2.1 2023.07.04 Notulen Gemeenteraad Dordrecht - concept.pdf

VERSLAG VAN DE OPENBARE VERGADERING VAN DE GEMEENTERAAD VAN GEMEENTE DORDRECHT D.D. 4 juli 2023 Raadzaal Stadhuis Aanwezig: Mevr. Boom-Vos (VVD) Dhr. Van Dam Timmers (CDA) Dhr. Droog (CU-SGP) Mevr. Van Engelen (GroenLinks) Dhr. De Feijter (CU-SGP) Dhr. Groenewege (Partij voor de Dieren) Dhr. Gündogdu (Op Ons Eiland) Dhr. Den Hartog (GroenLinks) Dhr. De Heer (CU-SGP) Dhr. Den Heijer (VVD) Dhr. Klerk (CDA) Mevr. Koene (Gewoon Dordt) Mevr. Kruger (GroenLinks) Dhr. Van der Kruijff (CDA) Dhr. Kuhlmann (VVD) Dhr. Kwaak (VVD) Dhr. Van Leeuwen (FvD) Dhr. Van der Meer (GroenLinks) Dhr. Van der Net (VVD) Dhr. Noldus (VVD) Mevr. Pichel (FvD) Dhr. Portier (SP) Dhr. Safranti (DENK) Dhr. Schalken-den Hartog (Beter Voor Dordt) Mevr. Schnabel (PvdA) Dhr. Van der Spoel (PvdA) Dhr. Stam (Fractie van Waardhuizen) Mevr. Stolk (VSP) Dhr. Struijk (CU-SGP) Dhr. Uysal (GroenLinks) Dhr. Venderbos-Lambinon (Partij voor de Dieren) Dhr. De Vries (VSP) Mevr. Van Vugt-Roose (CDA) Dhr. Wringer (Beter Voor Dordt) Portefeuillehouders: wethouder M. Burggraaf, wethouder C. van Benschop, wethouder R. van der Linden, wethouder P. Heijkoop, wethouder T. de Jonge, wethouder M. Merx.

1

OPENING 1. Opening en vaststellen agenda, mededelingen De voorzitter: Geachte leden van de raad, hartelijk welkom bij deze gemeenteraadsvergadering van dinsdag 4 juli 2023, iets aangenamere temperatuur in de zaal dan de vorige vergadering. Hartelijk welkom ook aan de mensen op de tribune, mensen die thuis met ons meekijken. Het is alweer de laatste gemeenteraadsvergadering voor het zomerreces, de laatste loodjes en daarna kan iedereen even achteroverleunen in een welverdiend reces. Ik heb geen afmeldingen, ik zie dat de heer Abdullah Uysal ook binnenkomt en dan mis ik nog de heer Den Heijer, maar volgens mij is hij er wel. Die is er, u deed het spelletje, mijnheer Den Heijer die wilde even doen alsof hij zich verstopt had onder de bank van de bus bij terugkomst van het schoolreisje. Fijn dat u er ook bent. Ik heb dus geen afmeldingen ontvangen, alleen is er vanwege het verlof van mevrouw Nieuwland nu nog een lege plaats bij de ChristenUnie/SGP, maar daar kom ik straks met de installatie van de heer Droog nog op terug. Ik zie een nu al een vinger of een vraag van de heer Gündogdu. Gaat uw gang. De heer Gündogdu: Voorzitter, even de mededeling. Ik ben vanavond afwezig in verband met de eindmusical van mijn dochter. Het kan zomaar zijn dat de om een uur of 10 wel aansluit, maar misschien dat ze dan al klaar zijn.

De voorzitter: Als we met elkaar een beetje ons best doen, dan zouden we misschien wel met zijn allen naar die musical kunnen. Ik kijk ernaar uit. Zullen we daarnaar streven? 2. Vaststellen van de notulen van de Dordtse Dinsdag van 6 juni 2023 Vergaderzalen 1 en 3 De voorzitter: Dan kunnen we meteen door, beste mensen, naar de vaststelling van de agenda en ik kijk even rond of u kunt instemmen met de agenda zoals die voorligt. Dat is het geval. Dan stel ik de agenda zo vast en dan kunnen we door naar het tweede punt. En het tweede punt is het vaststellen van de notulen van de Dordtse Dinsdag van 6 juni, Vergaderzalen 1 en 3, kunnen we die zo vaststellen? Dat is het geval. U heeft ze alle grondig bestudeerd en iedereen is tevreden. Dus dank aan de opstellers. BENOEMINGEN / AANWIJZIGINGEN 3. Onderzoek geloofsbrieven de heer F.A.K. Droog De voorzitter: Dan gaan we naar agendapunt 3, onderzoek geloofsbrieven van de heer Droog, de geloofsbrievencommissie. Mevrouw Nieuwland van de ChristenUnie/SGP is in blijde verwachting en heeft hiervoor vanaf 22 juni jongstleden verlof verleend gekregen. Zij zal worden vervangen door de heer Droog. Voor ik overga naar de commissie die de geloofsbrieven heeft behandeld wensen we vanaf deze plek natuurlijk mevrouw Nieuwland een goed verlof toe en hopelijk met een voorspoedige uitkomst, kijken we naar uit.

Dan de geloofsbrievencommissie, deze commissie heeft onderzocht of de heer Droog toegelaten kan worden tot onze raad en bestaat dit keer uit mevrouw Boom van de VVD,

2

de heer In ’t Veld van de VSP en mevrouw Koene van Gewoon Dordt als voorzitter. En die laatste geef ik ook graag het woord om de bevindingen met ons te delen. Gaat uw gang. Mevrouw Koene: Dank voorzitter, zal ik eens even lekker het podium pakken ervoor. Naast wat discussie over de verklaring nevenfunctie raadsleden, maar dat is een absoluut technisch aspect waarvan we het idee hebben dat dat vast in de toekomst aangepast kan worden, vertrouwen we de heer Van der Pot op zijn caramelkleurige ogen dat er echt geen functies zijn die de heer Droog bekleed die in de weg staan dat hij in de gemeenteraad toegelaten kan worden. Dus bij deze, wij hebben alle vertrouwen in Frederik André Klaas Droog als vervanger van Eline. De voorzitter: Hartelijk dank daarvoor, ook voor de verrichte werkzaamheden hieraan voorafgaand. 4. Tijdelijke toelating van de heer F.A.K. Droog tot lid van de gemeenteraad De voorzitter: Dan zijn we bij agendapunt 4, gehoord hebben de geloofsbrievencommissie constateer ik dat er geen belemmeringen zijn om de heer Droog toe te laten tot onze gemeenteraad. Ik kijk even rond, kunt u instemmen met dat besluit? Dat is het geval. Dan vraag ik de heer Droog naar voren te komen voor het afleggen van de eed en wil ik allemaal verzoeken om te gaan staan.

Goedemiddag, ik lees de tekst van de eed voor, als ik daarmee klaar ben, kunt u beide vingers in de lucht steken en zeggen, zo waarlijk helpe mij God almachtig. Ik zweer dat ik, om tot raadslid benoemd te worden, rechtstreeks noch middellijk, onder welke naam of welk voorwendsel ook enige gift of gunst heb gegeven of beloofd. Ik zweer dat ik om iets in het ambt te doen of te laten, rechtstreeks noch middellijk, enig geschenk of enige belofte heb aangenomen of zal aannemen. Ik zweer dat ik getrouw zal zijn aan de Grondwet, dat ik de wetten zal nakomen en dat ik mijn plichten als raadslid naar eer en geweten zal vervullen. De heer Droog: Zo waarlijk helpe mij God almachtig! De voorzitter: Dan wil ik u vanaf deze plek als eerste van harte feliciteren en dan zal de rest van de raad dat bekrachtigen. 5. Benoeming van de heer W.J. Gorter tot commissielid De voorzitter blijft u nog even staan, want we hebben ook nog de benoeming van de heer Gorter tot commissielid. Vanuit Op ons Eiland heeft de heer De Boer tot onze spijt aangegeven te stoppen als commissielid, graag willen we de heer De Boer vanaf deze plek heel hartelijk danken voor vier jaar raadslidmaatschap en nu ook alweer een ruim jaar als commissielid. Jammer dat we hem gaan missen, maar we wensen hem veel plezier en succes met de nieuwe uitdagingen en begrijpen ook de afwegingen die hij heeft gemaakt.

De heer Gorter is vanuit Op ons Eiland voorgesteld om de heer De Boer op te volgen als commissielid. Ik kijk even rond of u kunt instemmen hem ook tot commissielid te benoemen. Dat is het geval. Dan vraag ik de heer Gorter naar voren voor het afleggen van de belofte en dan kunt u dus nog even blijven staan. Hartelijk welkom, ik lees de

3

teksten voor daarna kunt u zeggen dat verklaar en beloof ik. Natuurlijk alleen als u het ermee eens bent. Ik verklaar dat ik om tot commissielid benoemd te worden, rechtstreeks noch middellijk, onder welke naam of welk voorwendsel ook enige gift of gunst heb gegeven of beloofd. Ik verklaar en beloof dat ik om iets in dit ambt te doen of te laten, rechtstreeks noch middellijk, enig geschenk of enige belofte heb aangenomen of zal aannemen. Ik beloof dat ik getrouw zal zijn aan de Grondwet, dat ik de wetten zal nakomen en dat ik mijn plicht als commissielid naar eer en geweten zal vervullen. De heer Gorter: Dat verklaar en beloof ik! De voorzitter: Ook hartelijk gefeliciteerd voor u. Dan schors ik de vergadering voor een kort moment ter felicitatie. Schorsing HAMERSTUKKEN De voorzitter: De vergadering is heropend, we zijn bij de hamerstukken. Ik loop ze zoals gebruikelijk één voor één langs waarbij het geven van een korte stemverklaring natuurlijk mogelijk is. 6. Vaststellen Prognose Grondbedrijf 2023 De voorzitter: Als eerste 6, vaststellen Prognose Grondbedrijf 2023. De heer Uysal, ga uw gang. De heer Uysal: Dank voorzitter, GroenLinks blijft vooral aandringen op betaalbare woningen en in de huidige tijd is het geen gemakkelijke opgave en de aanvulling van de reserve grondbedrijf met 15 miljoen juichen wij dan ook van harte toe.

Want juist om onze hoge ambities op het gebied van betaalbare woningen waar te maken is de investering in het grondbedrijf noodzakelijk. Dank u wel. De voorzitter: Hartelijk dank. Anderen nog gezien. Gaat uw gang. De heer Katif: Dank voorzitter. Bedankt voor de toezegging van de wethouder aan het adres van Beter voor Dordt tijdens de commissiebehandeling van dit voorstel dat wij eens in het half jaar een notitie met de mutatie binnen het grondbedrijf ter beschikking gesteld krijgen, zodat wij als raad tijdig beter sturing kunnen geven aan het grondbeleid, wij bij verlies, winst, politieke beslissingen kunnen nemen naar welke richting en welke prioriteit we willen. De voorzitter: Hartelijk dank. Anderen nog? Dat is niet het geval. Stellen we dit vast met inachtneming van hetgeen daarover gezegd is. 7. Vaststellen Bestemmingsplan Parapluplan Dark Stores De voorzitter: 7, vaststellen bestemmingsplan Parapluplan Dark Stores is akkoord. 8. (Geen) zienswijze ontwerpbegroting 2024 Gr GEVUDO

4

De voorzitter: 8, zienswijze ontwerpbegroting 2024 Gr GEVUDO is akkoord. 9. Toepassen Wet voorkeursrecht gemeenten (ex artikelen 2 en 4 Wet voorkeursrecht gemeenten (Wvg)) op percelen en perceelsgedeelten grond in het plangebied 'Stadspark XXL' De voorzitter: En 9, toepassen Wet voorkeursrecht gemeenten op percelen en perceelsgedeelten grond in het plangebied Stadspark XXL. Gaat uw gang, mijnheer Groenewege. De heer Groenewege: Dank u wel. Naar de mening van de Partij voor de Dieren hoort er geen woningbouw thuis in een park. Als je een park ontwikkelt hoort de boel groener te worden, niet minder groen. Daarom kan de Partij voor de Dieren niet instemmen met dit raadsvoorstel, dat ervan uitgaat dat er woningen worden ontwikkeld op de nu nog groene locatie Stevensweg. Dank u wel. De voorzitter: Anderen nog? Gaat uw gang. De heer Katif: Voorzitter, het voorstel kan op steun van Beter Voor Dordt rekenen, dat betekent niet een carte blanche voor het college. Op het moment dat er sprake is van woningen bouwen aan de rand van, of op, van percelen van Wet voorkeursrecht gemeente gevestigd, verwachten wij een tijdige informatievoorziening ten einde als gemeenteraad een kaderstellend besluit te kunnen nemen. Zoals u begrijpt, wij zijn tegen bouwen in de polders. De Voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Stolk.

Mevrouw Stolk: Voorzitter, wij sluiten ons aan bij de stemverklaring van Beter Voor Dordt. De voorzitter: Dank u wel. Anderen nog? Dat is niet het geval. Dan stellen we dit vast met in achtneming van hetgeen daarover gezegd is. STUKKEN TER KENNISNAME 10.Raadsinformatiebrief over Nieuwe hoogspanningsverbinding tussen Geertruidenberg en Krimpen aan den IJssel of Crayestein De voorzitter: Dan zijn we bij de stukken te kennisname. Kunt u kennisnemen van de stukken bij de agendapunten 10 tot en met 19? Ik begrijp dat de heer Van Dam-Timmers nog iets wilde zeggen bij agendapunt 12 over motie 15, Ondersteun Goed Af. Gaat uw gang. De heer Van Dam-Timmers, dat klopt voorzitter. Het CDA Dordrecht vindt het spijtig dat het niet gelukt is om samen met de vereniging tot een nieuwe locatie te komen. De voorzitter: Dank. De heer Portier.

5

De heer Portier: Voorzitter, daar sluiten we ons bij aan. We hebben ook wel de indruk dat er wel heel erg gekeken is naar de onmogelijkheden et cetera. En ja, we hadden gehoopt op meer inzet om toch tot een oplossing te komen. De Voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Koene. Mevrouw Koene voorzitter, dank. Dat geldt ook voor Gewoon Dordt, dat er vooral gekeken is naar hoe we het niet mogelijk kunnen maken. Gezien de net niet steun genoeg die er was gaat Gewoon Dordt hier nog actie op ondernemen, omdat met name het feit dat er gewoon een persbericht uitgaat vanuit het college waarin wordt aangegeven dat het hopeloos is. Dat is gewoon niet de manier zoals het werkt, voorzitter. De voorzitter: De heer Schalken. De heer Schalken-den Hartog voorzitter, in aanvulling op de eerdere stemverklaringen wil ik vanuit Beter Voor Dordt aangeven dat wat ons betreft met deze raadsinformatiebrief de motie 15 niet afgehandeld is. De voorzitter: Dank u wel, waarvan akte. Mevrouw Stolk. Mevrouw Stolk: Voorzitter, de VSP sluit zich aan bij alle stemverklaringen die er tot nu toe zijn gegeven. De voorzitter: De heer Groenewege. De heer Groenewege: De Partij voor de Dieren sluit zich aan bij de VSP. De voorzitter: Mijnheer Den Hartog, waar sluit u zich bij aan? De heer Den Hartog: Dank u, het wordt een lange rij, wij sluiten ons daar ook bij aan. De voorzitter: Anderen nog? Dat is niet het geval.

Dan nemen we kennis van deze stukken. STUKKEN TER BESPREKING 20.Vaststellen Kadernota 2024 De voorzitter: Dan komen bij het enige hoofdschotelagendapunt namelijk het vaststellen van de Kadernota 2024, het laatste punt op de agenda, het enige bespreekpunt voor vandaag, de tweede termijn voor de behandeling van de Kadernota 2024. In de eerste termijn hebben we natuurlijk de algemene beschouwingen gehad op de raadsvergadering van 20 juni. Vervolgens is er over de ingediende moties, amendementen en overige aangedragen onderwerpen in de commissies gesproken op 27 juni en vandaag staat de tweede termijn van de behandeling van de Kadernota centraal. Daar hanteren we de spreekvolgorde waarbij eerst de grootste oppositiepartij conform de verkiezingsuitslag het woord krijgt, dan de grootste coalitiepartij et cetera. In de eerste termijn zijn twee amendementen ingediend en 25 moties, die zijn ook

6

besproken in de commissies en ik heb een aantal nieuwe of aangepaste moties aangekondigd gezien. Mocht u die willen wijzigen of indienen, ten opzichte van dus de vorige vergadering, dan kan dat allemaal in uw tweede termijn. En voor die tweede termijn geldt dat ons Reglement van Orde niet voorschrijft dat er vanaf het spreekgestoelte gesproken hoeft te worden. Dus dat mag wel als u dat wilt, maar dat hoeft niet. Iedere fractie krijgt vijf minuten de spreektijd voor deze tweede termijn en die spreektijd geldt ook voor iedere portefeuillehouder als alle fracties aan het woord zijn geweest. Dan wil ik graag starten bij de heer Schalken namens Beter voor Dordt. Gaat uw gang. De heer Schalken-den Hartog: Voorzitter dank u wel. Beste collega's, aanwezigen en luisteraars, allereerst dank aan het college voor de reacties op onze motie en de aandachtspunten en dank aan de collega's voor de constructieve behandeling in de commissievergaderingen. Ik gaf in onze eerste termijn ook al aan dat Beter Voor Dordt met genoegen constateert dat veel belangrijke ontwikkelingen die in de vorige periode zijn besloten, in gang zijn gezet en verder in uitvoering komen en ook gewoon doorlopen. In onze eerste termijn heb ik niet stilgestaan bij Chemours, de dienden wel een motie mee in en daar is een herziene versie die straks ook weer wordt ingediend.

Maar in zijn algemeenheid wil ik namens Beter Voor Dordt aangeven dat wat ons betreft er vooral geen onderlinge politieke discussie moet zijn, maar dat we moeten uitstralen dat we ons als gemeenteraad enorm zorgen maken, naast onze inwoners staan en we allemaal willen dat de uitstoot van gevaarlijke en giftige stoffen stopt en Chemours verantwoordelijkheid neemt richting de stad, de omgeving en de gedupeerden en dat ze ook eerlijk en transparant naar buiten worden. Voorzitter, ook een aantal collega's constateerden, net als Beter Voor Dordt dat van een andere of een frisse wind van dit college nog weinig sprake is. En met betrekking tot de financiën vinden wij net als meerdere partijen dat er nog weinig urgentie wordt gegeven aan de mogelijke financiële situatie die in het vooruitzicht hebben. Dank aan het college voor de reactie op de memo van BDO waar we om vroegen, we hebben eerder ook gesproken over de Dordtse prestatie-indicatoren en we horen nog graag de toezegging van de wethouder dat deze kort na het zomerreces voor bespreking in de auditcommissie beschikbaar zijn, zodat ze op tijd voor de begroting 2024 kunnen worden vastgesteld en ingezet. Met betrekking tot de financiën vroeg Beter Voor Dordt in de eerste termijn naar een evaluatie of overzicht van de incidentele uitgaven die al drie jaar of langer worden verleend.

En ons doel daarbij is dat wij graag met de commissie en het college willen kunnen discussiëren of we hier op dezelfde manier mee door moeten gaan of dat we wellicht ook een aantal uitgaven structureel moeten maken of met een aantal zaken moet stoppen. Als laatste met betrekking tot de financiën komen we richting de begroting nog graag in gesprek met de commissie over de invulling van de beleidswensen, met name die met betrekking tot de evenementen. Wat ons betreft moeten die beperkte extra middelen zo ingezet worden dat het een breed publiek bereikt en dat die extra middelen niet vooral worden ingezet voor organisaties en evenementen die een beperkte groep mensen aanspreekt. En ja voorzitter, dan kom ik weer bij een van onze belangrijke punten en dat is de leefbaarheid, en dan met name de troep op straat, bijplaatsingen, zwerfafval. We zijn als Beter Voor Dordt blij met dat het idee met de slimme camera's serieus wordt op opgepakt en uitgewerkt. Maar we komen ook weer terug op het punt van nascheiden, want wat ons betreft hebben we op dit punt gewoon echt een college dat vooral achter

7

HVC aanhobbelt en niet kijkt naar wat goed is voor de mensen en de ondernemers in onze stad. Naar ons idee is het nu vooral HVC die de koers van Dordrecht bepaalt, en niet de beste methode van inzamelen voor onze inwoners en ondernemers. En echt zo zonde, want ook HVC heeft de nascheidingcentrale, alleen jammer genoeg niet bij ons en op een andere plek en zijn wij daardoor veroordeeld tot bronscheiding. Wethouder De Jonge heeft toegezegd dat er een beeldvormende technische vergadering komt over nascheiding met onafhankelijke experts. En daar zijn we blij mee. De voorzitter: Bij interruptie, de heer Portier. Stopt de tijd, daar is hij, de heer Portier. De heer Portier: Voorzitter, de heer Schalken zei van dat HVC kennelijk het beleid, ons grondstoffenbeleid een afvalbeleid bepaalt, maar dat zijn wij toch als raad zelf. En het zijn wel besluiten geweest waar wij als partij niet altijd gelukkig mee waren, maar is het niet zo dat wij als raad gewoon kunnen besluiten om het anders te gaan doen? We hebben straks ook een motie, bijvoorbeeld voor het afschaffen van de pasjes. Wat zegt u daarop? De heer Schalken-den Hartog: Dat dat heeft u helemaal goed gezien, want dat vinden wij als Beter Voor Dordt ook.

Maar we zien eigenlijk aan de keuzes die het college maakt vooral dat HVC de lead neemt en dat het college daar in volgend is aan HVC en niet kijkt naar wat naar ons idee belangrijker is voor onze inwoners en onze ondernemers. Dus wat dat betreft staan we volgens mij aan dezelfde kant en zien wij graag dat ook ons college vooral kijkt naar wat de beste oplossing is voor onze stad en niet kijkt naar wat HVC ons biedt. De voorzitter: De heer Portier. De heer Portier: Hele korte reactie, ik denk dat wij als raad dat zelf in de hand hebben en dat zal straks dan blijken. De heer Schalken-den Hartog: Dat is inderdaad zo, ja. De voorzitter: De heer Schalken, gaat u verder. De heer Schalken-den Hartog: Ik ga verder. We trekken motie 1 in omdat we toch zien dat die onvoldoende draagvlak gaat krijgen. De heer Den Heijer: Voorzitter, in de dooie hoek hier. De voorzitter, ik was net bezig met het intrekken van motie 1. De heer Den Heijer, bent u het daarmee eens? Gaat uw gang. De heer Den Heijer: Dan stel ik mijn vraag en dan kunt u de administratie op orde brengen, voorzitter. Het zijn eigenlijk twee elementen uit het betoog van Beter Voor Dordt die ik in mijn hoofd niet helemaal aan elkaar geknoopt krijg.

En dat zegt, aan de ene kant bent u hartstikke tevreden met het beleid wat vanuit de vorige periode door wordt gezet en aan de andere kant, het kan door de hitte komen, bent u op zoek naar een frisse bries, een frisse wind. En dan vraag ik me ook wel af, ook over dit punt, ja dit is toch beleid wat gewoon in de vorige periode gewoon in is gezet, wat we samen met

8

Beter Voor Dordt ook gedaan hebben. En wat brengt Beter Voor Dordt er dan nu toe om daar nu opeens zo radicaal anders over te denken? Wat is in de tussentijd dan gebeurd, voorzitter? De heer Schalken-den Hartog voorzitter, dank u wel. Om het geheugen van de heer Den Heijer op te frissen, ook de vorige periode was Beter Voor Dordt een groot voorstander van nascheiding en hebben we daar ook regelmatig met elkaar discussies over gevoerd hier in deze raad. Maar op dat moment zaten we nog vast aan lopende contracten en we weten nu dat er volgens mij volgend jaar een nieuw contract afgesloten moet worden en is het daarom nu het moment om met elkaar wellicht te besluiten om het anders te doen. Voorzitter, ik denk dat dit voldoende antwoord is op de heer Den Heijer. De voorzitter: Hij reageert niet meer, dus dat denk ik wel. De heer Schalken-den Hartog, dat denk ik ook en dan ga ik nu snel want ik zie dat ik nog maar één minuut heb. We hebben in onze eerste termijn ook nog gesproken over de versoberde gratis busregeling en wij zouden nog graag een toezegging zien dat er na het eerste jaar een goede evaluatie komt waarbij ook duidelijk wordt wat die versobering heeft gedaan met het reisgedrag van onze 65-plussers.

Met betrekking tot vervoer is in de commissie ook gesproken over onze motie met betrekking tot de servicegerichte ov, daar hebben we een vernieuwde motie over die ik straks ga indienen. De voorzitter: Even voor de helderheid, de heer Schalken, betekent dat dat M2 wordt ingetrokken? De heer Schalken-den Hartog: M2 wordt M2A, tenminste daar gaat u over. De voorzitter: Maar dan wordt die ingetrokken dient en dient u een nieuwe in? Dat is gebruikelijk. De heer Schalken-den Hartog: dus die wordt aangepast. Met betrekking tot verduurzaming, in de commissie is ook gesproken over onze ingediende motie met alles werkt op batterijen. We hebben goed geluisterd naar de reactie van de wethouder en we hebben die motie ook zo aangepast, waardoor ik denk ik niet anders kan horen straks dat hij zal worden omarmd. Met betrekking tot de motie van het jongerenevenement die we hebben ingediend, die hebben we ook aangepast naar aanleiding van de commissievergadering en die zullen we zo opnieuw indienen, waar die nu vooral meer gericht is op de faciliterende rol van de gemeente. En als laatste punt het punt met betrekking tot het topsportevenement, dat was motie 5 die we hadden ingediend. Ik noem hier nogmaals vanuit Beter Voor Dordt dat we eigenlijk al hadden gehoopt dat dit college na het vertrek van het shorttrack evenement al een nieuw evenement aan onze stad had weten te binden.

Maar wat ons betreft blijft de wens ook staan voor een fonds voor sportevenementen. Maar ook in de commissie werd duidelijk dat daar de handen niet voor op elkaar kwamen. Die motie trekken we dus in en we wachten de komende maanden af of het college het echt, net als Beter Voor Dordt, belangrijk vindt om op korte termijn op een andere manier invulling te gegeven aan het belang van sportevenementen. Dank u wel.

9

De voorzitter: Hartelijk dank. Ik zie nog een vraag of een interruptie van de heer Gündogdu. Gaat uw gang. De heer Gündogdu: Voorzitter, dank u wel. Even een vraag aan mijnheer Schalken, u heeft het over de motie evenement en u heeft die motie gewijzigd en wij hebben dat uiteraard besproken ook in de fractie. Maar wat ons opviel is dat u heel veel woorden gebruikt in de motie om het college op te roepen om een evenement sec voor een bepaalde doelgroep. Maar vraagt u eigenlijk met uw motie het dance event wat wij ieder jaar met Koningsdag hadden, om dat weer terug te laten keren in onze stad? Want dat is eigenlijk de conclusie die wij ook een op basis van uw motie. Maar ik wil daar graag uw antwoord op. De heer Schalken-den Hartog voorzitter, of het een dance evenement zaal moeten zijn, dat zou fantastisch zijn. Maar of dat het iets anders moet zijn, dat laten we liever over aan de mensen die dat dadelijk verder gaan verkennen. Want wellicht is daarin ook wel de wens van de jongeren de afgelopen jaren veranderd. Dus ik wil hem niet zo dichttimmeren dat het alleen zich beperkt tot een dance event. De voorzitter, en dan rest u niks anders nog dan de nieuwe moties in te dienen. U heeft ze alle vijf ingetrokken en er komen een paar nieuwe voor terug. Gaat uw gang. En er was licht. Dan gaan we door met de volgende partij, dat is de VVD.

Het woord is aan de heer Den Heijer, gaat uw gang. De heer Den Heijer: Dank u voorzitter en ik sluit me qua openingsstatement helemaal aan bij de vorige spreker, Beter voor Dordt, dat we inderdaad in een bijzondere tijd leven, dat van ons als raad echt aanpassingsvermogen gevraagd wordt, maar ik sluit me volledig aan bij de waardering op de manier hoe we in de commissie met elkaar vanuit verschillende fracties, verschillende ideeën, verschillende moties, verschillende andere instrumenten die mensen kiezen om iets te veranderen. En ik heb het idee dat we dat op een op een goede manier, op een uitvoerige manier met elkaar besproken hebben. En daarom denk ik dat we ook een goede generale repetitie achter de rug hebben voor de tijd die er ook komen gaat, want het wordt een tijd waarin we denk ik ook elkaar wat betreft financiële keuzes vast moeten houden, omdat de keuzes niet altijd eenvoudig zullen zijn en het ook zeker moeilijk uit te leggen gaat zijn naar inwoners, waarom we bepaalde dingen stoppen, waar we bepaalde dingen anders moeten doen om bepaalde dingen, het onsje, mevrouw Stolk zegt altijd een pondje minder. We moeten daar op een verstandige manier naar kijken met de hele raad, dus dat is in ieder geval wat voor ons ook het afwegingskader is voor vandaag met betrekking tot de moties.

Daarin is te financiële positie op orde, gematigde lokale lasten en koersvast blijven om onze gezamenlijke ambities te bolwerken. We zullen ook vandaag alle moties die voorliggen op de merites beoordelen en we zijn in die zin ook al blij dat het college ook al een aantal toezeggingen heeft gedaan in de commissie, daar refereerde de heer Schalken ook al naar, de prestatie-indicatoren samen met Beter Voor Dordt, de aanpak van hardrijden, overlast van wegwerkzaamheden die we beeldvormend in de commissie gaan bespreken. Allemaal punten die we veel, met name de laatste twee die we veel terughoren en waar we van denken, daar kunnen we nu mee door. Dan dienen we ook twee gewijzigde, dus echt wel aangepaste, moties in. Dordt bouwt door, die is op enkele punten gewijzigd en wat voor ons van belang is in deze motie …

10

De voorzitter: Even voor de helderheid, dat is motie M7? De heer Den Heijer: Dat is even uit mijn hoofd gezegd motie M7, maar vergeef me dat ik de bingo vandaag niet goed speel. De voorzitter: Want ik moet even een balletjes trekken uit het rekje, maar ik denk dat het goed is als u ze even allemaal ook bij naam noemt, want dan kunnen we dat goed doen. Gaat u gaan. De heer Den Heijer, en dan zal denk ik de andere motie M8 zijn, maar bindt me er niet op vast. M6 zelfs, moet je nagaan. Die dienen we samen in, Dordt bouwt door, met Denk. En de bottomline daarin is dat deze motie echt drempelverlagend en ook verbindend moet werken, waarin we koersvast blijven en ons rug recht houden om die 4.000 woningen te realiseren. En dat is eigenlijk meer alleen dan een snelle vergunning, want dat heb ik ook eerder teruggehoord. Het is echt van het plan tot aan de bouw van woningen en als het gaat hoe je dat met mensen voor elkaar moet krijgen, hoe je dat tot stand moet brengen, vind ik het een zeer terecht punt die aangedragen is door collega-fracties, dat de woningcorporaties er uiteraard bij horen, dus die hebben we in het dictum toegevoegd.

Want ja, als je aan tafel zit doe je mee en we willen in de eerste plaats natuurlijk commitment maar we moeten elkaar ook niet loslaten als het een beetje tegenzit en de tijden zitten tegen, de tegenwind steekt wat op en Dordrecht moet wel de plek zijn waar gewoon doorgebouwd wordt, omdat dat echt iets is wat we ook in de afgelopen verkiezingen hebben gezien en nog steeds waar de inwoners van verlangen dat we dat ook doen. De voorzitter: Dat was echt een heel erg lange zin, maar hij is nu tot een einde gekomen. De heer Groenewege, gaat uw gang. De heer Groenewege: Dank u wel. Dordrecht is vooral een plek waar doorgepraat wordt. In de oorspronkelijke motie van de VVD stond iets over lokale regels schrappen, dat heeft de VVD veranderd in het wegnemen van onnodige lokale beletselen die woningbouw bemoeilijken. Dat klinkt heel aantrekkelijk, want wie kan er nou voor onnodige lokale beletselen zijn die woningbouw bemoeilijken? Maar dat is toch een politieke afweging, welke lokale beletselen onnodig zijn. Waarom legt de VVD die afweging bij het college? Dat klinkt niet heel logisch. De heer Den Heijer Dat vind ik een terechte vraag van de Partij voor de Dieren en we hebben in de commissie aangegeven dat we altijd binnen de geldende regels of binnen de wettelijke normen moet dit gesprek ook plaatsvinden aan de tafel die wij als zodanig voorstellen.

Maar je hebt bijvoorbeeld wel een aantal voorbeelden in onze stad waardoor woningbouw gewoon vertraagd of onnodig tot discussie kan leiden maar waardoor we onnodig de vertraging in gaan. De keuze tussen beton en hout, ik doe er maar één, of dat we bijvoorbeeld, er zijn nog steeds projecten die niet doorgaan omdat het een half metertje hoger moet, wenselijk is, dan dat op die plek dan het idee kennelijk is dat dat kan. Dat soort aansluitplicht van het warmtenet terwijl we ook gewoon al electric kunnen. Ik vind eigenlijk dat we in die zin de kaarten toch echt open moeten hebben en met name met elkaar ook de verbinding zoeken met de bouwende partijen om hier gewoon snel tot een oplossing te komen, dat dit niet jaren weer op tafel blijft, maanden

11

de vertraging in gaat, maar dat we doorbouwen en het niet op een half metertje laten vertragen. Dat is eigenlijk de oproep die wij hier doen. De voorzitter: De heer Groenewege, gaat uw gang. De heer Groenewege: Ik begrijp het antwoord, maar het is niet echt een antwoord op mijn vraag. Want mijn vraag was, waarom zouden we als raad niet zelf die afweging maken. Als de VVD vindt dat een bepaalde regel te ver gaat, waarom doet de VVD dan geen concreet voorstel om die regel te schrappen in plaats van zo'n algemeen voorstel over het wegnemen van onnodige lokale beletselen waar het college alle kanten mee op kan? De heer Den Heijer: Dat laatste punt ben ik met u eens, ik daag het college ook altijd uit om naar de raad toe te komen als bouwprojecten de vertraging in gaan en er lokale beletselen zijn die die dit onmogelijk maken. Maar waar we voor moeten waken is dat we het op één hoop vegen en dat er een soort één uniforme beleidsregel is die waar wij nu inbreuk op doen.

Het is natuurlijk niet dat alles hetzelfde is, dus er zijn altijd binnen ook de normen of de kaders die wij stellen is er ook gewoon handelingsruimte om uiteindelijk gewoon samen met een woningcorporatie of een ontwikkelaar, met een bouwer eruit te komen, dat we zeggen je kunt bijvoorbeeld de kruimelregeling toepassen, je kunt zeggen we gaan de ontwikkelaar niet verplichten om aan het warmtenet te gaan, maar we gaan uiteindelijk wel meer voor een mix kiezen. Maar inderdaad ben ik het met u weleens dat als er grote, we denken dat u zich meer zorgen maakt om de biodiversiteit of de circulaire bouw of is het iets dergelijks, is onze opvatting wel, hou nu overeind wat er nu staat maar kies wel gewoon de ruimte die je hebt. En zeker in verbinding met de mensen die het doen en een nadrukkelijke en constante verbinding met de mensen die doen, om die om die versnelling te vinden. De voorzitter: Dank u wel. Ik zie een aantal interrupties nog, ik begin bij de heer Stam, die had als eerste zijn vinger omhoog. Gaat uw gang. De heer Stam: Dank u wel, voorzitter. Als ik de motie van de VVD goed begrijp dan zouden ze eigenlijk met de ontwikkelaars afspraken willen maken om die versnelling in Dordrecht te maken. Op zich heel goed.

Nou weet ik me nog te herinneren van een jaar of zes zeven geleden dat ontwikkelaars Dordrecht eigenlijk een beetje links liet liggen omdat wij onze zaakjes niet goed op orde hadden. Op het moment dat je nu ontwikkelaars probeert via contracten of overeenkomsten probeert vast te leggen en je ziet alle bouwplannen in Nederland waar toch wel heel veel problemen zijn, bent u niet bang dat dan die regels die wil opstellen en die overeenkomsten met ontwikkelaars en bouwbedrijf wil afsluiten, dat het juist een averechts effect heeft en dat men gaat zeggen van nou, laat Dordrecht maar weer even zitten want we hebben ook Rotterdam, Breda, Tilburg en weet ik het allemaal nog? De heer Den Heijer: Ja, dat is ook de reden waarom we er nu voor kiezen om dit voorstel, deze motie in te dienen omdat wij constateren dat de tijd anders is, dat de tegenwind opsteekt. En de vraag is nu, wat is er dan in deze huidige context, deze omstandigheden nodig om toch die ambitie te halen van die 4.000 woningen. En ik ben het met u eens dat we niet moeten blindstaren op de bestaande ontwikkelaars die in deze stad zitten. Nee, het moet juist een open ticket zijn, open uitnodiging zijn naar ook partijen buiten de

12

stad, dat die zien dat er in Dordrecht doorgebouwd wordt, dat het bij ons snel schakelen is, dat de vergunningverlening snel verloopt, dat we kwalitatieve eisen stellen, dat het ook ontwikkelingen waar we trots op zijn, waar de ontwikkelaar zelf ook trots op kan zijn. Dat is het signaal wat we afgeven. En als het gaat om uiteindelijk echt afspraken en programmering et cetera, ja daar zijn natuurlijk gewoon de geldende kaders voor en ik ben het met de heer Stam eens dat dat niet ergens aan een tafel zomaar anders gedaan kan worden. Maar ik denk wel dat je samen wel, door dit gezamenlijk aan te vliegen, door die gezamenlijkheid te zoeken, bijvoorbeeld ook elkaar te inspireren, ik ben weleens eerder bij dat soort tafels betrokken geweest, dan helpt dat ook echt in de versnelling, elkaar beter begrijpen, samen optrekken met ontwikkelaars en corporaties om die versnellingsslag te behouden. Want dat is uiteindelijk waar we nu voor gaan. De voorzitter: Dank. Dan ga ik naar de heer Portier. De heer Portier: In het rijtje onnodige beperkingen die de heer Den Heijer opnoemde was onder andere de bouwhoogte, bepalingen rond de bouwhoogte. Nu leggen wij die als raad in een bestemmingsplan vast, met vaak nog mogelijkheden voor afwijking door het college met een bepaald percentage.

Vindt de VVD een beperking rond de bouwhoogte echt onnodig? Als je bedenkt dat vaak waar buurtbewoners tegen in verzet komen, omwonenden tegen in verzet komen, is ontwikkelaars die veel te hoog willen gaan bouwen voor wat de buurt aankan. De heer Den Heijer: Ja, dat is uiteindelijk de weging die natuurlijk ook de SP daarin in volle oprechtheid maakt. Maar onze opvatting is wel dat het maatschappelijk belang van woningbouw en mensen die op de zolderkamer bij hun ouders zitten die gewoon een huis nodig hebben, de woningtekorten die er nu zijn, dat je wel in een bepaalde afweging binnen de kaders die uiteraard gelden, binnen de geldende bestemmingsplannen, en als er iets gewijzigd moet worden op een bestemmingsplan moet je moet je langs de raad, dat weet u als geen ander, maar wat mij betreft mogen we daar best de grenzen opzoeken om woningbouwontwikkelingen gewoon mogelijk te maken, voorzitter. De voorzitter: De heer Portier. De heer Portier: Ja, in Frankrijk hebben ze voor betaalbare woningen ook de grenzen van de bouwhoogtes afgeschaft en dat heeft geleid tot de banlieus. Dus ik hoop niet dat de heer Den Heijer iets dergelijks ook in Nederland wil.

Maar goed, dit zijn in ieder geval bepalingen die we als raad vaststellen, dus zijn beroep op het college om dit te doen, dat gaat in ieder geval niet op, wat er in deze motie en in het dictum gevraagd wordt, in ieder geval niet voor die bouwhoogtes die u noemde. De voorzitter: Ik zag mevrouw Stolk, maar mevrouw Koene was eerst. Gaat uw gang. Mevrouw Koene: Ja voorzitter, ik zat eigenlijk te twijfelen of ik überhaupt nog wat wilde vragen, want waar ik over na zat te denken, volgens mij was het de heer Van der Kruijff de vorige keer al die zei van we hebben regelmatig al overleg met projectontwikkelaars onder andere. En het klinkt nu een beetje alsof de VVD de vertraging wijdt juist aan de bouwers en zo, dus dat ze daar een akkoord mee willen sluiten terwijl juist de overheid

13

vaak degene is die het vertraagt. Dus met name door wat mijnheer Portier net zegt, zo van regeltjes die wij vaststellen enzovoort, dat zijn de redenen waarom projecten vertragen of helemaal niet doorgaan. Dus wat denkt de heer Den Heijer nou echt met het aannemen van deze motie, dat er dan verandert? De heer Den Heijer: De schuldvraag vanuit de VVD, de VVD zit hier niet om een bepaalde schuldvraag te beantwoorden. Ik denk dat gewoon de omstandigheden gewoon de schuldigen zijn of is. Waar het ons om gaat, en dat is ook een antwoord op de heer Portier, is dat we natuurlijk een dagelijks bestuur hebben van de stad die ook met deze mensen om tafel zit en wat ons betreft regelmatiger in een bepaalde setting om tafel mag zitten en dat je dan heel snel constateert waar tegenaan gelopen wordt en dan kun je vervolgens ook snel schakelen wat daarvoor nodig is. En als mensen die bouwen, de bouwers die hier actief zijn tegen regelgeving of onnodige regeldruk aanlopen, waar mevrouw Koene natuurlijk een ontzettende liberaal in is, dan moet het snel aan het licht komen en moeten we daar of afspraken maken binnen de geldende kaders, of het college moet snel naar de raad toe en dan zouden we misschien iets aanvullend bovenop het bestemmingsplan moeten doen. De voorzitter: Dank u wel. Ik ga naar mevrouw Stolk. Nee, geen interruptie meer? Mijnheer Van der Kruijff wel. Gaat uw gang.

De heer Van der Kruijff: Dank u wel, voorzitter. Wij zijn blij met dat wooncorporaties zijn toegevoegd, daar houden we inderdaad om gevraagd. En wat betreft, wij zijn met zijn allen bij het overleg geweest, met die ontwikkelaars, en die zeiden, het gaat vooral over de stapeling van regels die het erg duur maakt. En die stapeling van regels, dat gaat ook inderdaad over heel veel dingen. Dat kan gaan over duurzaamheid, dat kan gaan over de parkeernorm, dat gaan kan gaan over kwaliteitseisen, dat kan gaan over de breedte, over van alles nog wat. Dus ik denk dat het dan wel goed is dat u in demotie aan het college vraagt waar loopt u dan tegenaan, of dat uit dat overleg met de bouwers haalt, zodat we daar als raad over kunnen beslissen of die stapeling te veel uit de hand loopt. De andere suggestie, en die heb ik ook gedaan maar die heeft er niet overgenomen, die komt van diezelfde ontwikkelaars vandaan, van werk anticyclisch met de conjunctuur. Op het moment dat je in een laagconjunctuur zit, waar we nu een beetje inzitten qua bouwen in ieder geval want die valt stil, kun je wat meer sociaal bouwen en in een hoogconjunctuur waarin er veel koopkracht is kun je wat duurder bouwen en beweeg daarin mee. Vindt u dat we dat ook moeten doen om de bouwsnelheid te versnellen? De heer Den Heijer: U stelt twee vragen.

Ingaand op de eerste vraag is dat we hebben proberen te vatten in de formulering, zoals de Partij voor de Dieren me net gaf. Maar we staan wel open voor een suggestie, dan kunnen we hem in de derde termijn indienen, als ik het zo zou mag noemen. Maar we staan daar open voor om inderdaad te kijken welke beletselen we tegenaan lopen in de praktijk. Ik denk niet dat dat een stilstaand moment is, ik denk dat we daar de komende jaren in de stapeling daartegenaan gaan blijven lopen. Dus wat mij betreft is dat een continu proces. En dan de tweede vraag, er is natuurlijk een aantal zaken daar aangestipt met de ontwikkelaars. Is dat de ontwikkelaars ook van ons vragen, als je een gebiedsontwikkeling tot stand brengt hebben we een overheid nodig die snel de vergunningen levert, maar ook een rechte rug

14

heeft, dus dat refereert ook aan uw punten over die stapeling, niet zich weer in allerlei bochten wringt, niet elke keer tussentijds programmering aanpast, niet allerlei nieuwe wensen er verder aan toevoegt, omdat het anders gewoon niet meer lukt. En dat met dat anticyclisch, ja dan zou je binnen de gebiedsontwikkeling kunnen kijken hoe je dat tot stand brengt en ik vind dat op zichzelf eigenlijk helemaal niet zo'n gek idee, maar tegelijkertijd stip ik dan wel aan dat het dan wel in zijn totaliteit gerealiseerd moet worden. Dat uiteindelijk gebiedsontwikkelingen wel afgemaakt moet worden, want dat dat is natuurlijk ook het euvel in deze tijd, dat er in heel veel steden gebiedsontwikkeling wordt gestart, maar uiteindelijk niet meer wordt geëindigd terwijl mensen daar wel naar uitkijken. De voorzitter: Ik zou wel willen voorstellen voor de rest van de vergadering dat interrupties echt een korte vraag betreffen en dat de reactie daarop ook enigszins binnen de perken blijft, zeg ik maar even voorzichtig. De heer Van der Kruijff. De heer Van der Kruijff: Voorzitter, dan wil ik de heer Den Heijer toch vragen want ik hoorde wel in de opening een begrip, dat is een interessant idee, dat we misschien straks in de schorsing toch even kijken of daar nog een zinsnede in de motie over toegevoegd kan worden.

De voorzitter: Dank, mij is nog niks bekend van schorsingen dan wel een derde termijn, zeg ik dan maar even. Maar die zullen we dan wel zien. Dank. De heer Den Heijer, gaat u verder met uw betoog. De heer Den Heijer: We hebben nog een sterk gewijzigde motie, voorzitter. De voorzitter: Motie 6 denk ik dan. De heer Den Heijer: Ja, M6 en daar is de geestelijk vader de heer Van Ballegooijen, die heeft een pen gevoerd van deze motie. Maar waar het in kort op neerkomt is dat we natuurlijk een hoop op ons af zien komen, maar voordat wij keuzes kunnen maken bij de Kadernota en bij de begroting gaan we met elkaar aan de slag met de herijking van het integraal beleidsplan van het sociale domein. En wat wij met deze motie beogen is dat we zeggen, voordat we nou met elkaar al een klap geven op onze ambities, op de keuzes die we maken in dat plan, zouden we eerst de keuzes inzichtelijk willen hebben, en dat kan gelijktijdig wat ons betreft, om ook gewoon in het sociaal domein te kunnen sturen, dat we ook onze keuzes kunnen wegen. En het kan wat de heer Heijkoop zei, het kan een tandje meer zijn, het kan een tandje minder op iets anders zijn. Maar het zou heel vervelend zijn dat als we uiteindelijk dat plan dan vastgesteld hebben met zijn allen, we vervolgens bij de begroting en de Kadernota er tegenaan lopen dat we er gewoon geen geld meer voor hebben.

En ja, wie houden we dan voor de gek? En daar ziet deze motie echt op toe. Dus ik hoop dat u hem ook op die op die wijze wil interpreteren. De voorzitter: Bij interruptie, gaat uw gang. Mevrouw Schnabel: Dank u wel. Mijn vraag aan de heer Den Heijer is, dit gaat nu voor het sociaal domein op, waarom niet voor al die andere domeinen?

15

De heer Den Heijer: Ja omdat, het is eigenlijk wel wat ik zojuist zei, omdat we eigenlijk voor het besluit over hoe we überhaupt onze versoberings- en bezuinigingsslagen en ombuigingen gaan maken al wel een besluit nemen over de invulling van het integraal beleidsplan sociaal domein en het zou goed zijn om goed de keuzes die we dan op dat moment maken op een zorgvuldige maatschappelijke en financiële manier te wegen, zodat we ook later bij de begroting daar niet mee in de problemen komen. Dus het is juist om het op een zorgvuldige getrapte manier netjes te doorlopen. En dat we als raad ook in positie komen. Want ik denk dat dat echt belangrijk is, dat we als raad die positie ook in willen nemen. De voorzitter: Mevrouw Stolk. Mevrouw Stolk: Ja voorzitter, ik vind het een hele goede vraag van mevrouw Schnabel. De heer Den Heijer geeft er alleen geen antwoord op. Maar ik hoorde de heer Den Heijer ook zeggen dat u een schot voor de boeg neemt, dat u wilt gaan bezuinigen op het sociaal domein. Of begrijp ik u dan verkeerd? De heer Den Heijer: Nee, dat heb ik misschien onbedoeld verkeerd bij u overgebracht. Nee, dat heb ik eigenlijk bedoeld als we gaan met elkaar natuurlijk een lastig traject in waarin er gewoon omgebogen moet worden, versoberd moet worden. Daar zijn alle beleidsterreinen natuurlijk onderdeel van, daar heeft mevrouw Schnabel een volledig terecht punt.

Het punt wat wij eigenlijk alleen maken is dat we, sinds dat de Drechtraad ten einde is en we hier lokaal besluiten over kunnen nemen gaan we ook zo'n integraal beleidsplan sociaal met elkaar bespreken. En dan zou het best goed zijn, omdat we naderhand pas de financiële keuzes maken, dat we eerst voor onszelf goed inzichtelijk hebben welke keuzes we überhaupt kunnen maken en aan welke knoppen we überhaupt kunnen draaien zodat we later een teleurstelling voorkomen bij de begroting als we uiteindelijk de harde keuzes, financiële keuzes moeten maken. De voorzitter: Mevrouw Stolk. Mevrouw Stolk: Voorzitter ja, de heer Den Heijer draait het toch een beetje omheen en dat vind ik dan toch jammer. Waarvoor pak je dan niet alle domeinen? We gaan, zegt u zelf, we gaan een zware tijd tegemoet. Er moet dadelijk bezuinig gaan worden, volgens mij, als je je ambitie wat bij zou stellen ben ik benieuwd of je überhaupt wel zou moeten bezuinigen. Maar dat zijn de keuzes van dit college en daar bent u ook onderdeel van als VVD. Maar waarom expliciet het sociale domein daar nu uithalen? Want bij alle dingen die we in de Kadernota of tijdens de begroting neerleggen, daar zit een financieel plaatje aan vast. En dat geldt niet alleen voor het sociale domein, dat geldt echt voor alle domeinen.

Dus nogmaals, waarom de keuze op dit domein en niet op alle domeinen? De heer Den Heijer: Voorzitter, ja ik heb ik heb net twee keer geprobeerd het uit te leggen, ik ga het dus over een andere boeg gooien. Omdat we nu zien dat 80 procent van de knelpunten bij deze Kadernota in de gemeenschappelijke regelingen sociaal en diens gezondheid en jeugd zitten. En als we elk jaar zien dat dit soort overschrijdingen plaatsvinden, dan kunnen we op de lange duur überhaupt geen goede zorg meer leveren aan de mensen. En tegelijkertijd moet je op tijd zijn omdat we te maken hebben met een verbonden partij. Dus dan zou je als raad daar wel met elkaar aan de voorkant op moeten sturen in ambitieniveau. Ik denk dat u het ambitieniveau misschien wel omhoog

16

wil gooien op sommige punten, misschien op andere punten denkt u dat het anders kan, we geven bijvoorbeeld subsidies aan grote bedrijven om mensen uit de bijstand aan het werk te krijgen. De tijden zijn helemaal anders, misschien zijn dat soort dingen niet meer nodig maar moeten we het op andere dingen zoeken. Het zou goed zijn om die keuzes inzichtelijk te maken. De voorzitter: Mevrouw Stolk. Mevrouw Stolk: Voorzitter, ik probeer het nog een keer en dan stop ik ermee. Aan de ene kant zegt de heer Den Heijer met motie M7 is dat geloof ik, de ambitie bouwen 4.000 woningen, en ook wij willen die 4.000 woningen bouwen alleen van een ander soort, zal ik maar zeggen, dus meer naar de sociale kant, dus betaalbare woningen en de VVD ziet betaalbare woningen rond 350.000. Nou dan is die die jonge man die op de zolderkamer zit bij zijn moeder, die gaat ook die woning niet krijgen. Dus het is een broodjeaapverhaal. En aan de andere kant zegt u op het sociale domein gaan we een schot voor de boeg nemen want daar kunnen we dan de keuzes maken en daar gaan we dan in snijden. En dat is wat u eigenlijk zegt tegen de Dordtenaren, wee gaan op alles gas erop geven en gaan we vol gas vooruit, maar op het sociale domein zegt de VVD nee, nee, nee, nee inwoners, daar gaan we op bezuinigen.

De heer Den Heijer Voorzitter, nu begint mevrouw Stolk al een beetje warm te draaien volgens mij, want die begint nu wel een erg grote karikatuur van dit voorstel te maken en daar heb ik toch wel bezwaar tegen. Kijk, wij doen dit voorstel juist om juist de raad in positie te brengen om de verstandige keuzes te maken, waardoor het bij de begroting ook houdbaar blijft. En dan kun je wel zeggen ja, als meer dan een derde van de begroting naar dat domein toegaat, als 80 procent van de knelpunten in dit domein zit, dan kunt u mij wel voor de voeten vegen dat u dat allemaal onzin vindt en dat we ook geen huizen meer hoeven te bouwen, maar daar ga ik echt volledig niet in mee, voorzitter. De voorzitter: Laatste interruptie, kiest u uw woorden zorgvuldig. Mevrouw Stolk: Voorzitter, ik laat geen woorden in de mond leggen die ik niet gezegd heb. Wij willen huizen bouwen, maar niet de huizen bouwen voor de keuze die de VVD maakt en dit college. Wij willen bouwen voor de Dordtenaren en voor de lage- en de middeninkomens. Maar als u zou zeggen, dat moet op het sociaal domein, nee, zeggen wij nee, dan moet u ook die ambitie aanpakken met de woningbouw. Dan moet u ook zeggen, we gaan ook bouwen voor die brandweerman, die politieagent en de zorgmedewerkers.

Dan brengt u de raad in positie, maar dan moet u niet vol gas doorgaan op alle terreinen en nu zeggen, nee we doen het alleen maar op het sociale domein. De voorzitter: Tot slot, de heer Den Heijer. De heer Den Heijer: Tot slot voorzitter, volgens mij worden hier twee zaken verward, in positie brengen en mijn zin krijgen. De oproep van de VVD is, breng ons in positie bij de keuzes die er zijn en dan zal de raad vast andere keuzes kunnen maken dan mijn fractie

17

vindt. Het betoog van mevrouw Stolk is, ik wil pers in mijn zin krijgen op sociale woningbouw. Nou die krijgt ze, want er heeft een aantal andere partijen ervoor gezorgd dat er gewoon de 30 procent sociaal woord bijgebouwd in deze periode en dat is een behoorlijke grote opgave, kan ik u vertellen. De voorzitter: Het is een aardig debatje om naar te kijken, maar we hebben ook nog meer te doen. Ik denk dat we verder gaan. Mijnheer Den Heijer gaat u verder, nog 26 seconden. De heer Den Heijer: ik wou net eigenlijk vertellen hoe goed we met elkaar samenwerken en dat we met elkaar ook bekijken, even in sneltreinvaart, voorzitter. Kunst in de openbare ruimte schijnt een nieuw dictumvoorstel zijn, kunnen wij in meegaan. Chemours, samen een vuist maken, een aantal partijen heeft samenwerking gezocht tot een nieuwe motie, Uitgestoken hand, dienen we mee in, steun hem. Dan hebben we Van afvalstress naar afvalZEN, ja daar zien wij toch wel brood in omdat eens een keer op een precisieniveau te experimenteren, we zijn benieuwd hoe het college daarnaar kijkt. Alles Werkt Beter Op Batterijen, die dienen we mede in. Benzinebladblazer, hoe vaak die ook gewijzigd gaat worden, de VVD ziet daar geen brood in. Impact voor AZC, daar verwachten we een nieuw motiedictum en die dienen we samen mede in met het CDA.

Toeristische borden, waanzinnig idee van DENK, dienen we ook mede in en Inclusief is een illusie, ja hoewel dat wel een extra stapeling is in de beleidsregel en we toch extra geld op evenementen nodig hebben zijn wij wel liberaal en vinden we dat dat gewoon in principe wel geregeld moet zijn. Dus met een nieuwe aanpassing vanuit Fractie van Waardhuizen zullen we ook op die motie mee instemmen. De voorzitter: Er is wel een verschil tussen mee-indienen en mee instemmen, want ik zie bijvoorbeeld dat u verwijst naar mee indienen op een motie die zojuist vervangen is, waar uw naam niet onder staat. Maar dat kan dan misschien in het stemgedrag tot uiting komen. Bijvoorbeeld de motie M3A van Beter Voor Dordt, over Alles Werkt Beter Op Batterijen, daar staat uw naam niet onder. De heer Den Heijer: Ja, dan is het nu steun, maar als iemand ons logootje erbij kan tekenen dan is het helemaal fantastisch. De voorzitter: Maar dan wordt het hier wel een beetje een janboeltje. Dat kan hoor, maar fijn als u dat van tevoren. Maar u kunt het in uw stemgedrag tot uiting brengen. Betekent dat dat wij motie M7 kunnen intrekken en dat daar een nieuwe voor komt? En M6 blijft in stand, zeg ik dat goed? M6 ook nieuw, oké helder. Dan ga ik naar de VSPfractie. Mevrouw Stolk, gaat uw gang. Mevrouw Stolk: Voorzitter dank.

En we zijn nog steeds vrienden en laat ik het zo zeggen, politiek kan je het best wel met elkaar oneens zijn, maar daarbij kan je toch best wel een mooie samenwerking hebben. Voorzitter, ik ga herhalen wat ik in de eerste zin van onze vorige woordvoering heb gezegd. Het eerste wat wij aantroffen in deze Kadernota was de financiële verslechtering van de beschikbare middelen voor Dordrecht voor de komende jaren. In begin jaren twintig had Dordrecht de loterij gewonnen en was er een kleine 370 miljoen euro aan Eneco-gelden binnengestroomd en nu vier jaar later komt Dordrecht voor nu en in de komende jaren zo'n 30 à 40 miljoen te kort. Een financieel beleid met

18

een zak geld van 370 miljoen dat in enkele jaren na een jaarlijks tekort van 30 of zelfs 40 miljoen leidt, dat mag toch wel een opmerkelijk financieel beleid worden genoemd. Ik kreeg op deze zienswijze veel vragen en commentaren en kreeg het gevoel dat wij iets opperden wat niet klopte. Maar het klopt wel. En ik zal het nog eens proberen uit te leggen. En dan ook even richting de heer Den Heijer. De Eneco-gelden zijn door het vorige college, naast de reserve dividend compensatie, gekoppeld aan zeven programma's, Spoorzone, Dordtwijkzone, Ruimte voor banen, Dordts leerprogramma, Glansrijke Toekomst Dordtse jongeren, Duurzame stad en de Binnenstad. De Enecogelden zijn verdeeld over deze programma's en zijn vastgelegd voor deze programma's. Als het college haar akkoord ongewijzigd wil doorzetten de komende jaren en het college paste programma's niet aan, dan komt Dordrecht inderdaad 30 à 40 miljoen euro per jaar te kort vanaf 2026 en de jaren erna. In de Kadernota wordt door het college voorgesteld om in het komend jaar met de raad te kijken naar het financiële beleid om te voorkomen dat er in de toekomst permanent financiële tekorten op de begroting van de gemeente Dordrecht. En dan haal ik hier maar eventjes ook bij weer aan, ook het sociale domein zou hierin meegenomen moeten worden.

Denk hierbij ook aan alle vele miljoenen euro's die nodig zijn om de reserve grondbedrijf de komende jaren op voldoende niveau te krijgen en te houden voor de te verwachten verlieslatende grondexploitatie. Met een meer realistisch ambitieniveau, waarbij aantallen woningen, aantallen inwoners in 2030 en voorzieningen neerwaarts kunnen worden bijgesteld aan de huidige, meer realistische situatie, kan naar het inzicht van de VSP wel degelijk een deel van Eneco-gelden ook een andere bestemming krijgen dan nu het geval is. De wethouder gaf aan niet al te drastische veranderingen te willen doorvoeren, als eerste reactie op het dreigende tekort, en een andere wethouder gaf aan dat veranderingen in programma's wellicht het vertrouwen bij bouwbedrijven in Dordrecht zullen kunnen schaden. Dat wil de VSP natuurlijk ook niet, maar aanpassingen van bouwprogramma's na bijvoorbeeld meer betaalbare woningen voor de woningzoekenden in Dordrecht zou bij nader inzien ook weleens in het belang kunnen zijn van de bouwpartners zelf. Daarom ook onze motie, samen met CU/SGP, transparantie en groeiambities. De VSP zal ondanks onze kritische noot met de Kadernota 2024 instemmen. Laten we de kritische noten dan maar kraken richting Kadernota 2025, waarbij een intensief traject met de raad is toegezegd.

De VSP zal graag meewerken en meedenken hoe een nieuw financieel beleid in Dordrecht eruit moet gaan zien, kijkend naar een nieuw financieel beleid. Maar wat de VSP betreft ook een beleid met beide benen weer op de grond. Het beleid van het huidige en afgelopen rechtse coalities moet ook aan de orde kunnen worden gesteld. Vergezichten zoals 140.000 inwoners en 10.000 te dure woningen moeten worden losgelaten. De ambities moeten worden omgezet in een realistisch bouwprogramma voor betaalbare en goed geïsoleerde woningen voor de 15.000 woningzoekenden in Dordrecht. De VSP zal zich inspannen om veranderingen aan te dragen om Dordrecht ook in de toekomst een sociale en aantrekkelijke stad te laten blijven en verstandig door te groeien. Maar dan met name voor de bestaande Dordtenaren, zowel voor jong als oud. De VSP is niet voor een groter Dordrecht, maar voor een beter Dordrecht. Tot zover, voorzitter. De voorzitter: Heel goed, u heeft voor de spiegel geoefend zo te horen, precies vijf minuten. U heeft een motie aangekondigd, dient u die zelf in of gaat u mee met een andere motie?

19

Mevrouw Stolk: Nee voorzitter de ChristenUnie/SGP zal de motie indien. Wij dienen hem mee in. De voorzitter: Helder, dank u wel. Dan gaan we naar de volgende fractie, dat is GroenLinks. Gaat uw gang.

De heer Uysal: Dank u wel, voorzitter. Voorzitter, GroenLinks is positief over het voorliggende stuk. Met deze Kadernota laten we zien dat we ook in moeilijke tijden een stap vooruitzetten. We zijn blij dat de vijf focuspunten uit het politiek akkoord overeind zijn gebleven. Hiermee gaan we onverminderd door op de ingeslagen weg en maken we onze stad klaar voor de toekomst, een toekomst die menselijk eerlijk en duurzaam is. Voorzitter, we bouwen door aan een groen, levendig en duurzaam Dordrecht. De inzet van GroenLinks blijft, bouwen naar behoefte. En om dat mogelijk te maken is een investering in het grondbedrijf noodzakelijk, en om die ambities te kunnen realiseren, moeten we nu doorpakken. In dat kader steunen wij ook de motie van de Dordtse VVD met betrekking tot het #Dordtbouwtdoor-akkoord. Daarbij is het voor ons ook belangrijk om oog te houden voor de kwaliteit van de openbare ruimte. Woonwijken moeten bruisend, levendig zijn en mensen van verschillende culturen bij elkaar brengen. En kunst levert een cruciale bijdrage aan de culturele identiteit van een samenleving en het verhoogt de verfraaiing van de openbare ruimte. En daarvoor dienen wij een motie in, en zoals mijn collega Den Heijer net ook zei, het dictum van de motie is aangepast na de beraadslaging in de commissie. En dat is voor de duidelijkheid, voorzitter, motie M8.

Voorzitter, eerder maakten wij al een opmerking over eenmalige investeringen die later om forse extra bijdrage vroegen en om de raad goed in positie te brengen bij ombuigingen en bezuinigingen verzoeken wij het college om voor de begroting met een totaaloverzicht van de geplande investeringen te komen. Voorzitter, de Chemoursbeerput is opengetrokken, vlak voor de eerste termijn van de Kadernota zorgde de Zembla-uitzending voor veel verontwaardiging bij iedereen. Maar de beerput wordt steeds groter, vuiler en gemener, dat bleek uit aanvullende documenten afgelopen week. Water in plassen en sloten in Dordrecht, maar ook in omliggende gemeenten, zijn zeer ernstig verontreinigd met het giftige PFAS en dit laat zien dat we hier nog lang niet klaar mee zijn. We kunnen het verdriet en leed niet meer ongedaan maken, maar wat we wel kunnen doen is mensen helpen om enige genoegdoening te krijgen. En dat is het minste wat we kunnen doen, onze inwoners in deze zware en moeilijke tijden bijstaan. En ook daarvoor dienen we samen met de VVD en een aantal andere partijen een motie in. De voorzitter: Bij interruptie, mevrouw Koene. Mevrouw Koene: Ja voorzitter, dank. Het is best een beetje lastig want iedereen is bezorgd over de inwoners in de stad en naast Chemours zijn er waarschijnlijk ook nog wel meer bedrijven die giftige stoffen lozen in de stad.

De focus ligt nu alleen op Chemours en het is ook zo dat de overheid het misschien hier heel erg heeft laten liggen, zelf, al die jaren. Is de heer Uysal met mij van mening dat we nu niet roomser moeten zijn dan de paus maar gewoon vooral onze, jullie, provinciale en Tweede Kamerfracties aan moet spreken om bepaalde dingen te veranderen? Want dat kunnen wij hier gewoon niet