2.1 20221108 Notulen Dordtse Dinsdag Gemeenteraad - concept.pdf

En graag had ik dat willen zien, wat de kosten zouden zijn. Dus wat mij betreft is de begroting zoals die nu ligt niet compleet. De heer Burakçin: Voorzitter. Daarom vragen we nu ook aan het college hoe we daarmee om gaan de komende periode. Dus dat willen we zo meteen ook van het college horen. De heer Schalken-Den Hartog: Voorzitter? De voorzitter: De heer Schalken. De heer Schalken-Den Hartog: Ja, voorzitter. Op aanvulling op de vraag die daarop gesteld is. Ik gaf al eerder aan: GroenLinks roept al jaren dat er een tandje bij moet. En ik kan me niet voorstellen dat ze niet al jaren ook zelf al in gedachten hebben waar dat geld dan extra vandaan moet worden gehaald. U zit nu zelf ook in het college. Dus we hadden op zijn minst verwacht dat u daar ook wel iets concreets van had gezorgd te borgen in deze begroting. Gaat u nu echt vertellen dat u zelf, vanuit GroenLinks, nog niet gedacht heeft waar die extra middelen vandaan moeten komen? De heer Burakçin: Nou ja, voorzitter. We willen graag van het college nu inderdaad wat meer duidelijkheid. We hebben die ambitie gesteld met elkaar. Er is nu een bepaald bedrag afgesproken. En goed, de wethouder komt binnenkort met een plan. En aan de hand van dat plan gaan we ook bekijken: nou, goed, wat gaan we voor de komende periode nodig hebben, om het ook structureel te begroten? We hebben het over achttien jaar.

We hebben nu een bedrag afgesproken voor de komende vier jaar, maar we hebben dat bedrag natuurlijk ook nodig voor de komende achttien jaar. Dus welke afspraken gaan we met elkaar maken om bijvoorbeeld die ambitie wel te halen?

39

De voorzitter: Dank u wel. Mijnheer Schalken nog een keer? Nee. Dan gaan we naar de heer Groenewege. De heer Groenewege: Ja. De PVV presenteerde het net als een aanname, dat GroenLinks voor de begroting gaat stemmen. Ik sta daar zelf wat opener in. Misschien mijnheer Burakçin niet. Maar het lijkt me toch een vrij fundamenteel punt. GroenLinks was in de commissie stelliger dan nu. In de commissie heeft GroenLinks gezegd: in e begroting wordt niet voldoende geld uitgetrokken voor de energietransitie en voor klimaatadaptatie. Nu zegt de heer Burakçin: ik weet niet of er genoeg geld wordt uitgetrokken. Het lijkt me dat een leefbare aarde een voorwaarde is voor alle andere beleidsdoelen in de begroting. Is dat dan een reden voor GroenLinks om tegen de begroting te stemmen? Zo nee, waarom niet? De heer Burakçin: Ja, voorzitter, volgens mij weet u het antwoord al. Ik zou gewoon zeggen: laten we gewoon wachten op de plannen van de wethouder en kijken hoe we bijvoorbeeld die achttien jaar geld kunnen vrijmaken. Hoe structureel geld vrij te maken om onze doelen te gaan behalen. De heer Gündogdu: Voorzitter? De voorzitter: We moeten eigenlijk geen gat laten vallen, u moet meteen doorgaan. Want dan komt er geen … De heer Gündogdu, gaat uw gang. Er is altijd wel een interruptie blijkbaar, toch? De heer Gündogdu: Voorzitter. Ter verheldering, hè. We zitten zo gezellig in debat. Voorzitter.

Om het toch wat concreter te maken. We hebben ambitie voor de komende jaren, en vandaag gaan we als het goed is de begroting vaststellen. Waar ik mijnheer Burakçin van hoor zeggen dat die concrete doelstellingen, althans qua financiële dekking, nog niet concreet genoeg zijn. Wat gaan we nou vandaag vaststellen als het gaat om dit punt, duurzaamheid? Ik begrijp heel goed dat de portefeuillehouder nog met voorstellen gaat komen. Maar vandaag gaan we iets vaststellen en we weten niet of dat wel überhaupt gaat passen in datgene wat de portefeuillehouder straks ons gaat aanbieden. Dus ik ben even benieuwd naar uw reactie. De heer Burakçin: Voorzitter, nogmaals. Ik blijf het herhalen. Maar we hebben het hier over achttien jaar. Dus wij willen graag dat structureel geld vrijgemaakt wordt. Daar willen we het gesprek over houden. Het bedrag dat we dus afgesproken hebben, dat is voor deze periode. Maar dat is volgens mij niet voldoende. De voorzitter: Goed, mijnheer Burakçin, wat mij betreft maakt u nu uw betoog af, en dan krijgt u … De heer Burakçin: Ja, voorzitter, dan wil ik doorgaan. Voor bereikbaarheid, mobiliteit van inwoners en voor het klimaat is een goed ov een zeer belangrijke voorziening. Op dit moment lijkt het daar echter totaal niet op. Er zijn problemen met financiën, personeel en arbeidsverhoudingen.

Er is in feite een deltaplan nodig waar in het ov opnieuw wordt doordacht en wellicht op een andere manier wordt georganiseerd en gefinancierd. Is het college bereid daarover met andere overheden, vervoerders en andere belanghebbenden in een constructieve en creatieve gesprek te gaan? Voorzitter, dan als laatste. De participatie. Na de verkiezingen hebben we raadsbreed geconstateerd dat er een ernstige kloof is tussen

40

burgers en politiek bestuur. En dat velen geen vertrouwen in de overheid meer hebben. Er moet daarom creatief gezocht worden naar vormen van inspraak, participatie en medeverantwoordelijkheid van burgers. Die hen het gevoel geven dat ze echt meedoen, en dat er echt naar hen geluisterd wordt. We dienen daarover een motie in waarin we het college vragen verschillende vormen, de voor- en nadelen daarvan en de ervaringen daarmee, te inventariseren. En op basis daarvan voorstellen aan de raad voor te leggen. Voorzitter, we hebben naast de moties die wij indienen, zal GroenLinks met een aantal van andere partijen meegaan. En daar kom ik op tweede termijn op terug. De voorzitter: Dank u zeer. Mevrouw Schnabel: Voorzitter? De voorzitter: Ja, gaat uw gang. Mevrouw Schnabel: Oh. Wie? De voorzitter: Ik kom eerst bij u, en dan kom ik daarna bij mevrouw Vol. Gaat uw gang. Mevrouw Schnabel: Oké. Dank u wel. Ik vroeg me af, kan ik nog een korte vraag stellen over kunst en cultuur als medicijn? Ik vroeg me namelijk af, want ik … We zagen in de motie dat daar wmo-geld voor beschikbaar is gesteld. Wat voor criteria moeten … Want het gaat ook over professionele kunstenaars, of althans, dat stond erin. Wat zijn dan de criteria voor deze kunstenaars om daar gebruik van te maken? Is daar al een idee bij? De heer Burakçin: Ja, voorzitter. Nee, ik heb daar eerlijk gezegd zelf geen ideeën bij.

Maar dan neem ik het eventjes mee terug, en daar kom ik in de tweede termijn op terug. De voorzitter: Dank u zeer. Mevrouw Vol had ik de beurt beloofd. Mevrouw Vol-Van der Holst: Dank u wel, voorzitter. Ik wil nog even terugkomen op die excuses voor de slavernij. Want daarbij gaat het natuurlijk over het koloniale verleden ook van Nederland. En ik ben een klein beetje geschrokken van reacties van collega’s hier. Het gaat daar met name, in onze optiek, om de erkenning. En daar horen excuses soms bij, omdat mensen daar behoefte aan hebben. Zodat je daarna weer verder kan en iets kan afsluiten. Mijn vraag aan de heer Burakçin is: bent u het daarmee eens? De heer Burakçin: Ja, voorzitter. We hebben daar natuurlijk ook een opvatting over. En vandaar dat we ook zoiets hebben van: hier moeten we gewoon goed over praten. En dat kunnen we doen, op het moment dat er zo’n diversiteitsbeleid komt. En dan kunnen we daar onze inbreng in doen. En onze wensen inbrengen. Mevrouw Vol-Van der Holst: Dank u wel. De voorzitter: Dank u zeer. De heer Den Heijer nog. En dan sluiten we GroenLinks af eventjes. Gaat uw gang. De heer Den Heijer: Ja, nog los van dat de VVD daar ook een opvatting over heeft. Een vraag over een ander onderwerp. De wmo. Daar maak ik me wel zorgen om in de motie. Hoewel

41

die heel sympathiek oogt, is dat … Je krijgt geld vanuit het Rijk om wmo, namelijk zorg, te leveren aan onze inwoners. Mensen weten die zorg kennelijk onvoldoende te vinden, terwijl die nodig is om misschien verslechtering van jouw gezondheid te voorkomen. En wat we dus doen, is dat geld, dat gaan we dus niet gebruiken om misschien die mensen beter naar die zorg toe te leiden om dat voor elkaar te krijgen, nee, daar gaan we andere dingen mee doen. Iets met cultuur, en iets … Wat heel waardevol zou kunnen zijn, maar waar ik me wel zorgen om maak, van: gebruiken we het geld dan niet voor hetgeen waarvoor het ooit voor bedoeld was? Namelijk mensen zorg bieden. Deelt u die twijfels over uw eigen motie? De heer Burakçin: Nou, ik denk dat u daar wel het antwoord zelf op weet. Nee, dat delen wij niet. Op dit moment speelt natuurlijk enorm veel in het zorglandschap. Als het gaat om personeelstekorten. En wij zijn van mening dat cultuurmakers daar toch wel een hele belangrijke rol in kunnen spelen om te zorg te ontlasten. Dat zien we natuurlijk ook in de Jeugdwet. Dat bijvoorbeeld kinderen allerlei activiteiten doen om ook als zorg, zal ik maar zeggen. En daarin zie je zeker een bijdrage die cultuurmakers kunnen leveren, ook in preventieve zin, om zorgmedewerkers te ontlasten. De voorzitter: Dank u zeer. Dan sluiten we daarmee GroenLinks af, en gaan we door met Partij van de Arbeid.

Mijnheer Van der Spoel, gaat uw gang. Even voor de helderheid, de moties en de … Dat is motie M15, ingediend door GroenLinks, CDA en Op ons Eiland. Oké. Dat gaat over de pauzeknop schulden. Motie M16, GroenLinks, over Kunst en cultuur, daar kan geen medicijn tegenop. En motie M17, Participatie. Het woord is aan de heer Van der Spoel. De heer Van der Spoel: Dank u wel, voorzitter. Laat ik om te beginnen de medewerkers van de gemeente bedanken voor het opstellen van deze begroting. Er zit een hoop werk in. Maar voor de PvdA kan het allemaal wel wat scherper, duidelijker en met een tijdsplanning gericht op resultaten. De begroting is een boekwerk van ruim 231 pagina’s, en helaas kunnen we niet op ieder onderdeel even diep ingaan. Daarom zeven punten waarvan wij als PvdA zeggen: dat moet beter. En die begroting, die begint echt lekker. Het college focust zich deze bestuursperiode op vijf punten. En één van deze punten is dat het belangrijk is dat iedereen mee kan doen. Het college gaat zich daarom nog meer inzetten voor bestaanszekerheid en gelijke kansen. En dan slaan wij aan hè, als PvdA’ers. Want dan zijn we enthousiast, als we die woorden lezen. Maar het grootste wapenfeit van dit college op dit gebied, is dat het uitdelen van 75 euro aan ieder huishouden in Dordrecht.

We zien deze gift aan ieder huishouden in de stad niet als een steuntje in de rug voor Dordtenaren, maar als een goedkope marketingstunt van dit college. Dat vooral duur uitpakt, ten weten 4,2 miljoen euro. We kunnen dit voorstel in de begroting dan ook niet steunen. Dat betekent niet dat we dit bedrag willen behouden voor de gemeente. Maar onze motie, die we samen met Beter Voor Dordt, VSP en Op ons Eiland indienen, laat goed zien hoe je dit bedrag beter kan besteden. En hij is al ingediend, alleen stonden er maar twee namen op. Dus er komt straks een verbeterde versie. De voorzitter: Is het een motie of een amendement? De heer Van der Spoel: Het is een motie. De voorzitter: Maar met een motie verandert u de begroting niet, hè, dat weet u?

42

De heer Van der Spoel: Dat klopt, maar het is, even kijken, dezelfde motie wat … Dus komt goed. De voorzitter: Oké. Ik zeg het maar eventjes. De heer Van der Spoel: We hebben op verzoek van het college op 1 mei input mogen geven voor het coalitieakkoord. Eén van onze punten, was dat in de gemeente-cao is opgenomen dat niemand minder dan veertien euro per uur mag verdienen. Dat is natuurlijk hartstikke fijn, maar vooral ook nodig. Want het huidige minimumloon is niet genoeg om van rond te kunnen komen. Maar laten we er dan ook voor zorgen, dat dit ook in de nieuwe contracten wordt opgenomen die de gemeente aangaat met externen. Want het is soms handig om werk uit te besteden, maar niet eerlijk wanneer via deze omweg iemand voor minder dan veertien euro per uur aan het werk is. Want werk moet lonen. Daarom onze motie: Veertien euro voor iedereen die werkt voor de gemeente. Die we samen indienen met de VSP en de Partij voor de Dieren. En over bestaanszekerheid gesproken. Het kunnen beschikken over een woning in onze stad. Ook wanneer je geen dikke portemonnee hebt. De wachtlijsten voor een sociale huurwoning worden de laatste jaren voortdurend langer. De woningbouw heeft met forse problemen te maken en binnen het bouwprogramma van dit college zien we ook nog eens dat de sociale woningbouw onvoldoende aan bod komt om de mensen op die wachtlijsten te helpen aan een woning.

Het huidige bouwprogramma van de gemeente Dordrecht voorziet alleen in de bouw van sociale huurwoningen, ter vervanging van een deel van de recent gesloopte of nog te slopen sociale huurwoningen. En woonunits voor studenten, die niet toegankelijk zijn voor Dordtenaren op de wachtlijst die niet studeren. Daarom dienen wij onze motie Meer ruimte voor sociale woningbouw in. We moeten namelijk nu bijsturen. Dordtenaren hebben ook het recht om goed geïnformeerd te worden. De huidige informatievoorziening vanuit de gemeente over sociale voorzieningen zoals regelingen en toeslagen worden door bewoners en maatschappelijke instanties ervaren als versnipperd en moeilijk vindbaar. Daarom dienen wij samen met andere partijen de motie Weten waar je recht op hebt in. Maar als gemeente moeten we ook onze sportverenigingen, culturele organisaties en de kleine zelfstandigen ondersteunen. Het belang van sport en bewegen wordt onderschreven door dit college en daar zijn we blij mee. Alleen hoe kan het dan, dat we onze sportverenigingen totaal geen duidelijkheid kunnen geven? Ik weet door onze gesprekken met sportverenigingen, maar ook van de bezoeken die VSP en Op Ons Eiland hebben gebracht aan sportverenigingen, dat die sportverenigingen nu eindelijk eens duidelijkheid willen hebben. Daadkracht willen zien van het college, en concrete maatregelen op korte termijn.

Veel sportverenigingen hebben namelijk door het uitstellen van de plannen te maken met achterstallig onderhoud. Hiervoor dienen wij, samen met Op Ons Eiland en de VSP, een amendement in. En deze zal verder worden toegelicht door Op Ons Eiland. Door de energiecrisis is er voor verenigingen nu een nog urgenter probleem. En voor de sportboulevard in het bijzonder. Kunnen ze überhaupt de deuren open houden de komende maanden, als de gemeente niets doet? Daarom dienen wij, samen met Beter Voor Dordt, VSP en Op Ons Eiland, een motie in voor een noodfonds voor verenigingen, zodat ze niet langer hoeven te piekeren of ze straks open kunnen blijven of de deuren moeten sluiten. En een motie waarmee we kleine zelfstandigen niet in de kou laten staan. Want als dit college echt meent wat ze zeggen over het belang van sport, cultuur en een leefbare stad met kleine zelfstandigen, dan moeten we nogmaals nu in actie komen. En dan het laatste punt waar we kort bij stil willen staan. Na de gemeenteraadsverkiezingen hadden we daar allemaal de mond van vol. De lage opkomst bij de gemeenteraadsverkiezingen. En het

43

vertrouwen terugwinnen van de Dordtse burger. We zien in de begroting te weinig terug dat we hiermee serieus aan de slag willen gaan. Maar het begint, allereerst, bij duidelijkheid. Wees realistisch en stel beleid op dat we als gemeente na kunnen komen. Want daar begint het terugwinnen van vertrouwen bij Dordtenaren. En zoals ik in het begin van het betoog al zei: de begroting kan scherper, duidelijker en met tijdsplanning gericht op resultaten. Op deze manier maken we een start met het terugwinnen van het vertrouwen van de Dordtse burger. Voorzitter, ik ga afronden. Ik laat zien dat het wel in zeven minuten kan. Maar voordat ik dit doe wil ik nog één belangrijk punt benoemen: discriminatie op ons eiland. En ik schrok net van de woorden van ChristenUnie/SGP. Discriminatie op ons eiland is een groot probleem in onze samenleving. De heer Den Heijer: Voorzitter. De voorzitter: De heer Den Heijer, interruptie. De heer Den Heijer: Zou de fractievoorzitter van de PvdA duidelijk kunnen maken waar hij nou precies van schrok? De heer Van der Spoel: Dank je wel, dat wil ik heel graag, voorzitter. Ik schrok van de woorden omdat ik het gevoel heb dat met deze woorden die de SGP/ChristenUnie heeft gebruikt, daarmee eigenlijk aan het gevoel voorbijgaat van heel veel mensen die wel leed bij ervaren.

En ik zie excuses niet iets als dat je zegt: nou, weet je, ik heb daar zelf persoonlijk geen aandeel in gehad, maar … Wij zijn met zijn allen een samenleving die gevormd is door de vele jaren die voor ons liggen. En er wordt net gezegd: ja, dat is al heel lang geleden. Nou, dat vind ik best verbazingwekkend. Zo lang geleden is het eigenlijk niet. Jullie kennen mij allemaal als de man die een petitie was gestart voor het beeld van Willem Van Oranje, dat dat niet kon ten opzichte van onze gebroeders De Witt. Zat ook tachtig jaar tussen. En dat heb ik toen ook geprobeerd uit te leggen. Maar ik zal het ook in deze proberen uit te leggen. Jij weet zelf als persoon zijnde, dat je bepaalde patronen in jouzelf als je die wil veranderen, en zeker naarmate je ouder wordt, wordt dat steeds moeilijker om te veranderen. En als je als samenleving honderden jaren de wereld hebt veroverd, want daar waren we als klein landje best goed in, dan is dat best moeilijk, om bepaalde patronen uit die samenleving weg te krijgen, te verbeteren. En dan is een honderdvijftig jaar, of honderdzestig jaar, is helemaal niet zo lang. En daarom schrik ik ervan dat dat op die manier zo makkelijk wordt weggezet, van: dat is zo lang geleden, hoeven we geen excuses meer aan te bieden. De voorzitter: Mijnheer Struijk. Gaat uw gang. De heer Struijk: Dank u wel, voorzitter.

Volgens mij heb ik tot tweemaal toe daarnet mijn verhaaltje ingeleid met de woorden dat ik slavernij, dat wij slavernij, iets afschuwelijks vinden. Dus ik begrijp eerlijk gezegd de commotie niet zo goed. Ik heb proberen uit te leggen dat ik liever aandacht besteed aan de problemen van deze tijd. Ik heb er expliciet een voorbeeld van genoemd, daar gaat niemand op in. Blijkbaar is daar een taboe op. Ik vind echt oprecht slavernij verschrikkelijk. Ik heb een kleindochter met Surinaamse roots. Ik weet waar het over gaat. Ik weet van de prijs van de suiker. Het is afschuwelijk. Maar het is wel een poos geleden. En daar mag best aandacht voor zijn. Ik denk dat op dit moment op de basisscholen bij geschiedenis heel andere verhalen verteld worden dan die ik in mijn jeugd gehoord heb. Want toen was Jan Pieterszoon Coen een held. En Piet Hein was ook een

44

held. Nou, die verhalen zijn nu echt anders. Daar ben ik van overtuigd, en dat is ook terecht. Maar ja, slavernij. Moet je daar dan excuus … Ik vind dat oprecht een lastige. Er zitten ook veel kanten aan het verhaal. Ik had het net even met mijn buurman daarover. Het is ook heel goed denkbaar, dat één van onze voorouders galeislaaf is geweest, in de Middellandse Zee. Van de ‘…’ werden ze toen genoemd. Huidige Marokko. Daar kwam ook slavernij voor. Dat was in die tijd, hoe gek het ook klinkt, normaal. Eigenlijk is het grootste deel van de mensheid normaal geweest. Nu, gelukkig, hier niet meer. Maar nogmaals: ik vind het echt, en wij vinden het echt afschuwelijk. Alleen ik vind erger wat op dit moment in het MiddenOosten gebeurt. Waar slavernij gewoon nog voorkomt. Waar meisjes uit de Filipijnen met vals verhaal heen gelokt worden en vervolgens overal voor gebruikt en misbruikt worden. Zou ik me liever druk om maken. Dank u wel. De voorzitter: Ik voel de passie in uw betoog. En ik kan me voorstellen dat dit een onderwerp is waar wij allemaal, of u allemaal, wat van vindt. Mijn voorstel zou zijn om het toch nu niet verder te behandelen, en even terug te gaan naar de begroting. En ik snap ook dat de heer Van der Spoel het punt van discriminatie wil benadrukken. De heer Struijk: Ja, voorzitter. Ik begrijp het hoor.

Maar ik voelde me ook een heel klein beetje persoonlijk aangevallen. De voorzitter: Mijnheer Van der Spoel. De heer Van der Spoel: We ronden het echt af, dit onderwerp. De voorzitter: Ik zou zeggen, als u nog iets over discriminatie wil zeggen, bijvoorbeeld in relatie tot het diversiteitsbeleid wat al eerder aangehaald is, kan ik me daar iets bij voorstellen. De heer Van der Spoel: Dan begin ik opnieuw. Voorzitter, ik ga afronden. Voor ik dit doe wil ik nog één belangrijk punt benoemen. Inderdaad, discriminatie op ons eiland. Dit is een groot probleem in onze samenleving. En als gemeente moeten we hier fors tegen optreden. Daarom dienen we samen met DENK een motie in waarin wij oproepen tot een laagdrempelige anti-discriminatie meldpunt in Dordrecht. Tot zover, voorzitter. Dank u wel. De voorzitter: Dank u zeer. De heer Van der Spoel: Zal ik nog 51 seconden iets leuks vertellen? De voorzitter: Nee hoor, is prima zo. Dank u zeer. Dan gaan we snel door naar de ChristenUnie/SGP. Het woord is aan de heer Struijk. Voordat die begint doen we nog even melding van de ingediende moties. Motie M18, Partij van de Arbeid en VSP Dordrecht over de Dordtse informatiemarkt. En 19, PvdA, Partij voor de Dieren en VSP Dordrecht, Minimumloon van veertien euro voor iedereen die werkt voor de gemeente. Per uur dan, neem ik aan. Hoop ik. Motie M20, Partij van de Arbeid.

Gaat over Meer ruimte voor sociale woningbouw. Motie M21, Partij van de Arbeid en DENK Dordrecht over een Radar discriminatiemeldpunt in Dordrecht. Dat zijn ze. En dan is het woord aan de heer Struijk, gaat uw gang.

45

De heer Struijk: Dank u wel, voorzitter. Uiteraard ook uit onze kant vandaan: dank voor de begroting. Woord van waardering voor het college en voor het ambtenarenapparaat. Er is heel veel werk voor verricht. Dus ik denk dat die waardering op zijn plaats is. Voorzitter. Eén van de meest gebruikte apps op mijn telefoon, dat is die van de Buienradar. Dat is buitengewoon handig voor iemand die het stomp-principe al heel lang hanteert. Zeker als de keuze valt, zoals in mijn geval, vrijwel altijd op de eerste twee letters. Vaak kan een snelle blik en daardoor een kwartiertje eerder, of als je de ruimte hebt later vertrekken, je voor een nat pak behoeden. Soms echter, dan lijkt de buienradar van slag. Hij geeft aan: over een uur is het droog. En als je een uur later naar buiten kijkt, is het niet droog. En kijk je op de radar, dan zegt hij het weer. En dat gaat de hele dag zo door. Ik weet hoe het komt, dat ga ik niet uitleggen, want dat is zonde van de tijd. Er komen steeds nieuwe buien. Iets dergelijks lijkt zich op een heel ander vlak ook af te spelen. Eerst hadden we de bui corona. Die zorgde voor veel narigheid en ongemak. We zagen uit naar het einde. De bui leek voor een groot deel weg te trekken, maar er kwam een volgende bui: oorlog in ons eigen werelddeel. En als gevolg daarvan de ene na de andere bui.

Torenhoge energieprijzen, inflatiecijfers die we tientallen jaren niet meer hadden gezien, schaarste aan materialen en daardoor hoge prijzen, de arbeidsmarkt, de woningmarkt, de asielcrisis, en dat alles heeft invloed op de begroting en hoe je er naar kijkt. In het licht daarvan hebben we onze zorgen over het verschil tussen de in de begroting gehanteerde inflatiepercentage en de realiteit. We kunnen leven met de uitleg die we van de wethouder hebben gekregen. Het zijn allemaal dagkoersen. En zijn met hem blij dat Dordrecht een rijke gemeente is, waardoor we schokbestendig zijn, en we ons geen al te grote zorgen hoeven te maken. Tegelijk zijn die donkere wolken er wel. Voorzitter. Een belangrijk thema is het terugwinnen van vertrouwen. We roepen het college daarom op om er echt alles aan te doen dat de participatie in de toekomst beter gaat verlopen. Online platform is mooi, maar graag ook aandacht voor de groep die je daarmee niet bereikt. We zijn blij dat er als doelstelling opgenomen is dat het beleid rekening houdt met het toegenomen aantal bewoners in de binnenstad en hun wensen. Het moet echter ook in de binnenstad goed wonen zijn. Al is het logisch dat je daar meer te maken hebt met bepaalde vormen van overlast, dan in een woonwijk. Er zijn veel vormen van overlast waar bewoners zich druk om maken, zich aan ergeren. Geluidsoverlast, viezigheid van dieren, zwerfafval.

Wij zijn blij dat het aantal handhavers wordt uitgebreid, hopen dat ze goed zichtbaar zullen zijn in de wijken, en dat ze ervoor gaan zorgen dat genoemde vormen van overlast in de toekomst beperkt gaan worden. Voorzitter. Als er één onderwerp echt leeft op dit moment, dan is het uiteraard dankzij de hoge energieprijzen: verduurzaming. Het begint met energiebesparing, door de gemeente, bedrijven, burger. Door gedragsverandering is veel mogelijk. Dat bleek de afgelopen maanden. Maar elke kuub gas, en elke kilowatt is er één, en daarom zijn we blij dat de gemeente de voorlichting met betrekking tot dit onderwerp doorzet. Slim energie besparen. Fijn dat er aandacht is voor verduurzaming van slecht geïsoleerde huurwoningen. Mede met het oog op de inkomenspositie van de vele mensen die daar wonen, is wel haast geboden. Ook vinden we belangrijk dat de burgers weten waar ze aan toe zijn. Wordt onze wijk nou wel of niet aangesloten op het warmtenet en zo ja, wanneer? Het is een veelgehoorde vraag, ook met het oog op wel of niet investeren in andere dingen. Graag druk uitoefenen wat dat betreft op HVC, om zo snel mogelijk met informatie te komen. De heer Gündogdu: Voorzitter? De voorzitter: De heer Gündogdu.

46

De heer Gündogdu: Ik wil een vraag stellen aan mijnheer Struijk. U doet een oproep aan het college om met HVC in gesprek te gaan om het warmtenet sneller uit te rollen. Daar kan ik het volledig mee eens zijn. We weten ook dat de HVC, de afgelopen drie jaar in ieder geval, behoorlijke reserves heeft opgebouwd. Helemaal niks heeft uitgekeerd aan de deelnemende partijen. En die reserves lopen op in ruim honderd miljoen euro. Wilt u ook het college meegeven om die reserves aan te spreken van HVC, zodat uw wens om het warmtenet sneller uit te rollen ook daadwerkelijk gebeurt? De heer Struijk: Ik denk dat het niet een vraag voor mij is. En ik denk ook niet dat wij gaan over de reserves van HVC. Ik zou het fijn vinden als ze het zouden doen, maar ik denk dat wij daar niet over gaan. De heer Gündogdu: Voorzitter, aanvullend. De voorzitter: De heer Gündogdu. De heer Gündogdu: Wij zijn via ‘…’ eigenaar van HVC. De heer Struijk: Maar dat betekent volgens mij niet dat je rechtstreeks de reserves kunt gaan inzetten. En als ik me vergis, dan hoor ik dat straks graag. De voorzitter: Ik denk dat het verstandig is als straks de wethouder hier even op ingaat. De heer Stam. U was wethouder, maar … U wil erop ingaan? De heer Stam: Ja, was bestaat niet meer, hè? Wel een andere vraag. Je hebt natuurlijk de HVC-kant. Maar je hebt natuurlijk ook de particuliere kant van mensen die woningen bezitten.

En ik ben wel benieuwd, dat heb ik vorige week ook in de commissie gevraagd, hoe dan het college denkt om particuliere woningbezitters zover te krijgen dat ze ook aan het warmtenet gaat. Hoe ga je dat doen? Per ‘…’, per straat, per woning? Ik snap het idee, want het is best wel mooi. Maar er is ook nog een koppeling tussen gas en tussen warmtenet. Maar volgens mij zijn er veel meer obstakels dan even HVC op het matje roepen en zeggen: ga versnellen, en dan wellicht ook nog je reserves inzetten. De heer Struijk: Daar heeft u helemaal gelijk in. Maar wat ik graag wil, wat wij graag willen, dat is dat de burgers weten waar ze aan toe zijn. Het probleem nu is, als je … Nou ja, noem maar een wijk. Ergens woont. Dat je niet weet: komt daar überhaupt warmtenet? En zo ja, wanneer komt het er? De volgende vraag is: als jij weet, in jouw wijk komt het warmtenet. Dan inderdaad, koopwoningen, hoe gaan ze dat oplossen? Wat gaan ze doen als twee derde van de mensen het niet willen? Dat is een vervolgvraag. Maar het zou heel fijn zijn als er echt een plannetje lag, dat je precies weet: daar gaan we heen, en dan hopen we te gaan beginnen. De heer Stam: Ja, voorzitter. Ik vond het … Ja, sorry. Ik vond het antwoord van de wethouder vorige week veel realistischer. Die zei: we hebben geen dwangmiddelen. De voorzitter: Sorry, het laatste woord verstond ik niet.

De heer Stam: Ik vond het antwoord van de wethouder vorige week veel realistischer. Die gaf aan: we hebben geen dwangmiddel.

47

De heer Struijk: Je kunt, behalve dwang, kun je wel druk uitoefenen. En dat was letterlijk wat ik vroeg. Ga in gesprek met HVC, probeer ze uit te leggen en te overtuigen dat die burgers dat graag willen weten. Ik heb het persoonlijk ook gedaan, maar als gemeente heb je denk ik toch wel iets meer invloed. De voorzitter: Gaat u verder. De heer Struijk: Goed, voorzitter, dank u wel. Onze samenleving kenmerkt zich door individualisme. Daar worden we niet altijd blij van. Goed dat er in de begroting aandacht is voor netwerken, verbondenheid en samenleven. En dat het college eenzaamheid wil bestrijden. Schroom niet om in dit verband een beroep te doen en gebruik te maken van bestaande verbanden zoals kerken, moskeeën, wijken, buurt- en sportverenigingen, Samen Dordt en nog veel meer andere organisaties. Fijn om tijdens de commissievergadering van de wethouder te horen hoeveel deze organisaties in coronatijd betekend hebben. We kijken uit naar voorstellen over een integraal, sociaal beleid. En één verordening voor het hele sociale domein. Preventie is een woord dat we terecht vorige week nogal wat keren hoorden noemen. Tijdig signaleren kan heel veel narigheid, ik denk aan Jeugdzorg, criminaliteit, schuldenproblematiek, voorkomen. Ook het versterken van de kracht van gezinnen en het stimuleren van een veilige thuissituatie kan hierbij helpen. Voorzitter.

Dordrecht heeft hoogwaardige, kwalitatief hoogwaardige mbo-opleidingen. We zijn blij dat er ook hboopleidingen aan zijn toegevoegd. We vragen wel blijvende aandacht voor de aansluiting op de arbeidsmarkt, en de daarvoor benodigde samenwerking tussen het onderwijs en het bedrijfsleven. Ook wat betreft het aanbieden van stageplekken, want daar hoor je ook nog wel eens dat dat niet helemaal geweldig gaat. Punt van zorg is dat de arbeidsmarkt op dit moment zo is dat er nogal wat mbo’ers voortijdig de opleiding verlaten, las ik in de media, om aan het werk te gaan. Een vacature minder, maar we willen natuurlijk ook heel graag dat mbo’ers hun opleiding afmaken. De doelstellingen wat betreft woningbouw, zijn ambitieus. De vorige week getoonde presentatie liet zien dat we op koers liggen, maar we maken ons wel zorgen. Er zijn veel onzekerheden. De rente, materiaalkosten, het milieu, stikstof, personeelsgebrek zijn daar de oorzaak van. Heel recent een bericht dat een ontwikkelaar zich terugtrok uit het project Gezondheidspark. Je wordt daar niet zo vrolijk van. De stimuleringscampagnes ter bevordering van lopen en fietsen, die kunnen op onze instemming rekenen. Maar de beste reclame, is wat fietsen betreft dat je echt lekker, goed en veilig kan doorfietsen. En ook niet, zoals nu vaak het geval is, de auto prioriteit krijgt.

Ook op dit gebied, ik spreek uit ervaring, is er nog veel te winnen. Speciale aandacht vragen we voor doorgaande fiets- en wandelroute door het groen. Tezijnertijd het Stadspark XXL van noord naar zuid, of omgekeerd. Maak er werk van dat de hiaten die er nu zijn op dat punt, zo snel mogelijk opgevuld worden. Voorzitter, ik ga afronden. Tijdens één van de commissievergaderingen vorige week gaf college Van Dam-Timmers, nou, die is toevallig net eventjes weg, maar ik noem hem toch maar. Daar komt hij alweer. Die gaf aan dat bij het bestuderen van de begroting het woord dankbaarheid bij hem naar boven kwam. Ik was heel blij dat te horen, ik heb namelijk hetzelfde gevoel. Er gebeuren verschrikkelijke dingen in deze wereld. Er zijn ook in onze stad mensen die het moeilijk hebben. Maar je zal maar in Kiev wonen. Of in Pakistan. Op onze overheid kun je heel veel opmerkingen en aanmerkingen hebben. Maar je zult maar zuchten onder een overheid in Noord-Korea, Rusland of Iran. Voorzitter, we herinneren ons waarschijnlijk allemaal de langdurige droogte. Desondanks kon ik de afgelopen weken vanuit mijn huis, de boeren op het eiland hun grote, rijke oogsten zien binnenhalen. Ik was er best verwonderd over. Misschien hebben sommige

48

mensen vorige week woensdag tot hun verbazing allerlei mensen naar een kerk zien gaan. Hè, het is toch geen zondag? Het was Dankdag, officieel voor gewas en arbeid. In die kerken is ook gezongen. Dankpsalm gezongen. En misschien dat er ook wel weer psalmen van de Dordtse dichter Voet bij waren. Ik citeer twee regels die daar mogelijk geklonken hebben en die wat mij betreft zeer toepasselijk zijn: vergeet nooit één van Zijn weldadigheden. Vergeet ze niet, het is God die ze u bewees. Ik dank u. Voorzitter: Dank u zeer, op deze dinsdag. Dan gaan we naar Partij voor de Dieren. Het woord is aan de heer Groenewege. De heer Groenewege: Voorzitter. De uitdaging van deze eeuw is klimaatverandering. Iedere fractie van een graad opwarming zorgt voor meer catastrofale gevolgen. Extreem weer, droogte en hitte, waaraan steeds meer ouderen en andere kwetsbare inwoners van onze stad jaarlijks zullen bezwijken. De limiet is anderhalve graad opwarming. Dat heb ik niet zelf verzonnen, daar heeft Nederland voor getekend in 2015 in Parijs. Dit college negeert die afspraken volledig, zet een paar comfortabele oogkleppen op, en richt de blik op de eigen navel. In die navel zit een klein, zacht, stoffig pluisje. De regionale Energiestrategie. Een document, gespeend van iedere ambitie.

En waarvan het Planbureau voor de Leefomgeving recentelijk heeft aangegeven dat die onvoldoende is om zelfs de slappe Europese klimaatdoelstellingen te halen. Slap in het kwadraat dus. Maar, voorzitter, de Partij voor de Dieren gaat daar geen motie over indienen. Waarom niet? Nou, het besluit om anderhalve graad opwarming als limiet te hanteren is al genomen, in 2015, in Parijs. Daar moet het stadsbestuur simpelweg uitvoering aan geven. Deze begroting doet dat niet, en daarom zal de Partij voor de Dieren er met overtuiging tegen stemmen. Voorzitter, we hebben het al eerder gehoord. Er is helaas nog veel leed op de wereld. Dieren, wezens met gevoel, die pijn, angst, en stress kunnen ervaren worden massaal … Geïnterrumpeerd. De voorzitter: Zo is dat. En in dit geval door de heer Safranti. De heer Safranti: Ja, mijn excuses. Ik begreep het niet zo goed. Tegenstemmen op het akkoord, algemeen, of op dit onderwerp? De voorzitter: Ik heb, de heer Safranti … Er wordt straks één begroting voorgelegd, en daar kunt u voor of tegen stemmen. En ik heb gehoord dat de heer Groenewege zegt dat de Partij voor de Dieren daar tegen zal stemmen. De heer Safranti: Dan heb ik het dus goed gehoord. Duidelijk. De voorzitter: Gaat u verder. De heer Groenewege: Ik ben blij dat de voorzitter dat heeft kunnen ophelderen. Dieren … De heer Den Heijer: Voorzitter. Hallo. De voorzitter: De heer Den Heijer.

De heer Den Heijer: Ik had daaropvolgend bij de heer Safranti vroeg ik me af: u dient wel een aantal amendementen in, bijvoorbeeld. Als die aan worden genomen, stemt u dan nog steeds tegen de begroting?

49

De heer Groenewege: Ja. De heer Den Heijer: Oké. De heer Groenewege: Dieren die pijn, angst en stress kunnen ervaren worden massaal afgeknald. Vergast, doorboord met haken en uit het water gevist. Of ten tonele gevoerd voor plat vermaak. Ook in Dordrecht. We zijn daarom blij dat het college werkt aan een nieuw Dierwelzijnsbeleid, dat hard nodig is. Wel maken we ons er zorgen over, dat daar in deze begroting nog geen geld voor is uitgetrokken. Vandaar onze motie Kaders en toetsing nieuw Dierwelzijnsbeleid. Die de Partij voor de Dieren samen met de VSP en de SP indient, en die het college oproept om daarmee aan de gang te gaan. Dan, hoe mensen vaak goedbedoeld met hun huisdieren omgaan, kan ook een bron van dierenleed zijn. Cavia’s of konijnen die alleen worden gehouden, vissen in een vissenkom. Vaak is het geen kwestie van onwil, maar van onwetendheid. En daar kan de gemeente mensen en dieren helpen. Door, geïnspireerd op de gemeente Den Haag bijvoorbeeld, een huisdierinformatiepunt te openen. Vandaar onze motie Geef voorlichting over verantwoord huisdierbezit, die we samen met de SP indienen. We dienen ook een motie in voor een gestructureerde aanleg voor meer watertappunten. Een maatregel die we met instemming in het coalitieakkoord lazen, maar die we vervolgens in de begroting niet meer tegenkwamen. Dat is natuurlijk niet de bedoeling.

Vandaar de motie Een watertappunt voor de dorst, die de Partij voor de Dieren samen met GroenLinks, de VSP, de SP en Op Ons Eiland indient. Als laatste van mijn kant vraagt de Partij voor de Dieren aandacht voor vervallen panden. We kennen allemaal de bedroevende voorbeelden zoals het Teerlingpandje. Het is terecht dat het college in de begroting aangeeft dat vervallen panden bronnen van woonoverlast zijn. Helaas stelt het college geen maatregelen voor om op te treden tegen verwaarlozing. Maar de mogelijkheden zijn er wel en mogen, wat de Partij voor de Dieren betreft, best wat vaker worden toegepast. Vandaar onze motie Verwaarlozing van panden daadkrachtig aanpakken, die we samen met de VSP en de SP indienen. De heer Den Heijer: Voorzitter. De voorzitter: Interruptie, de heer Den Heijer. De heer Den Heijer: Aan welke verstrekkende maatregelen denkt de heer Groenewege? De heer Groenewege: In de Welstandsnota is er een excessenregeling voor gebouwen die echt in deplorabele staat van onderhoud zijn. Die zou je als gemeente in kunnen zetten om daar in te grijpen. Maar we constateren eigenlijk dat er veel gebouwen wel in die staat van onderhoud verkeren, maar dat de gemeente niet ingrijpt. Met deze motie willen we ervoor zorgen dat dat vaker wel gebeurt.

Dan wil ik nu aan de voorzitter graag het woord vragen voor mevrouw Vol-Van der Holst, die ons betoog namens de Partij voor de Dieren gaat vervolgen. De voorzitter: Dank u wel. Gaat uw gang, mevrouw Vol. Mevrouw Vol-Van der Holst: Sorry, ja. De voorzitter: U heeft nog drie minuut 31.

50

Mevrouw Vol-Van der Holst: Ja, hebben we getimed van tevoren. De voorzitter: Dat is heel keurig. Gaat u verder. Mevrouw Vol-Van der Holst: Oké. Dordrecht inclusief. Met een regenboogzebrapad, zo nu en dan de vlag op de kerk en een Pride die bijna geen subsidie meer krijgt: wij denken dat Dordt beter kan. Na aankondiging van onze motie vorige week heeft wethouder Van Benschop ons op het hart gedrukt dat het college die mening deelt. Zij gaf aan dat Dordt Regenboogstad echt onderdeel is van het nieuwe diversiteitsbeleid. Daarom geen motie, maar wel een amendement. Een amendement omdat we het belang van Dordt als regenboogstad te groot vinden om niet te benoemen in de begroting. Naast het enorme belang om inclusiviteit heel duidelijk in het beleid mee te nemen, ook vanwege de landelijke subsidiegelden die daarmee gepaard gaan. Daarom dus wel ons amendement wat VSP en Op Ons Eiland met ons mee-indienen. Dan zijn wij van mening dat dieren een plek verdienen in het beleid, met betrekking tot armoede. Ook huisdieren leven in armoede als hun mensen in de problemen zitten. Wij willen graag een ontmoedigingsbeleid van tevoren, omdat niet iedereen de financiële consequenties zal kunnen overzien als je al tot minima behoort en een huisdier wil adopteren.

Daarnaast vinden wij dat dieren die al bij minder bedeelde mensen wonen, verzekerd moeten zijn van goede zorg en daarom onze motie, mede ingediend door de PVV: Help minima met kosten huisdieren. Zodat onverwachte dierenartskosten en eventuele afstandskosten geen extra financiële verzwaring zijn voor minima en zodat de huisdieren de zorg ontvangen waar zij recht op hebben. Tot slot. De uitsmijter. Wij kondigen hierbij ook onze motie Vuurwerkbeleid aan. Vuurwerkverbod op het eiland van Dordt. Vuurwerk is prachtig, en al heel lang traditie. Maar zoals wij nu hier met een traditie gebroken hebben dat wij niet één spreker hebben, maar twee, willen wij eigenlijk dat er meer tradities gebroken worden. Even snel een opsomming over vuurwerk. Vuurwerk levert tienduizenden euro’s schade, eist vele ernstige gewonden en enkele doden per jaar, veroorzaakt angst bij mens en dier, kan leiden tot trauma’s en denk daar ook bijvoorbeeld aan onze Oekraïense vluchtelingen. Vuurwerk veroorzaakt dodelijke dierlijke slachtoffers, zoals bijvoorbeeld de spreeuwen, die in paniek raken. En vuurwerk veroorzaakt overuren in de ziekenhuizen. Het levert een significante bijdrage aan luchtvervuiling op in één nacht, en zo kan ik nog wel even doorgaan. De heer Den Heijer: Voorzitter. De voorzitter: Interruptie, de heer Den Heijer.

De heer Den Heijer: Maakt mevrouw daarin het onderscheid tussen vuurwerk dat al illegaal is en dus daarmee verboden is, of het legale vuurwerk dat er nu is en wat de afgelopen jaren ook echt veel minder overlast veroorzaakt? Mevrouw Vol-Van der Holst: Je bedoelt al het vuurwerk, of … Wij willen gewoon een verbod op consumentenvuurwerk, in zijn geheel. De heer Den Heijer: Dus ook vuurwerk wat niet het effect teweeg brengt wat u net schetst? Mevrouw Vol-Van der Holst: Voorzitter, ik denk deze mijnheer doelt op F1-vuurwerk. Daar hebben wij geen bezwaar tegen. Is uw vraag dan ook beantwoord? Wat is het, sorry?

51

De heer Den Heijer: Ja, gewoon, als je als Dordtenaar gewoon naar je lokale ondernemer gaat en gewoon wat vuurwerk koopt die gewoon legaal is, en dat niet verboden is. Wat niet het effect veroorzaakt wat u net allemaal schetst, omdat dat veel minder heftig vuurwerk is dan het illegale vuurwerk wat we natuurlijk hard aan moeten pakken. Bent u nog steeds van mening dat dat allemaal verboden moet worden? Mevrouw Vol-Van der Holst: Voorzitter, wij zijn van mening dat vuurwerk an sich niet echt een bijdrage levert aan de samenleving, en eigenlijk alleen maar stress en zorgen en kosten en dergelijke met zich meebrengt. Dus in principe is het een algeheel verbod op consumentenvuurwerk. Ook het minder heftige, dus ook de minder knallen. Maar niet die F1, als ik mij goed herinner. Sterretjes en dergelijke, prima. De heer Den Heijer: Maar u wil dus dat we dat verbieden om af te steken, terwijl het wel gewoon verkocht wordt? Dat begrijp ik dan niet. Hoe kun je nou wel iets legaal verkopen in het land, in onze stad, en dat u dan zegt: ja, maar je mag het dan niet van mij afsteken. Hoe ziet u dat dan? Mevrouw Vol-Van der Holst: Ik denk dat we daar nog een wereld te redden hebben inderdaad. En dat alles met elkaar gepaard gaat. Dus op het moment dat er minder vraag is, omdat er een verbod is om af te steken, dat ook de mogelijkheid om het te kopen minder wordt. Lijkt mij.

De voorzitter: De heer Safranti. Mevrouw Kruger: Voorzitter? Voorzitter. De voorzitter: U heet niet de heer Safranti. De heer Safranti. Mevrouw Kruger: Oh, sorry. De heer Safranti: Dank u wel, voorzitter. Ik wil niet namens de burgemeester spreken, maar tijdens de commissie … Tijdens de commissie is deze discussie natuurlijk ook gevoerd, en daar heeft de burgemeester aangegeven dat het niet een lokaal, maar een nationaal, zelfs een internationaal probleem is. Omdat we dus niet zomaar kunnen verbieden, maar ook niet kunnen handhaven. Dat wilde ik even meegeven. Mevrouw Vol-Van der Holst: Voorzitter. Ja, is goed. Dat klopt. Het is ook een probleem met de handhaving, dat snap ik ook. Alleen wij zijn van mening bij Partij voor de Dieren, dat de handhaving die we nu loslaten op alles wat illegaal gebeurt, dat die waarschijnlijk niet echt onderdoet voor de handhaving die men moet gaan hebben tijdens de nacht, zeg maar, hoe zeg je dat nou? Dat de handhaving niet echt heel erg veel erger nodig zal zijn. Dat is wat wij denken. Omdat je nu al zoveel handhaving nodig hebt, en nu al klachten hoort van alle handhavers, dat het eigenlijk waarschijnlijk elkaar heel dicht nadert. Dat is ons idee. De voorzitter: Gaat u verder. Mevrouw Kruger: Voorzitter? De voorzitter: Mevrouw Kruger.

52

Mevrouw Kruger: Dank u wel. Nee, ik wou even aan mevrouw Vol vragen of ze bedoelde met het ook legale vuurwerk gaan verbieden … Tot nu toe is het zo dat het sowieso verboden is een aantal uren, en ik weet niet precies meer hoeveel tijd voor het afsteken. Maar dat u zegt: ook dat moeten we gewoon totaal verbieden. Dus het eigenlijk het legale vuurwerk is nu al verboden, tot een bepaalde tijd. Maar dit moet totaal zo zijn. Dat is wat u bedoelt? Mevrouw Vol-Van der Holst: Ja, voorzitter, dat is correct. Mevrouw Schnabel: Voorzitter? De voorzitter: Mevrouw Schnabel. Mevrouw Schnabel: Dank u wel. Zeg maar met een totale afschaffing van het vuurwerk, hebben jullie dan ook nagedacht over een soort alternatief? En wat zou dat alternatief dan kunnen zijn? Mevrouw Vol-Van der Holst: Voorzitter, uiteraard. Wij zijn op dit moment nog zeker voor een vuurwerkshow. Lijkt ons prima. En daarnaast denken wij dat als je een traditie verbreekt, dat je ook nieuwe tradities kunt maken met elkaar. Dus dat je met elkaar naar buiten kan, zonder dat je bang bent dat je jas in de brand vliegt, lijkt mij heel prettig. Bijvoorbeeld. En we kunnen daar met zijn allen hele mooie plannen voor maken. Een nieuwe traditie, zonder consumentenvuurwerk. De voorzitter: Gaat u verder. Mevrouw Vol-Van der Holst: Dank u wel.

Ondertussen zijn er ook twaalf gemeentes nu die het lef hebben om een algeheel verbod te doen, en wij vroegen ons af: waarom Dordrecht dan niet? Dus laten wij gewoon een landelijk signaal afgeven en het lef hebben om vanaf de jaarwisseling 2023 – 2024 een verbod om consumentenvuurwerk in te voeren. Want een afwachtende houding is hetzelfde als weglopen voor je verantwoordelijkheid. En daarom is onze motie Vuurwerkverbod op het eiland van Dordt ligt hier voor mij, mede ingediend door ChristenUnie/SGP en GroenLinks. Daarvoor mijn dank. Dank u wel. De voorzitter: Hartelijk dank. Heeft u de moties en amendementen bij u? Perfect. Ja, mag eruit. Hartelijk dank. Dan gaan we naar mevrouw Van Vugt, namens de CDA-fractie. En voordat ik u het woord geef, noem ik nog even de ingediende moties en amendementen op. Motie M22, van Partij voor de Dieren, VSP en SP, Kaders en toetsing nieuw Dierwelzijnsbeleid. Motie M23, SP en Partij voor de Dieren, over het verantwoord huisdierbezit. Motie M24 over een watertappunt. 25, verwaarlozing van panden. Ik ben mijn stem kwijt. Mevrouw Wepster: Amendement één, Dordrecht Regenboogstad. Motie 26, Help minima met kosten huisdieren. Motie 27, Vuurwerkverbod op het eiland van Dordt. En dat was die. Kan hij weer terug? Nee. De voorzitter: Mevrouw Van Vugt. Mevrouw Van Vugt-Roose: Voorzitter, dank u wel.

Bij mijn vorige woordvoering in de raad zei ik: hierbij aan alle raadsfracties de welgemeende uitnodiging om aan de verdere inkleuring

53

van het akkoord deel te nemen. En wat is er gekleurd. We kunnen met een gerust hart stellen dat er aan die oproep gehoor is gegeven. Wat een creativiteit, wat een ideeën, en wat hebben we hier te maken met een raad die heel hard werkt voor de stad Dordrecht. ‘…’, het CDA Dordrecht gaat voor een toekomstbestendige stad. Willen we oog, oor en hart hebben voor elkaar en voor de stad. Deze opdracht aan onszelf, en tevens deze wens voor de stad en voor alle Dordtenaren, zien we ruim verwerkt in deze begroting. De begroting is ambitieus, en toekomstgericht. Uit alle 231 pagina’s blijkt een drive om voor Dordtenaren aan de slag te gaan. Deze woordvoering zal ik ook opbouwen rondom de woorden: oog, oor en hart. Daarna geef ik enkele aandachtspunten mee aan het college, alvorens tot een afronding te komen. Eerst het oog. De fractie van het CDA Dordrecht bestaat uit christenen die het belangrijk vinden dat er oog is voor de noden van mensen. Dat de ogen niet gesloten worden voor ontwikkelingen en omstandigheden. We hebben met elkaar antwoord te geven op concrete vragen.

Hoe ga ik verantwoord om met deze wereld? Hoe sta ik in deze steeds meer individualistische samenleving? Welke bijdrage lever ik aan de Dordtse samenleving? Hoe gaan we om met de ouderen in onze stad? Hoe geven jongeren en gezinnen een dak boven hun hoofd? En welke wereld laat ik achter voor mijn kinderen? Als CDA Dordrecht stellen we vast dat er in de begroting op veel van deze vragen een antwoord is gegeven waarmee we de komende jaren verder kunnen. We zijn blij met de voortvarende aanpak van de woningbouw, waarbij we graag de Knarrehofjes voor senioren gerealiseerd willen zien. De aanleg voor meer gelijke kansen voor kinderen doet ons goed. We vinden het noodzakelijk dat elk kind kan zwemmen. Dat zien we nu ook terug in het plan om voor elk kind zwemles te realiseren totdat het een zwemdiploma heeft. Hier zijn we natuurlijk heel blij mee, omdat we hier ons jaren voor hebben ingezet. Dan het oor. Luisteren is een kunst. De bereidheid om naar de intenties en achtergronden van de ander op zoek te gaan is er niet altijd. Wat denken we bijvoorbeeld als een kind zonder ontbijt naar school komt? Verwijten we dit de ouders, of kan er misschien sprake zijn van armoede? Rond het sociaal domein zijn er tal van intensiveringen waaruit blijkt dat er steeds beter geluisterd wordt. De preventieve insteek die mede daardoor gekozen is ondersteunen we van harte.

De begroting laat nog wel heel veel ruimte over de beoogde uitkomsten, maar we zien van het CDA ook wat teveel ruimte. We vragen het college dus om een volgende keer meer doelstellingen op resultaat te formuleren, in plaats van op de inspanning. Als CDA hebben we ook geluisterd naar onze inwoners uit de wijken. Rondzwervend afval wordt niet alleen als lastig probleem ervaren, maar het geeft ook gevoelens van onveiligheid, van je ontheemd voelen in je eigen wijk. Daarom dient het CDA op dit punt een motie in, samen met de fractie van Op Ons Eiland. Wij achten het namelijk heel aannemelijk dat het realiseren van grofvuilverzamelpunten de leefbaarheid in de diverse wijken kan vergroten. In dit kader past ook de motie die we met de Partij van de Arbeid indienen, over de toegankelijkheid om te weten waar je recht op hebt, zodat mensen ook in gesprek kunnen gaan over wat er voor hen nodig is. Nu ik het oog en het oor gehad heb, kom ik bij het hart. Want via goed kijken, en via goed luisteren, kom je tot inzichten die leiden tot nieuwe wensen. De voorzitter: Een interruptie ‘…’. De heer Groenewege, gaat uw gang. De heer Groenewege: Ja, over die grofvuilverzamelpunten. Als je nu naar de HVC gaat, dan heb je twintig verschillende bakken waar je je afval in kwijt kan. Dan wordt het keurig allemaal gescheiden.

Ik ben bang dat als we aan de gang gaan met die kleine afvalpuntjes, dat dat ten koste gaat van de afvalscheiding. Dus hoe lost … Hoe wil het CDA dat probleem oplossen?

54

Mevrouw Van Vugt-Roose: Wat we hiermee willen oplossen, is vooral het grofvuil. Dus de dingen waar je … De bankstellen, de tv’s die buiten worden gezet. En ja, dan zal er bij HVC nog wat moeten gesplitst worden. Maar je voorkomt ermee dat wat er nu gewoon gebeurt, op straat wordt gedumpt. En dat iedereen er tegenaan gaat lopen te trappen. Dat je maar moet zien waar het blijft. Nu heb je er in feite veel meer werk aan dan wanneer je het op een centrale plek kan ophalen als ophaaldienst. De voorzitter: Interruptie, de heer Kuhlmann. De heer Kuhlmann: Ja, dank u, voorzitter. Ook over die minigrofvuilpunten in wijken. Ik ben benieuwd of u ook bekend bent met bijvoorbeeld de Staat. Ook een wijk waar dit probleem speelt. Helaas op verschillende punten. Op relatief kleine afstand van de milieustraten, het afvalbrengstation van HVC, zie je daar ook matrassen op straat liggen, bankstellen, andere dingen. Dus als u die afstand kleiner maakt in andere wijken, is dat nou zo’n goede oplossing? Hebben we niet veel meer aan echte maatregelen? Mevrouw Van Vugt-Roose: Ik zie dit natuurlijk als een hele echte maatregel. Ook al is het op de straat op kleinere afstand, het is nog steeds niet … Het is voor veel bewoners dan niet op loopafstand. En ik denk dat je daar vooral moet binnen blijven.

Dus ik geloof er zeker in, en ik hoop ook zeker dat deze motie in die zin een eerlijke kans krijgt en dat het ook wordt meegenomen in de verdere afweging als één van de mogelijkheden die kansrijk is, wat ons betreft. De heer Kuhlmann: Maar dan ben ik toch benieuwd, voorzitter, wat het CDA ziet als de goede loopafstand. Moeten we straks op elke straathoek een grofvuilstation hebben? Mevrouw Van Vugt-Roose: Nee. Ik denk dat dit ook gewoon rustig onderzocht kan worden, wat er haalbaar is en wat niet. De voorzitter: Dan een interruptie, de heer Portier. De heer Portier: Voorzitter. Volgt hierop. Het CDA zegt op te komen voor de zwakken in de samenleving. Ziet u ouderen inderdaad een bankstel een paar straten, of een paar honderd meter verderop slepen? Is het niet gewoon veel handiger om weer terug te gaan naar het systeem dat je een afspraak kan maken met HVC om het gewoon op te halen zonder dat je daar gelijk een godsvermogen aan kwijt bent als je een laag inkomen hebt? Mevrouw Van Vugt-Roose: Ik vind dit een goede vraag aan het college. Want dat is niet een idee dat wij nu opperen, dus ik hoef daar niet per se antwoord op te geven. De heer Kuhlmann: Voorzitter. De voorzitter: De heer Kuhlmann. De heer Kuhlmann: De laatste hierover. Ik ben toch benieuwd, als we nou echt een beetje kijken om dat effectief aan te pakken.

Bent u dan eigenlijk ook niet een groot voorstander van om juist die openingstijden van het afvalbrengstation wat te verruimen? Zodat mensen daar ook in de avond terecht kunnen en gewoon op zondag?

55

Mevrouw Van Vugt-Roose: Vooral op zondag, ja. De voorzitter: Nou, bent u daar voorstander van? Mevrouw Van Vugt-Roose: Ben ik voorstander van het afval weg kunnen brengen op zondag? Nee, daar ben ik geen voorstander van. Ik denk dat dat gerust op zaterdag kan. Ik ga door. Ik was aangeland bij mijn derde onderdeel. Het hart. We komen tot nieuwe wensen als we goed kijken en luisteren. Zo gunnen we elk kind een kansrijke, goede, veilige toekomst. En daarbij hoort ook het sporten voor kinderen. En het gaat hier om brede doelgroepen. En dit plan komt dan ook echt tegemoet aan de insteek van het CDA, dat het om veel meer gaat dan het sporten zelf, en het gezondheidseffect ervan. Als kinderen de kans krijgen om mee te doen worden ze sociaal handiger en kunnen ze beter omgaan met teleurstellingen. Leerprestaties worden positief beïnvloed vanwege een toename van het welbevinden. Ook voor blauwgroene schoolpleinen geldt dat. Toch daar een kanttekening. Het is ons duidelijk dat het budget niet toereikend is voor alle schoolpleinen. We zouden graag tijdig een signaal ontvangen vanuit het college als het geld dat hiervoor is uitgetrokken niet kan voldoen aan de aanvragen vanuit de scholen. Dan nog enkele punten die we als CDA willen voorleggen aan het college. Het is al even genoemd. Vrijwilligersorganisaties, daar vragen we graag aandacht voor omdat de aandacht nu maar matig is.

Zoek de samenwerking en maak gebruik van de kracht van de samenleving. Stadsstrand. Mooi dat het er komt. We ontvangen graag een duidelijke bevestiging dat het onderzoek naar de locatie ervan zich niet beperkt tot het gebied Wantij-West. Locatie aan het Wantij ter hoogte van Sportpark Stadspark Uppelders en Jeugddorp, die bijvoorbeeld mee onderzocht worden in het ontwikkeltraject van Stadspark XXL. Mantelzorg. Laat vooral de mantelzorgers ook zelf aangeven wat er gewenst is, om verlichting in hun taak te ervaren. De voorzitter: Interruptie, de heer Groenewege. De heer Groenewege: Over dat stadsstrand. Is het in het kader van een goede stedenbouw niet beter om de reuring op één plek te hebben, en de rust op een andere? En dat stuk van het Wantij, waar het CDA het nu over heeft, is voor het grootste deel nu gewoon een groen, rustig gebied. Is het dan niet logischer om dat groen en rustig te houden? En het stadsstrand bij het stuk van Stadswerven te doen? Mevrouw Van Vugt-Roose: Het is denkbaar dat dat een goede uitkomst wordt. Maar het is ook denkbaar dat het op die ene plek die nu genoemd staat al zo druk is, dat dit er gewoon niet meer bij past. En dan moet je niet alle opties al verspeeld hebben. Dus vandaar dat we hier nog bevestiging vragen. Dan over groen en duurzaam.

Daar zien we graag dat het college nieuwe mogelijkheden zoekt en onderzoekt om oude monumentale panden uit de binnenstad te verduurzamen. Wanneer eigenaren gebonden zijn aan regels die verduurzamen vrijwel onmogelijk maken. Dan het crisis- en herstelfonds, hartstikke mooi. Het is wel van belang om de mogelijkheden aan betrokkenen zoals verenigingen, tijdig te laten weten. Mkb. We zien aandacht voor de ondernemers in de binnenstad. We roepen het college op om ook met diezelfde aandacht om te kijken naar ondernemers in andere wijken. Dordt is groter dan de binnenstad. Dan de Pauzeknop schulden, de motie die we samen met GroenLinks hebben ingediend. Daar staan we natuurlijk hartstikke achter, omdat het mensen even respijt geeft in tijden waarin ze het moeilijk hebben. Kortom, voorzitter, ik sluit af. Ik blijf ook ruim binnen de zeven minuten. CDA Dordrecht is blij met deze begroting waaruit

56

ambitie spreekt, waar doorzettingsvermogen voor nodig is, een waaruit liefde voor onze stad blijkt. Dank u wel. De voorzitter: Hartelijk dank. Dan zie ik hier inderdaad de aangekondigde moties en amendementen. Althans, het is één motie. Motie 28 en die gaat over de ‘Proef met grofvuilverzamelpunten in de wijk’. Hartelijk dank. Dan gaan we naar … Ik geef u even nog een kaartje mee, mevrouw Van Vugt. Mevrouw Van Vugt? Dan wil ik graag het woord geven aan DENK. De heer Safranti, ga uw gang. Stilte graag, het woord is aan de heer Safranti. De heer Safranti: Dank u wel, voorzitter. Voorzitter, een woord van dank richting onze ambtelijke organisatie. Er ligt een gezonde begroting voor ons, wel met een kantlijn: het mag leesbaarder zijn. Dit punt is al eerder genoemd door een aantal andere voorgangers. Het dagelijks leven van veel Dordtenaren kenmerkt zich in deze tijd door onzekerheid. De gevolgen van de oorlog in Oekraïne merken we allemaal direct in ons dagelijks leven. Steeds meer mensen hebben moeite om rond te komen en het huishoudboekje kloppend te krijgen. Het is schrikbarend om te weten dat meer dan de helft van onze inwoners onder de 23.000eurogrens leeft. Vanuit het besef weten we dat juist nu elkaar moeten helpen en sterk moeten zijn. Acht van de tien door ons ingebrachte thema’s waren voor de coalitie belangrijke punten die een plek hebben gekregen in het akkoord.

Daar zijn wij natuurlijk blij mee. Een wethouder Diversiteit is de kers op de taart. Voorzitter, een aantrekkelijke, leefbare en veilige stad is vooral een stad waarin je prettig en aangenaam leeft. Wie zich veilig voelt, heeft meer vertrouwen in zichzelf, in anderen en in de toekomst. Er ligt een mooie basis, het is van belang dat we blijven vasthouden en investeren in de ingeslagen weg richting 2030. Voorzitter, we hebben een wethouder die zich hard maakt en enorm inzet voor armoede en werkgelegenheid. Echter merken we op dat we er nog niet zijn. Als we kijken naar de cijfers rondom de welvaart en werkgelegenheid, zien wij ondanks de stijging in de werkgelegenheid achterblijven op de landelijke cijfers. Een groeiende groep inwoners heeft door stijgende uitgaven behoefte aan extra inkomensondersteuning. Daarom moeten we investeren, niet alleen in het vergroten van bereik van de regelingen, maar ook uitbreiden van een aantal regelingen, zodat we meer inwoners kunnen helpen. Hierbij doe ik een oproep richting de wethouder om de witgoedregeling te herroepen voor mensen die langer dan vijf jaar op 130 procent van het sociaal minimum leven. Graag zien wij deze regeling terug in het armoedebeleid die eraan komt. Voorzitter, spel en sport. Wethouder Sport heeft in een korte tijd te laten zien hoe betrokken hij is als het om sport en bewegen gaat.

Ambitie om spelen en sporten te stimuleren om meer te bewegen in de openbare ruimte en de trend van natuurlijke speelplekken omarmen wij. Wel vinden we het belangrijk om in het nieuwe speel-/sportbeleid de toegankelijkheid voor ouderen en kinderen met beperking van speelplekken te onderzoeken. Door deze plekken toegankelijk te maken voor deze doelgroepen voorkomen we verder isolement en deelname in de maatschappij. Wij vragen extra aandacht hiervoor en dienen samen met de Verenigde Senioren Partij, Partij voor de Dieren, Op Ons Eiland, Forum voor Democratie en PVV een motie in. Gratis busvervoer voor kinderen tot en met twaalf jaar. Voorzitter, we zien dat het aantal reizigers binnen het openbaar vervoer niet de gewenste hoogte bereikt. We zitten inmiddels op 82 procent voor de coronatijd. Zeker de stijgende kosten zal dit ook zo blijven, omdat alles duurder wordt. Om ervoor te zorgen dat de Dordtenaren meer de bus moeten pakken, komen we samen met PVV en Forum voor Democratie met een motie. De strekking van de motie is: indien kinderen gratis mogen reizen het voor gezinnen ook goedkoper en aantrekkelijker wordt. Dankzij deze mogelijkheid krijgen de kinderen de kans om van jongs