2.1 2023.11.07 Notulen Gemeenteraad Dordrecht - concept.docx .pdf

VERSLAG VAN DE OPENBARE VERGADERING VAN DE GEMEENTERAAD VAN GEMEENTE DORDRECHT D.D. 7 NOVEMBER 2023 Raadzaal Voorzitter: De heer Kolff Raadsgriffier: Mevrouw Wepster Verslag: NotuBiz Aanwezig: Mevr. Boom (VVD) Dhr. Burakçin (GroenLinks) Dhr. Van Dam-Timmers (CDA) Mevr. Van Engelen (GroenLinks) Dhr. De Feijter (ChristenUnie/SGP) Dhr. Groenewege (Partij voor de Dieren) Dhr. Gündogdu (Op ons Eiland) Dhr. Den Hartog (GroenLinks) Dhr. De Heer (ChristenUnie/SGP) Dhr. Den Heijer (VVD) Dhr. Katif (Beter Voor Dordt) Dhr. Klerk (CDA) Mevr. Koene (Gewoon Dordt) Mevr. Kruger (GroenLinks) Dhr. Van der Kruijff (CDA) Dhr. Kuhlmann (VVD) Dhr. Van der Meer (GroenLinks) Dhr. Van der Net (VVD) Mevr. Nieuwland Van den Bosse (ChristenUnie/SGP) Dhr. Noldus (VVD) Mevr. Pichel (Forum voor Democratie) Dhr. Portier (SP) Dhr. Safranti (DENK) Dhr. Schalken-Den Hartog (Beter Voor Dordt) Mevr. Schnabel (PvdA) Mevr. Simon-Van Waardhuizen (Fractie van Waardhuizen) Dhr. Van der Spoel (Fractie Van der Spoel) Dhr. Stam (Fractie van Waardhuizen) Mevr. Stolk (VSP) Dhr. Stolk (VSP) Dhr. Struijk (ChristenUnie/SGP) Mevr. Van den Tol (VVD) Dhr. Uysal (GroenLinks) Dhr. In ’t Veld (VSP) Dhr. Venderbos-Lambinon (Partij voor de Dieren) Dhr. De Vries (VSP)

1

Mevr. Van Vugt-Roose (CDA) Dhr. Wringer (Beter Voor Dordt) Portefeuillehouders: De heer Burggraaf, Mevrouw Van Benschop, De heer Heijkoop, De heer Van der Linden, Mevrouw De Jonge, De heer Merx Opening 1. Opening en vaststellen agenda De voorzitter: Geachte leden van de raad neemt uw plaats in alstublieft. We gaan beginnen, vergadering is geopend. Hartelijk welkom allemaal, vergadering van dinsdag zeven november 2023. Alle leden van de raad natuurlijk van harte welkom, leden van het college, mensen van de griffie, mensen aanwezig in de zaal en mensen die meekijken via de livestream van harte welkom. Allereerst wil ik graag mevrouw Nieuwland van harte welkom heten terug het in onze raad. Wat goed dat u er weer bent, deze zomer bent u bevallen van een prachtige dochter, Nore. De griffier en ik zijn op kraamvisite geweest en hebben Nore mogen bewonderen. Dat was erg leuk. En fijn dat het allemaal goed gaat en dat u ook weer terug bent in onze raadszaal. En veel succes en plezier met het oppakken van uw raadswerk. En dan is dit ook dames en heren, de eerste raadsvergadering dat we met zestien fracties aan tafel zitten. Toch wel een unicum voor Dordrecht, denk ik. En ook landelijk behoren we nu tot de top met het aantal fracties. Ik weet niet of we de trots op moeten zijn.

Maar feit is dat de heer Van der Spoel om zijn moverende reden is afgesplitst van de Partij van de Arbeid en verder is gegaan als fractie van der Spoel. En u ziet ook dat de zitplaatsen in onze raad nu iets anders zijn ingedeeld. De heren van der Spoel en van Leeuwen zijn van plek geruild, waarbij mevrouw Pichel een plaats is opgeschoven en verder is iedereen op dezelfde plaats gebleven. Dus dank voor uw flexibiliteit aan degenen die van zitplaats zijn gewijzigd het is nog een beetje rumoerig in de zaal. Ik snap het. We zijn net begonnen, maar ik zou toch graag om stilte willen vragen. Ik heb voor vandaag een afmelding gekregen van de heer Van Leeuwen, heeft niks met zijn nieuwe plek te maken. Maar hij is helaas ziek en de heer Portier heeft gemeld dat hij wat verlaat is vanwege treinproblematiek. Die komt van ver weg, maar ik geloof dat hij wel onderweg is hiernaartoe. Verder zijn we vandaag compleet. Dus dat is fijn en dan ga ik over naar het vaststellen van de agenda. En bijzonder hieraan is dat we de hamerstukken vandaag zullen behandelen na de bespreekstukken. Dat doen we normaal andersom. En dit is omdat de volg ordelijkheid nodig is voor het vaststellen van een aantal verordeningen, dus eerst de begroting en dan die verordeningen.

En dan heb ik begrepen bij agendapunt 27 het toepassen Wet voorkeursrecht gemeenten op plangebied Weeskinderendijk Oost/Woningen Weeskinderendijk Vlietwegzijde te Dordrecht. Motie wordt ingediend door een aantal partijen. Dat klopt volgens mij? Ik zie mevrouw Stolk al knikken. Dat agendapunt wordt ook een bespreekstuk. Er zit een deadline op het voorstel, dus mijn voorstel is om dat agendapunt te behandelen na agendapunt 23 dus voor en na een aantal bespreekstukken, maar wel voordat we de begroting behandelen en de vraag is of u zich daarin kunt vinden. Mevrouw Stolk: Ja voorzitter als het inderdaad dat het laatste bespreekstuk is, dan kunnen we daarmee akkoord.

2

De voorzitter: Dus het laatste bespreekstuk voordat we aan de begroting beginnen. Dat was het idee zodat we ook zo compleet mogelijk zijn als raad bij het bespreken van dat voorstel. Dan kijk ik even rond of met deze wijziging in de agenda kunt instemmen met de agenda, dat is het geval, dan stellen we die vast. 2. Vaststellen van de notulen van de Gemeenteraad van 10 oktober en de Dordtse Dinsdag van 26 september en 3 oktober 2023 Vergaderzalen 1, 3, 5 De voorzitter: En dan kom ik bij agenda punt twee de notulen van de gemeenteraad van 10 oktober en van de Dordtse dinsdag van 26 september en 3 oktober in de vergaderzalen 1, 3 en 5 kunnen we die notulen zo vaststellen, dat is het geval. Benoemingen / Aanwijzingen 3. Diverse benoemingen – Raadsvoorstel De voorzitter: Dan kom ik bij een aantal benoemingen agendapunt drie als gevolg van de afsplitsing van de heer Van der Spoel. Dan hou ik er daarna over op hoor mijnheer Van der Spoel. En op verzoek van mevrouw Pichel wordt u in bijgaand voorstel voorgesteld een aantal wijzigingen voor het presidium, de commissie CTO en de audit commissie door te voeren. En de vraag is of u daarmee kunt instemmen. Dat is het geval. Stellen we dat zo vast. 4. Mevrouw N.

Güdük per 1 januari 2024 voor een periode van 6 jaar (wettelijke termijn) te benoemen als lid van de Rekenkamer Dordrecht – Raadsvoorstel De voorzitter: Dan heb ik bij agendapunt vier de benoeming van mevrouw Güdük per 1 januari 2024 voor een periode van zes jaar, de wettelijke termijn als lid van de Rekenkamer voor Dordrecht. Met het vertrek van een van de leden van onze Rekenkamer was daar een vacature en vanuit het presidium is de werkgeversdelegatie gevraagd hiermee aan de slag te gaan. Dat heeft ze met ondersteuning van een extern bureau gedaan. En uiteindelijk wordt mevrouw Güdük voorgesteld te benoemen als lid van onze Rekenkamer. Vanaf 1 januari. En ik kijk even rond of u daarmee kunt instemmen. Dat is het geval. En dan zal mevrouw Güdük tijdens de eerstvolgende raadsvergadering de eed of belofte afleggen. 5. Aanwijzing en beëdiging van de heer J.H. Boogaard tot 4e plaatsvervangend griffier – Raadsvoorstel De voorzitter: Dan zijn we bij agendapunt vijf aanwijzing en beëdiging van de heer J.H. Boogaard tot vierde plaatsvervangend griffier en raadsadviseur. Een heugelijk feit want vanaf vorige week 1 november is hij als raadsgriffier gestart, naar aanleiding van uw besluit eerder dit jaar om de griffie met een FTE uit te breiden.

En de heer Boogaard zal een groot deel van de taken van mevrouw Van Poppel overnemen, mevrouw Van Poppel zal een aantal van de gewenste nieuwe taken op zich nemen en hiermee kunnen we de heer Boogaard ook benoemen als plaats van de griffier en treft het voorstel hierover aan bij de stukken. Persoonlijk ben ik blij met deze aanvulling op de griffie en tegelijkertijd verdrietig dat hij de afdeling veiligheid heeft verlaten met deze keuze. Maar goed you win some you lose some. Ik kijk even rond of u akkoord bent met deze voordracht.

3

Dat is het geval. En dan wil ik de heer Boogaard graag vragen naar voren te komen voor het afleggen van de belofte en verzoek ik iedereen zover mogelijk te gaan staan. Nou wie had gedacht dat wij ooit nog eens zo tegenover elkaar zouden staan? Ik lees de tekst voor van de verklaring en daarna hoeft u alleen maar te zeggen dat verklaar en beloof ik. Ik verklaar dat ik om tot raadsadviseur benoemd te worden rechtstreeks nog middellijk onder enige of onder welke naam of welke voorwendsel ook enige gift of gunst heb gegeven of beloofd. Ik verklaar en beloof dat ik om iets in dit ambt te doen of te laten rechtstreeks nog middellijk enig geschenk of enige belofte heb aangenomen of zal aannemen. Ik beloof dat ik getrouw zal zijn aan de grondwet, dat ik de wetten zal nakomen en dat ik mijn plicht als raadsadviseur naar eer en geweten zal vervullen. Dan wil ik u vanaf deze plek heel hartelijk feliciteren en daar mag u voor applaudisseren. Vergadering is geschorst voor een kort momenten van felicitaties. Neemt u de plaats weer in. Alstublieft. De vergadering is heropend, mooi om te zien dat de komst van de heer Boogaard zoveel opwinding veroorzaakt we zijn allemaal verheugd. Stukken ter kennisname De voorzitter: We gaan weer verder met de vergadering, de stukken ter kennisname. U kunt kennisnemen van deze agendapunten 6 tot en met 20.

En ik begreep dat er nog een paar opmerkingen zijn bij het eerste onderwerp geloof ik. Mevrouw Van Vugt had ik meegekregen. Gaat uw gang. Mevrouw Van Vught-Roose: Als het gaat over de kerkenvisie dan klopt dat. Nee als CDA zijn we heel blij met deze kerkenvisie, die overigens ooit begonnen is bij CSGP. Mooi om te zien hoe gebedshuizen een volwaardige plek hebben in onze Dordtse samenleving. Vind het belangrijk dat dit werk als basis kan dienen om vraagstukken op het gebied van geloofsgemeenschappen te ondersteunen. De voorzitter: Dank u zeer. Mevrouw Schnabel zag ik, ga uw gang. Mevrouw Schnabel: Bij agendapunt 16. Wij hebben een inderdaad bedankt. We hebben inderdaad voor of een stemverklaring bij agendapunt 16 over het Jongeren Perspectief Fonds we lezen in raadsinformatiebrief dat de sociale dienst Drechtsteden het niet nodig vindt om een maatschappelijke tegenprestatie in te voegen. Wij vinden dat wel nodig. En dienen bij de begrotingsbehandeling een nieuwe motie in met een ander accent. De voorzitter: Ja. Het is niet echt een stemverklaring, want er wordt niet gestemd, maar het is een opmerking inderdaad. Waarvan akte. Gaat uw gang, mijnheer Van der Meer. De heer van der Meer: Ja, dank u wel. Voorzitter bij punt zeven de brief over het personeelsbestand. Deze raadsinformatiebrief geeft niet zoals bedoeld informatie over de waardoor personeelskrapte problemen ontstaan.

We hopen dat waar de uitvoering van beleid in de knel komt, de raad daar wel over wordt geïnformeerd als het over personeelstekorten gaat. En dan nog een opmerking over punt 12 Afwegingskader Warmte. Wij hebben daar nog een vraag over gesteld en het is denkbaar dat wij naar aanleiding van het antwoord op die vraag op deze zaak terugkomen dank u wel. De voorzitter: Hartelijk dank waarvan akte. De heer Groenewege. De heer Groenwege: Ja, dank u wel voorzitter. De Partij voor de Dieren sluit zich aan bij de opmerking van GroenLinks over raadsinformatiebrief zeven over het

4

personeelsbestand. De Partij voor de Dieren vindt het jammer dat deze brief op zo'n algemeen niveau is geformuleerd. Helaas geeft dit geen inzicht in de projecten die door het personeelstekort vertraging oplopen. En wij zullen dit op het niveau van individuele dossiers in de gaten blijven houden. De voorzitter: Dank u zeer, dan de heer Klerk CDA fractie. De heer Klerk: Dank u wel voorzitter. Wij hebben een verklaring met punt 18 de bestuursovereenkomst AZC, het CDA is blij dat het gelukt is om deel te nemen aan een pilot meedoen en werken. Dit draagt bij aan een goede bedding van het AZC in Dordrecht. Het CDA zal de toezeggingen die gedaan zijn door de wethouder met het oog op vermelden van de geldstromen. En dus de budget neutraliteit in de PEC producten volgen en benadrukt ook het belang van continue monitoring van de maatschappelijke impact en om daar ook op te sturen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan de heer De Feijter, ChristenUnie/SGP. De heer De Feijter: Dank u voorzitter. Ja. Wat betreft agendapunt zes de raadsinformatie brief over de kerkfusie sluiten we ons aan bij hetgeen CDA daarover heeft gezegd. De voorzitter: Anderen nog opmerkingen over de stukken ter kennisname? Dat is niet het geval dan nemen we daar verder kennis van, met inachtneming van hetgeen daarover is gezegd. 6.

Raadsinformatiebrief over Kerkenvisie Tussen hemel en aarde – Een visie op gebedshuizen in Dordrecht – Raadsinformatiebrief 7. Raadsinformatiebrief over Personeelsbestand gemeente Dordrecht 8. Raadsinformatiebrief over Stand van zaken fysieke projecten Dordt West 9. Raadsinformatiebrief over Stand van zaken verduurzaming stadslogistiek 10. Raadsinformatiebrief over Herijking Plan van aanpak Energiehulp voor huishoudens 11. Raadsinformatiebrief over Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) 12. Raadsinformatiebrief over Afhandelen motie 230207/ M2 Afwegingskader Warmte 13. Raadsinformatiebrief over Stand van zaken Dagrecreatieterrein 14. Raadsinformatiebrief over Stand van zaken afwikkeling Drechtwerk 15. Raadsinformatiebrief over Evaluatie inburgering Drechtsteden 16. Raadsinformatiebrief over Advies deelname Jongeren Perspectief Fonds

5

17. Raadsinformatiebrief over Deelname programma Veilige Steden 2023 – 2026 18. Raadsinformatiebrief over Voortgang Bestuursovereenkomst AZC 19. Raadsinformatiebrief omtrent dossier Chemours/DuPont 20. Raadsinformatiebrief over Informatie over de uitspraak van de rechter en het vervolgproces en afhandelen motie ‘Samen Sterk tegen Chemours’ Stukken ter bespreking De voorzitter: En dan gaan we naar de stukken ter bespreking. De voorzitter: Het eerste is het vaststellen van de Uitgangspuntennotitie Mobiliteitsplan Dordrecht 2040. Die hebben we tijdens de raadsbehandeling raadsvergadering van 10 oktober ook besproken. Zijn meerdere amendementen en moties ingediend. En bij amendement 14 staakten de stemmen. De uitslag was toen 18 18 en dat betekent dat we vandaag opnieuw beginnen met stemmen op amendement A14. Dat is het amendement geen extra rood voor automobilisten en daar kunnen we dus meteen overgaan tot stemmen. staat hij al klaar stemverklaring. Ja de stemverklaringen zijn eigenlijk al geweest want we waren al aan stemmen. Maar omdat we toch nog even wachten op het klaarzetten, laat ik daar ruimhartig in zijn. Dus gaat uw gang. De heer Van der Kruijff: Dank u wel voorzitter. Ja. Voorzitter CDA heeft er inderdaad nog een maandje extra tijd gehad om over na te denken en geconstateerd dat het niet uitmaakt of je nou voor of tegen deze motie stemt.

Want uitvloeisel van het STOMP principe is sowieso dat op doorgaande routes, waar fietsers en voetgangers voorrang krijgen, automobilisten langer zullen moeten wachten. En het amendement houdt ook niet in dat er opgeschreven wordt dat dat niet mag gebeuren. Des al niettemin omdat de suggestie wordt gewekt dat het gaat om autootje pesten. En dat is onze bedoeling niet, zullen wij toch tegen dit amendement stemmen. De voorzitter: Dank u wel anderen nog. Gaat uw gang de heer Kuhlmann. De heer Kuhlmann: Ja. Dit is een heel goed amendement waarmee we voorkomen dat we automobilisten in onze stad expres langer laten wachten voor de verkeerslichten. Die verkeerslichten zijn bedoeld om het kruisende verkeer veilig en efficiënt af te handelen en wanneer je automobilisten opzettelijk langer laat wachten voor het rode licht leidt dat tot verstopping van ons wegennetwerk. Een auto die langer moet wachten voor het rode licht, veroorzaakt ook meer uitstoot. Het is een slecht idee. En daarom zullen wij voor dit amendement stemmen om deze fout in het plan te corrigeren. De voorzitter: Dank u wel. Dat was een zeer uitgebreide stemverklaring. Anderen nog, mijnheer Van der Meer.

De heer Van der Meer: Dank u wel voorzitter. Het STOMP principe houdt in voorrang voor waar dat mogelijk is voor voetgangers en fietsers. Dat ik het logischerwijs dat zo

6

nu en dan autoverkeer even iets langer moet wachten. En wij zijn dus tegen dit amendement. De voorzitter: Dank u zeer. Zullen we dan maar gaan stemmen, nee toch nog niet? Mevrouw Stolk. Mevrouw Stolk: Ook wij sluiten toch nog even aan bij de stemverklaring van de heer Kuhlmann. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Schnabel. Mevrouw Schnabel: Wij sluiten graag aan bij de stemverklaring van GroenLinks. 21. Vaststellen Uitgangspuntennotitie Mobiliteitsplan Dordrecht 2040 Toelichting: Er wordt alleen gestemd over de resterende amendementen, het voorstel en de moties nadat de stemmen staakten bij het Amendement A14 tijdens de raad van 10 oktober jl. Amendement A14 wordt opnieuw in stemming gebracht. De amendementen A15, A16, het raadsvoorstel en de moties M5 t/m M10 worden in stemming gebracht. De voorzitter: Dank u wel. Zullen we dat gewoon in de stemming tot uitdrukking brengen? We gaan stemmen op amendement A14. Geen extra rood voor automobilisten. Voor is plus tegen is min, gaat het over het amendement A14. Amendement is aangenomen 20 stemmen voor en 17 stemmen tegen. Mag ik even stilte in de zaal ook aan de Collegetafel graag. Tegen waren de fracties CDA, ChristenUnie, SGP, GroenLinks, Partij voor de Dieren en Partij van de Arbeid en de overige fracties voor. Daarmee is amendement aangenomen, dan gaan we naar amendement A15 van CDA en GroenLinks.

Expliciet besluit over het STOMP ontwerpprincipe, zijn er nog stemverklaringen. De heer Kuhlmann, kort graag. De heer Kuhlmann: Voor ons staat voorop dat onze stadsgenoten zelf het beste de keus kunnen maken hoe ze zich willen verplaatsen. Zij weten immers zelf welk vervoermiddel op welk moment voor hen het meest geschikt is. We zitten daarom ook niet zo dogmatisch in die prioriteitsstelling, zolang elke vorm van mobiliteit maar aan bod komt. Geen steun voor dit amendement. De voorzitter: Andere stemverklaringen. Gaat u gang de heer Schalken. De heer Schalken: Ja. Voorzitter. Wij sluiten ons aan bij de heer Kuhlmann. De voorzitter: Anderen nog? Dat is niet het geval. Gaan we stemmen op amendement A15, expliciet besluit over het STOMP ontwerpprincipe. Amendement is verworpen, 20 tegen 17 voor. Voor waren de fracties CDA, ChristenUnie, SGP, GroenLinks, Partij voor de Dieren en Partij van de Arbeid en de overige fracties tegen. Dan gaan we naar amendement A16 van SP, Dordrecht en Partij voor de Dieren. Parkeren doe je in de garages. Ik kijk even rond of er nog stemverklaringen zijn. Heer Kuhlmann, ik heb u gezien. De heer Kuhlmann: Dank u voorzitter. We zijn het eens met de grondgedachte dat we bezoekers van de binnenstad zoveel mogelijk willen laten parkeren in garages, zodat er

7

meer plek op straat overblijft voor bewoners parkeren. Dit amendement is echter te rigoureus, denken aan het scenario dat je uitgebreid wil gaan shoppen bij de radio beurs op de Voorstraat. Dan is het wel handig als je eventjes in de buurt kan parkeren om de nieuwe installatie hifi installatie mee te kunnen nemen. Of het voorbeeld van een hoogbejaarde tante die waarmee je een hapje gaat eten bij Daily K's. Ook dan is het wel handig als je auto in de buurt kan parkeren. Wij zullen tegen dit amendement stemmen. De voorzitter: dank u zeer andere stemverklaringen. De heer Schalken. De heer Schalken: Ja, voorzitter. Om ook weer het kort te houden sluiten we ons aan bij de woordvoering van de heer Kuhlmann. Mevrouw Stolk: Geldt ook voor de VSP voorzitter. De voorzitter: Anderen nog wat? Anderen nog, nog andere stemverklaringen? Zo niet, dan gaan we stemmen. op A16 voor is plus tegen is min. Amendement is verworpen, 28 stemmen tegen 9 stemmen voor, voor waren de fracties Forum voor Democratie, GroenLinks, Partij voor de Dieren en de overige fracties tegen. Dan gaan we naar het voorstel zelf. Dat is dus het geamendeerde voorstel. Het was de vorige keer al geamendeerd het is vandaag nog iets meer geamendeerd en dan hebben we het voorstel zelf. Zijn daar nog stemverklaringen bij. Gaat uw gang? De heer Gündogdu. De heer Gündogdu: Voorzitter, dank u wel.

U heeft in de vorige raadsvergadering duidelijk vernomen wat ons standpunt is, qua richting die het college kiest om deze visie nu met zulke uitgebreide plannen voor te leggen aan de raad. Ondanks dat er een aantal amendementen zijn aangenomen, willen we toch het college ervoor behoeden om fouten te maken voor in de toekomst die financiële gevolgen zullen hebben. Daarom zullen wij tegen de dit voorstel stemmen, ondanks dat we wel voor het principe van STOMP zijn. De voorzitter: Dank u wel. Dan zag ik de heer De Vries, namens de VSP. Gaat u gang. De heer De Vries: Dank u wel voorzitter. Het college van Dordrecht wil een auto nieuw beleid, maar de VSP is van mening dat die bewoners erop moeten kunnen vertrouwen dat er eerst vaak vlot en betrouwbaar openbaar vervoer beschikbaar is. Dat aansluit bij de wensen van de bewoners. Betaalbaar en gratis voor de 65-plussers, eerst dit opbouwen en voldoende parkeerplaatsen creëren. Dus geen sterk sturend parkeerbeleid voor minder blik op straat en dan pas autoluwe maatregelen. De VSP stemt tegen de uitgangspuntennotitie mobiliteitsplan. De voorzitter: Dank u wel. Dan ga ik naar de heer Van der Meer. De heer Van der Meer: Dank u wel voorzitter. De keuze voor het principe STOMP en alles wat daaruit voortvloeit, is een noodzakelijke stap om de stad leefbaar te houden en het klimaat te behouden.

Dus wij stemmen van harte in met de uitgangspunten en zien uit naar de uitwerking. De voorzitter: Dank u wel, andere stemverklaringen. Gaat uw gang mevrouw Van Waardhuizen. Mevrouw Van Waardhuizen: Dank voorzitter. Wij sluiten aan bij de stemverklaring van de VSP.

8

De voorzitter: Mevrouw Koene. Mevrouw Koene: Dank voorzitter, wij stemmen normaal gesproken niet zo snel tegen een voorstel. Wij zien ons wel genoodzaakt omdat bij dit voorstel wel te doen. Het heeft een te hoog gehalte naïviteit/ wensdenken. Wij vinden het te weinig realistisch. Er wordt niet gekeken naar het tenminste… Het belang van de inwoner wordt niet vooropgesteld, maar wel het belang van de overheid. En dat vinden wij niet oké. De voorzitter: Dank u zeer. De heer Kuhlmann. De heer Kuhlmann: Nu het voorstel is geamendeerd en ook met de stemming zojuist in gedachten, waarin een meerderheid van de raad ook wel terughoudend is voor wat betreft dat STOMP principe, kunnen we heel goed instemmen met dit voorstel. De voorzitter: Anderen? Dat is niet het geval. Dan gaan we stemmen op het voorstel zelf dus de Uitgangspuntennotitie Mobiliteitsplan Dordrecht 2040, het geamendeerde voorstel. Plus is voor, tegen is min. Voorstel is aangenomen, 29 stemmen voor en 8 stemmen tegen. Tegen Gewoon Dordt, Op Ons Eiland, Fractie van Waardhuizen, VSP en de overige fracties voor. Dan gaan we naar de zes moties bij dit voorstel, eerste is motie M5 van de ChristenUnie, Partij voor de Dieren en GroenLinks motie op openbare fiets oplaadpunten. Zijn er nog stemverklaringen bij motie M5? De heer Kuhlmann. De heer Kuhlmann: Ja, dank u voorzitter. Ja.

Wij vragen ons nog steeds af voor wie dit idee is bedoeld met de elektrische fiets vanuit Stadspolders of Sterrenburg. Heb je echt geen lege accu zodra je in de binnenstad bent? En ja we kunnen voor iedereen wat gaan doen. Maar voor die hele exotische gevallen. Ja dan geldt een beetje hetzelfde voor als de caravan van Bassie Adriaan. Dat vraagt niet om een speciale regeling. De voorzitter: Andere stemverklaringen? De heer Gündogdu. De heer Gündogdu: Voorzitter. Wij kunnen vanuit op ons eiland aansluiten op de woorden van de heer Kuhlmann. Behalve die opmerking voor Bassie en Adriaan. De voorzitter: U bent meer van de baron, denk ik. Of niet? Drommels, even kijken mevrouw Stolk gaat uw gang. Mevrouw Stolk: Voorzitter, wij kunnen ons aansluiten bij de woorden van de Heer Kuhlmann. De voorzitter: Dank u wel, de heer Van der Meer. De heer Van der Meer: Ja, voorzitter, ik sluit mij niet aan bij de heer Kuhlmann. Het is heel erg belangrijk om je te realiseren dat er meer gefietst moet worden. Elektrisch of niet we willen ook meer bezoekers, dus oplaad gelegenheid is absoluut gewenst. De voorzitter: Dank u wel andere stemverklaringen nog, dat is niet het geval. Dan gaan we stemmen op motie M5 openbare fiets oplaadpunten, voor is plus tegen is min. Amendement is of de motie sorry is verworpen. 19 tegen 18 voor.

Voor waren de fracties CDA, ChristenUnie, SGP, Forum voor Democratie, GroenLinks, Partij voor de Dieren en de fractie van der Spoel en de overige fracties tegen. Zeg ik

9

goed. Ja. Dan gaan we naar motie M6 motie van CDA, GroenLinks, Partij voor de Dieren en ChristenUnie, SGP. Onderzoek of gewenste doorstroming en ruimte gecreëerd kan worden voor door eenrichtingsverkeer, moet ik zeggen, niet voor maar door eenrichtingsverkeer. Zijn er stemverklaringen. De heer Kuhlmann. De heer Kuhlmann: Dank u voorzitter. Er zitten voor- en nadelen aan eenrichtingsverkeer waardoor we in eerste instantie terughoudend zijn met steun voor deze motie die dit oproept. We zien meer in een beeldvormende commissievergadering. Waarom waarin we ons vrijblijvend kunnen laten informeren en zullen daarom tegenstemmen. De voorzitter: Andere stemverklaringen dat is niet het geval, dan gaan we stemmen op motie M6 voor is plus tegen is min. De motie is aangenomen, 21 stemmen voor en 16 stemmen tegen. Tegen Beter voor Dordt, Gewoon Dordt, Fractie van Waardhuizen, VSP en VVD en de overige fracties voor. Motie M6 is aangenomen. Gaan we naar motie M7 van de Partij van de Arbeid, fijnstof en geluidsbelasting zijn er nog stemverklaringen? De heer Kuhlmann. De heer Kuhlmann: Ja, dank u. Mobiliteit en bereikbaarheid hangen samen met allerlei andere beleidsterreinen met een bloeiende economie, met eenzaamheidsbestrijding met de bereikbaarheid van de hulpdiensten. En ook inderdaad met luchtkwaliteit en geluidsoverlast. En nog zo heel veel duizenden andere beleidsterreinen.

Ze zijn allemaal belangrijk en daarom hebben we ook een beleidsstuk waarin al die zaken samenkomen. De Omgevingsvisie van Dordrecht. Dit mobiliteitsplan is niet de Omgevingsvisie. We hebben al een hele kluif om ons tot die mobiliteit te beperken. Dus laten we niet andere onderwerpen er bijhalen. Wij zullen daarom tegenstemmen. De voorzitter: Dank. Dan zag ik nog de heer Van der Meer. De heer Van der Meer: Dank u wel voorzitter, luchtkwaliteit is natuurlijk hartstikke belangrijk voor leefbare stad en voor gezondheid voor mensen. De veronderstelling die uit deze motie spreekt dat het autoverkeer per definitie zal toenemen en dat er daardoor meer luchtkwaliteit geschaad zal worden. Deden wij niet zonder meer. En er wordt ook beleid ingezet met het mobiliteitsplan om die automobiliteit terug te dringen. Dat steunen wij van harte. Wij denken dus dat deze motie overbodig is, maar we zijn wel voor, kan ik meteen op vooruitlopen. Motie M10 waarin gepleit wordt voor onderzoek naar milieuzones. De voorzitter: Daar komen we straks motie 10. Dit is nog even motie M7 om verwarring te voorkomen. Zijn er nog andere stemverklaringen, gaat uw gang de heer Gündogdu. De heer Gündogdu: Voorzitter, dank u wel. In tegenstelling tot wat mijnheer Van der Meer aangeeft, de verwachting naar de toekomst toe is dat wel degelijk het autoverkeer zal toenemen.

Dat komt uit diverse onderzoeken naar voren en wij denken dat juist dit in een model naar ons toe laat komen. Wij kunnen zien en inzage krijgen. Hoeveel extra woningen of bewoners hier last van zullen hebben. Van fijnstof en geluidsbelasting, een waardevol instrument om daar een totaalbeeld over te krijgen. De voorzitter: Andere stemverklaringen nog? Is niet het geval. Gaan we stemmen op motie M7 over fijnstof en geluidsbelasting, voor is plus tegen is min. M7 is verworpen voor waren Op ons Eiland, Partij voor de Dieren, Partij van de Arbeid en fractie van der

10

Spoel en de overige fracties tegen. Dan gaan we naar motie M8 van Partij voor de Dieren en ChristenUnie, SGP fractie. Dat is de moties te bom. Ook ruimte voor de bakfiets en zo heet hij toch mijnheer Groenewege. Ja. Zijn er nog stemverklaringen, de heer Kuhlmann? Verrassend, krijgt u als eerste het woord. De heer Kuhlmann: Lijkt ons prima te onderzoeken of meer parkeerplaatsen voor bakfietsen kunnen creëren. We gaan voor stemmen. De voorzitter: Dank, anderen nog. Mevrouw Koene. Mevrouw Koene: In aanvulling daarop voorzitter wil ik dan ook graag de fietsen met kratten daarbij onderzocht hebben. De voorzitter: Anderen nog, niet? Dan gaan we stemmen op motie M8, voor is plus tegen is min. Het gaat over ruimte voor de bakfiets. De motie is aangenomen 30 stemmen voor 7 stemmen tegen de fracties. Beter voor Dordt, DENK, van der Spoel en Fractie van Waardhuizen en de overige fracties voor. Gaan we naar motie M9, onderzoek waar Dordrecht verder kan ontvlechten. Motie van Partij voor de Dieren en ChristenUnie/SGP zijn er nog stemverklaringen op motie M9? De heer Kuhlmann. De heer Kuhlmann: Dank u ontvlechten. Dat klinkt heel onschuldig, maar komt in feite neer op het meer en meer afsluiten van straten voor autoverkeer. In specifieke gevallen moet dat kunnen.

We moeten we daar natuurlijk naar kunnen kijken in het kader van maatwerk maar om het als uitgangspunt te gaan hanteren gaat ons te ver en daarom hoeft daar ook niet op zo'n manier onderzoek naar gedaan te worden en zijn we tegen. De voorzitter: Anderen nog? Dat is niet het geval, gaan we stemmen op motie M9 onderzoek waar Dordrecht verder kan ontvlechten. Voor is plus tegen is min. De motie is verworpen 24 stemmen tegen 13 stemmen voor. Voor waren de fracties ChristenUnie/SGP, GroenLinks, Partij voor de Dieren en van der Spoel en de overige fracties tegen. Gaan we tot slot bij dit onderwerp naar motie M10 van de Partij voor de Dieren onderzoek naar milieuzones, zijn er nog stemverklaringen de heer Kuhlmann. De heer Kuhlmann: Ja, dank u voorzitter. Dit is in onze ogen echt een heel verwerpelijk motie, wij vinden het niet goed als we in onze stad in de wijken als we die alleen nog maar toegankelijk zouden zijn voor een elite die zich dure nieuwe elektrische auto's kan veroorloven. Het moet toegankelijk zijn voor iedereen in alle wijken en daarom zitten we niet te wachten op milieuzones die de Partij voor de Dieren voorstelt en vinden een onderzoek totaal overbodig. De voorzitter: Anderen nog, de heer Van der Meer. De heer Van der Meer: Voorzitter. Wij zijn voorstander van toegankelijkheid van wijken voor schone lucht en daarom zullen wij voor deze motie stemmen.

De voorzitter: Dank u wel. Dan zag ik mevrouw Schnabel. Mevrouw Schnabel: Wij sluiten ons ook graag aan bij de woordvoering van GroenLinks en we willen tegelijkertijd zeggen dat we wel vinden dat dan prioriteit aangebracht moet worden om vooral te kijken als eerste naar Krabbewijk en Krispijn.

11

De voorzitter: Dank u wel dan gaan we naar de heer Gündogdu. De heer Gündogdu: Voorzitter. Wij horen al heel veel klachten van ondernemers rondom de Zero Emissie Zone voor in de binnenstad, laat staan voor de hele stad milieuzones mogelijk in te voeren. Wij zullen daarom tegen dit voorstel of motie stemmen. De voorzitter: Dank u wel. Motie is ook een voorstel dan mevrouw Koene, gaat uw gang. Mevrouw Koene: Dank voorzitter. Ik sluit me aan iets minder theatraal bij de stemverklaring van de VVD en bij die van Op ons Eiland. De voorzitter: Anderen, zo niet dan gaan we stemmen op motie M10 onderzoek milieuzones, voor is plus tegen is min. De motie is verworpen 28 stemmen tegen negen stemmen voor GroenLinks, Partij voor de Dieren, Partij van de Arbeid en de overige fracties tegen. Dan hebben we daarmee dit agendapunt afgerond. Effe kijken hoor. 22. Vaststellen Startnotitie Dordrecht klimaatneutraal 2040 Toelichting: Het debat beperkt zich tot de in te dienen moties en/of amendementen (spreektijd per fractie 2 minuten). De voorzitter: Ja en dan gaan we naar het eerstvolgende agendapunt bespreekstuk. Dat is het agendapunt 22 het vaststellen van de Startnotitie Dordrecht klimaatneutraal 2040. Die startnotitie is uitgebreid besproken in een drietal commissies, twee beeldvormende commissies vergaderingen en een oordeelsvorming.

Op 24 oktober heeft de commissie besloten dat onderwerp ter bespreking doorgaat naar de raad waarbij alleen nog over in te dienen moties en amendementen gesproken wordt. Ik heb een drietal moties aangekondigd gezien en ik verzoek de indieners de eerste kort toe te lichten en in te dienen waarna iedereen een spreektijd van twee minuten krijgt om de moties, om op de moties te reageren. En die moties zijn afkomstig van Forum voor Democratie en voor Partij voor de Dieren. Volgens mij klopt dat, geen andere moties of amendementen. Dan wil ik eerst graag mevrouw Pichel het woord geven om de motie kort toe te lichten. Ze heeft ze al afgegeven bij de griffier. Het woord is aan mevrouw Pichel. Gaat uw gang. Mevrouw Pichel: Dank u wel. Voorzitter ik had ook overwogen om een amendement in te dienen maar toen ik hem aan het maken was, toen dacht ik nee dat heeft geen zin, want dan schrijf ik een complete startnotitie. Dus dat heb ik maar gelaten en ik kan ook tellen dus ik weet dat er een meerderheid is voor dit beleid, dus ik ga dat ook niet tegenwerken. Maar ik zou wel graag de raad gewoon een aantal aandachtspunten willen meegeven waarvan ik hoop dat ze deze zullen overwegen. Zoals ik tijdens commissie ook al heb gezegd Forum voor Democratie heeft groot ontzag voor de aarde, creatie van een universele macht die tijd ruimte materie overstijgt.

En uit diverse commissievergaderingen mondelinge en schriftelijke vragen die er zijn gesteld, zie ik nog steeds een aantal dilemma's die nog te makkelijk door het college aan de kant worden geschoven. De eerste is erkenning in de beantwoording van artikel 40 vragen dat voor het product ter bevordering van de energietransitie chemische stoffen ingezet worden, waar Chemours een belangrijk producent van is en Chemours zelf ook documentatie aangeleverd waar in zij bevestigen dat zij essentiële materialen vervaardigen die nodig zijn voor een energietransitie. Denk hierbij aan microchips, kabels en batterijen voor

12

elektrische voertuigen en warmtepompen. En twee bij de vraag hoe het college, gezien het feit dat het effect op de gezondheid altijd pas achteraf bewezen kan worden, de inwoners van Dordrecht en omgeving gerust denkt te stellen en te garanderen dat men met vervaardiging van materialen van de energietransitie geen ongewenste effecten zullen ontstaan. Was het antwoord: de industrie moet vanuit hun eigen verantwoordelijkheid zorgen voor het zoveel als mogelijk voorkomen van gezondheidsschade. Het college wil dus producten stimuleren, verplichten en subsidiëren, maar de verantwoordelijkheid van mogelijke gezondheidsschade wordt afgeschoven. En drie in hetzelfde antwoord wordt bevestigd dat emissies van chemische stoffen nooit in het geheel volkomen kunnen worden. Het college bevestigt in deze brief dat uitstoot van chemische stoffen nooit voorkomen kunnen worden en is dus doordrongen van het feit dat dit reële gevolgen zijn van de productie die gepaard gaat met de energietransitie, wat een cruciaal onderdeel is van het klimaatneutraal beleid. Dus ja. We kunnen producten stimuleren en subsidiëren die de vervaardiging van chemische stof op gang brengen en dat is het risico wat we zullen moeten aanvaarden als dat de keuze is die we maken. Ik merk echter dat velen niet weten dat deze connectie en directe afhankelijkheid van de chemische industrie er is.

Dus zijn onze inwoners dan willens en wetens het risico aan het aanvaarden of zijn ze het effect van de keuze van de overheid? En daarbij wil ik over een jaar of 20 als blijkt dat er meer vervuiling is dan we dachten, niet horen dat we niet wisten dat de chemische stoffen zo gevaarlijk waren voor de gezondheid. Ik hoor men het zo weer zeggen als we dat hadden geweten, hadden we het natuurlijk nooit toegestaan. En om de positieve elementen uit de startnotitie kracht bij te zetten hebben we de volgende moties, dus de motie ook aandacht voor stap één van trials energetica. In de startnotitie kunnen we lezen dat het politiek akkoord 2022 - 2026 inzet op energieneutraal, wat een belangrijk onderdeel is van de route naar klimaatneutraal. En energieneutraal betekent dat je energieverbruik sterk beperkt en de energie die je gebruikt duurzaam opwekt. Wat gebleken is uit de commissievergaderingen, maar ook omschreven is in de startnotitie bij onderdeel drie. De voorzitter: Ik onderbreek u even, bent u al bijna klaar. Want u heeft twee minuten om de moties toe te lichten maar daar bent u al ruim overheen. Dus ik kijk even of het einde nadert. Nee, het is niet per motie. Zo werkt het natuurlijk niet. Mevrouw Pichel: Ja ik rond deze af en dan heb ik alleen de tweede motie nog toe te lichten.

Even kijken waar was ik gebleven? Bij startnotitie bij onderdeel drie hoe gaan we onze concrete acties en doelen bepalen? Is dat men zich vooral richt op alternatieve manieren van energie opwekken en concrete aandacht actie en doelen om de mensheid te motiveren om te reduceren. Die zijn er niet. Dus zoals gewoonlijk zitten mensen weer meteen bij de oplossing, zonder te kijken naar datgene wat ten grondslag ligt aan de gebeurtenissen die zich manifesteren. En dan motie beantwoording technische vraag naar aanleiding van de startnotitie klimaatneutraal 2040, argumenten die ik een aantal keer heb gehoord om het antwoord niet te hoeven geven, is dat de vraag te technisch of te wetenschappelijk is. De vraag gaat over een wetenschappelijk rapport dat gebruikt wordt als aanleiding van de startnotitie. Het lijkt me dus heel logisch dat mijn vraag wetenschappelijk van aard is. En als een kleine verdiepingsvraag al te ver gaat, dan vraag ik via u voorzitter aan mijn collega's van de raad wat zijn we dan aan het doen? En een ander argument om mijn verzoek niet te steunen, was we willen zelf die vraag niet stellen en zijn niet geïnteresseerd in het antwoord. Wanneer we het wel of niet beantwoorden van vragen laten afhangen van

13

de behoefte van een andere fractie om de vraag te stellen, dan zou dat voldoende reden zijn om deze hele show te stoppen. De voorzitter: Dank u wel. Dan ga ik nu naar de heer Groenewege voor het indienen van zijn motie, althans van zijn fractie. Gaat uw gang. De heer Groenwege: Dank u wel voorzitter, voor de Partij voor de Dieren is het heel belangrijk dat onze verduurzaming niet ten koste gaat van de natuur. We zitten midden in een uitstervingsgolf en zijn daar zelf ook de hoofdoorzaak van. Het gaat ontzettend slecht met de biodiversiteit in Nederland en wereldwijd. Van de 8 miljoen plant en diersoorten worden er 1 miljoen met uitsterven bedreigd. Om het verschil te maken moeten we op ieder niveau ingrijpen, van lokaal tot wereldwijd. Dat zei Robert Watson, voorzitter van het intergouvernementeel platform voor biodiversiteit en eco systeemdiensten. Ook de natuur en Milieufederatie Zuid-Holland heeft ons in een commissievergadering opgeroepen om ons klimaatbeleid natuur inclusief te maken. En op die manier niet verder bij te dragen aan de achteruitgang van de biodiversiteit en die waar mogelijk zelfs te helpen herstellen. De Natuur en Milieufederatie is landelijk hebben gezamenlijk ook een heel aantal handreikingen opgesteld die de gemeente hiervoor als inspiratie kan gebruiken.

Handreikingen ook met nuttige voorbeelden van voorlopers op dit vlak, voorlopers die ecologische gebied analyses doen voor ze ingrijpen, voorlopers die experts betrekken bij hun besluitvorming en voorlopers die kansen pakken om meer waarde te creëren voor natuur en landschap. Dat kan allemaal in Dordrecht ook alleen staat er nu nog geen letter over de natuur in de startnotitie. Vandaar onze motie natuur inclusief verduurzaming die we samen met de PvdA, ChristenUnie/SGP en GroenLinks indienen. Daarin roepen we het college op om een handboek natuur inclusief verduurzamen op te stellen. Vergelijkbaar met het handboek natuur inclusief bouwen en dat handboek standaard toe te passen bij de projecten die onder het Dordtse klimaatbeleid vallen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan hebben we daarmee de drie moties compleet. Als die van de heer Groenewege ook wordt ingediend. En dan geef ik ze graag in bespreking. Kijk even rond wie van u het woord wil voeren. Allemaal of niet over deze moties. Ja kort dan ga ik gewoon de ronde maken. Begin ik bij de VVD fractie. Wie mag wil het woord hebben? Mevrouw Boom, gaat uw gang. Mevrouw Boom: Dank u wel voorzitter. Ik had ook nog twee vragen maar die stel ik wel in mijn twee minuten over de motie, stap een energetica.

Daarvan zet de gemeente Dordrecht nu al veel op in op deze eerste stap, bijvoorbeeld in 2023, wordt al ingezet op het informeren van bewoners op isolatie mogelijkheden. Er wordt gezamenlijk inkopen gedaan op vloer, bouw, muur isolatie, de energiehulp wordt ingezet. Er is een regionaal energieloket opgericht om burgers te informeren over het verduurzamen of eigenlijk stap één het besparen van je energie. En we lezen in de begroting 2024 dat een intensieve aanpak op het verduurzamen van label E, F, G woningen in de wijk Wielwijk, Krabbenhof, Krispijn gedaan worden de zogenaamde doorwaai woningen. Wat ons betreft wordt er dus al heel veel gedaan. Maar uit het indienen van deze motie en wat wij horen in de wijken, is er nog heel veel onduidelijkheid over besparingsmogelijkheden. Dat zou mogen verbeteren, maar het indienen van deze moties is in onze eigen ogen overbodig. Qua de technische vraag voorzien wij nou dus er is een antwoord gekomen. Maar de wetenschappelijke onderbouwing, zoals gewenst door Forum voor Democratie is niet gekregen. Het college

14

heeft in onze ogen haar best gedaan en meer kan je niet verwachten. Daarnaast hebben wij vertrouwen in de vele nationale en internationale wetenschappers die IPCC rapport hebben opgesteld en daarom zien wij geen noodzaak om een extra expert in te huren. En voor de motie van Partij voor de Dieren. Daar staan wij in principe positief tegenover. We hebben alleen nog wel twee vragen die voor ons belangrijk zijn. De voorzitter: Interruptie van mevrouw Pichel Mevrouw Pichel: Dank u wel. Ja. Ik hoorde mevrouw Boom zeggen een expert in te huren. Ik wilde daar even bij aangeven dat dat niet het verzoek is om een expert in te huren. Onze vraag is eigenlijk bij deze motie om een antwoord te geven op de vraag. Dus dat laten we die verwarring even weghalen. Mevrouw Boom: Nou volgens mij gaan we dan het riedeltje weer omdoen. Er kan geen antwoord op de vraag komen, daar moet een expert bij ingehuurd worden, maar ik sluit mij even bij u aan voor Forum voor Democratie. Ja. Sorry Partij voor de Dieren. Heel wat anders. Ik zat nog met mevrouw Pichel in mijn hoofd. De vragen die wij hebben om mede in te kunnen stemmen is wordt u verwijst naar Dordts klimaatbeleid. Wat wordt daaronder verstaan? Is dat specifiek voor de gemeente Dordrecht geldt dat ook dat burgerinitiatief of ondernemers zich daaraan moeten houden.

En de tweede vraag is dit is een extra opdracht in de begroting 2024, welke bijbehorende kosten schat Partij voor de Dieren hiervoor in en hoe gaan ze die dekken? De voorzitter: Misschien zullen er meer vragen zijn, dat we die gewoon dat die meeneemt in uw nieuwe woordvoering en als daar iets meer ruimte voor nodig is, dan zullen we die geven. Ik ga naar GroenLinks, mijnheer Van der Meer. Gaat u gang. De heer van der Meer: Ja, dank u wel voorzitter. Klimaat neutraliteit is een levensvoorwaarde voor de toekomst van de stad. We zijn daarom heel blij met de ambities en de urgentie die uit de startnotitie blijkt. We denken graag actief mee over alle mogelijke manieren om dit te concretiseren en tot een snelle implementatie te komen. Dat moet natuurlijk op een manier die recht doet aan allerlei andere belangen. Eén daarvan is het belang van natuurontwikkeling en versterking van de biodiversiteit. En de motie die net door de Partij van de Dieren is toegelicht, dienen wij dan ook om die reden mede in. Over de moties van de van Forum voor Democratie kan ik kort zeggen het college is naar onze mening bezig geweest om een poging te geven een antwoord te geven, het college kan niet gevraagd worden op elke willekeurige vraag een antwoord te geven. Als dat niet in staat is om dat te doen, is dat acceptabel.

En bovendien ontgaat ons wat de relevantie van het antwoord op de vraag is voor het beleid wat er gevoerd moet worden. De voorzitter: Dank, interruptie van mevrouw Pichel. Gaat uw gang.

Mevrouw Pichel: Dank u wel voorzitter. Ja. De heer Van der Meer heeft het over een willekeurige vraag. Als ik aan hem zou vragen er staat een wetenschappelijk rapport als aanleiding in de startnotitie, waar een kleine verdiepingsvraag op is. Zou u dat omschrijven als een zou hij dat omschrijven als een willekeurige vraag?

15

De heer van der Meer: Ik bedoel willekeurige vraag voorzitter niet denigrerend, ik bedoel gewoon dat het college niet op elke wetenschappelijke vraag geacht kan worden een direct antwoord te geven. En mijn indruk is dat de relevantie van deze vraag voor het beleid niet dusdanig is dat dat van het college gevraagd kan worden. Mevrouw Pichel: Voorzitter mag ik een vervolgvraag stellen? In de startnotitie wordt aangegeven dat dit wetenschappelijke rapport de aanleiding is voor het hele beleid. En over dit wetenschappelijk rapport is er een natuurkundig inhoudelijke vraag, hoe kan de heer Van der Meer dan zeggen dat dit verder niks te maken heeft met het beleid? De heer van der Meer: Ik heb het niet over het wetenschappelijk rapport als fundament van het beleid, ik heb het over het over de relevantie van het antwoord op uw vraag voor het verdere beleid. Wat betreft de andere motie van Forum voor Democratie, over stap een in de trias energetica het belang van die stap onderschrijven wij natuurlijk van harte. Dat doet dit college in onze ogen ook door de doelstelling van 30 procent energiebesparing in de komende jaren ambitieus in het programma te schrijven. We gaan daar uiteraard in detail op in, maar de motie is op dat punt overbodig want wordt allang gewerkt. Dank u wel. Mevrouw Pichel: Voorzitter, even reageren? De voorzitter: Ja gaat uw gang, laatste vraag. Mevrouw Pichel: Ja.

De heer Van der Meer geeft aan dat het overbodig is omdat er wordt gesproken dat besparingen er al zijn. Ik heb ook inderdaad de raadsinformatie brief die eraan zit te komen gezien en ik heb ook inderdaad de besparingen van de 30 procent gezien. En zoals eigenlijk ook in punt drie van de bullit wordt aangegeven dat de beperking van de energievraag beperkt zegt niet alleen tot besparingen zoals die 30 procent. Maar waar we ook naar kunnen kijken is natuurlijk gewoon de gedragingen van de mensen waardoor we natuurlijk gewoon meer gaan kijken of er inderdaad een energievraag beperking kan zijn. En ik wil aan de heer Van der Meer vragen hoe hij dat onderscheid ziet tussen een beperking van de energievraag en gewoon soort van verminderen van energiegebruik. De heer van der Meer: Ja voorzitter. Natuurlijk gaat het bij energiebesparing om ook om gedrag. Het gaat zelfs in de eerste plaats om gedrag. Het gaat ook om isolatie maar ook om hoe je van A naar B begeeft, hoe sterk je je huis verwarmt, hoe je je verder gedraagt. Dat heeft allemaal invloed, dus er ligt inderdaad ook een grote verantwoordelijkheid bij burgers. En ik denk dat we het dus niet alleen over isolatie moeten hebben, maar ook over gedragsverandering en de wijze en de vraag hoe burgers daartoe en bedrijven daartoe gebracht, verleid, gefaciliteerd kunnen worden.

Dat hoort wat ons betreft allemaal bij het verhaal over 30 procent energiebesparing. De voorzitter: Dank u zeer. Dan gaan we naar de inbreng van de fractie. Beter Voor Dordt de heer Wringer gaat uw gang. De heer Wringer: Dank voorzitter. We zullen het kort houden Beter Voor Dordt heeft in een commissie haar standpunt al gedeeld met het college. Dit is nog maar een startnotitie. We kijken uit reikhalzend uit zelfs naar het uitvoeringsprogramma. Het jaar 2040 is voor ons niet heilig en de race om in 2040 klimaatneutraal te zijn mag wat ons

16

betreft niet de koste gaan van het Dordtse economie of buitensporig hoge lasten voor onze Dordtenaren. En dat gezegd hebbende zullen we wel voor het voorstel stemmen. De voorzitter: Dank u zeer, dan gaan we naar mevrouw Stolk namens de VSP fractie. Mevrouw Stolk: Voorzitter ik kan me bijna volledig aansluiten bij de woordvoering van de heer Wringer. Maar over de moties en amendement volgens mij is het, moties. Willen wij eerste, willen we eerst even de antwoorden van het college afwachten. We staan niet onwelwillend tegenover deze moties maar we wachten even de reactie van het college af. De voorzitter: Hartelijk dank ChristenUnie/SGP mevrouw Nieuwland. Mevrouw Nieuwland: Dank u wel. Nou ook wij zijn uiteraard voor de startnotitie van klimaatneutraal maar bij deze nog de reactie op de drie voorgestelde moties. De eerste van Forum van Democratie over de technische vraag ja. Ik kan met mevrouw Pichel meevoelen, haar recht op informatie en tegelijkertijd is dat ook niet onbeperkt. Naar mijn gevoel heeft het college ook haar best gedaan om de vraag te beantwoorden en denk ik ook dat we daarbij daar dan toch op een gegeven moment ook genoegen mee moeten nemen. Daar zullen we dus niet voor stemmen. De tweede over de trias energetica. Nou, delen we zeker ook de zorg dat er meer gekeken moet worden naar besparing. Kijk even om je heen de toename van het aantal airco's.

Als we daarmee de klimaatveranderingen tegen willen gaan, dan denk ik dat we op de verkeerde weg zitten. Maar tegelijkertijd heb ik ook het idee, voordat deze motie overbodig is dat er al ingezet wordt op beperking van de energievraag. Dus ik hoor daarin graag het college hoe die over deze motie denkt. En de derde van Partij voor de Dieren hebben we mede ondertekend omdat het inderdaad niet alleen belangrijk is om natuur inclusief te bouwen, maar ook te verduurzamen. Dat is het wat ons betreft De voorzitter: Dank u zeer. Dan gaan we naar de heer Van Dam Timmers, namens CDA fractie. De heer Van Dam Timmers: Dank voorzitter. De CDA fractie kan van harte instemmen met deze startnotitie, waarin we bewegen richting een schonere leefomgeving. De beweging is namelijk ook in lijn met de christen democratische uitgangspunten, namelijk rentmeesterschap. In de uitvoering hopen we natuurlijk dat er ook verder uitvoering aangegeven wordt en dat dat vlot gebeurt. Er zijn een aantal moties ingediend en de moties van Forum voor Democratie, die kunnen wij daarin niet steunen. De motie van de Partij voor de Dieren die kunnen we nog niet steunen omdat we nog niet goed kunnen overzien wat nou de effecten zijn van een dergelijke motie op de vlotheid van de verduurzaming.

Eerder hebben we bijvoorbeeld gezien dat een rechtelijke uitspraak over spouwmuur isolatie toch flinke effecten of negatieve effecten heeft op verduurzaming. Ook in onze stad. En ik maak me wat zorgen dat als wij grote of meer toegenomen eisen gaan stellen dat dat ook de uitvoering in gevaar gaat brengen. Kortom werken aan klimaatneutraal is trouwens niet alleen een taak van de gemeente, maar ik denk van de hele samenleving en ik hoop dat die opdracht die we vandaag met deze startnotitie hopelijk aannemen, dat die ook door de hele samenleving wordt opgepakt. Dus wij zien met vertrouwen dat tegemoet. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Schnabel Partij van de arbeid.

17

Mevrouw Schnabel: Dank u wel voorzitter. Nou ja. Wij steunen natuurlijk ook het voorstel. We zullen ons leven anders moeten gaan inrichten en we voelen en zien dat we zorgvuldiger om moeten gaan met energie. Met onze directe leefomgeving en het gebruik van grond, lucht en water. We zien ook steeds meer berichten over de niet stoppen bosbranden, super storm, verdroging en watersnoden. En we vinden het belangrijk dat er een masterplan gemaakt wordt voor het isoleren en het energieneutraal maken van de bestaande woningvoorraad. Dat vraagt om een goed uitvoeringsplan waarin zowel bewoners, eigenaren, energiebedrijven en overheid samenwerken. Want in de wijken maken mensen zich zorgen. Ze willen wel maar ze hebben vaak niet het geld om de besparingen te realiseren. We sluiten ons aan bij de woordvoering van de Partij voor de Dieren als het gaat over natuur inclusief verduurzamen. Die hebben we ook mede ingediend en wat betreft de moties van Forum voor Democratie steunen we niet. De voorzitter: Dank u zeer. Dan ga ik naar de heer Groenewege, Partij voor de Dieren. De heer Groenwege: Ja, dank u wel voorzitter. De startnotitie Dordrecht klimaatneutraal 2040. Daar hebben we het over. Klimaatneutraal in pas 2040. Wat de Partij voor de Dieren betreft is dat te laat, maar daar zullen we bij de begroting nader op terugkomen. Onze eigen motie hebben we al toegelicht.

Ik ga aan het eind nog even in wat vragen, maar ik wil eerst nog even reageren op de moties van Forum voor Democratie. Forum voor Democratie heeft de motie ingediend over de beantwoording van een van hun technisch vragen en die vraag ging over de Kwantum fysische achtergrond van klimaatverandering. Kwantum fysische achtergrond. dat moest ik wel even googelen. Dat is de natuurkunde die zich bezighoudt met het allerkleinste niveau atomen en alles wat nog kleiner is. Mevrouw Pichel: Voorzitter de heer Groenewege vergist zich in de vraag. Dus als hij de vraag wil citeren wil ik hem vragen om de juiste vraag te citeren. De heer Groenwege: Kan mevrouw Pichel dan misschien in een tweede interruptie de juiste vraag duiden. Mevrouw Pichel: Dat zou zeker kunnen. De voorzitter: Misschien de derde interruptie dan. De heer Groenwege: Ik zal dat, we steunen hem niet. En dan de motie trias energetica weet niet goed. We zijn het niet helemaal eens we zijn het niet helemaal eens met de motie trias energetica. We vinden dat hij wel het beleid van het college wat tekort doet. De Partij voor de Dieren zegt meermaals we vinden het niet ver genoeg gaan. Maar dat er niks gebeurt aan energiebesparing is ook wel een beetje te gek zoals de VVD in haar bijdrage ook al heeft aangegeven. Maar de oproep om met een expertgroep te kijken naar opties voor energiebesparing vinden we wel een goeie.

Dus we zullen die motie wel steunen. Dan nog wat vragen van de VVD over onze motie over natuur inclusief verduurzamen. De eerste vraag was of hoe wij het Dordts klimaatbeleid zien. Gaat dat alleen over wat de gemeente uitvoert, of gaat het ook over wat burgers uitvoeren? Nou. Onze motie is een oproep aan het college dus er staat verzoekt het college. Dus het gaat feitelijk alleen over wat het college moet doen. Maar als het college op de een of andere manier burgers mee kan krijgen in rekening houden

18

met natuurwaarden. Dat hoeft niet per se met dwang, maar dat kan ook met voorlichting of op een andere manier. Dan zouden we dat zeer toejuichen. Dat is niet het verzoek van de motie. Maar nou ja, dat is best een goed idee. Dan de tweede vraag van de VVD was dit is een extra opdracht en welke kosten komen daarbij kijken? Nou ik denk dat je dat in twee velden uiteen moet trekken. Het eerste is het opstellen van dat handboek en de tweede is het toepassen van het handboek. Ik denk dat het opstellen van het handboek niet zo gek ingewikkeld hoeft te zijn, omdat de natuur en milieufederaties al heel veel handreikingen beschikbaar hebben gesteld. Ik had ook een linkje in de motie gezet, dat is gewoon ontzettend veel zijn, ontzettend veel goede voorbeelden beschikbaar waar je als gemeente onmiddellijk bij aan kan sluiten en waarmee je zo'n handboek zou kunnen vullen. We denken wel dat we wat meer in de uitvoering van dat handboek in het toepassen van het handboek zul je waarschijnlijk wat meer proceskosten maken omdat je iets zorgvuldiger bij het toepassen van bij het uitvoeren van klimaatbeleid gaat kijken, van wat is het effect van dit zonnepark op de ecologie op deze plek en kunnen we misschien tegelijkertijd met het aanleggen van dit zonnepark ook meerwaarde creëren? Voor die ecologie.

Daar komen natuurlijk wat kosten bij kijken, maar daar staat ook meerwaarde tegenover en we hebben de motie ook redelijk vrij geformuleerd. We hebben eigenlijk geen normen meegegeven aan het college van wat moet er nou in dat handboek komen? Daar is het college best wel vrij in en daar geven we het college ook een hoop vertrouwen mee. Maar daarmee heeft het college ook de vrijheid om een eigen afweging te maken van wat kan wel, wat is kost qua kosten nog haalbaar en wat gaat misschien te ver om in Dordrecht met onze middelen te realiseren? Dus op die manier hebben we daar geprobeerd invulling aan te geven. De voorzitter: Dank u wel. Dan gaan we naar Denk. Gaat uw gang de heer Safranti. De heer Safranti: Dank u wel voorzitter. Wij zijn enthousiast over de startnotitie klimaatneutraal 2040, dat hebben we ook kenbaar gemaakt tijdens commissies, dus we kunnen hier in instemmen. Wat betreft de moties op zich staan we voor alle drie de moties positief over. Alleen net als een aantal andere collega's wil ik toch even de reactie afwachten van het college. De voorzitter: Hartelijk dank. Dan ga ik naar Gewoon Dordt. Mevrouw Koene. Mevrouw Koene: Dank voorzitter. Ik vroeg me al af of we klimaat neutraliteit zover hebben laten gaan dat het hier een soort vriescel is in de raadszaal. Maar dat kan geheel aan mij liggen. Dus besparen doen we dan waarschijnlijk sowieso al.

Nou dat moet toch heleboel mensen deugd of daar moeten een heleboel mensen blij van worden. Voorzitter, ik beperk me tot de moties die zijn ingediend de motie van Forum over het antwoord krijgen op een vraag, die zullen wij steunen en niet omdat we er iets van snappen want we snappen er op zijn… Nou ja ik zal niet zeggen zoals ik het denk maar we snappen eigenlijk helemaal niks van wat mevrouw Pichel wil, maar mevrouw Pichel is een raadslid en een raadslid heeft gewoon basisrecht om een vraag te stellen en daar een antwoord op te krijgen. Dat kan je te ver vinden gaan als in een wetenschappelijke context maar in een stuk wordt gerefereerd aan een bijlage wat een wetenschappelijk rapport is en dan moet je die er niet bij doen. Dus als je dat erbij doet, als dat de informatie is die je erbij doet en daar ze vraag over dan hoor je die gewoon als wethouder slash organisatie te beantwoorden. Dus vandaar dat wij die zullen steunen de andere motie over de trias energetica. Ja daar

19

moet ik echt nog even goed voor luisteren, ook naar anderen. Wat dat precies inhoudt. Ik flitst wel even door mijn hoofd dat het stimuleren van elektrische fietsen daarmee in tegenstrijdigheid lijkt te zijn. Maar goed dat zal ook wel weer aan mij liggen. En met betrekking tot de motie van mijn buurman. Mijnheer Groenewege heb ik zoiets van… Volgens mij hebben we wel 85.000 handboeken en regels en dingen. Maar goed als het er niet ingewikkelder mee wordt en we bereiken er iets mee. Maar dat horen we dan wel van de wethouder, dan gaan we overwegen om hem te steunen. Dank. De voorzitter: Dank u wel dan steek ik over naar Op Ons Eiland, de heer Gündogdu. De heer Gündogdu: Voorzitter dank u wel. Voorzitter om te beginnen complimenten richting het college met deze startnotitie die wij van harte zullen ondersteunen. Voorzitter over de moties, motie één van fractie Forum van Democratie voor Democratie en dat gaat over de technische vragen. Wij hebben deze mede ingediend en dat heeft een heel eenvoudige reden. Voorzitter er wordt van ons verwacht en ik kijk dus ook even het publiek in op de tribune aan wij zijn een leken bestuur, maar het college verwacht ons van ons dat wij als gemeenteraad een beslissing nemen over een heel belangrijk document. Die voor de komende decennia zijn sporen zal nalaten.

Dat betekent dat wij nu een keuze moeten gaan maken op basis van een aantal documenten, waarvan wij eigenlijk niet we weten als leken zijnde wat de strekking daarvan is. En in dat kader stelt een raadslid een vraag waarop zij dus haar beslissing vervolgens op kan baseren en die antwoord krijg zij niet. Laat staan kijk als het zo zou zijn dat zij het antwoord zou krijgen en dat het geen voldoening zou nemen, dan zou ik zeggen oké. Dat is uw politieke keuze maar krijgt zij niet… De voorzitter: Interruptie van de heer Van Dam Timmers. De heer Van Dam Timmers: Voorzitter, eigenlijk even om iets rechtzetten. Mijn indruk van deze situatie is dat er wel degelijk een antwoord is gekomen op deze vraag, die is ook in de commissievergadering is dat wel degelijk beantwoord. Alleen het antwoord was niet naar tevredenheid van een van de aanwezige commissieleden en dat is natuurlijk wel iets anders dan dat er geen antwoord is gekomen. Dus ik wil dat toch even rechtzetten. Want volgens mij ontstaat er nu een beeld dat er geen antwoorden komen, maar volgens mij is deze vraag wel degelijk beantwoord in de commissie en later ook nog een technische vraag. Alleen ja als het antwoord niet naar je wensen is dat wil niet zeggen dat je tot in het einde van de tijden recht hebt op een nieuw antwoord.