enkele vragen over de Dordtpas en de toekomst van de Dordtpas, waarvan het college toch inderdaad van mening is geweest om daar iets meer zekerheid over op te nemen in deze Perspectiefnota. En nog enkele losse vragen die ik apart zal beantwoorden, voorzitter. Allereerst de lokale lasten. Voorzitter, de raad kent dit college als een college dat ook streeft naar een beperkte stijging van die lokale lasten. Dat is eigenlijk al meerdere coalitieperiodes het geval. En ook dit college, deze coalitie wil de lasten voor de inwoners zo laag mogelijk houden. Dat laat onverlet dat we in ingewikkelde omstandigheden verkeren, zeker naar de toekomst toe.

En dat je daar ook een balans in moet vinden. Maar op dit moment is het ook zo dat de lokale last in Dordrecht de laagste zijn in de regio. Fors onder het Nederlands gemiddelde liggen. En ook bij de goedkopere 12 zit, de twaalfde plek meen ik, in de G40. Natuurlijk willen we daar ook blijven. En het liefst wil je ook goedkoop blijven naar je inwoners. Maar het is wel zo dat vanuit het huidige perspectief is het niet zo dat de lokale lasten door het dak gaan. Wel is de index de afgelopen jaren fors geweest. Onze inwoners hebben wel degelijk ook hun lokale lasten fors zien stijgen. Op korte termijn gaan we u daar meer informatie over delen, want we gaan u allerlei bouwstenen aanreiken om uiteindelijk ook het gesprek straks richting die ombuigingen, richting die bezuinigingen goed te kunnen voeren. Ik kom daar straks nog even op terug. Als het gaat over de inwoners met een laag inkomen die ook een eigen huis hebben, de groep eigenlijk waar de VVD voor pleit, dan gaat ons hart daar ook wel naar uit. Wij zien ook dat er een groep is die vanuit hun inkomen zelfs nog in een sociale huurwoning zouden mogen wonen, maar die een goedkope koopwoning hebben kunnen kopen. Alleen het is dan niet direct een oplossing om de ozb heel laag te houden, want we hebben daar een heel gericht instrument voor. En dat is namelijk onze kwijtscheldingsregeling.

En als je deze groep echt effectief wilt helpen, dan moet je met elkaar spreken over het verruimen van de kwijtschelding ozb, zonder het hele instrument bot te maken. En ik kan me zomaar voorstellen dat de VVD en ook andere partijen dat willen betrekken bij de gesprekken over de ombuigingen volgend jaar. Motie 4, ga ik gelijk maar even op in voorzitter, gaat over de ozb, van de VVD. Ik wil daar wel op meebewegen. Ik zou eigenlijk willen voorstellen dat we inderdaad voor volgend jaar proberen het binnen de begroting op te lossen. De areaaluitbreiding wordt genoemd. Maar ik wil deze motie niet letterlijk overnemen, want die sorteert ook al voor in de jaren verderop. En dat vind ik niet zorgvuldig. Volgend jaar moeten we daar opnieuw naar kijken. Maar ik zou in die zin de strekking voor volgend jaar, en dan zouden we hem richting begroting kunnen verwerken, dat we het binnen de begroting oplossen en geen extra ozb-verhoging om die ozb-bezwaren te dekken. Voorzitter, de bezuinigingen zijn we goed aan het voorbereiden. We hebben niet direct zorgen of we dit waar kunnen maken, want zoals al gememoreerd werd, we hebben een hele solide financiële uitgangspositie. BDO geeft ons het cijfer 9 voor onze financiën. We zijn voldoende

88

wendbaar, we hebben echt verandervermogen, maar we moeten wel keuzes maken. En ook moeilijke keuzes. En dat moet u doen. En we gaan uw informatiepositie zo goed mogelijk versterken. En binnen enkele weken hoopt het college u een stevige brief te sturen, met tal van bijlagen, over het voorzieningenniveau, over het lokale lastenniveau, over hoe we inwoners willen gaan betrekken. Al dat soort zaken in uitgebreide bijlagen uitgeschreven, zodat u goed in staat bent om met die bouwstenen ook richting die bezuinigingen op te trekken. En dan kunnen we ook inkaderen van, wat vinden we belangrijk? Wat zijn de leidende principes? En uiteindelijk moeten we dan begin volgend jaar ook tot concrete bezuinigingen komen, waar we ook nog participatie op kunnen organiseren. En collega De Jonge zal daar meer over vertellen. Zij is de chef participatie in het college. Mevrouw Koene: Voorzitter. De voorzitter: Mevrouw Koene, gaat uw gang.

Mevrouw Koene: Het is wellicht al een keer eerder gezegd, maar misschien kan de heer Heijkoop nog een poging doen, waarom we het uitstellen om te gaan bezuinigen? Waarom doen we nu niet al bepaalde dingen? De heer Heijkoop: Voorzitter, wij maken de keuze eigenlijk zoals de meeste gemeenten die keuze maken en die ook in lijn is met het VNG-advies, dat je nu al wel de tekorten laat zien, dat je bezuinigingen voorbereidt, maar dat je effectueert bij je Perspectiefnota of Kadernota 2026. En dat gaan wij ook doen. En die noodzaak is er nu ook nog niet om al te bezuinigen. We hebben daar in het college goed met elkaar over gesproken. We vinden het heel belangrijk om de stad en uw raad daar goed in mee te nemen. Wij hebben daarvoor gekozen. En dat is ook een bruggetje naar een motie van de heer Portier. De voorzitter: De klok mag weer gaan lopen. De heer Heijkoop: Dat is ook een bruggetje naar de motie van de heer Portier. Die geeft eigenlijk aan, het Gallische dorp. Laten we tegengas geven. Laten we het gewoon niet doen. En er wordt een inspirerend voorbeeld uit Engeland gegeven, Liverpool. Ik zou het wat dichter bij huis willen houden. Zwijndrecht heeft het ook geprobeerd, met veel bravoure. En een jaar later stonden ze onder verscherpt toezicht vanuit de provincie en moesten ze hun begroting op orde brengen. Dat is niet realistisch. Het is ook niet wettelijk om het te doen.

En heel eerlijk, zeg ik dan ook richting de heer Portier, ik vind dat een stad als Dordrecht dat eigenlijk niet zou moeten laten gebeuren. En dat ben ik wel met de heer Den Heijer eens, wij kunnen deze financiële vraagstukken gewoon echt het hoofd bieden. De heer Portier: Voorzitter. De voorzitter: De heer Portier. De heer Portier: Voorzitter, Zwijndrecht is inderdaad onder financieel toezicht gezet. Dat is niet wat ik voorstel. En wat ik voorstel is ook om het niet alleen maar te beperken tot

89

een bestuurlijk verzet, maar om daar ook de samenleving bij te betrekken, om het ook uit te breiden naar weer andere steden. Want op het moment, laat ik het zo zeggen, als we bezuinigingen in deze omvang gewoon accepteren, dan is het de vraag als je onder financieel toezicht gesteld wordt of dat dan nog iets uit gaat maken. Want als je toch alles af moet breken wat bovenwettelijk is, wat doen we hier dan nog? De heer Heijkoop: Voorzitter, het is natuurlijk zo dat er breed een beweging gaande is in gemeenteland. En dat zal ook zich weer vertalen in resoluties tijdens het VG-congres, ook tijdens de laatste AVL-vergadering, om wel degelijk stevig te ageren tegen deze voorgenomen bezuinigingen. En binnenkort zullen er weer resoluties worden ingediend om ook een nieuw kabinet erop te wijzen dat we gewoon vanuit de Wet op de financiële verhoudingen de verplichting met elkaar zijn aangegaan dat gemeenten ordentelijk gefinancierd worden. En je ziet ook dat er steeds meer reuring komt. En ik weet ook van dichtbij dat er echt wel een publiekscampagne wordt voorbereid om het nieuwe kabinet erop te wijzen wat de gevolgen zijn als zij bezuinigen op gemeenten. Want dan bezuinigen ze niet op gemeenten, ze bezuinigen op taken van gemeenten, ze bezuinigen op mensen, ze bezuinigen op inwoners van de stad, op de bibliotheek, op het zwembad, op de ondersteuning van kwetsbare inwoners.

En dat gaan we wel steeds meer zichtbaar maken. Ik ben wel van mening dat het niet zoveel zin heeft om dat als Dordrecht te doen, maar dat moeten we echt als collectief van gemeenten doen. En dat blijven we ook doen. Tegelijkertijd heeft u wellicht ook het Hoofdlijnenakkoord gelezen van het nieuwe kabinet en ook de financiële tabel die erbij hoort. Daar hoeven we voorlopig nog niet al te veel van te verwachten. Tegelijkertijd denk ik dat als echt zichtbaar wordt welke toch al forse maatschappelijke gevolgen deze bezuinigingen met zich meebrengen, dat er dan wel degelijk misschien nog wat mogelijk is. Maar ik zeg dan er ook bij, even wat dichter bij huis, ik denk dat de gemeente Dordrecht echt nog in staat is om te bezuinigen en een flink pakket aan maatregelen te nemen. En dat wij echt nog niet zover hoeven te gaan dat we tot onze kerntaken ons beperken. We hebben echt nog wel meer waar we keuzes in kunnen maken. De voorzitter: Gaat u verder. De heer Heijkoop: Voorzitter, de Agenda 2030 is ook aan de orde geweest. Eigenlijk ook nog in de woordvoering van de heer Van der Spoel, waar het gaat over de grote projecten. U heeft recent gesproken in de commissie beeldvormend over een uitvoerige rapportage. De voortgang van al die projecten.

We hebben ook met elkaar afgesproken dat we een uitvoerige evaluatie doen volgend jaar, waarin we ook weer even heel kritisch die businesscase tegen het licht houden. In principe is elke businesscase positief, maar we moeten volgend jaar even kijken met de kennis van nu, met de kennis van dan of dat nog steeds zo is. En dat is denk ik ook het geschikte moment, zeggen we vanuit het college, om daar keuzes in te maken. De andere projecten, de investeringen, zeg ik richting de heer Van der Spoel, lopen mee in de ombuigingen. Die kunnen we dan ook tegen het licht houden. De Agenda 2030 moeten we kritisch bezien. Tegelijkertijd hebben we destijds ook bewust gekozen voor die Agenda 2030. En ook tegen elkaar gezegd dat we die moeten volhouden, omdat het op de langere termijn rendeert. Maar er is geen taboe in deze begroting. Ook daarover komen we te spreken. Maar deze motie ontraden we, omdat we hem niet tijdig vinden en we de ambtelijke organisatie echt vol aan het werk willen zetten om het traject goed uit

90

te lijnen waar we nu mee bezig zijn. En dan tot slot voorzitter, de Dordtpas. Dank namens het college ook voor de waardering vanuit uw raad. Die waardering is er ook uit de stad, vanuit de inwoners, vanuit burgers, vanuit mensen die het wat krapper hebben, vanuit ondernemers, maatschappelijke organisaties. Het draagt ook bij aan de beleidsdoelstellingen, die kent u, op het gebied van armoede, sport, binnenstad, mantelzorg, participatie en ook mobiliteit. We hebben vanuit het college ook gezegd, wacht even, het is niet alleen het instrument zelf, er zit wel wat meer dan vast. En we willen daar toch wel bepaalde soliditeit in betrachten en ook zekerheid. Tegelijkertijd zijn we vanuit college ook ontvankelijk voor het argument van de VVD dat ze zeggen, wacht even, laten we proberen ook daar de wendbaarheid te behouden om daar eventueel ook keuzes in te kunnen maken. En daarom wil ik de VVD echt toezeggen, ook richting begroting, dat we maximaal gaan sturen op het zo kort mogelijk verlengen en dat eventueel nog incidenteel te dekken, zodat uw raad bij volle overtuiging in een nieuwe raadsperiode de Dordtpas structureel kan maken of kan afschaffen of verregaand kan versoberen. Alleen we vinden voor de the time being het wel belangrijk om die continuïteit te bieden, omdat we ook gewoon een aanbestedingstechnisch ingewikkeld traject te maken hebben.

We kunnen niet onrechtmatig handelen. Daarom heeft het college deze keuze gemaakt. Maar richting de heer Den Heijer zou ik wel willen toezeggen dat op het moment dat wij korter kunnen aanbesteden en streven naar één of twee jaar, dat we dat dan ook zullen bijstellen richting de begroting. En dat u dan ook zult zien dat in die meerjarenreeks het niet meer geheel doorloopt. Tot zover, voorzitter. De heer Den Heijer: Voorzitter. De heer Heijkoop: Dan heb ik nog een korte, losse vraag. De voorzitter: Maar voordat u die stelt, een interruptie van de heer Portier. Gaat uw gang. De heer Portier: Voorzitter, er wordt gesproken over inderdaad de aanbesteding van de Dordtpas. Is het niet mogelijk dat we zodanig, want maatschappelijke taken hoef je niet per se aan te besteden, dat we de Dordtpas op zo'n manier uit kunnen voeren dat we meer als gemeente zelf in de hand hebben en dat er geen aanbesteding nodig is? De heer Heijkoop: Voorzitter, sommige dingen kan de markt echt beter. Dit kan de markt beter organiseren. Er zit heel veel expertise in de markt. En wij hebben zelf het nodige in huis, maar dat zit meer in de beleidsprogramma's op die Dordtpas, maar de techniek, de hardware, het systeem dat erachter zit, dat kunnen wij niet zelf. Die keuze maken we ook nadrukkelijk niet. En ik begrijp ook vanuit uw politieke overtuiging dat u daar een principieel andere keuze in zou willen maken.

Die maken wij vanuit het college niet, voorzitter. De voorzitter: Uw korte, losse vraag. De heer Heijkoop: Dat ging over het huurloket. De heer Den Heijer: Voorzitter.

91

De heer Heijkoop: Oftewel het Meldpunt Ongewenst Verhuurgedrag. De voorzitter: Voordat u verder gaat, de heer Den Heijer, bij interruptie. De heer Den Heijer: Allereerst dank, voorzitter, aan de heer Heijkoop voor deze toezegging. Die staat genoteerd. En ook dank voor het warme pleidooi dat de markt soms ook dingen echt veel beter kan dan de overheid. Dat is ook weleens een verfrissing om te horen. En als ik dan de toezegging even goed naloop, begrijp ik dan goed dat het hier alleen gaat om het technisch inregelen van de Dordtpas en dat we dat incidenteel boeken binnen het huidige budget wat daarvoor gereserveerd is? De tweede vraag, dat alle beleidsinstrumenten die we daar verder voor kunnen kiezen om daaraan te hangen, ja of nee, dat dat ook gewoon, net als de pas zelf, open op tafel komt te liggen richting de Perspectiefnota van volgend jaar? De heer Heijkoop: Voorzitter, waar het gaat over de bezuinigingen, bereiden wij vanuit het college het nodige voor. We hebben wel met elkaar afgesproken dat we een soort trechterend traject ingaan. We gaan na de zomer eerst met elkaar spreken over, welke bouwstenen liggen er, wat voor stad willen we zijn, welke kant willen we op? En daarna gaan we dat toewerken op een bezuinigingspakket. En als het gaat over het armoedebeleid, het binnenstadbeleid, het mantelzorgbeleid, het sportbeleid, al dat soort zaken, daar kun je keuzes in maken.

En daar moeten we met elkaar over spreken. Dan moet uw raad uiteindelijk bij de Perspectiefnota van 2026 keuzes in maken. Het in stand houden van de Dordtpas staat in die zin ook voor een groot deel los van de beleidsprogramma’s die eraan vast zitten. Het is natuurlijk wel zo dat de Dordtpas als geheel minder... Het doet wel iets met de robuustheid, op het moment dat je hem verregaand gaat uitkleden. Maar daar moeten we tegen die tijd gewoon goed met elkaar over spreken. En wat ik u nu toezeg, is dat wij hebben in principe nog middelen voor het eerste jaar van de aanbesteding voor de Dordtpas. Dat is ook het uitgangspunt bij de uitvraag. Tegelijkertijd weten we ook dat als je voor één jaar zoiets naar de markt wil brengen, dat dat met enorme kosten gepaard kan gaan. Wij willen ook wel de ruimte dat op het moment dat wij voor twee jaar een goede afspraak kunnen maken en dat die aanbesteding wel kansrijk is, dat we dan bij u terugkomen. En dan zou dat tot een incidenteel extra bedrag moeten leiden. Dat is dan even niet anders. Die keuze hebben we ook al in deze Perspectiefnota gemaakt, bijvoorbeeld waar het gaat over de bomen, waar we ook bij het politiek akkoord een bedrag hadden gereserveerd.

En waar uw raad van heeft gezegd, dat vinden we dermate belangrijk dat dat onderhoudsniveau C ook nog een jaar wordt doorgezet dat we toch gezocht en geschraapt hebben om daar het middelen voor vrij te maken. Dat zou hier ook kunnen gebeuren, maar dan gaat het niet over een structurele intensivering. Mevrouw Van Vugt-Roose: Voorzitter. De heer Den Heijer: Concluderend, voorzitter, als ik het goed begrijp, ligt de Dordtpas gewoon als construct, de techniek van die pas en de beleidsinstrumenten die we daaraan hang gewoon richting Perspectiefnota net zozeer open op tafel als de rest. En wat u toezegt, is dat het structurele karakter het jaar ‘28 en eventueel ook ‘27 door uw voorkomen gaat worden dat dat de volgende keer in de begroting komt te staan?

92

De heer Heijkoop: Correct, voorzitter. Correct. De voorzitter: Mooi. Dan is dat duidelijk. Mevrouw Van Vugt. Mevrouw Van Vugt-Roose: Dank u wel, voorzitter. Ik vroeg me af, is het niet veel duurder als we voor zo'n kortdurend traject gaan met zo'n kortdurende aanbesteding? En is het ook gewoon een optie dat als de VVD, dat proef ik er toch uit, gewoon de Dordtpas weg wil, dat ze gewoon met een amendement komen. Hoe staat u daar tegenover? De heer Heijkoop: Voorzitter, ik heb het de raad niet horen zeggen en ook de VVD niet. Ik heb de VVD in eerste termijn zelfs horen zeggen dat ze de Dordtpas een heel mooi instrument vinden. Ik heb ook geen amendement gezien dat zij van de Dordtpas af willen. Ik zie hun verzoek vooral als zijnde van, geef ons als raad optimaal het afweegmoment om integraal te kunnen wegen. En ik hoor gelukkig begrip vanuit de raad en ook zeker van de VVD dat we wel gewoon een scherpe, goede aanbesteding willen doen. Mochten we maar voor één jaar kunnen aanbesteden en dat kost, ik zeg maar even, negen ton en we kunnen hem voor twee jaar aanbesteden voor een miljoen, dan hoop ik dat u begrijpt dat het college gaat voor die andere aanbesteding. En volgens mij begrijpen we elkaar goed. Maar straks bij de ombuigingen bij de bezuinigingen, dan kan het gewoon op tafel gelegd worden. En dan zou de raad kunnen kiezen om de Dordtpas helemaal af te schaffen.

De raad zou er ook voor kunnen kiezen om hem gewoon structureel in de begroting op te nemen en het over die beleidsprogramma’s te hebben. Al die keuzes zijn er. Maar ik ben het met u eens als een partij van die Dordtpas af wil, dan kunnen zij een amendement indienen bij de Perspectiefnota, kan bij de begroting. Dat kan. En dan zal uw raad zich daarover moeten uitspreken. Maar ik heb dat de VVD in ieder geval nog niet horen zeggen. Dat zou misschien bij de integrale afweging anders kunnen zijn, maar ik kan niet voor hen spreken. De voorzitter: Mevrouw Pichel.

Mevrouw Pichel: Dank, voorzitter. Ik kan me voorstellen dat ook al de Dordtpas enerzijds misschien kosten met zich meebrengt, maar ook hele positieve effecten heeft in de stad, zowel voor de mensen die het gebruiken als ook voor de injectie die het als het ware geeft in Dordrecht. Kan de wethouder daar misschien ook iets over toelichten, wat de kosten versus de baten zijn? De heer Heijkoop: Voorzitter, ik word natuurlijk heel blij van zo’n vraag. Maar ik zal het toch kort houden. De Dordtpas doet heel veel positiefs voor de stad. Als je kijkt hoeveel geld er in de binnenstad wordt geïnvesteerd door die Dordtpas. Hoeveel mensen ook met lagere inkomens aangeven dat ze mee kunnen doen. Vijftig procent geeft aan dat ze mee kunnen doen op een manier die ze in het verleden niet konden, door naar de bios te gaan, naar het museum, poffertjes te halen. Je ziet dat het veel doet. Je ziet dat vergelijkbare steden Leiden, Den Bosch analoog aan de Dordtpas, die noemen ze echt bij naam, in deze tijden van bezuinigingen bezig zijn met het invoeren van die Dordtpas, omdat ze zien de positieve impact die het heeft. En nogmaals, niet alleen op het gebied van inwoners met een laag inkomen, maar ook waar het gaat over mobiliteit, ook waar het gaat over economie, binnenstad, participatie, mantelzorg. Die bredere impact is zeer

93

positief. Dat ben ik met u eens. Tegelijkertijd zie ik toch nog bijna meer de technische vraag van de VVD van, we willen alles kunnen wegen naar de toekomst. En dat kan. Maar vanuit het college hopen we inderdaad wel dat de Dordtpas ook op waarde wordt geschat op het moment dat die integrale afweging moet worden gemaakt. De voorzitter: Maar laten we nu niet ieder onderwerp wat eventueel een bezuiniging kan opleveren uit den treure behandelen, in de zin van voor- en nadelen. Want elke euro die we nu uitgeven, heeft ook weer voordelen. Dat komt nog in de tijd. De heer Safranti, gaat u gang. De heer Safranti: Dank u wel, voorzitter. Mijn vraag zal gelijk hierop aansluiten. Het ging dan niet direct over de Dordtpas. Maar ik had tijdens mijn woordvoering aangegeven dat de regering de armoede zou gaan halveren. Daar heel veel inzet zou gaan doen. De vraag was van mijn kant, wat gaat de gemeente Dordrecht natuurlijk daarin betekenen? En de voorzieningen wat wij op dit moment hebben, bijvoorbeeld een Dordtpas, maar ook het Schoolontbijt, schoolzwemmen, een aantal andere opties, zeker rondom de kinderarmoede, wat het college daarin zou gaan doen? Dat was één van mijn vragen die nog niet beantwoord was. De heer Heijkoop: Voorzitter, het inkomende kabinet heeft de ambitie om de kinderarmoede te halveren niet overgenomen. Die hebben zij niet opgenomen in een politiek akkoord.

Daar hebben ze expliciet de keuze voor gemaakt. Die ambitie wordt verlaten. Dat zal ook niet gaan gebeuren vanuit het rijksbeleid. Laat onverlet dat zij ook wel de nodige ambitie hebben op het gebied van versterking van bestaanszekerheid, ook van gezinnen. Maar helaas, die halvering van de kinderarmoede gaat er met dit kabinet niet komen. Dat is gewoon een keuze, ook vanuit schaarse middelen. Tegelijkertijd heeft u een ambitieus armoedeprogramma opgesteld. Dat loopt. Vandaag hebben we een uitgebreide brief vastgesteld in het college, waarin wij u weer helemaal meenemen in de voortgang van het armoedeprogramma. De resultaten ook van de uitbreiding van het armoede- en minimabeleid en ook de lang verwachte Minimaeffectrapportage. Zodat je gewoon eens goed kan zien, wat zien we nu gebeuren? En dan het positieve is, je kunt als gemeente voor heel veel gezinnen het verschil maken. De kanttekening die je erbij kunt maken, is dat het landelijke inkomensbeleid in grote mate toch bepalend is voor de financiële positie van gezinnen. En voorzitter, u noemt de Dordtpas. Ik wil echt ook wel benadrukken, het bomen onderhoudsprogramma, de binnenstadontwikkeling, de handhaving in de wijken, heel veel zaken zijn heel belangrijk in deze stad. En daarom is die integrale weging volgend jaar ook zo van belang, zeg ik als wethouder financiën. De voorzitter: Dank. Interruptie van de heer Stam.

De heer Stam: Dank u wel, voorzitter. Het is natuurlijk superinteressant om die inhoudelijke onderwerpen aan te raken, maar dat ga ik niet doen. Ik heb in mijn woordvoering twee punten aangehaald. Nog geen reactie op gehad. Eén, klopt het dat de onderhoudsvoorzieningen nog fors bijgesteld moeten worden, die na ‘26 ook tot bezuinigingen leiden? En punt twee, ik ben ook huizenbezitter. En als mijn dak lek is, dan laat ik dat repareren. Maar als mijn fundament kapot is, dan heb ik een ander probleem. Ik heb al gerefereerd in de Auditcommissie wordt gesproken over het fundament op orde brengen. Dan is de vraag eigenlijk, wat betekent dat voor het financiële perspectief?

94

Komen er nog verrassingen aan? Is het enkel en alleen het repareren van het huis of zijn we opeens in een sinkhole gedoken, omdat het fundament ingestort is? De heer Heijkoop: Voorzitter, waar het gaat over uw eerste vraag, ik gaf al aan dat uw analyse net hout sneed en juist ook op dit punt. Want het klopt dat wij naar de verdere toekomst toe ook met elkaar nog een financieel vraagstuk hebben op te lossen, waar het gaat over het in stand houden van voorzieningen. Dat klopt. Uw tweede vraag, is het fundament op orde? Ik heb gisteren het concept accountantsverslag met de accountant doorgenomen. En ik wil daar nog niet al te veel op vooruitlopen, maar het fundament wordt in rap tempo op orde gebracht. En dat ziet er beter uit. En dat is ook echt belangrijk om gewoon goed gesteld te zijn, om straks die grote keuzes ook op het gebied van financiën goed te kunnen maken. Dan wil je dat de stuurinformatie klopt. En we zijn er nog niet, maar we zijn op de goede weg, voorzitter. De voorzitter: an heeft u nog een laatste punt te behandelen, begrijp ik. De heer Heijkoop: Dat gaat over het huurloket. Er werd terecht een opmerking over gemaakt, de zorg eigenlijk geuit dat er veel misstanden zijn, ook op de huurmarkt, zeker op de particuliere huurmarkt. Dat er woningen zijn die voor te veel geld worden verhuurd en soms ook niet in een goede onderhoudsstaat voorzien.

Het huurloket is het Meldpunt Ongewenst Verhuurgedrag. We moeten denk ik nog geen voorschot nemen op het gesprek over de Huisvestingsverordening. Maar daar kun je je melden. Daar kun je naartoe mailen, je kunt ze bellen en dan kun je melding doen van dat het niet goed gaat en dat je huurmatiging wil. Dat er ingegrepen moet worden. Dan kan je ook doorverwezen worden naar de Huurcommissie. En u vraagt eigenlijk van, breng dat meer onder de aandacht. Binnenkort wordt de Wet betaalbare huur als het goed is goedgekeurd in de Eerste Kamer. Dat zal het nodige betekenen, ook voor de middenhuur. En we hebben ook afgesproken in de regio dat we dan wel een soort van campagne naar buiten willen brengen om mensen ook te wijzen op hun rechten en een tool in de lucht te brengen waarin mensen heel eenvoudig kunnen berekenen of ze niet te veel huur betalen. En dat zal ook helpen om mensen in die zin te emanciperen en te wijzen op als hen geen recht wordt gedaan. Tot zover, voorzitter. De heer Den Heijer: Voorzitter. De voorzitter: De heer Den Heijer. De heer Den Heijer: Ik had nog een vraag over de verbonden partijen. Want er gaat best een belangrijke financiële fase aanbreken bij de algemeen besturen van de verbonden partijen, bijvoorbeeld bij de Veiligheidsregio, Dordtse Kil, GR Sociaal, Dienst Gezondheid & Jeugd. En de algemeen besturen gaan hun begrotingen vaststellen, voor de zomer.

En de vraag is even, in hoeverre het college inspanningen gaat leveren om de vaststelling van die begrotingen in gelijke tred te laten oplopen met de begroting die wij later dit jaar ook zullen vaststellen, zodat er voor ons keuzes te maken zijn. En niet alleen deze aankomende begroting. Ben ik eigenlijk ook benieuwd hoe het college dit ziet ten opzichte van het proces richting de Perspectiefnota, om inderdaad het technische punt dat we eerder maakten dat we alles financieel naast elkaar willen zien en daar ook

95

keuzes willen maken, dat geldt natuurlijk ook voor de verbonden partijen waar ongeveer de helft van onze begroting naartoe gaat. De heer Heijkoop: Voorzitter, de GR-en moeten ook meedoen. De verbonden partijen, de Gemeenschappelijke Regelingen. In uw debat refereerde u al aan de zienswijzen die zijn opgesteld. En in die zienswijzen geeft u ook al mee van, beste GR, we rekenen ook op uw bijdrage aan het verbeteren van het financieel perspectief van de gemeente. Daarbij wil ik wel aantekenen, de GR, dat zijn wij. Die GR-en voeren ons beleid uit. Je kunt op twee manieren ernaar kijken. Je wil efficiënter werken en hen daartoe oproepen. Je kunt ook je beleid versoberen, waardoor GR wordt uitgevoerd. En er zitten hier meerdere voorzitters van GR-en ook aan tafel voor de regio. Je kunt ons ook direct aanspreken op het feit dat wij ook in die GR dat nadrukkelijk aan de orde stellen. Maar ik waak ook wel voor een soms wat gemakzuchtige take van, die GR is ver weg, laat ze daar maar bezuinigen, dan hoeven wij het zelf wat minder te doen. Want er wordt daar heel veel werk verricht bij de Omgevingsdienst, bij de GR Sociaal, bij de Dienst Gezondheid & Jeugd, in het belang van onze inwoners. De voorzitter: Bij de Veiligheidsregio. De heer Heijkoop: En ook daar gebeuren geen gratis activiteiten. De voorzitter: De heer Den Heijer.

De heer Den Heijer: En ik ben ertoe geneigd om dat gewoon met de wethouder eens te zijn. Net zozeer als ik ongelooflijk veel belang hecht aan wat onze eigen organisatie in de gemeente doet, om op een aantal andere beleidsterreinen een hoop goed werk te verrichten. En mijn vraag is eigenlijk in die zin, hoe betrekt het college de raad ook na die zienswijzen? Want die zienswijzen zijn op zich prima. De vraag is natuurlijk, wat gaat het college er uiteindelijk mee doen in de regio? En gaan we daar ook iets van waarmaken bij die zienswijzen? En kan het college daar uiteindelijk ook verantwoording over afleggen in gelijke tred richting de begroting? En dan vooruitlopend op de nieuwe Perspectiefnota, is het college dan ook voornemens om voor die nieuwe Perspectiefnota ook beleidsmatig een aantal versoberingsslagen te maken, zodat die ook daarin doorvertaald kunnen worden? Anders zitten we het paard achter de wagen te spannen, voorzitter. De heer Heijkoop: Voorzitter, dat voornemen hebben wij. En u heeft gehoord, ook de Veiligheidsregio zal daar een bijdrage aan leveren. Dat is belangrijk over de volle breedte van het spectrum dat er geleverd wordt. En het is soms ook zo dat je een bepaalde zaken in het collectief doet. Dan kan het weleens zo zijn dat je als wethouder en een algemeen bestuur strijdend ten onder gaat.

Tegelijkertijd denk ik dat je vanuit de positie van Dordrecht vaak best wel het goede gesprek kan voeren over noodzakelijke bezuinigingen. En het gegeven dat een aantal omliggende gemeenten in nog veel zwaarder financieel weer verkeert dan Dordrecht, denk ik dat we elkaar echt wel kunnen vinden in dat we op onderdelen wat terug moeten. Maar, herhaal ik maar richting u als raad, het gaat ook over het beleid dat we daar uitvoeren. En dat we daar keuzes maken.

96

En daar moeten we u bij betrekken. Daar willen we u bij betrekken. En wij zullen ook meenemen in die keuzes. De heer Den Heijer: Nog een laatste punt, voorzitter. Ik kan me namelijk zomaar voorstellen dat beleidsmatig je bijvoorbeeld niet tot keuzes gaat komen of dat het heel lang gaat duren om die keuzes te maken. En de vraag is, sluit het college dan op voorhand uit dat zij een financiële taakstelling zal opleggen aan de Gemeenschappelijke Regeling? De heer Heijkoop: Nee voorzitter, dat sluit ik niet op voorhand uit. En het is zelfs niet op voorhand uit te sluiten dat je op onderdelen zelfs voor je eigen begrotingen een taakstelling zal opleggen. Dat kan uiteindelijk een uitkomst zijn. We zijn er wel heel erg op gericht om echt beleidsrijk te bezuinigen. Goed aan de voorkant keuzes te maken, die in te kaderen en niet te snel de kaasschaaf erbij te pakken. Maar het is altijd een instrument dat in tijden van financiële krapte je soms kan benutten. En dan gaat het soms over het niet indexeren van subsidies of andersoortige kaasschaafmaatregelen. Ik ben er persoonlijk niet echt een fan van, maar soms is het wel het instrument dat het meest opportuun is. En dat kan ook zeker bij de GR-en van stal worden gehaald. De voorzitter: Dank u wel. Gaat u zitten. Ik vind het echt ontzettend knap dat u dit allemaal in tien minuten hebt weten af te ronden.

U heeft er wel drie kwartier gestaan. Dat wel. Dan gaan we door naar de volgende portefeuillehouder. Dat is wethouder Burggraaf. Succes. De heer Burggraaf: Dank u wel, voorzitter. En ik kan het heel kort houden, want er zijn geen moties op mijn portefeuille geweest. Alleen wat losse vragen. Maar tegelijkertijd constateer ik ook daarmee dat het gaat om deze portefeuilleonderdelen. Ik hoorde al een aantal van u zeggen, niet om visies te maken, maar vooral tempo te maken in de uitvoering en dingen voor de stad te bereiken. Onder andere op de woningbouw, waar ik een aantal van over heb horen praten. En dan is het mooi te kunnen constateren dat we het beter doen dan het landelijk gemiddelde. Tegelijkertijd ook het besef dat we in een tijd zitten waarin je eigenlijk het tempo nog hoger zou willen hebben. En dat geldt zeker ook voor het initiatief van de Knarrenhoven, waar ik het CDA en de VSP over heb gehoord. Ik kan u geruststellen, we zijn een locatie aan het verkennen bij Amstelwijck, om die beschikbaar te stellen voor een woonconcept die de doelgroep en het principe van Knarrenhof kan bedienen. Het is wel zo dat het iets is wat je dan vervolgens naar buiten in de markt zet, waar alle partijen op kunnen reageren die zo'n concept bieden. Het is niet exclusief voor één partij. Dat zou ook niet kunnen binnen de wet- en regelgeving.

Maar ik kan u zorg wegnemen, we zijn er echt wel nadrukkelijk concreet mee bezig. En ik weet zeker dat we binnenkort daar ook wat meer over kunnen communiceren naar u. Dan zag ik nog een vraag over het Stadspark van Op Ons Eiland. Uiteraard betrekken we verschillende belanghebbenden daarbij. We hebben natuurlijk wel een fasering daarin. We zijn nu vooral met het stuk bij de Schenkeldijk bezig. Maar we hebben bijvoorbeeld onlangs ook Oranje Wit aan tafel gehad, omdat die toch ook al zelf ideeën hadden. Als u partijen spreekt in de stad die zeggen, maar wij hebben nu ook al concrete ideeën, stuur ze vooral op het pad van mijn collega De Jonge. Dan gaan we daarmee in gesprek. En dan kijken we of we daar al wat zaken op kunnen voorbereiden. En tot slot voorzitter, de jongerenevenementen hoorde ik nog als opmerking van Beter

97

voor Dordt. Daar hebben we absoluut oog voor. U heeft misschien ook wel gelezen dat de Biesboschhal binnen volgens mij een paar minuten de 1.500 kaarten waren uitverkocht. Dat is echt voor de jongerendoelgroep. En zo zetten we ons in om echt nog veel meer van dat soort mooie jongerenevenementen op ons eiland te kunnen faciliteren. Dat was hem, voorzitter. De heer Safranti: Voorzitter. De voorzitter: De heer Safranti. De heer Safranti: Voorzitter, ik weet niet of dit de juiste plek is en het moment is. Maar enige tijd terug hebben wij een motie ingediend voor toeristische borden. Daar hebben wij de wethouder nog niet over gehoord. En ik heb het in mijn woordvoering nog willen benoemen, maar omdat mijn woordvoering meer over de armoede ging, heb ik dit even losgelaten. Maar hierbij nogmaals de vraag. De heer Burggraaf: Dat is goed dat u daarnaar vraagt. Dat hebben we inderdaad wel uitgezocht. Dat hebben we ook in het college besproken, in het kader van de Perspectiefnota. Mijn collega hoorde u al aankondigen net dat er wat stukken en bouwstenen naar u toe komen. Daar zit ook een bijlage bij, waarin alle moties die u als raad heeft vastgesteld bij staan, met daarbij aangegeven welke budgetten daarachter wegkomen. En dat is voor de toeristenborden 50.000 euro. We kunnen concreet dingen doen.

Maar we hebben bij deze Perspectiefnota vanuit de schaarste geconcludeerd dat daar geen budget voorhanden is om dat te doen. En verder zult u daar nader geïnformeerd worden zodra die bijlage uw kant op komt. En ik zal zorgen dat daar ook niet alleen bijstaat dat het 50.000 euro kost, dat we er niks voor gedaan hebben, maar ook dat u zicht heeft op wat dat dan had kunnen zijn. Ik hoop dat ik daarmee in ieder geval voor nu uw vraag voldoende beantwoord heb. De voorzitter: Dank u wel. Dan gaan we over naar de volgende wethouder. Wethouder Van Benschop. Mevrouw Van Benschop: Dank u wel, voorzitter. Laat ik gewoon heel veilig geen uitspraken over de tijd doen. En deze raadsvergadering gaat niet alleen over de Perspectiefnota. Er zijn net ook een heleboel hamerstukken door de raad gegaan, waaronder onder andere de Visie op het voortgezet onderwijs, Glansrijke Toekomst, Ruimte voor Banen. Naast dat we inderdaad een grote financiële uitdaging hebben voor de komende jaren, investeren we ook nog steeds in onze stad. En we investeren in banen met vooral kwaliteit. We investeren in de toekomst van de Dordtse jeugd. We investeren in het onderwijs en de verbinding met de arbeidsmarkt. En daarom is het denk ik wel leuk om hier gelijk het haakje te maken met wat de Partij van de Arbeid net inbracht.

Namelijk, kunnen we werkgevers ook betrekken bij het onderwijs, bij de introductiedagen om studenten ook kennis te laten maken met werkgevers uit de regio? En wat wel leuk is om hier te noemen, krijgt u nog informatie over, maar dat is dat we bij het jongerenfestival, waar mijn collega net over sprak, in september in de Biesboschhal daar één dag vooraf gaan organiseren waar we eigenlijk een gratis festival voor alle studerende jongeren in Dordt, die hier op school zitten, met name mbo, stukje hbo, lekker kunnen feesten, maar ook kennis kunnen maken met bedrijven hier in de regio en

98

sectoren die hier veel banen voorzien. Ik hoop dat we daarmee voor een deel tegemoetkomen. Mevrouw Schnabel: Voorzitter. De voorzitter: Mevrouw Schnabel. Mevrouw Schnabel: Dank u wel. Dat vinden we heel fijn om te horen. Wat we ons wel afvragen, soms heeft dat net wat meer om bij een werkgever zelf langs te gaan, omdat je dan kunt proeven hoe de sfeer is, hoe de mensen onderling zijn. En dan kun je op basis daarvan die keuze voor een snuffelstage maken. Wordt dat dan er ook onderdeel van? Mevrouw Van Benschop: Nee voorzitter, dat wordt hier geen onderdeel van. Dit is gewoon één dag feest, waar bedrijven zich kunnen presenteren onder andere. Maar het is natuurlijk niet zo dat het ROC, dat Da Vinci zelf niet hier al programma's op heeft lopen. Zij hebben zelf contact met bedrijven. Zij hebben leerwerkbedrijven waar ze mee samenwerken. Sectoren die ze in beeld brengen. Dit is wel iets wat bij het ROC zelf echt op de agenda staat. Natuurlijk kunnen wij daar het gesprek over voeren, maar dat is vooral aan het ROC om dat te organiseren. Dan kom ik ook gelijk op de motie van de VVD voor het universitair onderwijs. Als het goed heb, is dat motie 3. U vraagt hierin om een universitaire opleiding naar Dordrecht te halen.

En u heeft allemaal ook in de krant kunnen vernemen dat het met de AD-opleidingen voor een deel heel goed gaat, maar dat er ook nog een deel AD-opleidingen is, met name de technische kant van de opleidingen, die best moeilijk te vullen zijn. Dat daar de verbinding nog echt met het bedrijfsleven gemaakt moet worden. Dat de doorstroming van mbo naar hbo nog echt op gang moet komen. En het geeft ons ook echt wel de prioriteit om daar nu op in te zetten, zodat we stevige AD-opleidingen hebben staan. Neemt niet weg dat we wel kunnen kijken met universiteiten hier in de buurt, of in ieder geval een beetje in de buurt, of we mogelijk iets kunnen met stageprojecten of innovatieprojecten. En daar wordt zeker naar gekeken. We vergeten het universitair onderwijs niet, maar we richten niet nu onze energie op het naar Dordrecht halen van universitaire opleidingen. Wij ontraden deze motie. Dan hebben we het nu eigenlijk gehad over het... De heer Den Heijer: Voorzitter. De voorzitter: De heer Den Heijer. De heer Den Heijer: Ik begrijp eerlijk gezegd die overweging niet zo goed van het college, omdat het net lijkt alsof het een keuze is tussen beiden. En ik vind het eerlijk gezegd bijna ook een beetje niet ambitieus van het college, omdat deze stad toch ook wel te maken heeft met een studentenpopulatie die terugloopt. In de jaarstukken zien we teruglopende aantallen.

En Dordrecht ook in omvang en qua capaciteit en in relatie tot de andere gemeentes die dat niet meer kunnen een enorme kans biedt voor bijvoorbeeld een dependance van een technische universiteit, om er maar niet specifiek één te noemen. Kan de wethouder beter toelichten waarom zij toch deze motie ontraadt?

99

Mevrouw Van Benschop: Dat kan ik, voorzitter. Wij ontraden deze motie, omdat we hebben net allemaal een heel deel geluisterd naar, wat staat er in de Perspectiefnota? We hebben het over schaarste. We hebben het over inzet. En wat wij hebben afgesproken met de raad en met de partners in het hoger onderwijs Drechtsteden, is dat het onderwijs komt tot twaalf AD-opleidingen voor onze regio. Die opleidingen staan er nog niet. Er zijn er vijf. En de ambtenaren die nu bezig zijn met het hoger onderwijs, zijn wat mij betreft ook echt nodig om die verbinding te maken met het bedrijfsleven en de opleidingen die we nu hebben te verstevigen, zodat we die ook hier kunnen behouden en daadwerkelijk kunnen uitbouwen naar die twaalf opleidingen. Dat betekent nogmaals niet dat wij geen contact hebben met universiteiten hier in de regio en in de buurt. We hebben onder andere Career Boost waar we samen kunnen werken met universiteiten. En natuurlijk blijven we die lijnen houden, maar we gaan wat ons betreft geen lobby starten om een volledige universitaire bachelor- of masteropleiding hiernaartoe te halen. Dat was qua financiën in ieder geval het makkelijkere deel van mijn portefeuille, want we komen nu bij de zorg. En u heeft ook in de Perspectiefnota kunnen lezen dat de Wmo kosten flink oplopen.

In de technische beantwoording hebben we nog uitgesplitst, waar gaan die kosten dan naartoe? En dan ziet u dat ongeveer tweeënhalf miljoen naar de maatwerkvoorzieningen gaat. Aan de ene kant hebben we daar kosten en aan de andere kant hebben we daarom met elkaar afgesproken dat we willen investeren in algemene voorzieningen. Hebben we ook besproken bij de herijking van de Wmo. En het investeren in de voorkant en in die algemene voorzieningen gaat er hopelijk toe leiden dat mensen meer in het collectief en laagdrempeliger geholpen kunnen worden, waardoor we aan de achterkant de zwaardere, duurdere zorg wat kunnen dempen. Want we zullen er niet op besparen. We zullen er ook niet echt op kunnen bezuinigen dat we daadwerkelijk geld overhouden. Maar we kunnen wel het effect dempen. En vanaf 2026 is het mogelijk om voor de Wmo maatwerkvoorzieningen een inkomenstoets te gaan doen. Dat is heel lang niet mogelijk geweest, maar dat wordt nu mogelijk. En wat we eigenlijk doen nu met de eigen bijdrage bij de algemene voorziening, is daar al op vooruitlopen. We hebben de afweging gemaakt, gaan we wachten tot volgend jaar, wetende dat we dit sowieso gaan doen? Want dat hebben we al een keer besproken bij de herijking van de Wmo.

Gaan we dan echt wachten tot 2026 of gaan we nu alvast die eerste stappen zetten om te komen tot het toerekenen van die eigen bijdrage? Waarbij wij voornamelijk wilden benoemen dat de minima een korting kunnen krijgen of gecompenseerd kunnen worden om in ieder geval duidelijk te maken dat mensen altijd gebruik kunnen blijven maken van die zorg. Als ik de motie M5 van de VVD zie, Zorg betaalbaar voor iedereen, die ontraden we ook. En dat is met name omdat eigenlijk deze motie vraagt om een inkomenstoets, die nu helemaal nog niet mogelijk is op het maatwerk. Dan zouden we voor iedere aanvraag of iedereen die gebruik wil maken van de algemene voorziening, wat juist een relatief simpel toegankelijke voorziening zou moeten zijn, een inkomenstoets moeten gaan doen. Terwijl de minimadoelgroep al in beeld is, ongeveer helemaal. Vandaar dat we wel die korting geven voor de minima en nu nog niet in een soort schaal werken voor de andere inkomensgroepen. Zouden we wel naar kunnen kijken vanaf 2026. Dan nog een punt over wat Op Ons Eiland benoemde. Mevrouw Van Vugt-Roose: Voorzitter.

100