2.1 2023-05-16 Notulen Gemeenteraad Dordrecht - concept.pdf

VERSLAG VAN DE OPENBARE VERGADERING VAN DE GEMEENTERAAD VAN GEMEENTE DORDRECHT, D.D. 16 mei 2023 Vergaderkamer Raadzaal Voorzitter: De heer Kolff Raadsgriffier: Mevrouw Wepster Verslag: NotuBiz Aanwezig: Mevr. Boom-Vos (VVD) Dhr. Burakçin (GroenLinks) Dhr. Van Dam Timmers (CDA) Mevr. Van Engelen (GroenLinks) Dhr. De Feijter (CU/SGP) Dhr. Groenewege (Partij voor de Dieren) Dhr. Gündogdu (Op Ons Eiland) Dhr. Den Hartog (GroenLinks) Dhr. De Heer (CU/SGP) Dhr. Den Heijer (VVD) Dhr. Katif (Beter Voor Dordt) Dhr. Klerk (CDA) Mevr. Koene (Gewoon Dordt) Mevr. Kruger (GroenLinks) Dhr. Van der Kruijf (CDA) Dhr. Kuhlmann (VVD) Dhr. Kwaak (VVD) Dhr. Leeuwen (FvD) Dhr. Van der Meer (GroenLinks) Dhr. Van der Net (VVD) Mevr. Nieuwland-van den Bosse (CU/SGP) Dhr. Noldus (VVD) Mevr. Pichel (FvD) Dhr. Portier (SP) Dhr. Safranti (DENK) Dhr. Schalken-den Hartog (Beter Voor Dordt) Mevr. Schnabel (PvdA) Mevr. Simon-van Waardhuizen (Fractie van Waardhuizen) Dhr. Van der Spoel (PvdA) Dhr. Stam (Fractie van Waardhuizen) Mevr. Stolk (VSP) Dhr. Stolk (VSP) Mevr. Striebeck (VSP) Dhr. Struijk (CU/SGP) Dhr. Uysal (GroenLinks) Dhr. In ’t Veld (VSP) Dhr. Venderbos-Lambinon (Partij voor de Dieren) Mevr. Vol-van der Holst (Partij voor de Dieren)

1

Mevr. Van Vugt-Roose (CDA) Dhr. Wringer (Beter Voor Dordt) Portefeuillehouders: wethouder M. Burggraaf, wethouder C. van Benschop, wethouder R. van der Linden, wethouder P. Heijkoop, wethouder T. de Jonge, wethouder M. Merx. 1.

Opening en vaststellen agenda, mededelingen De voorzitter: Goedemiddag allemaal, dames en heren hier in de zaal, mensen die met livestream met ons meekijken, hierbij is de raadsvergadering van dinsdag 16 mei 2023 geopend. Ik heet u allemaal van harte welkom. Even kijken hoe het zit met de compleetheid van de raad. Ik zie dat er nog twee raadsleden van de VVD ontbreken. De heer Noldus, heeft u daar commentaar op. De heer Noldus: Voorzitter, ik verwacht de heer Den Heijer elk moment en de heer Van der Net is er al, maar die zal ook ieder moment weer aanschuiven. De voorzitter: Dan vervoegen zij zich aanstonds bij ons. Ik begin met een heuglijk feit, namelijk de geboorte van Lea Maria Neeltje van Dam Timmers, dochter van ons raadslid Jan Van Dam Timmers. Hij schrijft hierover dat Lea onverwachts vanwege een dwars karakter op een keizerlijke manier ter wereld is gekomen. Moeder en dochter maken het goed en Jan en grote zus Nora ook en zijn trots. Namens ons allen willen we u natuurlijk van harte feliciteren. Zoals gebruikelijk komen de griffier en ik graag binnenkort Lea bewonderen, als dat mag. Fijn dat u er ook alweer bent. Dat is een goed teken, zal ik maar zeggen. Verder heb ik geen afmeldingen ontvangen vandaag en ga ik over tot het vaststellen van de agenda, zoals deze voorligt. Ik heb begrepen dat de VSP een Initiatiefvoorstel wil indienen over woonwagenkampen.

Ik kijk even naar de VSP. Dat is correct? Ik stel voor dat we dat dan tussen de agendapunten 6 en 7 doen, het indienen van dit Initiatiefvoorstel. Daarnaast heb ik een motie van de Partij voor de Dieren gezien bij hamerstuk 19. Gaat over het Ontwikkelkader Crabbehof. Die is op tijd gedeeld om vandaag te bespreken, waardoor het alsnog een bespreekstuk wordt. Ik kijk even naar de Partij voor de Dieren, is nog steeds actueel? Dan stel ik voor om dat punt te behandelen na het laatste geagendeerde bespreekstuk, na agendapunt 41. Kijk ik even rond of ik de agenda zo gewijzigd kan vaststellen. Dat is het geval.

2.

Vaststellen van de notulen van de Gemeenteraad 11 april en de Dordtse Dinsdag 28 maart, 4 april en 18 april 2023 Vergaderzalen 1,3,5 De voorzitter: Dan kom ik bij de notulen van de gemeenteraad van 11 april, de Dordtse Dinsdagen 28 maart, 4 april en 18 april uit de vergaderzalen 1, 3 en 5. Kunnen we de genoemde notulen zo vaststellen? Dat is ook het geval.

3.

Afscheid mevrouw D. Vol-van der Holst De voorzitter: Dan zijn we aangekomen bij agendapunt 3. Toch wat verdrietig agendapunt, het afscheid van ons raadslid mevrouw Vol-van der Holst. Daar ga ik even

2

voor staan, achter het spreekgestoelte. Mevrouw Vol, ik zei het al, ik sta hier om afscheid van u te nemen. Wij weten dat dit afscheid ook u aan het hart gaat. Dat geldt voor ons allemaal. Ruim een jaar geleden bent u hier samen met de heer Groenewege voor de Partij voor de Dieren in onze gemeenteraad gekomen. Dat is ook voor een belangrijk deel uw eigen verdienste. Partij voor de Dieren was in de vorige periode immers nog niet vertegenwoordigd in onze gemeenteraad. U heeft ervoor gezorgd dat de partij zich in Dordrecht goed heeft georganiseerd en heeft echt als trekker van de werkgroep van de partij ook gefungeerd. Daarbij is niet over één nacht ijs gegaan. Het meedoen aan de verkiezingen is goed voorbereid. In 2018 was de partij al wel in onze stad actief, maar naar eigen zeggen nog niet goed genoeg georganiseerd en nog niet meegedaan aan de verkiezingen. Mede dankzij u was de partij er in 2022 wel klaar voor. Meteen met twee zetels in de raad is natuurlijk een mooi resultaat. U heeft het afgelopen jaar met volle overgave het raadswerk gedaan. Twee mooie voorbeelden daarvan zijn uw maidenspeech uit september 20022, dit was bij een motie vreemd over het schoolontbijt. Die motie werd ook meteen aangenomen, 22 stemmen voor en 16 stemmen tegen. Dat is voor een nieuwkomer denk ik een heel mooie start.

Begin dit jaar heeft u het Initiatiefvoorstel ingediend, Carnivoor geef het door. Iedereen hier in de Raadzaal kan zich nog goed herinneren, denk ik, want overal op de tafel had u gezorgd voor plantaardige lekkernijen. Het Initiatiefvoorstel is nog in behandeling. De gemeenteraad heeft er nog geen besluit over genomen, maar uiteraard wordt het vervolgd en kunnen uw collega's van de Partij voor de Dieren dit van u overnemen. Ik weet zeker dat u ook dit onderwerp vanaf de zijlijn nog zult volgen. Zo enthousiast en dan toch na ruim een jaar afscheid nemen. Dat komt omdat u naast uw raadswerk ook actief bent voor uw eigen eet- en drinkgelegenheid van u en uw man, vorig jaar geopend op Koningsdag. Gelukkig gaat het heel goed met uw restaurant. Echter, twee projecten die, zoals u zelf ook aangeeft, wat levels omhoog zijn gegaan, dat vergt bij elkaar wel veel van u. Eerst was er de werkgroep voor de Partij voor de Dieren, nu de gemeenteraad. Eerst was er een kleine horecagelegenheid, Daantje Food & Drinks, overigens wel een gelegenheid waar mensen van heinde en verre graag naartoe kwamen. Als ik mijn eigen broer als voorbeeld neem, die kwam uit Naarden zelfs speciaal om bij u te eten en te drinken. Dan nu uw nieuwe horecagelegenheid. Dit is samen gebleken toch net te veel van het goede.

Uw succes eigenlijk in beide projecten maken dat u moest kiezen en dat we nu afscheid van u moeten nemen. We vinden dat erg jammer. We begrijpen het heel goed. Gelukkig bent u nog in de buurt. Wie weet wat de toekomst allemaal nog brengt? Mevrouw Vil, ik wil u heel hartelijk danken voor al uw inzet en enthousiasme en wens u heel veel succes en plezier in uw werk. Normaal gesproken zou ik nu een bos bloemen als dank overhandigen, maar mevrouw Vol heeft aangegeven het bedrag van die bloemen graag te doneren aan Stichting Dieren Steun. Dat hebben we natuurlijk graag gedaan. Geen bloemen, maar uiteraard wel de handgemaakte foto-ets van Wim van Broekhoven, die daarvoor een bekend beeld heeft gebruikt, namelijk de Leeuw met opengesperde bek, bewaker van het stadhuis. Ik hoop dat het mag van de Partij voor de Dieren. Het hart van onze democratie gecombineerd met een dichtregel van Jan Eijkelboom. Ik hoop dat de ets een mooi plaatsje gaat krijgen in uw huis of op uw werk. Dat u, als u ernaar kijkt, met een goed gevoel terugdenkt aan uw raadslidmaatschap in onze mooie stad. Mag ik u naar voren vragen om de ets te overhandigen? Daar mag uiteraard voor geapplaudisseerd worden. Dan geef ik ook graag het woord aan mevrouw Vol zelf.

3

Mevrouw Vol-van der Holst: Ik vergeet nou mijn pasje, maar ik weet niet of dat ... Ik denk, ik ga toch nog even een paar minuten pakken, dan kunnen ze me dat niet meer afnemen. Dank voor de vriendelijke woorden natuurlijk. Echt geweldig gedaan. Dank u wel. Allereerst wil ik jullie allemaal heel hartelijk bedanken voor het warme bad, want hoe mensen ook denken over de raad, dank je wel, we zijn allemaal gewoon inwoners met een eigen mening, met goede bedoelingen voor Dordrecht en onze Dordtse achterban. Ik heb heel veel respect voor de griffie en de ambtelijke ondersteuning, want zij hebben het met ons echt niet makkelijk, volgens mij. Dan even over mij. Dat heeft eigenlijk de burgemeester af verteld. De combinatie van een drukke zaak en de raad is gewoon me een beetje overkomen en vraagt heel veel. Ik heb alleen de uitdaging van raadslid wel enorm veel plezier in gehad, heb ik heel veel ... Het was gewoon een geweldige uitdaging. Ik wil ook alle inwoners heel hartelijk bedanken die op mij gestemd hebben. Dat waren er 892. Ben ik echt heel trots op. Ik stel ze een beetje teleur ben ik bang, maar ik denk dat ik hun vertrouwen wel weer kan wekken met Cees Venderbos, die mij gaat opvolgen en met heel veel enthousiasme daaraan gaat beginnen.

Wat ik nog meegeef aan jullie allemaal is, wees helder naar alle Dordtenaren, communiceer duidelijk en informeer zichtbaarder nog de keuzes van de raad, wees lief voor elkaar, omarm de diversiteit van de mensen en vooral ook zorg goed voor natuur en dier, want zonder natuur en dieren gaan wij het niet redden. Het hert steekt niet weg over, even kijken hoor, maar onze wegen doorkruisen hun leefgebied. Mijn boodschap aan jullie als verantwoordelijke raad is, durf om te denken en kies liefst altijd, maar in ieder geval vaker dan je nu gewend bent, plantaardig. Dank jullie wel voor een fantastisch samenwerking en ervaring. De voorzitter: Zo meteen hebben we nog een aantal benoemingen te gaan. Als die achter de rug zijn, dan wil ik de vergadering even schorsen, zodat we iedereen de hand kunnen schudden die dat wil doen. 4.

Onderzoek geloofsbrieven de heer C. Venderbos-Lambinon De voorzitter: Het afscheid van mevrouw Vol betekent ook dat we een nieuw raadslid mogen toelaten tot onze gemeenteraad. Dat is zoals gezegd de heer VenderbosLambinon. Voor ik uw vraag of u hiermee kunt instemmen, geef ik graag het woord aan de geloofsbrievencommissie. Dit keer hebben de heer Kuhlmann van de VVD, de heer Stolk van de VSP en mevrouw Nieuwland van ChristenUnie/SGP zitting in de commissie, waarbij mevrouw Nieuwland de voorzitter is. Mevrouw Nieuwland, mag ik u het woord geven, zodat u de bevindingen van de commissie met de raad kunt terugkoppelen?

Mevrouw Nieuwland-van den Bosse: Dank u wel. Voorzitter, de commissie tot onderzoek van de geloofsbrieven buiten mezelf bestaande, zoals u al zei, uit de heren Kuhlmann en Stolk, heeft zojuist de geloofsbrieven van de heer Venderbos-Lambinon onderzocht en in orde bevonden. De commissie constateert dat er geen beletselen zijn om de heer Venderbos-Lambinon toe te laten tot lid van de gemeenteraad. De voorzitter: Dat is helder. Dank u wel. Dank ook voor de verrichte werkzaamheden.

4

5.

Toelating van de heer C. Venderbos-Lambinon tot lid van de gemeenteraad en daaraan gerelateerde benoemingen – Raadsvoorstel De voorzitter: Dat brengt ons automatisch bij agendapunt 5. De vraag aan de gemeenteraad of u kunt instemmen met het toelaten van de heer Venderbos tot uw gemeenteraad, waarbij hij tevens wordt benoemd als plaatsvervangend lid van het presidium en als lid van de Commissie van Toezicht op het Openbaar Onderwijs. Ik kijk even rond of dat akkoord is wel. Is wel gebruikelijk, maar ik ben blij om instemmende gezichten te zien. Dan vraag ik de heer Venderbos graag naar voren voor het afleggen van de belofte. Daarbij vraag ik u allen, indien mogelijk, te gaan staan. De camera is een beetje van slag, maar dat komt vast goed. Ik lees de tekst van de verklaring en belofte voor. Het enige wat u daarna hoeft te zeggen is, dat verklaar en beloof ik. Ik verklaar dat ik, om tot lid van de raad benoemd te worden, rechtstreeks noch middellijk, onder welke naam of welk voorwendsel ook, enige gift of gunst heb gegeven of beloofd. Ik verklaar en beloof dat ik, om iets in het ambt te doen of te laten, rechtstreeks noch middellijk enig geschenk of enige belofte heb aangenomen of zal aannemen. Ik beloof dat ik getrouw zal zijn aan de Grondwet, dat ik de wetten zal nakomen en dat ik mijn plichten als lid van de raad naar eer en geweten zal vervullen.

De heer Venderbos-Lambinon: Dat verklaar en beloof ik. De voorzitter: Dan wil ik u vanaf deze plek als eerste van harte feliciteren en u heel veel succes wensen met uw raadslidmaatschap. Dank. Normaal gesproken geef ik nu ook bloemen, maar ook de heer Venderbos heeft gevraagd het bedrag hiervoor te doneren aan Stichting Dieren Steun. Dat hebben we uiteraard graag gedaan. Nogmaals, heel veel succes en plezier als raadslid in onze raad.

6.

Benoeming van mevrouw M.E. Kamphuis tot commissielid – Raadsvoorstel De voorzitter: We hebben nog de benoeming van een commissielid. Ik stel voor dat we daarna even schorsen, zodat ieder de gelegenheid heeft om te feliciteren. Ik wil graag mevrouw Kamphuis als commissielid, namens de SP, naar voren vragen. Met het stoppen van de heer Okkerse als commissielid heeft de SP mevrouw Kamphuis voorgesteld. Ik kijk even rond of ik haar ook kan benoemen. Dat is het geval. Dan kunt u allemaal nog even blijven staan. Hartelijk welkom. U heeft aangegeven de eed te willen afleggen. Ik lees de tekst van de eed voor. Daarna kunt u twee vingers in de lucht steken en zeggen, zo waarlijk helpe mij God Almachtig. Ik zweer dat ik, om tot commissielid benoemd te worden, rechtstreeks noch middellijk, onder welke naam of welk voorwendsel ook, enige gift of gunst heb gegeven of beloofd. Ik zweer dat ik, om iets in dit ambt te doen of te laten, rechtstreeks noch middellijn enig geschenk of enige belofte heb aangenomen of zal aannemen. Ik zweer dat ik getrouw zal zijn aan de Grondwet, dat ik de wetten zal nakomen en dat ik mijn plichten als commissielid naar eer en geweten zal vervullen. Mevrouw Kamphuis: Zo waarlijk helpe mij God Almachtig. De voorzitter: Dan wil ik u heel hartelijk feliciteren. Dan wil ik de heer Venderbos en mevrouw Vol ook graag nog naar voren vragen.

Dan schors ik de vergadering voor een

5

moment van felicitatie of afscheid. Geachte leden van de raad, ik heropen de vergadering. Ingelast agendapunt: Initiatiefvoorstel van VSP en Fractie van Waardhuizen ‘Woonwagenbewoners hebben recht op standplaatsen’ De voorzitter: Voordat we overgaan naar de hamerstukken geef ik graag het woord aan de fractie VSP om het Initiatiefvoorstel over woonwagenkampen in te dienen. Ik mag daarvoor de heer In ‘t Veld het woord geven. Ga uw gang. Het is ook nog het Initiatiefvoorstel van de Fractie van Waardhuizen, waarbij de heer Stam is aangeschoven. Het wordt ook een duogesprek, heb ik begrepen. Gaat uw gang. De heer In ’t Veld: Dank u wel, voorzitter. We doen het niet tegelijkertijd, want anders wordt het heel erg rommelig. De VSP dient vandaag samen met de Fractie van Waardhuizen het Initiatiefvoorstel Woonwagenbewoners hebben recht op standplaatsen in. De woningnood in Nederland is groot. Dat geldt zeker ook voor Dordrecht. Heel terecht is dan ook de aandacht in de raad voor de woningbouw in het algemeen en de sociale woningbouw in het bijzonder. Het ontbreekt echter, naar de mening van de VSP en Fractie van Waardhuizen, wel een aandacht voor woonwagen- en standplaatsenproblematiek. Dat is ook de aanleiding voor het indienen van dit Initiatiefvoorstel. Woonwagenbewoners hebben net als andere inwoners van Dordrecht recht op een woning.

Bovendien betreft het een groep mensen die recht heeft te leven in een woonvorm die past bij hun culturele identiteit. Deze culturele identiteit voor Roma, Sinti en woonwagenbewoners wordt beschermd door mensenrechten. Dit wordt ook bevestigd door het Europese Hof van de Rechten van de Mens en het College voor de Rechten van de Mens. Daarnaast zijn er diverse beleidsrichtlijnen van het ministerie van Binnenlandse Zaken, die erop neerkomen dat gemeenten dienen te voorzien in de behoefte aan woonwagenstandplaatsen. Met hierbij als uitgangspunt dat woonwagenbewoners de mogelijkheid geboden wordt te leven in een woonvorm die past bij hun culturele identiteit. Dit alles binnen een redelijke termijn. Daar wringt naar onze mening de schoen. De afgelopen twintig jaar, u hoort het goed, twintig jaar, is er geen enkele standplaats bijgekomen en de vijf mogelijke standplaatsen bij De Hoop laten zich, naar zich laat aanzien, ook nog wel even op zich wachten. Duidelijk is dat de behoefte aan woonruimte, standplaatsen in de afgelopen twintig jaar, net als in andere woonsegmenten, is toegenomen. Kinderen en kleinkinderen van woonwagenbewoners, die noodgedwongen nog steeds bij hun ouders of grootouders wonen, willen zich ook zelfstandig kunnen vestigen in een woonwagen, op een woonwagenlocatie.

Dit zodat ook zij kunnen leven in een omgeving waarbij van oudsher sprake is van omzien naar elkaar. Die hebben we van een collega-partij maar even gepikt. Hetgeen inherent is aan hun culturele identiteit Kern van ons Initiatiefvoorstel is recht doen aan de rechten van de woonwagenbewoners. Dit door via een inventarisatie van de woonwensen en de wachtlijsten komen tot een plan van aanpak, waarmee de woningnood bij de woonwagenbewoners binnen afzienbare tijd wordt aangepakt. Hierbij ook concreet ingegaan op de onzekere situaties van de dertien standplaatsen aan de Brandts Buysstraat, gelet op de ontwikkeling van de Spoorzone. Graag zien we een positieve reactie van het college tegemoet, zodat het Initiatiefvoorstel voortvarend opgepakt gaat worden. Dank u.

6

De voorzitter: Dank. Dan is het woord aan de heer Stam. De heer Stam: Dank u wel, voorzitter. In vervolg op de woorden zoals zojuist uitgesproken, is ook Fractie van Waardhuizen van mening dat de tijd is aangebroken dat ook aandacht moet worden geschonken aan de standplaatsen. Zoals aangegeven is hier al ruim twintig jaar te constateren dat na de ontmanteling van het grote woonwagenkamp er op geen enkele wijze sprake is geweest van toevoeging van nieuwe standplaatsen, dan wel uitbreiding van het huidige aantal. Natuurlijk is dit jarenlang door allerlei omstandigheden een politiek taboe geweest. Echter, tijden en situaties veranderen. Veelal horen we de laatste jaren om ons heen dat er respect en begrip moet zijn voor de belangen van verschillende culturen in onze samenleving. Wij zijn dan ook van mening dat deze bewoners beter gefaciliteerd moeten worden in hun vraag naar extra standplaatsen. Blijkbaar is dit geen vraagstuk wat specifiek aan onze stad Dordrecht is verbonden. Nog niet zo lang geleden heeft het ministerie en de provincie in feite de opdracht neergelegd bij de gemeente om in hun ontwikkelplannen rekening te houden met het aantal standplaatsen. In Dordrecht vragen wij via dit Initiatiefvoorstel niet om de gehele wachtlijst op te lossen, maar om een realistische aanpak van het vraagstuk.

Bij eerdere woonvraagstukken in deze raadsperiode heeft het college zelf aangegeven dat soms wellicht buiten de geijkte paden er oplossingen moeten worden gezocht. Het streven is om meer en meer maatwerk toe te passen. Wij realiseren ons dat Dordrecht niet oneindig beschikt over gronden, maar gelijkstelling met overige doelgroepen, zoals jongeren en ouderen, geldt ook voor deze bewoners dat zij zicht moeten krijgen op een toekomst die hun past en toekomt. Om met de woorden van de minister te besluiten, een thuis voor iedereen. Dank, voorzitter. De voorzitter: Hartelijk dank. Ik denk dat ik het dan in ontvangst mag. De heer In ’t Veld:: Zeker. Jazeker, dat mag nog. De voorzitter: Hartelijk dank beide heren voor het indienen van het Initiatiefvoorstel. Dat zal worden ingescand en opgenomen bij agendapunt 1. Daarnaast wordt het voorstel naar het college gestuurd voor advies en zal het via de Agendacommissie geagendeerd worden bij de commissies en later ter besluitvorming worden doorgeleid naar de gemeenteraad. Als er een Initiatiefvoorstel wordt ingediend, zeg ik altijd veel dank daarvoor, want het is een instrument van de gemeenteraad dat niet elke vergadering wordt gebruikt. Wel mooi om te zien dat dat toch gevonden wordt. Hamerstukken De voorzitter: Dan zijn we aangekomen bij de hamerstukken.

Ik loop ze een-voor-een langs, waarbij u de mogelijkheid hebt tot het afleggen van een korte stemverklaring. 7.

Afgeven verklaring van geen bedenkingen voor Wieldrechtse Zeedijk 2A – Raadsvoorstel De voorzitter: Als eerste agendapunt 7, het afgeven van een verklaring van geen bedenkingen voor de Wieldrechtse Zeedijk 2A. Gaat u gang, Partij voor de Dieren.

7

De heer Groenewege: Dank u wel, voorzitter. De Partij voor de Dieren is hier tegen, want wij zijn tegen bouwen in de polder. De voorzitter: Dat is heel kort en krachtig. Dank u wel. Anderen nog? Dan is het voorstel aangenomen met in achtneming van hetgeen daarover gezegd is. 8.

Besteden van ontvangen krediet en wijzigen begroting 2023 aan voortzetten Kansrijke Start lokale aanpak – Raadsvoorstel De voorzitter: Zijn we bij agendapunt 8, het besteden van ontvangen krediet en wijzigen begroting 2023 aan voortzetten Kansrijke Start lokale aanpak. Iedereen akkoord.

9.

Vaststellen Startnotitie opgave Menselijk Kapitaal & Arbeidsmarkt – Startnotitie De voorzitter: Dan 9, vaststellen Startnotitie opgave Menselijk Kapitaal & Arbeidsmarkt. Gaat uw gang, mevrouw Koene. Mevrouw Koene: Dank, voorzitter. Op dit punt een compliment voor de wethouder die Human Capital met veel souplesse heeft veranderd in gewone taal. De voorzitter: Dank. Verder akkoord. Daarmee aangenomen. Dan 10. De heer Den Heijer: Voorzitter. De voorzitter: De heer Den Heijer. De heer Den Heijer: De VVD wil ook nog stemverklaring doen. Naar aanleiding van de toezegging van de wethouder, ook over het opnemen van SMART geformuleerde doelstellingen, kan de VVD ook instemming hiermee. De voorzitter: Dank u wel. Anderen nog? 9 was dit.

10. Beschikbaar stellen van Uitvoeringskrediet Huis van Stad en Regio – Raadsvoorstel De voorzitter: Dan gaan we naar 10, beschikbaar stellen van een Uitvoeringskrediet Huis van Stad en Regio. Mevrouw Stolk. Mevrouw Stolk: Voorzitter, een stemverklaring vanuit de VSP. De VSP is niet tegen een nieuw Huis voor de Stad. Wij realiseren ons dat het beter nieuwbouw als renovatie kan zijn. Echter verwachten wij van het college geen verdere kunstgrepen, zoals bijvoorbeeld het verlengen van de afschrijvingstermijn om binnen het budget te blijven. Tot zover, voorzitter. De voorzitter: Anderen? De heer Noldus. Ik kom allebei u hoor. Mijnheer Noldus.

8

De heer Noldus: Voorzitter, dank. Met het vallen van de hamer een belangrijk besluit, waarbij we het hebben over een fors bedrag, wat toch binnen het eerder vastgestelde budgettaire kader is. Vooral een enorme mijlpaal voor de herontwikkeling van de Spuiboulevard en het toevoegen van honderden woningen in dit gebied. We zien immers dit gebied al dagelijks veranderen. Daarmee kunnen wij voor stemmen. De voorzitter: Dank. Wie nog meer? Vingers graag. Kom ik bij ... Gaat uw gang. Bij Beter voor Dordt. De heer Wringer: Dank, voorzitter. In 45 minuten waren de commissie en raadsleden in de commissievergadering het erover eens om maar liefst 115 miljoen euro beschikbaar te stellen voor een nieuw stadskantoor. De voordelen van een nieuw stadskantoor wegen ruimschoots op tegen de nadelen. Wel is Beter voor Dordt bezorgd of de 115 miljoen voldoende is voor de bouw van een nieuw stadskantoor. We laten ons graag positief verrassen door de eindafrekening. De voorzitter: Dank u wel. SP-fractie. De heer Portier: Voorzitter, de plannen voor het nieuwe stadskantoor zien er mooi uit. Ook onze fractie twijfelt er niet aan dat het beter was om een nieuw stadskantoor te bouwen dan pogen het huidige te renoveren. Niettemin kunnen wij niet voor dit plan stemmen. Hij vindt het moeilijk verkoopbaar dat er een dermate groot bedrag uitgegeven wordt aan de gemeentelijke organisatie zelf.

We hadden het liefst zelf een meer bescheiden opzet van het plan gezien, door bijvoorbeeld de bibliotheek, de VVV et cetera op de plaats het zitten waar ze nu prima zitten. Consequent met onze eerder ingenomen standpunten zullen we tegen stemmen. Dank u wel. De voorzitter: Dank. Anderen nog? Dat is niet het geval. Dan is het voorstel aangenomen met in achtneming van hetgeen daarover gezegd is. 11. Vaststellen GREX Van den Broek-erf – Raadsvoorstel De voorzitter: 11, vaststellen GREX Van den Broek-erf. Is akkoord. 12. Vaststellen Verordening starterslening gemeente Dordrecht, 2e wijziging – Raadsvoorstel De voorzitter: 12, vaststellen Verordening starterslening gemeente Dordrecht, tweede wijziging. Gaat uw gang, VSP-fractie. De heer Stolk: Voorzitter de VSP is blij met het voorstel van de starterslening, dat die van anderhalf miljoen naar drie miljoen is gegaan en dat er nu ook weer ruimte is voor de starters. De voorzitter: Dank. Anderen nog? GroenLinks. De heer Uysal: Dank, voorzitter. Dat is een positieve ontwikkeling, om het bestaande budget op te hogen, zodat startersleningen ook in 2023 en 2024 verstrekt kunnen worden. Het voorziet in een grote behoefte op de woningmarkt. Alleen in het voorstel

9

wordt niets gezegd over 2025. Het lijkt ons goed om tijdig de behoefte en de mogelijkheden voor 2025 en verder in kaart te brengen en daarbij de raad op de hoogte houden. De voorzitter: Dank. Anderen nog? Is niet het geval. Dan is het voorstel aangenomen met in achtneming van hetgeen daarover gezegd is 13. Benoemen Woo-contactfunctionaris – Raadsvoorstel De voorzitter: 13, benoemen van de Woo-contactfunctionaris, ChristenUnie/SGP-fractie, de heer De Heer. De heer De Heer: Voorzitter, dank u wel. Steun voor deze aanstelling. Maar ook al is het een tijdelijke, we vragen wel om ook de gegevens van mevrouw Menheere te delen op de Woo-website van de gemeente Dordrecht, zodat het ook een toegankelijker contact is dan alleen een algemeen e-mailadres. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Anderen nog? Is niet het geval. Aangenomen met in achtneming van hetgeen daarover gezegd is. 14. Te kiezen Scenario’s raadsbehandeling jaarstukken 2022 – Raadsvoorstel De voorzitter: 14, te kiezen Scenario's raadsbehandeling jaarstukken 2022. Is akkoord. 15. Vaststellen Financiële verordening gemeente Dordrecht 2023 – Raadsvoorstel De voorzitter: 15, vaststellen Financiële verordening gemeente Dordrecht 2023. Gaat uw gang. De heer Katif: Dank u, voorzitter. Akkoord met de vaststelling Financiële verordening die de gemeenteraad stelt om haar kaderstellende en controlerende taak uit te oefenen.

Grote waardering voor mevrouw Vermeulen, het college, de ambtelijke organisatie en niet te vergeten de leden van de Auditcommissie die hun apolitieke rol met nieuwe bevoegdheden veel tijd en moeite hebben gestoken om dit mogelijk te maken. Dank daarvoor. De voorzitter: Dank u wel. Verder nog? Is akkoord met inachtneming van hetgeen daarover gezegd is. 16. Onderzoek RKC ‘Richting geven aan bereikbaarheid’ naar de sturing op bereikbaarheid – Raadsvoorstel De voorzitter: 16, onderzoek Rekenkamercommissie ‘Richting geven aan bereikbaarheid’ naar de sturing op bereikbaarheid. Mevrouw Stolk, VSP-fractie. Mevrouw Stolk: Voorzitter, ook een stemverklaring vanuit de VSP ‘Richting geven aan bereikbaarheid.’ De VSP onderschrijft de conclusies een aanbevelingen uit het Rekenkamerrapport. De VSP doet een dringend beroep op het college om ervoor te zorgen dat de bereikbaarheid van de stad op alle manieren van vervoer mogelijk blijft.

10

De voorzitter: Dank u wel. Anderen nog. GroenLinks. De heer Burakçin: Voorzitter, dank u wel. We staan achter de aanbevelingen in dit rapport. Wel willen we in relatie tot huidige knelpunten binnen de mobiliteitsketen meegeven breder te kijken en vergrijzing als belangrijk thema mee te nemen in de uitwerking mobiliteit 2040. De voorzitter: Dank u wel. VVD-fractie. De heer Kuhlmann: De Dordtse VVD sluit zich aan bij de stemverklaring van mevrouw Stolk. De voorzitter: Anderen nog? Is niet het geval. Dan is het aangenomen met inachtneming van hetgeen daarover gezegd is. 17. Instemmen met Cultuurnota Dordrecht 2030 – Startnotitie De voorzitter: 17, instemmen met Cultuurnota Dordrecht 2030. Gaat uw gang, Partij voor de Dieren. De heer Venderbos-Lambinon: Dank, voorzitter. De Partij voor de Dieren is voor, omdat we vertrouwen hebben dat de wethouder het signaal van de raad meeneemt met betrekking tot de begroting 2026 voor amateurkunst en er voldoende aandacht is voor doelgroepen, zoals jongeren en mensen met een beperking. De voorzitter: Dank u wel. Het was geen maidenspeech, slechts een stemverklaring. Toch gefeliciteerd. PvdA-fractie. Mevrouw Schnabel: Dank u wel, voorzitter. De Cultuurnota laat ons inziens te weinig ambitie en kennis zien in hoe we het kunst-, cultuur- en makersklimaat in onze stad sterker kunnen maken.

We hopen dat er in het participatietraject goed en ruimhartig gekeken wordt naar wat de aparte sectoren nodig hebben en dat de wethouder zich hard maakt voor de uitkomsten die uit het participatietraject komen. De voorzitter: Dank u wel. Anderen nog? Mevrouw Kruger: Voorzitter, hallo. De voorzitter: Mevrouw Kruger, hoe kan ik u over het hoofd zien? Gaat uw gang. Mevrouw Kruger: Een stemverklaring van GroenLinks Dordrecht. De uitgangspunten voor de nieuwe Cultuurnota en deze Startnotitie ondersteunen wij zeker. Bij het zoeken naar financiën heeft de wethouder aangegeven dat er gewerkt gaat worden aan de herinvoering van de percentageregeling voor kunst in de openbare ruimte, zodat het er allemaal wat fleuriger uit komt te zien. Voor meer muziek op straat wordt er gewerkt aan het terughalen of het stimuleren van de straatmuzikanten. We kijken uit naar de definitieve Cultuurnota en verwachten een snelle uitwerking. Dank u wel. De voorzitter: Dank. Anderen nog?

11

Mevrouw Stolk: Voorzitter. De voorzitter: Mevrouw Stolk. Mevrouw Stolk: Een stemverklaring. Ook wij sluiten ons aan bij de stemverklaring van mevrouw Schnabel van de Partij van de Arbeid. De voorzitter: Dank. Anderen nog? Daarmee is het akkoord met inachtneming van hetgeen daarover gezegd is. 18. Vaststellen en beschikbaar stellen van een krediet Startnotitie Programma Participatie – Startnotitie De voorzitter: 18, vaststellen en beschikbaar stellen van een krediet Startnotitie Programma Participatie. Mevrouw Van Vugt, CDA. Mevrouw Van Vugt-Roose: Dank u wel, voorzitter. Het CDA Dordrecht stemt in met deze Startnotitie en wil nog wijzen op de gedane toezeggingen. Dat ging over het toesturen van de evaluatie van het OCD, de eerste twee bullet points, wat geen uitgangspunten bleken te zijn, maar wat twee punten zijn die onderzocht worden en dat de inwoners al betrokken worden in fase één. Verder dringen we erop aan om bij de uitwerking het niet ingewikkelder te maken dan nodig is, maar vooral te focussen op heldere communicatie en op fysieke aanwezigheid in de wijken. De voorzitter: Dank u wel. Anderen nog? Gaat uw gang, GroenLinks. De heer Van der Meer: Dank u wel, voorzitter. Verbetering van de participatie is hard nodig om vertrouwen op te bouwen en tot beter en effectief beleid te komen. Wij zijn daarom heel blij met de notitie.

Ook met de toezegging van de wethouder waar mevrouw Van Vugt al naar refereerde, om in fase één burgers ook te betrekken bij de vormgeving daarvan. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Ik zag nog de heer Schalken. De heer Schalken-den Hartog: Voorzitter, dank u wel namens Beter voor Dordt. Over de wenselijkheid van een burgerberaad, onderdeel ook in deze Startnotitie, komen we later vandaag nog te spreken. Beter voor Dordt heeft verder in de commissie het in 2010 door Beter voor Dordt geïntroduceerde stadsberaad aan de orde gesteld. Was toentertijd zeer succesvol. Wat ons betreft ook een instrument om mee te nemen bij de uitwerking van deze Startnotitie. Dank u. De voorzitter: Dank u wel. Gewoon Dordt, mevrouw Koene. Mevrouw Koene: Dank, voorzitter. We kijken uit naar de uitwerking van het programma en zijn met name blij dat een van de dingen die wij eerder hebben gevraagd, een burgerbegroting, daarin onderzocht wordt. De voorzitter: Anderen nog? De heer Den Heijer, VVD.

12

De heer Den Heijer: Ook bij deze is er door de wethouder een aantal toezeggingen gedaan. Wat dat betreft is voor de VVD dat voldoende en kunnen we ook instemmen. De voorzitter: Dank. Anderen nog? Daarmee akkoord met inachtneming van hetgeen daarover is gezegd. Stukken ter kennisname 20. Raadsinformatiebrief over Gevolgen onderbezetting financiële functies – Raadsinformatiebrief 21. Raadsinformatiebrief over Terinzagelegging ontwerpbestemmingsplan Parapluplan Dark Stores – Raadsinformatiebrief 22. Raadsinformatiebrief over Bodemsaneringsprogramma 2023 – Raadsinformatiebrief 23. Raadsinformatiebrief over Voortzetting regionale samenwerking Beschermd Wonen – Raadsinformatiebrief 24. Raadsinformatiebrief over Afhandelen toezegging 230223/T6 Beperken grote contante betalingen – Raadsinformatiebrief 25. Raadsinformatiebrief over Wijzigingen bepalingen Gemeentewet inzake geheimhouding per 1 april 2023 – Raadsinformatiebrief 26. Raadsinformatiebrief over Jaarverslag klachten 2022 gemeente Dordrecht – Raadsinformatiebrief 27. Raadsinformatiebrief over Jaarverslag 2022 van de Adviescommissie voor de behandeling van bezwaarschriften – Raadsinformatiebrief 28. Raadsinformatiebrief over Voortgang Nationaal Programma Dordt West – Raadsinformatiebrief 29. Raadsinformatiebrief over Voortgang visie Van Opvang naar Wonen 20202025 - Raadsinformatiebrief 31.

Raadsinformatiebrief over Voortgang visie Van Opvang naar Wonen 20202025 - Raadsinformatiebrief 32. Raadsinformatiebrief over Uitvoeringsplan 2023 Balanceren in de Biesbosch – Raadsinformatiebrief 33. Raadsinformatiebrief over Aanpassen straatnamen Stadswerven – Raadsinformatiebrief 34. Raadsinformatiebrief over Onderzoek naar PFAS in grond en water in moestuinen – Raadsinformatiebrief

13

35. Raadsinformatiebrief over Mogelijke toetreding Staat bij deelneming Stedin – Raadsinformatiebrief 36. Aanbieding werkprogramma auditcommissie (2022-2026) Stukken ter bespreking 37. Beantwoorden artikel 40-vragen VVD Herten horen in Park Merwestein – Antwoordbrief artikel 40/41 De voorzitter: Dan komen wij het eerste bespreekstuk. Dat zijn de artikel 40-vragen van de VVD over de herten die in het park Merwestein horen. De antwoorden daarop zijn binnengekomen. Naar aanleiding daarvan is er twee keer over gesproken in de commissie. Vorige week dinsdag heeft de commissie besloten het onderwerp door te sturen naar de raad als bespreekstuk, waarbij alleen nog over de in te dienen moties wordt gesproken. Ik heb er twee gezien. Eén van meerdere partijen met de naam Behoudt herten in park Merwestein. Eentje ook van meerdere partijen met de naam Hert eruit, alpaca erin. Ik stel voor dat beide moties straks worden ingediend en toegelicht. Maar ik begrijp dat er nog een derde motie aan wordt toegevoegd van de kant van Partij van de Arbeid. Is dat het geval? Ja. Dan hebben we drie moties die we ingediend krijgen. Daarna geef ik het graag in behandeling. Ik geef eerst het woord aan de Kuhlmann. Gaat uw gang. De heer Kuhlmann: Dank u, voorzitter.

De Dordtse VVD dient samen met DENK Dordrecht, de VSP, Beter voor Dordt, Op Ons Eiland, Forum voor Democratie, FW, CDA Dordrecht en de SP de motie in om de herten te behouden in het park. Dat gaat in feite om drie dingen. In de eerste plaats maken we de duidelijke politieke keuze dat we de herten willen behouden in park Merwestein. Daar is enige discussie over binnen deze raad. Het is belangrijk dat we daar per motie gewoon een besluit over nemen. Het tweede is dat we willen dat de gemeente beargumenteerd laat weten dat we ons hertenkamp willen behouden. Enerzijds de raad door middel van de verspreiding van de motie aan andere raden in Nederland en anderzijds door het college een brief te laten schrijven aan de minister, met afschrift aan de vaste Kamercommissie. Ten derde willen we goed in kaart brengen welke legale mogelijkheden er zijn om ons hertenkamp te behouden, zelfs als het voorgestelde nieuwe Rijksbeleid zou doorgaan. Dat is wat de motie inhoudt. De voorzitter: Dank u wel. Dat is daarmee ook motie M1. Die kunt u nu aan de griffier overhandigen. Dan geef ik het woord graag aan de heer Klerk, tweede motie. De heer Klerk: Dank u wel, voorzitter. Het CDA dient mede namens de Dordtse VVD, de fractie DENK, Fractie van Waardhuizen, Op Ons Eiland, de VSP, Forum voor Democratie, Beter voor Dordt en ChristenUnie/SGP een gezamenlijke motie in.

De eerdere gezamenlijke motie, die zojuist door collega Kuhlmann is toegelicht, gaat over het initiatief dat het college wordt opgeroepen tot een uiterste inspanning om het hertenkamp, inclusief damherten, te behouden. Mocht deze inspanning niets opleveren, dan heeft de gemeente de wet te volgen en zullen de herten via een uitsterfconstructie verdwijnen. Een beetje omdenken brengt ons dan op de vraag, wat kan dan wel? Daar ziet deze motie op. In de loop van de tijd zullen eenzame herten ontstaan, die wij graag

14

verwelkomen in ons park. Gelukkig is er ook dierenbeleid dat voorziet in een positieflijst waarop ook parkdieren staan die wel mogen. Die positieflijst is er niet voor niets. Zo kunnen we ons monumentale hertenkamp bewaren voor de stad, kan de inwoner van Dordrecht blijven genieten van dieren die er wonen. Als er dan geen damherten meer mogen zijn, dan wat ons betreft bijvoorbeeld alpaca’s. De voorzitter: Dank u wel. Daarmee is dat motie M2. Die mag u ook overhandigen aan de griffier. Dan het woord aan mevrouw Schnabel. Mevrouw Schnabel: Dank u wel, voorzitter. Wij kunnen kort zijn. Wij zijn in principe voor het hertenkamp, tenzij bewezen wordt dat het om dierenleed gaat. Als dat zo is, vinden wij dat het hertenkamp weg moet. De motie waar de VVD het voortouw in heeft genomen en gedragen wordt door nog een aantal andere partijen, hebben we een zin toegevoegd waarin staat, tenzij op enig moment overtuigend wordt aangetoond dat het houden van herten in een hertenkamp leidt tot dierenleed. Dat is de aanvulling. Op die wijze dienen we de motie in. De voorzitter: Dank u wel. Dat is natuurlijk uw goed recht. Ik geef u alleen wel mee dat de motie die er ligt al een meerderheid heeft. Maar goed, laten we het debat met elkaar maar voeren. Dan kijken we even hoe het loopt. Dit is eigenlijk een aanvulling op motie M1. We moeten dan even zien hoe dat straks verloopt.

Daarmee hebben we de drie moties in elk geval in beeld. Waarvoor dank. Ik geef graag het woord aan de heer Kuhlmann namens de VVD om de eerste termijn van de raad te openen. Gaat uw gang. De heer Kuhlmann: Dank u, voorzitter. Laat ik kort iets zeggen waarom we dit doen. Want ik kan me natuurlijk ook ergens voorstellen dat misschien mensen die naar de uitzending kijken of de tribune zitten, denken van, waarom is de raad hier met dit onderwerp bezig? We hadden gehoopt dat dat niet nodig was geweest. We hebben in februari vragen gesteld. Maar gelet op wat er daarna gebeurd is, blijkt toch dat deze motie nodig is. Dan doen we dat. Ik denk dat de motie duidelijk is. De motie, voor wat betreft het vervolg, die dienen we van harte mede in. Daarin is wel, maar het staat er ook goed in, de volgordelijkheid van belang. We gaan natuurlijk eerst alles doen om te kijken of we de herten kunnen behouden. Dan is het, dat is een hele goede in die motie waar het CDA het voortouw neemt, een hele goede om te zeggen van, kunnen we herten inderdaad vanuit andere parken hiernaartoe halen? Het zijn groepsdieren. Als de herten in Nederland op zijn, om het zo maar te zeggen, dan is het heel goed om de alpaca’s hiernaartoe te halen. Want laat duidelijk zijn, de Dordtse VVD is natuurlijk tegen leegstand. Dat geldt ook voor het hertenkamp. Dan de motie van de PvdA. Laat ik met een compliment beginnen.

Voor een heel groot deel vind ik dat een hele goede motie. Ik ken daar heel veel goede dingen in. Alleen een onderdeel wat er dan toegevoegd is, laat ik daarover zeggen, wij zijn natuurlijk tegen dierenmishandeling. Daar is geen twijfel over. Maar het punt is, in de motie zoals we die hebben opgesteld en ook gehoord van deskundigen, wij denken dat op de huidige manier dat het op een verantwoorde manier kan met de herten. Als blijkt in de toekomst dat dat niet zo is, dan moeten we natuurlijk dingen aanpassen. Maar voor nu is de tekst zoals we die hebben, denk ik, goed. Dank u, voorzitter.

15

De voorzitter: Dank u wel. Dan gaan we naar de GroenLinks-fractie. Mag ik het woord geven aan mevrouw Van Engelen. Gaat u gang. Mevrouw Van Engelen: Dank u wel, voorzitter. Dit onderwerp hebben we heel breed besproken in de commissies al. Maar daar werd ook duidelijk, de herten verdienen een uitgebreide discussie. Aan de ingediende moties te zien, is dat ook gebeurd. De motie van de VVD. Die hebben al best wel uitgebreid besproken. Zal ik kort over blijven. GroenLinks blijft van mening dat we in dit geval niet alleen vanuit ons menselijk genot moeten kijken en wat wij zouden willen, maar juist ook vanuit het dier. Dan komt de CDA met hun motie Herten eruit, alpaca’s erin. Dat snappen wij wel, want het is een lastige keuze. Je haalt iets weg uit het Dordtse straatbeeld, uit onze samenleving. Dan wil je daar een goed alternatief voor terug hebben. Zo stelt het CDA ook in hun motie bij van mening zijnde dat, even kijken, een alternatief voor de verdwenen herten een meerwaarde is voor het park en zal worden gewaardeerd door de Dordtse bevolking. Nou heb ik wat reacties gezien, waaronder op sociale media. Daar bleek dat het helemaal niet zo zeer ging over andere dieren of wat voor dier dan ook, maar het gaat echt over herten hier.

Het lijkt ons ook niet verstandig om nu snel een pleister te plakken op de wond die de herten gaan achterlaten, de leegte die ze gaan achterlaten, maar laten we dit juist met elkaar bespreken, want de raad is nu in positie om het dierenbeleid goed met elkaar te bespreken. Wat willen we met dieren achter hekken? Willen we dat überhaupt wel? Wat voor dieren? In plaats van nu snel gehaast met elkaar vandaag via een motie een keuze te maken, dat lijkt ons niet handig. Maar laten we dit, net als dat we het bij de herten hebben gedaan, goed met elkaar bespreken. Dan de motie van PvdA. Dat is natuurlijk voor een groot deel de motie van de VVD, met het zinnetje over dierenleed toegevoegd. GroenLinks is van mening dat er al genoeg is bewezen dat het hier ... De heer Kuhlmann noemde het net dierenmishandeling, maar mevrouw Schnabel heeft het overduidelijk over dierenleed. Voor ons is dat al genoeg bewezen. Dat zit hem vooral in de stress die de herten ervaren. Daar zal ik nu verder niet inhoudelijk op ingaan. Dat zal vast tijdens het debat nog wel duidelijk worden. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Daarmee gaan we naar Beter voor Dordt, de heer Schalken. De heer Schalken-den Hartog: Voorzitter, dank u wel. Ook vanuit Beter voor Dordt, we hebben natuurlijk het meeste al in de commissie benoemd en dat gaan we natuurlijk hier niet herhalen.

Maar we hebben vandaag wel ook, dat is wel weer mooi, een diversiteit aan onderwerpen. We hebben het over hertjes, maar we hebben het ook met hamerslag over 115 miljoen voor ons Huis van de Stad en Regio. Dat maakt het wel leuk en divers ook zo in de raad. Wat betreft Beter voor Dordt mag duidelijk zijn dat wij vanuit Beter voor Dordt ons altijd sterk hebben gemaakt voor Park Merwestein. Zeker ook voor behoud van de hertjes in het park. Het park is niet voor niets al voor heel veel generaties Dordtenaren ook het hertenpark. Wat ons betreft daarom ook de ondersteuning en het mede-indienen van de motie, waarbij we het college oproepen om alles te doen wat mogelijk is om het hertenkamp te bewaren, te behouden voor Dordrecht. Eens even kijken hoor. Wat dat betreft horen we ook graag dat het college en de portefeuillehouder zich daar ook voor gaan uitspreken dat ze zich daar sterk voor

16

gaan maken. De motie van het CDA. Die dienen we ook mee in, omdat wij ook inderdaad niet vinden dat wij een soort van burgerlijke ongehoorzaamheid moeten laten zien op dit onderdeel. Als het dadelijk echt niet kan, dan is het hartstikke goed om te kijken of we op een alternatieve manier invulling gaan geven aan het hertenkamp en het hertenpark. Hier wil ik het bij laten. Dank u. De voorzitter: Hartelijk dank. Dan gaan we naar de VSP-fractie, mevrouw Stolk. Mevrouw Stolk: Voorzitter, dank. Wij kunnen kort zijn. Wij zijn voor het behoud van de herten in het Merwesteinpark. Vandaar ook onze moties. Dank u wel. De voorzitter: ChristenUnie/SGP-fractie. Wie mag ik het woord geven? Gaat uw gang. Mevrouw Nieuwland-van den Bosse: Dank u wel, voorzitter. Ik denk dat velen in Dordrecht het hertenkamp heel erg weten te waarderen. Het zou wat ons betreft ook erg jammer zijn als het hertenkamp moet verdwijnen, vanwege regels die van hogerhand worden opgelegd. Wat betreft de motie van de VVD. Het eerste verzoek kan ik me prima in vinden, om met de lobby naar Den Haag te gaan, om zo eigenlijk van onderaf het probleem aan te pakken. Maar het tweede verzoek, om alles te onderzoeken wat mogelijk is om aan het verbod te ontkomen, dat gaat wat ons betreft echt te ver. Kijk, onderzoeken of er een tweede vestiging van een kinderboerderij kan komen, daar kan ik me nog iets bij voorstellen.

Maar vertellen dat dit een slachthuis is, terwijl er nooit enige hertenbiefstuk geleverd gaat worden, of het bordje dierentuin ophangen, terwijl daar enkel hertjes zijn te vinden, dat is wat ons betreft echt te veel in het grijze gebied van ... Misschien niet over de grenzen van de wet, maar in elk geval dat we niet meer handelen in de geest van de wet. Daarmee vind ik het ook zonde van de ambtelijke capaciteit om dat hele scala op te zoeken. We hadden een andere motie in kunnen dienen die minder ver gaat op dat punt, maar dat vind ik eigenlijk zonde van de moeite. Want als ik zie wat er aan ondertekenaars onder staat, dan heeft dat weinig nut. Wat dan wel? Vandaar dat we wel onder de motie van het CDA staan. We vinden het fijn als er dieren in het park zijn. Daarom steunen wij ook van harte die oproep om als dan de herten moeten verdwijnen een ander dier daarvoor terug te plaatsen. Volgens mij hebben we het dan besproken, de moties. De voorzitter: Dank u wel. Dan ga ik naar de CDA-fractie, de heer Klerk. De heer Klerk: Dank u wel, voorzitter. Het CDA is mede-indiener van de motie Behoud herten in het park Merwestein. Er is al veel over gezegd. De gevraagde inspanning waarin wordt opgeroepen, in die inspanning, die van het college wordt gevraagd, zijn ze niet kansloos? De oproep klinkt uit vele gemeenten.

Ook de woordvoerder van bijvoorbeeld het CDA in de Tweede Kamerfractie heeft bevestigd dat daar ook nog een motie wordt voorbereid om damherten op de positieflijst te plaatsen of anderszins een uitzondering te maken voor hertenkampen. Hierbij wil ik dan ook de andere fracties uitnodigen hier in de raad om datzelfde te doen en dat onder aandacht te brengen bij hun Tweede Kamerfracties. Het CDA is zich er ook van bewustzijn dat als de lobby voor het behoud van de herten in het Park Merwestein niet succesvol is, dan moet de gemeente zich schikken. De positieve benadering is dan, maar wat kan het dan wel? Om een antwoord op die vraag te geven heeft het CDA, samen met een groot aantal andere

17

partijen, de motie ingediend met de naam Hert eruit, alpaca erin. Door het dieronvriendelijke uitsterfbeleid, een hert is immers een roedeldier, dat vele hertenkamp in het land zal treffen, zullen er eenzame herten komen. Die zou het CDA graag opvangen in Park Merwestein. De voorzitter: Bij interruptie, de heer Groenewege, Partij voor de Dieren. De heer Groenewege: Dank u wel. Er ligt een bepaald onderzoek aan de positieflijst ten grondslag. Op basis van dat onderzoek staan damherten er niet in. Tijdens de commissievergadering had de heer Klerk, had de CDA-fractie nog geen kennis genomen van dat onderzoek en toch hadden ze hun oordeel over de positieflijst al klaar, namelijk dat het doorschiet. Die woorden staan in de motie van de VVD, die het CDA had mede ondertekend. Ik ben benieuwd of het CDA inmiddels wel kennis heeft genomen van het onderzoek dat ten grondslag ligt aan het feit dat damherten niet op de positieflijst staan. De heer Klerk: Ik heb in die zin, voorzitter, onderzoek gedaan. Ik heb niet de onderzoeken zelf gelezen. Ik heb wel teruggekeken naar het debat wat hierover ging ook in de commissie in de Tweede Kamer en vragen die daarover aan de minister zijn gesteld. Daar werd gesteld dat damhert ontbreekt op de lijst, omdat het dier gevaarlijk kan zijn als er stress ontstaat richting mensen. Ik denk dat dat in deze setting van een hertenkamp niet aan de orde is.

Daarom noemde ik dat in de commissievergadering ook een weeffout. Dat is wel aan de orde als we een hert als huisdier gaan houden. De voorzitter: Bij interruptie nogmaals de heer Groenewege. De heer Groenewege: Dank u. Het is toch zonde dat de heer Klerk het onderzoek zelf niet gelezen heeft, want dit is één van de zes factoren waarom damherten niet in gevangenschap gehouden zouden moeten worden. Als je deze niet gelooft, dan geloof je misschien één van de andere zes nog. Blijven er vijf over, die allemaal te maken hebben met het welzijn van de damherten zelf. Maar ik merk hieruit op dat de heer Klerk zich daar niet zo druk om maakt. Of heb ik dat verkeerd begrepen? De heer Klerk: Kijk, er zijn natuurlijk vele onderzoeken. Zonder het te bagatelliseren, kijk, we hebben ook een beeldvormende sessie gaat, waarbij er ook experts aan tafel zaten die aangaven dat het heel goed mogelijk is om die herten hier in het park te houden, of in een hertenkamp te houden in zijn algemeenheid. De voorzitter: Gaat u verder. De heer Klerk: Waar was ik gebleven? Het eindigen van het uitsterfbeleid. Dat het CDA graag de dieren zou willen opvangen in Park Merwestein die door het uitsterfbeleid elders in eenzaamheid overblijven, omdat een hert een roedeldier is. Dat zal ook eindigen.

Gelukkig is er dan nog wel landelijk dierenbeleid met een positieflijst, waardoor er, als het aan het CDA ligt, toch parkdieren in het Merwesteinpark kunnen blijven wonen. Die positieflijst bevat een aantal parkdieren. Als het aan ons ligt, worden de herten dan vervangen door bijvoorbeeld alpaca's. Dat is ook mogelijk, want een gesprek met de parkbeheerder van het stadspark in Utrecht heeft bevestigd dat deze dieren goed kunnen samenleven. Dat gebeurt daar al jaren. Tot zover over onze motie.

18

Wat betreft de motie van de Partij van de Arbeid, sluit ik mij aan bij de woordvoering van de heer Kuhlmann. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan gaan we ook naar de Partij van de Arbeid, mevrouw Schnabel. Mevrouw Schnabel: Dank u wel, voorzitter. Zoals we net al aangaven, wij zijn in principe voor het hertenkamp, tenzij bewezen wordt dat het om dierenleed gaat. Als dat zo is, vinden we ook dat het hertenkamp weg moet. Maar daarom willen we toevoegen dat als er sluitend bewijs gevonden wordt voor dierenleed we het hertenkamp willen en moeten opheffen. Op dit moment zien we nog niet sluitend bewijs genoeg en is de stad er ook nog niet klaar voor om het op te geven. De heer Groenewege: Voorzitter. De voorzitter: Bij interruptie, de heer Groenewege. De heer Groenewege: Dank u wel, voorzitter. Ik heb eigenlijk dezelfde vraag als voor de heer Klerk. Heeft mevrouw Schnabel het onderzoek gelezen wat ten grondslag ligt aan de positieflijst op het ... Dan specifiek het hoofdstukje damherten. Mevrouw Schnabel: We weten inderdaad dat er een aantal factoren spelen die mogelijk dierenwelzijn kunnen beïnvloeden. Op dit moment zijn er verschillende visies ook op. Ons inziens verdient het ook gewoon hierna nog een beter gesprek. Willen we meer bewijs dat het echt om dierenleed gaat.

Vandaar onze tussenoplossing eigenlijk om ervoor te kiezen het eventjes nog uitstellen totdat er bewijs genoeg is dat het om dierenleed gaat. De voorzitter: Dan was er nog een interruptie van de heer Safranti van DENK. Gaat uw gang. De heer Safranti: Eigenlijk is hij al bijna beantwoord, maar ik ga hem toch even stellen. Toch dat we het over dierenleed hebben. Ik heb tot op heden nooit ergens gezien of gelezen dat er dierenleed is gepleegd in Park Merwestein, 170 jaar terug. Dat hebben de deskundigen in de commissie toen ook aangeven. Waarom nu dat woord dierenleed? Hoe komt u daarbij? Mevrouw Schnabel: Voorzitter, we hebben het natuurlijk wel in de commissies over het welzijn van dieren gehad. Dan zijn er verschillende opvattingen over, over in hoeverre iets dierenleed zou zijn. Maar zoals dat gaat natuurlijk, met het verstrijken van de tijd komen we er soms achter dat de dingen die we eerst belangrijk vonden dat daarvan gezegd wordt, we vonden het belangrijk, maar het is blijkbaar niet goed. Of de manier waarop we met dingen omgaan, is niet hoe we ermee om zouden moeten gaan. Daar komen we dan nu achter. Dat we in twijfel moeten gaan trekken of het inderdaad goed is voor de herten om in het hertenkamp te Leven. Daarom hebben we deze tussenoplossing aangeboden.

Om niet meteen te zeggen, we willen het houden, maar om te kijken en ons bewust te zijn van, wanneer het echt om dierenleed gaat en we daar sluitend bewijs voor vinden, dat we dan kunnen zeggen, dan moeten we dat park opheffen.

19

De voorzitter: Dan nog een interruptie van de heer Kuhlmann. De heer Kuhlmann: Ik denk, voorzitter, dat op zichzelf PvdA en de indieners van onze motie, om het zo te zeggen, op een heel aantal dingen niet ver uit elkaar liggen. Dat blijkt ook uit de identieke teksten. Ik zou in overweging willen geven om misschien, overlegt u dat natuurlijk met uw fractie, maar om voor onze motie te stemmen, wellicht met een stemverklaring daarbij. Mevrouw Schabel: Voorzitter, wij vinden dat eigenlijk te los zand, want we willen gewoon dat het opgenomen wordt in de motie, zodat we daar op een later moment in de tijd ook gewoon echt op terug kunnen komen. Voor ons is een stemverklaring niet genoeg. Wij vinden het belangrijk dat het in het dictum van de tekst staat. De voorzitter: Gaat u verder. Mevrouw Schnabel: Daarnaast, wat betreft de tweede motie, Mevrouw Van Engelen: Voorzitter, ik had ook nog een kleine interruptie. De voorzitter: Mevrouw Van Engelen. Mevrouw Van Engelen: Dank u wel, voorzitter. In de commissievergadering liet PvdA merken dat er eigenlijk genoeg op tafel lag als het ging om dierenleed. Nu geeft PvdA in ieder geval het idee dat ze meer bewijs daarover willen, meer informatie daarover willen. Hoe komt het dat er tussen de commissie en nu opeens een informatietekort is voor PvdA om hier een mening over te vormen? Mevrouw Schnabel: Dank, voorzitter.

Daar zouden we graag concrete voorbeelden willen horen. Dat is dan een vraag aan mevrouw Van Engelen. Concrete voorbeelden over waarom het dierenwelzijn of dierenleed aangetoond of aangetast is? Mevrouw Van Engelen: Mag ik die dan beantwoorden, voorzitter. De voorzitter: Ja, natuurlijk. Gaat uw gang. Mevrouw Van Engelen: Zeker. Volgens mij zijn de zes punten net ook benoemd. Eén daarvan is als een hert stress ervaart, kan het gevaar zijn voor de mens. Maar laten we het er vooral over hebben dat een stress ervaren voor het hert zelf ook niet goed is. We weten dat bij mensen stress niet goed is. Dat zorgt voor een hele hoop ziektes en dergelijke. Lang onder stress leven is niet fijn. Zo geldt dat voor dieren ook. De voorzitter: Mevrouw Schnabel, gaat nu verder met uw betoog. Mevrouw Schnabel: Dank u wel, voorzitter. Daar zou ik op aan willen vullen inderdaad dat dieren natuurlijk niet per se hetzelfde, of althans we weten niet of dieren stress hetzelfde ervaren als mensen. Maar goed, belangrijk is inderdaad, mocht daar meer bewijs voor zijn ... Wij zijn helemaal niet ... Mevrouw Van Engelen: Voorzitter.

20

De voorzitter: Mevrouw Van Engelen. Mevrouw Van Engelen: Ik wilde een vraag stellen aan PvdA. Is dat dan niet juist wat er onderzocht is en waar het ministerie hun keuze op gebaseerd heeft? Mevrouw Schnabel: Voorzitter, laat ik het zo zeggen, we zijn op dit moment niet overtuigd genoeg dat het echt om dierenleed gaat. Wij willen daarvoor meer bewijs zien voordat we zeggen dat we het hertenkamp op willen doeken. Dat is ons standpunt. Wat betreft de alpaca’s, daar zouden we graag meer informatie van de wethouder over horen wat daarin de mogelijkheden zijn. Wat betreft onze laatste motie ... De voorzitter: Helemaal helder. Dank u wel. Ik steek over naar de Partij voor de Dieren. Gaat uw gang, de heer Groenewege. De heer Groenewege: Dank u wel, voorzitter. Herten horen in Park Merwestein. Dat was de titel van de vragen van de VVD over dit onderwerp. Je moet op een bepaalde manier in het leven staan om die tekst uit je pen te krijgen. Dat lukt alleen als de belangen van de herten zelf voor jou niet meetellen. Want horen herten in Park Merwestein? Vraag mensen op straat waar herten horen. Je zal waarschijnlijk horen over het bos of over natuurgebieden. Dat klopt. Herten horen daar in vrijheid te leven. Deze dieren opsluiten in Park Merwestein zorgt voor dierenleed. Ieder jaar wordt een deel van de kudde afgevoerd. Om dat te doen, moeten ze worden neergehaald met verdovingspijlen.

Het zijn en blijven immers niet gedomesticeerde en moeilijk handelbare dieren. De bok wordt iedere drie jaar geslacht. Volgens de indieners van deze moties hoort dat blijkbaar ook allemaal zo. Ze beschrijven dit zelfs als liefdevolle verzorging. Alsof de indieners van deze moties zich tot doel hebben gesteld om zo ver mogelijk van de realiteit af te drijven. Voorzitter, het hoofdstuk over damherten in het rapport, dat ten grondslag ligt aan de nieuwe positieflijst, citeert 26 onderzoeken ter onderbouwing. Er blijken 6 redenen te zijn waarom herten niet in gevangenschap gehouden zouden moeten worden, waarvan er 5 betrekking hebben op het welzijn van de herten zelf. De partijen die in de media breed uit fulmineerden over de zogenaamd belachelijke positieflijst hadden de experts die dit rapport hebben opgesteld niet gehoord, hadden dit onderzoek niet eens gelezen en waren niet bekend met minstens 5 van deze 6 redenen. Voorzitter, we zijn hier getuige van niets anders dan feitenvrij politiek opportunisme. Theatrale stemmen ten koste van een kwetsbare groep, die zelf helaas niet in staat is om verbolgen te doen op Facebook, namelijk de dieren. De Partij voor de Dieren keurt dit af en stemt tegen alle moties die op dit onderwerp zijn ingediend. Dank u wel. De heer Van Leeuwen: Voorzitter. De voorzitter: Bij interruptie, de heer Van Leeuwen.

De heer Van Leeuwen: Even een vraag voor de Partij voor de Dieren. Ik persoonlijk vind het heel belangrijk dat mensen al snel in contact komen met dieren. Dat kweekt ook dierenliefde. Er zijn duizenden mensen in Dordrecht die genieten van het contact met de herten, met kleine kinderen enzovoort. Ervaren ook een stukje rust. Eigenlijk zou je kunnen verwachten van een partij die voor de dieren is dat dat element ook een rol speelt, dat mensen liefde voor dieren krijgen. Wat vindt u van dat argument?

21

De heer Groenewege: Dat snap ik heel goed. Ik ben laatst naar De Elzen gefietst 's avonds en daar een rondje gelopen. Toen zag ik een ree in het bos. Die leefde daar helemaal vrij. Ik zou mensen die graag dit soort dieren willen zien, aanraden om dat te doen en niet dieren op te sluiten en te slachten enzovoort, wat er allemaal voor nodig is om die dieren in gevangenschap te houden, om die dieren te kunnen aanschouwen. De voorzitter: Dank. Dan gaan we naar DENK. De heer Safranti, gaat uw gang. De heer Safranti: Dank u wel, voorzitter. Voorzitter, het is een lastig dossier voor mij, laat ik daarmee beginnen. Dossier vol emotie. Hertenpark Merwestein heeft niet 170 jaar voor alle Dordtenaren gediend, maar ook vanaf de eerste week dat ik in Nederland kwam, in 1977, een vaste uitgaansplek voor mij geweest. Net zoals velen heb ik ook mijn kinderen daarvan bewust gemaakt en is een binding ontstaan tussen de herten en mijn kinderen. Misschien wordt het te persoonlijk, maar het plotselinge verlies van mijn moeder kon ik in de coronatijd nergens beter verwerken dan in Merwesteinpark en bij de herten, waar mijn moeder ook graag kwam. Daarom ben ik met dag één samen met VVD opgetrokken hierin. Vandaar ook de gezamenlijke motie. De heer Van Leeuwen gaf het ook keurig aan dat je daar tot rust kon komen.