RIB 79 - Bijlage 1 - Regioplan Midden-Brabant 2024-2026
Tekst van het document
Het regioplan Midden-Brabant
Voorwoord Voor u ligt het Regioplan Midden-Brabant; het resultaat van een intensieve en domeinoverstijgende samenwerking tussen de IZA-partners in de regio. De regiogemeenten en de zorgorganisaties in Midden-Brabant, zorgverzekeraars VGZ en CZ, GGD Hart voor Brabant, Contour de Twern en Zorgbelang Brabant werkten er de afgelopen maanden hard aan. De toenemende vraag naar zorg, onder andere door de vergrijzing, personeelstekorten, maar ook door de wens van inwoners om langer zelfstandig thuis te kunnen blijven wonen, vraagt om actie. Samen willen we ervoor zorgen dat de zorg en ondersteuning voor onze inwoners in 2035 zo goed mogelijk aansluit bij wat er dan nodig is. Het plan is wat ons betreft geen eindpunt, maar juist het startpunt van een bredere regionale samenwerking. Het is de eerste stap op weg naar het behalen van de IZA-doelstellingen: goede, toegankelijke en betaalbare zorg. In het Regioplan beschrijven we hoe we dat doen, wat onze belangrijkste opgaven zijn en welke oplossingen we zien. In het plan staat ook hoe we sturen op de opgaven en voortdurend evalueren of we de juiste richting opgaan. Het is een levend document dat onze richting beschrijft en dat we de komende tijd verder uitwerken, aanvullen en aanscherpen op basis van nieuwe inzichten. Maar onze ambities reiken verder dan het IZA-perspectief.
Uiteindelijk gaat het ons om een permanente goede en inhoudelijke samenwerking in de regio, waarbij onze gezamenlijke visie op de gewenste beweging van zorg en ziekte naar welzijn, gezondheid en preventie voorop staat. Het gedachtegoed van positieve gezondheid vormt hierbij de basis. Een verandering als deze gaat niet vanzelf. Met inbreng van inwoners, cliënten en patiënten, en vanuit het perspectief van het jaar 2035, hebben we ons afgevraagd: hoe kijken inwoners over ruim tien jaar terug op de gezamenlijke beweging in de regio? We voorzien dat de inwoners van Midden-Brabant zich gezonder voelen, mede omdat ze producent zijn van hun eigen gezondheid en daardoor optimistischer zijn over de toekomst. Dat is gelukt doordat organisaties vanuit alle domeinen inwoners daarin ondersteunen en de ruimte geven. Het vraagt dus niet alleen van de betrokken organisaties maar ook van onze inwoners een cultuurverandering. Om daar te komen richten we ons vanaf januari 2024 op het concreet maken en uitvoeren van het regioplan. Om de gewenste beweging en cultuurverandering bij inwoners te bewerkstelligen, moeten we als organisaties in eerste instantie vooral zelf aan de slag. We voelen ons uitgedaagd om te beginnen met onze eigen gedragsverandering en de ontwikkeling van een gezamenlijke taal. Het is helder wat ons te doen staat.
Die duidelijkheid waardeerde de Nederlandse Zorgautoriteit eerder in ons regiobeeld. We nemen samen de verantwoordelijkheid voor het vervolgproces. Een proces waarbij van ons allemaal de nodige flexibiliteit, inventiviteit en vasthoudendheid wordt gevraagd. Wij hebben vertrouwen in de samenwerking en de toekomst. Marcelle Hendrickx, voorzitter Bestuurlijk IZA-team Midden-Brabant1 en wethouder gemeente Tilburg 1) Zie pagina 22 voor de betrokken partijen uit de regio Het regioplan Midden-Brabant
2
Inhoudsopgave regioplan Midden-Brabant 1
Inleiding
2
Samenvatting
3
Context en doel
4
Regio-opgaven
5
A
Knelpunten in de regio
B
Gezamenlijke beweging
C
Prioritaire opgaven
Regio-afspraken A
Oplossingsrichtingen
B
Governance
C
Monitoring
D
Randvoorwaarden en risico's
E
Inwonerparticipatie
F
Werkagenda
Het regioplan Midden-Brabant
3
Leeswijzer • Het regioplan Midden-Brabant start met een inleiding vanuit het perspectief 2035: hoe kijken inwoners over ruim tien jaar terug op de gezamenlijke beweging in de regio? • De samenvatting brengt de belangrijkste inhoudelijke punten uit het regioplan samen. • Het hoofdstuk over context en doel beschrijft de aanleiding en de stappen (op hoofdlijnen) die zijn genomen om tot het regioplan voor Midden-Brabant te komen. • In het hoofdstuk over de regio-opgaven staan de belangrijkste knelpunten waar Midden-Brabant momenteel en in de toekomst mee wordt geconfronteerd, zoals gesignaleerd in het regiobeeld. Daarnaast wordt de beoogde gezamenlijke beweging – van zorg en ziekte naar welzijn, gezondheid en preventie – beschreven en wat dat van organisaties, professionals én inwoners vraagt. Tot slot worden de prioritaire opgaven en bijbehorende subdoelstellingen benoemd die invulling geven aan de knelpunten uit het regiobeeld. • In de regio-afspraken wordt toegelicht wat de verwachte impact is van de reeds bestaande initiatieven op de toegankelijkheid van zorg in de regio en welke oplossingsrichtingen als startpunt geformuleerd zijn om invulling te geven aan de prioritaire opgaven en het toegankelijkheidsvraagstuk.
• De regio-afspraken omvatten ook de governance-structuur rondom de uitvoering van het regioplan, de monitoring van de voortgang van het regioplan en de impact op de prioritaire opgaven, de randvoorwaarden en risico's, en de aansluiting van de inwonerparticipatie op de uitvoering van het regioplan. Tot slot biedt de werkagenda een overzicht van de vervolgstappen vanaf 2024 en een verdieping van de oplossingsrichtingen per prioritaire opgave. Het regioplan Midden-Brabant
4
1. Inleiding
Het regioplan Midden-Brabant
5
1
Fictief
Inleiding
Midden-Brabant 2035: van zorg en ziekte naar welzijn, gezondheid en preventie Midden-Brabant, 31 december 2035 Inwoners van Midden-Brabant zijn gezonder dan 10 jaar geleden en hebben meer zeggenschap over hun eigen gezondheid. Dat concludeert de GGD Hart van Brabant naar aanleiding van eigen onderzoek onder inwoners. De resultaten zijn hoopgevend en overtreffen de verwachtingen. In 2023 voorzagen zorg- en welzijnsorganisaties, zorgverzekeraars en gemeenten in Midden-Brabant grote uitdagingen voor de zorg in de toekomst. Vooral door personeelstekorten en vergrijzing. Daarom stelde de regio in 2023 het Regioplan Midden-Brabant op. Hierin legden partijen vast hoe ze met elkaar samenwerken en met deze uitdagingen omgaan.
gaan samenwerken. Midden-Brabant heeft zo gezamenlijk de beweging kunnen maken van zorg en ziekte naar welzijn, gezondheid en preventie. Mara Coenen, beleidsadviseur sociaal domein, vertelt: “We vinden elkaar beter en spreken dezelfde taal. We zoeken elkaar actief op en handelen vanuit het belang van de inwoner.” Harm vult aan: “Organisaties om ons heen luisteren naar wat wij als inwoners nodig hebben en wat onze wensen zijn. Dat is echt anders dan 10 jaar geleden! We worden zo dicht mogelijk bij huis geholpen, vaak ook digitaal. We hoeven niet steeds opnieuw ons verhaal uit te leggen. De organisaties informeren elkaar en wij kunnen vooruit kijken."
Meer ruimte en zeggenschap Het onderzoek van de GGD Hart van Brabant laat zien dat inwoners gezonder leven, meer zelf doen en daardoor optimistischer zijn over hun eigen toekomst. Dit is mogelijk gemaakt doordat organisaties vanuit alle domeinen hen daarin ondersteunen. Organisaties sluiten zoveel mogelijk aan op het gewone leven en zorgen dat iedereen mee kan doen. Harm de Vink uit Loon op Zand vertelt: “In ons dorp kijken we naar elkaar om en is alles voor handen om gezond te leven en gelukkig oud te worden. Het is belangrijk dat we beseffen dat geen inwoner hetzelfde is. Daarom hebben we oog voor elkaar en raakt niemand tussen wal en schip.”
Noodzaak De veranderingen waren noodzakelijk: de vraag naar zorg nam onder andere door de vergrijzing sterk toe. Tegelijkertijd was iedereen gewend dat er altijd een zorgverlener klaar stond. De personeelstekorten waren nog nooit zo hoog, de wachtlijsten enorm en mensen raakten het plezier in hun werk kwijt. De hulp vanuit partners, vrienden, naasten, en vrijwilligers kwam ook steeds meer onder druk te staan. Daarom moest het anders. De GGD concludeert, terugkijkend op de afgelopen 10 jaar, dat vijf thema’s hierin de belangrijkste sleutels waren:
Anders samenwerken Organisaties uit de regio zijn in de afgelopen jaren anders
Leefstijl en leefomgeving Hasim Demir uit Gilze-Rijen geeft uit eigen ervaring aan:
Het regioplan Midden-Brabant
“We voelen ons prettig en veilig op straat en hebben veel groen om ons heen. In onze wijken is het makkelijk om elkaar te ontmoeten, voor zowel jong als oud. Zo komen we bijvoorbeeld samen in het buurthuis. We lopen hier naar binnen wanneer we behoefte hebben aan contact en helpen onze buurtgenoten met alledaagse dingen, zoals het aanleren van digitale vaardigheden. We wandelen ook regelmatig een rondje in de buurt om in beweging te blijven.”
Hasim vervolgt: “Ik heb hier meer geleerd over mijn financiën en hoe ik kan omgaan met mijn eigen gezondheid. Gezonder eten, bewegen en goed in mijn vel zitten horen daar allemaal bij. In de buurt zijn we een groentetuin gestart zodat we betaalbare groenten hebben. Professionals luisteren naar ons en helpen ons om onze ideeën uit te voeren. Deze activiteiten hebben effect op de gehele buurt!” Gezond en veilig opgroeien “Onze kinderen krijgen gelijke kansen en hebben plezier 6
1
Fictief
Inleiding
Midden-Brabant 2035: van zorg en ziekte naar welzijn, gezondheid en preventie met leeftijdsgenootjes vanuit alle achtergronden, zowel thuis als op school en bij de sportclub,” deelt Demi Kollen uit Tilburg over haar jongste dochter. “Ik kreeg al fijne hulp tijdens de zwangerschap. Ik maakte me zorgen over de periode na de bevalling en kon bij een jeugdverpleegkundige mijn verhaal kwijt.” Demi's zoon Dave vervolgt: “Jongeren als ik kunnen beter omgaan met spanning en stress vanuit school, bijbaantjes en social media. Op school, maar ook in de buurt, zijn er coaches die ons hierbij helpen. Bij hen heb ik het gevoel dat er iemand naar me luistert. We hebben het hier vaak in de klas over en het viel me op dat veel vrienden wel eens niet goed in hun vel zitten. Het is niet raar om het hier met elkaar over te hebben. We zijn er juist voor elkaar!” Mentale gezondheid “We hebben meer controle over ons eigen mentale welzijn. Bij mentale klachten weten we beter hoe we ermee om kunnen gaan”, vertelt Inge van Maas uit Hilvarenbeek. “Omdat organisaties beter samenwerken komen we gelijk bij de persoon terecht die ons het beste kan helpen.” Inge vervolgt: “Toen ik in een moeilijke periode van mijn leven zat, werd ik in contact gebracht met iemand uit het dorp die in een vergelijkbare situatie had gezeten. Het viel me op hoe snel ik geholpen werd.
Deze persoon deelde haar eigen ervaringen en gaf me tips. Ook ben ik een aantal keer bij een herstelwerkplaats geweest. Hier kreeg ik cursussen Het regioplan Midden-Brabant
anderen actief bezig te zijn. Met een aantal hebben we de afspraak om vaker te gaan lopen!”
en leerde ik mensen kennen die hetzelfde meemaakten als ik. Dit heeft helpen voorkomen dat ik een terugval kreeg.”
(Kwetsbare) ouderen, nu en straks “We zijn anders gaan kijken naar ouder worden: vanuit positiviteit en kansen in plaats van hindernissen. We ondersteunen ouderen om langer actief en gezond thuis te wonen”, vertelt Joram Sari, werkend binnen de thuiszorg. “We trekken hierbij samen op met onder andere de fysiotherapeuten en ergotherapeuten op basis van de persoonlijke doelen van ouderen. Ook ondersteunen we de naasten zodat zij kunnen bijspringen waar nodig.”
Chronische zorgvraag Arie van Kemenade (74) uit Heusden vertelt: “Ik kamp al een aantal jaar met chronische longklachten, maar sinds ik actief aan mijn eigen gezondheid werk heb ik hier minder last van. Mensen in de wijk helpen me met het maken van gezonde keuzes en ze monitoren op afstand mijn gezondheid. Het verbaast me hoeveel verschil zoiets kan maken en hoeveel rust het me geeft. Ik besef me dat mijn gezondheid meer is dan alleen mijn chronische ziekte.”
Cora de Koning (81) uit Oisterwijk vertelt: “Ik woon alleen en dat is soms lastig. Ik krijg hulp in het huishouden, maar ik doe ook veel zelf. Ik heb bijvoorbeeld een speciale bril waardoor het me lukt om zelf mijn ogen te druppelen. Hiervoor moest eerder de thuiszorg langskomen. Ik voel me zelfstandiger en ik ben blij dat ik niet voor alles hulp hoef in te schakelen!”
Sharmila Doldersum uit Goirle vult aan: “Ik heb diabetes en wil graag aan mijn gezondheid werken. Mijn huisarts en de praktijkondersteuner helpen me daarbij. Hierdoor heb ik ook minder medicijnen nodig. Vanuit de huisarts werd ik daarnaast geattendeerd op een wekelijkse wandelgroep. De eerste keer dat ik erheen ging vond ik dat erg spannend, maar uiteindelijk was het zo leuk en gezellig om met
Leerzaam proces De afgelopen 10 jaar leverde veel lessen op. Zowel voor betrokken organisaties als inwoners zelf. Karel Adema, vanuit het ziekenhuis, geeft aan: “Niet alles ging in één keer goed, maar door met elkaar het gesprek te voeren kwamen we steeds weer een stap verder. Daarnaast zijn we er nog niet: we blijven in ontwikkeling en in beweging. We zoeken elkaar op, luisteren naar elkaar en leren van elkaar.” 7
2. Samenvatting
Het regioplan Midden-Brabant
8
2
Samenvatting
Samenvatting (1/3) In 2022 hebben zorgpartijen, zorgverzekeraars en de (lokale) overheid het Integraal Zorgakkoord (IZA) gesloten met als doelstellingen het realiseren van goede, toegankelijke en betaalbare zorg. Onderdeel van de afspraak is dat zorgvraagstukken grotendeels op regionaal niveau aangepakt worden. Op 30 juni 2023 hebben wij, partijen vanuit zorg- en welzijn, gemeenten en zorgverzekeraars, het regiobeeld MiddenBrabant opgeleverd: een foto van waar we als regio staan en welke uitdagingen we zien. In de tweede helft van 2023 hebben we het regioplan opgesteld: hoe gaan we de gesignaleerde uitdagingen uit het regiobeeld aanpakken. Dit regioplan is uitgewerkt door het kernteam IZA en vastgesteld door het bestuurlijk IZA-team Midden-Brabant. In deze teams nemen vertegenwoordigers vanuit de verschillende domeinen plaats. Tijdens een brede duidingssessie en een bestuurlijke regio alliantie bijeenkomst zijn elementen uit het regioplan getoetst en verrijkt. Dit regioplan geldt als het startpunt voor verdere samenwerking in de regio.
Uit het regiobeeld komen de belangrijkste uitdagingen voor Midden-Brabant naar voren Het regiobeeld heeft langs vijf thema's belangrijke knelpunten in de regio geïdentificeerd: - Leefstijl en leefomgeving: een ongezonde leefstijl is verantwoordelijk voor 20% van de ziektelast – alcoholgebruik en overgewicht komen met name veel voor in MiddenBrabant. - Gezond en veilig opgroeien: het aantal jongeren met jeugdzorg (en ook de complexiteit van hun problematiek) neemt toe, met stijgende wachtlijsten bij aanbieders tot gevolg. - Mentale gezondheid: het aantal mensen met psychische klachten neemt toe en ligt in de regio Midden-Brabant (28%) hoger dan het landelijke gemiddelde (25%). - Chronische zorgvraag: het aantal leefstijlgerelateerde aandoeningen zoals diabetes en hart- en vaatziekten neemt flink toe, onder andere door overmatig alcoholgebruik en meer overgewicht. - (Kwetsbare) ouderen, nu en straks: door sterke vergrijzing neemt het aantal gevallen van ouderdomsgerelateerde aandoeningen toe, met name dementie. Het regioplan Midden-Brabant
Tegelijkertijd staat, met een tekort van 1.700 medewerkers (2023) binnen zorg en welzijn, de toegankelijkheid onder druk. Voor veel organisaties en professionals in de regio is dit nu al voelbaar. De verwachting is dat richting 2032 de personeelstekorten ruim verdubbelen naar 3.600 medewerkers. Ondertussen daalt het mantelzorgpotentieel sterk. Door deze ontwikkelingen verslechtert de toegankelijkheid van de zorg (hogere wachtlijsten), neemt de druk op (in)formele zorg en ondersteuning toe en daalt het werkplezier van zorg- en welzijnspersoneel. We maken samen de beweging van zorg en ziekte naar welzijn, gezondheid en preventie Partijen vanuit de verschillende domeinen komen samen om deze uitdagingen aan te pakken. We zijn gaan staan voor de gezamenlijke beweging van zorg en ziekte naar welzijn, gezondheid en preventie. Kernpunten die passen bij deze bewegingen zijn: sterke sociale basis, zelf- en samenredzaamheid, positieve gezondheid, inwoners centraal en met eigen regie, integraal gezondheidsbeleid, regionale ketensamenwerking, verschuiving 'naar de voorkant', juiste zorg op de juiste plek, en passende zorg en ondersteuning. Deze beweging vraagt ook veranderingen in attitude: zowel van inwoners, cliënten en patiënten als van relevante organisaties en professionals. We gaan samen aan de slag.
De beweging vraagt dat partijen: in de eigen organisaties de uitdagingen oppakken; gezamenlijk aan organisatie-overstijgende thema’s werken (aan zorgzame en gezonde buurten bijvoorbeeld) en collectief ondersteunende en randvoorwaardelijke activiteiten oppakken via een regionale organisatie (het realiseren van beschikbaarheid van data, de monitoring van activiteiten, etc.).
9
2
Samenvatting
Samenvatting (2/3) We versterken deze beweging door opgaven te definiëren die we met prioriteit oppakken De vijf thema’s uit het regiobeeld bepalen onze prioritaire opgaven: - Leefstijl en leefomgeving: we hebben een gezonde leefomgeving met sterke sociale gemeenschappen waarin we omkijken naar elkaar en waarin gezondheid en vitaliteit worden gestimuleerd zodat we de kansen op een gezonde leefstijl vergroten. - Gezond en veilig opgroeien: we groeien op in een gezonde en veilige leefomgeving waardoor we gelijke kansen hebben om onszelf te ontwikkelen en minder lichamelijke en psychische klachten en andere kwetsbaarheden ervaren. - Mentale gezondheid: we zijn mentaal gezond en weerbaar en doen voor psychische klachten alleen wanneer dat nodig is een beroep op ondersteuning en zorg die tijdig toegankelijk is omdat deze vanuit alle domeinen goed en samenhangend georganiseerd is. - Chronische zorgvraag: we zijn in staat om zo dicht mogelijk bij huis eigen regie te voeren over onze chronische aandoeningen en doen alleen wanneer dat nodig is een beroep op passende ondersteuning bij hulpvragen en passende zorg bij zorgvragen.
- (Kwetsbare) ouderen, nu en straks: we wonen wanneer we ouder worden zo lang mogelijk actief en veilig thuis, zijn samen met onze naasten zelfredzaam en doen alleen wanneer dat nodig is een beroep op passende ondersteuning bij hulpvragen en passende zorg bij zorgvragen.
We dagen onszelf uit hoe we het écht anders kunnen organiseren: als startpunt formuleren we per thema meerdere oplossingsrichtingen In het aanpakken van onze prioritaire uitdagingen streven we als regio al vaak naar samenwerking tussen de verschillende domeinen. We hebben al veel nieuwe ideeën, initiatieven in opstartfase en projecten die we verder willen opschalen. De belangrijkste plannen zijn voorzien van ramingen van de impact op de verwachte personeelstekorten. Deze ramingen laten zien dat de bestaande initiatieven aanzienlijk bijdragen aan het toegankelijk houden van de zorg. Zo zal het verwachte personeelstekort in 2032 met
Het regioplan Midden-Brabant
ongeveer 35% afnemen tot 2.300-2.400 personen. Desondanks is de uitdaging op het gebied van toegankelijkheid zo groot dat we onszelf moeten uitdagen om, samen met de inwoners, de organisatie van zorg echt anders vorm te geven. Als vertrekpunt richten we ons op diverse opgave-specifieke en integrale (opgaveoverstijgende) oplossingsrichtingen. De opgave-specifieke oplossingsrichtingen zijn: - Leefstijl en leefomgeving: grotere kansen op een betere leefstijl, versterking sociale leefomgeving, en verbetering fysieke leefomgeving. - Gezond en veilig opgroeien: kansrijke start, versterking mentale weerbaarheid kinderen en jongeren, en verbetering leefstijl en leefomgeving kinderen en jongeren. - Mentale gezondheid: preventie en het versterken van de sociale basis, wijkgerichte GGZ, toegankelijke en passende zorg en ondersteuning, en versnelling inzet digitale oplossingen. - Chronische zorgvraag: thuismonitoring, verplaatsing van medisch-specialistische zorg naar (dichter bij) huis, en samen beslissen/ACP. - (Kwetsbare) ouderen, nu en straks: ouderen langer en gezond thuis met een stevig sociaal netwerk, zelfstandig wonen met passende zorg en ondersteuning, en integraal capaciteitsmanagement/zorg coördinatie. Daarnaast zijn sommige oplossingsrichtingen relevant voor meerdere thema's.
Deze integrale oplossingsrichtingen moeten een plek krijgen binnen of naast de bestaande thema's: preventie en zelf-/samenredzaamheid, zorgzame en gezonde buurt, juiste zorg op de juiste plek, digitalisering en hybride zorg en ondersteuning, en een gedrags- en cultuurverandering. Deze integrale oplossingsrichtingen vormen een startpunt en vragen nog om verdere uitwerking en aanvulling, maar vervolgens ook om concretisering en 'scoping' (onder andere in relatie tot bestaande oplossingsrichtingen per prioritaire opgave).
10
2
Samenvatting
Samenvatting (3/3) Tijdens de uitvoering van het regioplan blijven we samenkomen in zowel een bestuurlijk IZA-team MB als kernteam IZA én tijdens brede regionale bijeenkomsten met de achterban In de uitvoering kiezen we ervoor om de governance met een bestuurlijk IZA-team MB en kernteam IZA te continueren. Ten behoeve van draagvlak en ideeënverrijking organiseren we twee keer per jaar twee brede regionale bijeenkomsten, zowel een duidingssessie (tactisch) als een regio alliantie bijeenkomst (bestuurlijk). We monitoren de voortgang van het regioplan, maar ook de impact die we maken De uitvoering van het regioplan monitoren we langs vier lijnen: voortgang uitvoering plan, de gezamenlijke beweging, toegankelijkheid, en de thema’s van de prioritaire opgaven. Uitgangspunt is om gebruik te maken van een beperkt aantal (bestaande) kwantitatieve en kwalitatieve inzichten, zowel op proces als uitkomsten. We hebben relevante randvoorwaarden en risico's in beeld Randvoorwaarden die de uitvoering van het regioplan bevorderen zijn onder andere de bekostiging en contractering, de arbeidsmarkt en inwonerparticipatie. Transformatiefinanciering dient bestendig en berekenbaar te zijn en domeinoverstijgende financiering moet mogelijk zijn. Dat vergt wellicht aanpassingen van wet- en regelgeving en/of de toepassing van regels.
Risico’s liggen onder andere in de sfeer van de beschikbaarheid van voldoende personeel (met de benodigde competenties) en het behoud van draagvlak bij deelnemende partijen.
We hebben de eerste vervolgstappen in beeld, maar concretiseren deze verder begin 2024 In de werkagenda maken we afspraken over de stappen die we gaan zetten om uitvoering te geven aan het regioplan. Deze afspraken bestaan voor Q1 2024 onder andere uit: - (Oplossingen) prioritaire opgaven: verder concretiseren opgave-specifieke en integrale oplossingsrichtingen en onderzoeken welke oplossingen samengebracht worden in IZA transformatieplannen. - Governance: uitvoeren governance conform regioplan en onderzoeken gewenste doorontwikkeling lange termijn governance en eventuele ondersteuningsorganisatie. - Monitoring: concretiseren en vastleggen KPI’s en starten met monitoren. - Randvoorwaarden en risico’s: aanvullen randvoorwaarden en risico’s waar nodig en vaststellen wijze van adresseren. - Inwonerparticipatie: uitwerken plan van aanpak participatie inwoners in uitvoering regioplan. Het regioplan geldt als startpunt en blijft dynamisch: meerdere elementen uit het plan, zoals de oplossingsrichtingen, monitoring en de werkagenda, zijn in 'oprichting' en worden in Q1 2024 met partijen uit de regio verder aangevuld, uitgewerkt en geconcretiseerd.
We geven de inwoner een belangrijke rol tijdens de uitvoering van het regioplan Tijdens de regioplanfase heeft Zorgbelang Brabant Zeeland een overzicht gemaakt van vertegenwoordigers van inwoners, cliënten en patiënten in Midden-Brabant. Tijdens drie bijeenkomsten met 47 gesprekspartners is input bij deze groepen opgehaald over hun rol en randvoorwaarden voor participatie in de uitvoering van het regioplan. Het regioplan Midden-Brabant
11
3. Context en doel
Het regioplan Midden-Brabant
12
3
Context en doel
Het regioplan vloeit voort uit het IZA dat goede, toegankelijke en betaalbare zorg als doel heeft Doel en context van IZA Het GALA en IZA zijn opgezet met als doelen een gezonde generatie in 2040 en goede, toegankelijke en betaalbare zorg
De toegankelijkheid van de zorg in Nederland staat onder grote druk
In het regiobeeld staan de belangrijkste regionale knelpunten beschreven
13-10-2022
“Als we niets doen, stevenen we af op een onoverbrugbare zorgkloof’’
Het GALA en IZA geven regio’s de opdracht oplossingen te vinden voor de gezondheidsen toegankelijkheidsproblemen, waarbij het regiobeeld en regioplan de middelen zijn om oplossingen te identificeren en er afspraken over te maken
Het regioplan Midden-Brabant
In het regioplan worden op basis van de knelpunten uit het regiobeeld de regio-opgaven en regioafspraken gedefinieerd
13
3
Context en doel
Het regioplan is in het najaar van 2023 met een brede vertegenwoordiging vanuit de regio opgesteld en afgestemd Proces regioplan Midden-Brabant
Uitwerking regioplan September – december 2023 •
Het kernteam IZA heeft, in afstemming met partijen uit de achterban en met een maandelijkse terugkoppeling aan het bestuurlijk IZA-team MB, de inhoud van het regioplan vormgegeven, door onder andere: o De gezamenlijke beweging, prioritaire opgaven en subdoelstellingen op te stellen o Lopende initiatieven in de regio op te halen en belangrijkste aanvullende oplossingsrichtingen ten behoeve van de prioritaire opgaven te definiëren o Governance en monitoring voor uitvoering regioplan, belangrijke randvoorwaarden en een werkagenda op te stellen (verder uit te werken in 2024)
Duidingssessie 26 oktober 2023 •
Met ~50 tactisch vertegenwoordigers vanuit zorg- en welzijn, gemeenten en verzekeraars hebben we het regioplan inhoudelijk verrijkt: o Feedback opgehaald op de gezamenlijke beweging en prioritaire opgaven o Oplossingen t.b.v. prioritaire opgaven en betrokkenheid uitvoering besproken
Regio alliantie bijeenkomst 8 november 2023 •
Met ~40 bestuurders vanuit zorg- en welzijn, gemeenten en verzekeraars hebben we het regioplan getoetst en verrijkt: o Gezamenlijke beweging en prioritaire opgaven getoetst o Impactvolle oplossingen opgehaald o Betrokkenheid in de uitvoering besproken
Vaststelling regioplan 13 december 2023 •
Het regioplan is vastgesteld door het bestuurlijk IZA-team Midden-Brabant, bestaande uit de Gemeente Tilburg (namens de 9 regio gemeenten), ZMBR (namens de zorgorganisaties uit de regio), VGZ, CZ, GGD HvB, Contour de Twern en Zorgbelang
De perspectieven van inwoners, cliënten en patiënten op het regioplan én de uitvoering ervan hebben i.s.m. Zorgbelang een plek gekregen Het regioplan geldt als een ijkpunt en geen eindpunt – ook na de vaststelling in december 2023 blijft het plan een dynamisch document Het regioplan Midden-Brabant
14
3
Context en doel
Tijdens een brede regio alliantie bijeenkomst hebben we samen met vertegenwoordigers vanuit de regio het regioplan verrijkt Getekend verslag regio alliantie bijeenkomst 8 november 2023
Het regioplan Midden-Brabant
15
4. Regio-opgaven A. Knelpunten in de regio B. Gezamenlijke beweging
C. Prioritaire opgaven
Het regioplan Midden-Brabant
16
A
Regio-opgaven: knelpunten in de regio
Midden-Brabant verwacht een sterke toename van dementie en leefstijlgerelateerde aandoeningen – Tilburg kent een relatief lage SES Kenmerken van de regio
9
~470.000
35.600
Sterke toename
medewerkers Zorg en Welzijn1
aantal ouderen met dementie
Lage SES2
Relatief veel
gemeenten
kenmerkt de stad Tilburg
inwoners
leefstijlgerelateerde aandoeningen
Een aantal andere gemeenten, bijv. Oisterwijk, kent daarentegen een relatief hoge SES 1) Exclusief kinderopvang; 2) Sociaaleconomische status Bron: regiobeeld Midden-Brabant 2023; prognosemodel Zorg & Welzijn Het regioplan Midden-Brabant
17
A
Regio-opgaven: knelpunten in de regio
Uit het regiobeeld komen vijf thema's naar voren waarbinnen we grote knelpunten zien in de regio (1/2) Thema's uit het regiobeeld: belangrijkste knelpunten Gezond en veilig opgroeien
Leefstijl en leefomgeving
Mentale gezondheid
Percentage overgewicht (BMI >25)
Aantal unieke cliënten ZIN (Jeugdwet, regio HvB)
60
7.800
56
48 2015
2020
2025
2030
Percentage overmatig alcoholgebruik
7.000 Jan-21
90,0
2.000
8
1.500
7
1.000 2020 Midden-Brabant
2025
89,5 Jul-21
Jan-22
Jul-22
Jan-23
Aantal meldingen kindermishandeling1 (HvB)
9
6 2015
90,5
7.400
52
2030
500 2016
89,0 2015
2020
2030
2025
2030
Percentage eenzaamheid 44,0 43,5 43,0
2017
2018
2019
2020
2021
42,5 2015
2020
Midden-Brabant
Het aantal jongeren met jeugdzorg (en ook de complexiteit ervan) neemt toe, met stijgende wachtlijsten bij aanbieders als gevolg.
1) Aantal meldingen bij Veilig Thuis waarbij er een vermoeden van kindermishandeling was Bron: regiobeeld Midden-Brabant 2023 Het regioplan Midden-Brabant
2025
44,5
Nederland
Een ongezonde leefstijl is verantwoordelijk voor 20% van de ziektelast. Overgewicht en overmatig alcoholgebruik komen vaak voor in Midden-Brabant.
Percentage regie over het leven
Nederland
Het aantal mensen met psychische klachten neemt toe en is in Midden-Brabant (28%) hoger dan het landelijke gemiddelde (25%).
18
A
Regio-opgaven: knelpunten in de regio
Uit het regiobeeld komen vijf thema's naar voren waarbinnen we grote knelpunten zien in de regio (2/2) Thema's uit het regiobeeld: belangrijkste knelpunten Chronische zorgvraag
(Kwetsbare) ouderen, nu en straks
Aantal (chronische) aandoeningen in Midden-Brabant
Vergrijzing in Midden-Brabant tot 2031
Index 175
Angststoornissen
Coronaire Hartziekten
Beroerte
COPD
Dementie
+1%
+23%
+48%
20-65 jaar
65-plussers
80-plussers
150 125 100 75 2015
2020
2025
2030
Chronische zorgvraag en het aantal leefstijlgerelateerde aandoeningen (onder andere door overmatig alcoholgebruik en het grote aantal mensen met overgewicht in de regio) nemen sterk toe in Midden-Brabant. Bron: regiobeeld Midden-Brabant 2023 Het regioplan Midden-Brabant
Aantal ouderen neemt toe en daarmee ook het aantal gevallen van ouderdomsgerelateerde aandoeningen (met name dementie) waardoor de (in)formele ondersteuning en zorg verder onder druk komen te staan.
19
A
Regio-opgaven: knelpunten in de regio
Tegelijkertijd staat met een tekort van 1.700 medewerkers de toegankelijkheid onder druk – knelpunten zijn voelbaar in de regio Personeelstekort zorg en welzijn (aantal medewerkers, exclusief kinderopvang) Midden-Brabant 22-06-23
-1.700 -5% 37.300
35.600
01-11-23
2023 Personeelsvraag
Realisatie
Bron: prognosemodel Zorg & Welzijn; Brabants Dagblad Het regioplan Midden-Brabant
20
Regio-opgaven: knelpunten in de regio
A
Het personeelstekort verdubbelt ruim richting 2032; omdat tekorten in alle domeinen groot zijn zal iedereen in beweging moeten komen Personeelstekort zorg en welzijn (medewerkers, exclusief kinderopvang) en mantelzorgpotentieel Midden-Brabant Ontwikkeling personeelstekort 2032
Uitsplitsing personeelstekort 2032
Risico's
In 2032 zal 1 op de 5 personen in de zorg moeten werken. Bij ongewijzigd beleid loopt dit op naar 1 op de 3 in 2060.
+1.900
2.100
2.400
2.900
3.300
3.600
2024
2025
2026
2027
2028
3% 3%
3% 8%
2029
2030
2031
•
De kwaliteit van de zorg neemt af, door minder tijd en aandacht van personeel
•
De kosten van de zorg nemen sterk toe
•
Het werkplezier neemt af door de steeds hogere werkdruk
Overige
8%
14% 2023
De toegankelijkheid van de zorg verslechtert (hogere wachtlijsten) en de druk op (in)formele ondersteuning en zorg neemt sterk toe
3.600
+112%
1.700 1.600 1.600 1.600 1.800
•
2032
Sociaal werk HA Jeugdzorg GGZ Thuiszorg
Ontwikkeling mantelzorgpotentieel 2032
14%
MSZ
Aantal 50-64-jarigen ten opzichte van 85-plussers
17%
GHZ
31%
V&V
15 10 5 0
2015
2020
2025
2030
Bron: prognosemodel Zorg & Welzijn; WRR; Regiobeeld Midden-Brabant 2023 Het regioplan Midden-Brabant
2032
21
A
Regio-opgaven: knelpunten in de regio
We werken samen met partijen uit de verschillende domeinen om deze knelpunten aan te pakken Betrokken partijen Midden-Brabant •
• • • •
• • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •
Actief Zorg Amaliazorg Amarant Apothekersvereniging M- en WBrabant ASVZ Bibliotheek en taalnetwerk Burgerinitiatieven BVI Crossroads Deelnemers GGZ platform De Viersprong De Wever Diagnovum Ervaringsdeskundigen Fameus Gemeente Dongen Gemeente Gilze en Rijen Gemeente Goirle Gemeente Heusden Gemeente Hilvarenbeek Gemeente Loon op Zand Gemeente Oisterwijk Gemeente Tilburg Gemeente Waalwijk Gemeentelijke wijkteams: Toegang Tilburg, Entree (Dongen), wijkteam Loon op Zand, Dorpsteam Gilze-Rijen
• • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •
Het regioplan Midden-Brabant
Gemeentelijke wijkteams: Dorpsteam Goirle, Bijeen Heusden, brede lokale toegang Hilvarenbeek, Loket Wegwijs Oisterwijk, Team WijZ Waalwijk Het Laar IMW Innovatienetwerk Jeugd Jeroen Bosch Huisartsen Kring KBO Libra Revalidatie Audiologie Mee/de Meent Groep Mentaal Beter Mom-partners (incl. woningbouwcorporaties) Mijzo Naburige GGD'en Novadic-Kentron Onderwijs Onderwijscentrum Leijpark PAAZ ETZ Patiëntraden Platform sociale zekerheid Prisma RIBW Brabant Siem Sociale adviesraden Siza Sterk Huis Stichting Maria-Oord 't Heem Transvorm Veilig Thuis Midden-Brabant Vertegenwoordigers van cliënten en naasten VSV Woonlandschap de Leyhoeve Zorggroep Elde Maasduinen Zorgcentrum St. Franciscus Zorgverzekeraars ZORROO
Partners en achterban
Aanvulling kernteam IZA
Bestuurlijk IZA-team MB
En meer… 22
4. Regio-opgaven A. Knelpunten in de regio B. Gezamenlijke beweging
C. Prioritaire opgaven
Het regioplan Midden-Brabant
23
B
Regio-opgaven: gezamenlijke beweging
We maken in Midden-Brabant samen de beweging van zorg en ziekte naar welzijn, gezondheid en preventie Gezamenlijke beweging Midden-Brabant (o.b.v. gesprekken en bijeenkomsten in de regio) Zelf- en samenredzaamheid: "Inwoners, patiënten en cliënten zijn zelf- én samenredzamer, waar nodig met behulp van vrienden, buren, familie en vrijwilligers. We geven aan hen de verantwoordelijkheid voor hun eigen gezondheid terug."
Integraal gezondheidsbeleid: "We zetten in op een integraal gezondheidsbeleid en dragen de gedeelde verantwoordelijkheid over meerdere domeinen, sectoren en niveaus voor het bevorderen of beschermen van de gezondheid."
Regionale ketensamenwerking: "We denken en werken samen in de keten, nemen de professionals uit het veld mee en zorgen dat alle belanghebbenden vanuit de verschillende domeinen hun stem kunnen laten horen."
Positieve gezondheid: "We hebben een bredere kijk op gezondheid waarmee we bijdragen aan het vermogen van mensen om met fysieke, emotionele en sociale uitdagingen in het leven om te gaan. Én om zo veel mogelijk eigen regie te voeren." Juiste zorg op de juiste plek: "We voorkomen, verplaatsen, en vervangen (duurdere) zorg en realiseren de juiste zorg op een plek en manier die het beste past bij de patiënt of cliënt."
Sterke sociale basis: "We faciliteren een sterke sociale basis met samenhang en laagdrempelige toegankelijke voorzieningen, gericht op het elkaar ontmoeten en ondersteunen, ontplooien en ontspannen." Het regioplan Midden-Brabant
ILLUSTRATIEF
Inwoners centraal en met eigen regie: "We starten vanuit de leefwereld van elk individu en sluiten aan op de behoeften en context van de inwoner. Tegelijkertijd erkennen we de noodzaak om inwoners en de samenleving aan te spreken op hun verantwoordelijkheid."
Verschuiving 'naar de voorkant': "Door te verschuiven naar de voorkant richten we ons op andere disciplines, waardoor we het zorgaanbod beschikbaar houden voor hen die dat het meest nodig hebben. Hiervoor moeten we wel eerst de basis op orde brengen."
Passende zorg en ondersteuning: "In situaties waar zorg en ondersteuning echt nodig zijn, bieden we gepaste zorg en ondersteuning met de uitgangspunten: zelf, thuis, en digitaal als het mogelijk is."
24
B
Regio-opgaven: gezamenlijke beweging
Iedereen verandert mee: zowel inwoners, cliënten en patiënten als organisaties en professionals ILLUSTRATIEF
Inwoners, cliënten en patiënten
Organisaties en professionals
•
We nemen verantwoordelijkheid en zijn beter in staat om eigen regie over onze gezondheid en vitaliteit te nemen
•
We zetten mensen zoveel mogelijk in hun eigen kracht en kijken naar wat zij wél kunnen in plaats van niet
•
We kijken om naar onze naasten en andere mensen om ons heen en springen bij waar nodig
•
We maken van hulpvragen niet gelijk zorgvragen maar kijken op wat voor manier mensen het beste geholpen zijn
•
We gaan voor kwaliteit van leven en niet voor kwantiteit
•
We zoeken naar nieuwe oplossingen, de samenwerking tussen domeinen en besluiten soms ook gewoon om dingen niét meer te doen
•
We vergroten gelijke kansen door kwetsbaren speciale aandacht te geven
•
•
We weten dat onze keuzes invloed hebben op onze gezondheid en zien kansen in plaats van obstakels wanneer we naar onze toekomst kijken We kijken bij een probleem eerst wat we zelf kunnen doen in plaats van dat we gelijk een beroep doen op een hulp- of zorgverlener
Het regioplan Midden-Brabant
We begrijpen elkaar en spreken dezelfde taal
25
B
Regio-opgaven: gezamenlijke beweging
En we zijn individueel én gezamenlijk verantwoordelijk Verantwoordelijkheid partijen regio Partijen in de regio hebben niet alleen een individuele, maar juist ook een gezamenlijke verantwoordelijkheid
Alle partijen gaan zelf in de eigen organisatie aan de slag met de beoogde gezamenlijke beweging. Meerdere partijen durven dezelfde moeilijke besluiten te nemen. Partijen bewegen niet afzonderlijk een andere kant op. Tegelijkertijd houden we oog voor de belangen en vraagstukken van individuele organisaties.
Partijen zoeken de samenwerking op instelling-overstijgende uitdagingen en knelpunten (bijvoorbeeld door verschillende domeinen, gemeenten en de zorgverzekeraars op het thema preventie), waarbij het gezamenlijke boven het individuele belang prevaleert.
Collectieve ondersteunende en randvoorwaardelijke activiteiten pakken partijen uit de regio in gezamenlijkheid op binnen een regionale organisatie (bijvoorbeeld door de voortgang op de uitvoering te bewaken, databeschikbaarheid te waarborgen, enzovoort).
Het regioplan Midden-Brabant
26
4. Regio-opgaven A. Knelpunten in de regio B. Gezamenlijke beweging
C. Prioritaire opgaven
Het regioplan Midden-Brabant
27
C
Regio-opgaven: prioritaire opgaven
De gezamenlijke beweging versterken we door aan de hand van de vijf thema's uit het regiobeeld onze prioritaire opgaven vorm te geven Het ‘Huis van Midden-Brabant'
Onze gedeelde visie op zorg en welzijn
We maken gezamenlijk de beweging van zorg en ziekte naar gezondheid, preventie en welzijn
Urgentie t.b.v. deze gezamenlijke beweging
Stijgende zorgvraag en krappe arbeidsmarkt zetten de toegankelijkheid van de zorg en daarmee ook de kwaliteit onder druk. Dit vraagt om de gezamenlijke beweging
Belangrijkste opgaven/ thema’s waarop we in beweging moeten komen Leefstijl en leefomgeving
Oplossingen pakken de opgaven aan en maken de beweging mogelijk
Het regioplan Midden-Brabant
Gezond en veilig opgroeien
Mentale gezondheid
Chronische zorgvraag
(Kwetsbare) ouderen, nu en straks
De activiteiten/oplossingen om deze opgaven aan te pakken zijn deels opgave-specifiek en deels opgave-overstijgend en voldoen aan: i) gezond blijven en voorkomen van zorg, ii) passende zorg en ondersteuning en iii) slimmer (samen)werken 28
C
Regio-opgaven: prioritaire opgaven
De prioritaire opgaven richten zich op de belangrijkste knelpunten uit de regio Prioritaire opgaven regioplan Leefstijl en leefomgeving
We hebben een gezonde leefomgeving met sterke sociale gemeenschappen waarin we omkijken naar elkaar en waarin gezondheid en vitaliteit worden gestimuleerd zodat we de kansen op een gezonde leefstijl vergroten.
Gezond en veilig opgroeien
We groeien op in een gezonde en veilige leefomgeving waardoor we gelijke kansen hebben om onszelf te ontwikkelen en minder lichamelijke en psychische klachten en andere kwetsbaarheden ervaren.
Mentale gezondheid
We zijn mentaal gezond en weerbaar en doen voor psychische klachten alleen wanneer dat nodig is een beroep op ondersteuning en zorg die tijdig toegankelijk is omdat deze vanuit alle domeinen goed en samenhangend georganiseerd is.
Chronische zorgvraag
We zijn in staat om zo dicht mogelijk bij huis eigen regie te voeren over onze chronische aandoeningen en doen alleen wanneer dat nodig is een beroep op passende ondersteuning bij hulpvragen en passende zorg bij zorgvragen.
(Kwetsbare) ouderen, nu en straks
We wonen wanneer we ouder worden zo lang mogelijk actief en veilig thuis, zijn samen met onze naasten zelfredzaam en doen alleen wanneer dat nodig is een beroep op passende ondersteuning bij hulpvragen en passende zorg bij zorgvragen.
Het regioplan Midden-Brabant
29
C
Regio-opgaven: prioritaire opgaven
Verdieping: we hebben een gezonde leefomgeving met sterke sociale gemeenschappen waarin we omkijken naar elkaar Leefstijl en leefomgeving: prioritaire opgave en subdoelstellingen Thema
Prioritaire opgave
Subdoelstellingen (a.d.h.v. IZA-doelstelling)
1
Leefstijl en leefomgeving
We hebben een gezonde leefomgeving met sterke sociale gemeenschappen, waarin we omkijken naar elkaar en waarin gezondheid en vitaliteit worden gestimuleerd, zodat we de kansen op een gezonde leefstijl vergroten
Het regioplan Midden-Brabant
Gezond blijven 2 en voorkomen van zorg
3
•1 We hebben de kans of mogelijkheid tot een betere leefstijl op het gebied van roken, overgewicht (voeding en beweging), alcohol en drugs conform de regionale nota publieke gezondheid 2024-2027 en het basispakket verslavingspreventie door in te zetten op vier pijlers: i) voorlichting en educatie; ii) signalering, advies en ondersteuning; iii) leefomgeving; iv) regelgeving en handhaving •2 We hebben een sociale leefomgeving vanuit een versterkte sociale basis met sterke gemeenschappen, laagdrempelige ontmoetingspunten in buurten en wijken en domeinoverstijgende ondersteuning op verschillende leefgebieden (gefaciliteerd door professionals in de wijk en experts erbuiten) •3 We hebben een fysieke leefomgeving waarin gezond leven haalbaar wordt gemaakt, de gezonde keuze de haalbare keuze is en gekeken wordt naar domeinoverstijgende factoren zoals de voedsel- en woonomgeving
30
C
Regio-opgaven: prioritaire opgaven
Verdieping: we groeien op in een gezonde en veilige leefomgeving waardoor we gelijke kansen hebben om onszelf te ontwikkelen Gezond en veilig opgroeien: prioritaire opgave en subdoelstellingen Thema
Prioritaire opgave
Subdoelstellingen (a.d.h.v. IZA-doelstelling) •1 We hebben een Kansrijke Start door de omgeving waarin we worden geboren, groeien en ontwikkelen in de eerste 1.0001 dagen – deze gezinsgerichte omgeving bepaalt in grote mate de kansen voor later
Gezond en veilig opgroeien
We groeien op in een gezonde en veilige leefomgeving waardoor we gelijke kansen hebben om onszelf te ontwikkelen en minder lichamelijke en psychische klachten en andere kwetsbaarheden ervaren
1) Vanaf 10 maanden voor de geboorte tot ongeveer 2 jaar Het regioplan Midden-Brabant
Gezond blijven en voorkomen van zorg
•2 We zijn mentaal gezond en weerbaar, veerkrachtig voor de 'normale' uitdagingen in het dagelijks leven, durven te spreken over mentale gezondheid en kunnen de weg vinden naar de juiste oplossingen. Door nu hierin te investeren groeien we op tot een sterke groep volwassenen met de juiste handvatten en mogelijkheden om onze mentale gezondheid te behouden en te versterken •3 We hebben een goede leefstijl en gezonde leef- en voedselomgeving om zoveel mogelijk klachten (zowel lichamelijk als psychisch) te voorkomen
31
C
Regio-opgaven: prioritaire opgaven
Verdieping: we zijn mentaal gezond en weerbaar en hebben tijdig en alleen indien nodig passende ondersteuning en zorg Mentale gezondheid: prioritaire opgave en subdoelstellingen Thema
Prioritaire opgave
Subdoelstellingen (a.d.h.v. IZA-doelstelling)
Gezond blijven en voorkomen van zorg
Mentale gezondheid
We zijn mentaal gezond en weerbaar en doen voor psychische klachten alleen wanneer dat nodig is een beroep op ondersteuning en zorg die tijdig toegankelijk is omdat deze vanuit alle domeinen goed en samenhangend georganiseerd is
Het regioplan Midden-Brabant
Passende zorg en ondersteuning
Slimmer samenwerken
•1 We zijn in staat om eigen regie te nemen vanuit een versterkte sociale basis waarin preventieve en wijkgerichte interventies ons als inwoner centraal stellen en ons de mogelijkheid geven elkaar te helpen en psychische klachten bespreekbaar zijn en vroegtijdig gesignaleerd worden •2 We hebben meer zelfregie over onze psychische klachten met behulp van digitale oplossingen waardoor meer mensen behandeld kunnen worden met dezelfde personele capaciteit •3 We ontvangen voor meervoudige complexe problematiek op psychische en andere terreinen sneller en betere ondersteuning en zorg door de inzet van passende gezamenlijke projecten en interventies •4 We ontvangen voor onze psychische klachten tijdig passende ondersteuning of, indien nodig, zorg door een versterkte samenwerking tussen GGZ, huisartsen en het sociaal domein ('toegankelijke mentale gezondheidszorg') 32
C
Regio-opgaven: prioritaire opgaven
Verdieping: we zijn in staat om zo dicht mogelijk bij huis eigen regie over onze chronische aandoeningen te nemen Chronische zorgvraag: prioritaire opgave en subdoelstellingen Thema
Prioritaire opgave
Subdoelstellingen (a.d.h.v. IZA-doelstelling)
Gezond blijven en voorkomen van zorg
Chronische zorgvraag
We zijn in staat om zo dicht mogelijk bij huis eigen regie te voeren over onze chronische aandoeningen en doen alleen wanneer dat nodig is een beroep op passende ondersteuning bij hulpvragen en passende zorg bij zorgvragen
Passende zorg en ondersteuning
Slimmer samenwerken
•1 We hebben een gezonde leefstijl waardoor chronische aandoeningen waar mogelijk voorkomen worden en leven in sterke sociale gemeenschappen waarin we elkaar waar mogelijk ondersteunen zodat onze vraag naar chronische zorg vermindert •2 We krijgen voor onze chronische aandoening passende ondersteuning en monitoring zodat we zo lang mogelijk zelfredzaam zijn en eigen regie kunnen voeren én zodat voorkomen wordt dat onze chronische zorgvragen acute zorgvragen worden •3 We blijven toegang hebben tot noodzakelijke medisch specialistische zorg door het bevorderen van ziekenhuisverplaatste zorg1, zonder dat het tot een ongewenst waterbedeffect leidt •4 Onze cliënt-/patiëntgegevens zijn digitaal beschikbaar in het (zorg)netwerk van personen met een chronische aandoening
1) Onder ziekenhuisverplaatste zorg verstaan we medische behandelingen die verpleegtechnische handelingen vereisen die bij de patiënt fysiek buiten het ziekenhuis geleverd kunnen worden. Ofwel uitgevoerd door wijkverpleging ofwel door de patiënt zelf. Zie o.a. CZ definitie ziekenhuisverplaatste zorg Toetsingskader Ziekenhuisverplaatste Zorg (cz.nl)
Het regioplan Midden-Brabant
33
C
Regio-opgaven: prioritaire opgaven
Verdieping: we wonen zo lang mogelijk actief thuis en doen alleen indien nodig een beroep op passende ondersteuning en zorg (Kwetsbare) ouderen, nu en straks: prioritaire opgave en subdoelstellingen Thema
Prioritaire opgave
Subdoelstellingen (a.d.h.v. IZA-doelstelling)
Gezond blijven en voorkomen van zorg
We wonen wanneer we ouder worden zo lang mogelijk actief en veilig thuis, zijn samen met (Kwetsbare) onze naasten zelfredzaam ouderen, nu en doen alleen wanneer dat nodig is een beroep en straks op passende ondersteuning bij hulpvragen en passende zorg bij zorgvragen
Het regioplan Midden-Brabant
Passende zorg en ondersteuning
Slimmer samenwerken
•1 We zijn met ons netwerk zelfredzaam, zodat we zo lang mogelijk zelfstandig thuis wonen en eigen regie over ons leven kunnen houden, vanuit sociale gemeenschappen en een sociale basis waarin elkaar helpen wordt gestimuleerd •2 We blijven zo lang mogelijk vitaal en gezond door een gezonde leefstijl en nemen (actief) deel aan de samenleving waardoor mogelijke zorgvragen worden voorkomen of verminderd •3 We krijgen vanuit nauwe samenwerking tussen professionals uit het zorgdomein en het sociaal domein passende ondersteuning en zorg vanuit het principe 'zelf tenzij, thuis tenzij en digitaal tenzij' •4 We komen minder op de acute zorg terecht omdat acute zorgvragen die voortkomen uit laag-complexe en/of niet-acute zorg vragen voorkomen worden •5 We krijgen ondersteuning en zorg op de juiste plek in de keten door optimale in-, door-, en uitstroom middels integraal capaciteitsmanagement en zorg coördinatie •6 Onze cliënt-/patiëntgegevens in het (zorg)netwerk van (kwetsbare) ouderen zijn versneld beschikbaar
34
5. Regio-afspraken A. Oplossingsrichtingen B. Monitoring
C. Governance D. Randvoorwaarden en risico's E. Inwonerparticipatie F. Werkagenda
Het regioplan Midden-Brabant
35
A
Regio-afspraken: oplossingsrichtingen
Midden-Brabant zoekt op de prioritaire opgaven vaak de samenwerking op tussen de domeinen Bestaande initiatieven naar prioritaire opgave (niet uitputtend)
Voorbeelden
Totaal
>100
Leefstijl en leefomgeving
>20
Gezond en veilig opgroeien
>20
Mentale gezondheid
>20
Chronische zorgvraag
(Kwetsbare) ouderen, nu en straks
Het regioplan Midden-Brabant
Sociaal makelaars, Ontmoetingskamers dementie, Vangnetwerk, GLI overgewicht volwassenen
Zorgpad ADHD, Young Minds Matter, Kansrijke start, MDO zwangeren, Kracht van preventie, Happylessen
Transformatieplan toegankelijke GGZ, E-health en blended care, FACT+, preventieprogramma's, POH-GGZ
Polikliniek van de toekomst, ZH-zorg naar HA (o.a. hartfalen), Digitale zorgpaden, ketenzorgprogramma's
>20
SO in de 1e lijn, Aanmeldportaal wijkverpleging, ZCC, dementie vriendelijke wijk, (Kwetsbare) Ouderen bij HA
>20 Samenwerking tussen domeinen
ILLUSTRATIEF
Domeinspecifiek
36
A
Regio-afspraken: oplossingsrichtingen
We doen als regio al veel: we hebben veel nieuwe ideeën, initiatieven in opstartfase en projecten die we verder willen opschalen Initiatieven in Midden-Brabant (zowel nieuwe ideeën als initiatieven die opgeschaald worden)
NIET UITPUTTEND
Leefstijl en leefomgeving
• • • • • • •
Sociaal makelaars/Welzijn op Recept Goed gevoed ouder worden Gekantelde/zorgzame buurt (ABCD) Community building Rookvrije omgeving/generatie Gezonde kantine Ontmoetingskamers voor dementie
• • • • • • •
Vangnetwerk Ketenaanpak valpreventie bij ouderen Ketenaanpak GLI overgewicht volwassenen Positieve Gezondheid Integrale kijk ouderen Goed voorbeeld doet volgen Actief burgerschap
• • • • • •
Ontmoeten en ontwikkelen Regionale nota publieke gezondheid Ondersteuning inwonersinitiatieven Ondersteuning gemeentelijke projecten Integrale buurt en wijk analyses Stoppen met roken programma's Zvw
Gezond en veilig opgroeien
• • • • • • •
Zorgpad ADHD Scenario Jeugd- en gezinsbescherming MAZL VO: ziekteverzuim Mijn positieve gezondheid 4VO CDI screening 2VO Young Minds Matter Je Brein de Baas
• • • • • • •
Kracht van preventie MDO zwangeren Youth Mental Health Aid Jongeren op Gezond Gewicht Gezonde School aanpak PPD geboortezorg (post natale depressie) Happylessen
• • • • • • •
Ketenaanpak kansrijke start Ketenaanpak overgewicht kinderen Zorgpad excessief huilen Cursusbureau ouders en verzorgers Join us Gilze-Rijen Opgroeien in een Kansrijke Omgeving Initiatieven R-Newt
Mentale gezondheid
• • • • • • •
Toegankelijke mentale gezondheidszorg (MG's) FACT+ Transfertafel Midden-Brabant E-health en blended care Openbare GGZ in de wijk (OGGZ) Aanpak onbegrepen gedrag: wijk GGD/GGZ Novadic Kentron op locatie
• • • • • • •
NK Digitaal (e-health en digitaal behandelen) Weerbaar en mentaal welbevinden Academische werkplaats DHMW Netwerkzorg in de verslaving NK thuis in de wijk FAMEUS Maatschappelijke steunpunten
• • • • • • •
KOPP project Kiemuur Preventie verslaving NK Mental Health First Aid Suïcidepreventie Programma complexe casuïstiek Preventie activiteiten MG's
Chronische zorgvraag
• • • • • •
Polikliniek van de Toekomst Digitale zorgpaden Digitaal adviesconsult Thuismonitoring ZH verplaatste zorg Spoedplein
• • • • • •
Verplaatsing kliniek dagbehandeling Fractuurpreventie Plexus: MTVDP ACP poli Zorgprogramma hartfalen Zelfzorgacademie
• • • • •
Passende zorg in ETZ Inzet AI i.s.m. EPIC Ketenzorgprogramma's Samen Beslissen Mind District (revalidatie)
(Kwetsbare) ouderen, nu en straks
• • • • • • • •
Langer Actief Thuis Bewustwordingscampagnes Gezond en Gelukkig oud (GGoud) Sociale en technologische innovaties (sprints) Community care Aanmeldportaal wijkverpleging Crisisteam (Kwetsbare) Ouderen Regionaal capaciteitsdashboard
• • • • • • • •
SO in de 1e lijn Vroegsignalering/MDO Zorg coördinatie Wachtlijstmanagement App zorgbedMB Acuut wijkteam Inzet zorgcirkel Samenwerking SEH-transfervpk-VVT
• • • • • • •
Verpleegkundig adviesgesprek Wijkkliniek Regionale observatiebedden ACP Dementievriendelijke wijken Fast Track revalidatie Slimmer samenwerken in de wijk
Het regioplan Midden-Brabant
37
A
Regio-afspraken: oplossingsrichtingen
De opgave op toegankelijkheid is echter zo groot dat we het samen met de inwoner écht anders moeten organiseren Inschatting impact bestaande initiatieven regio op personeelstekort (# medewerkers, 2032)1 3.600
ILLUSTRATIEF
1.200 – 1.300 (~35%)
2.300 - 2.400
Resterende personeelstekort, na huidige initiatieven, dat we als regio nog op te vangen hebben. Dit tekort is breder dan alleen Zvw en omvat ook Wlz en Wmo (bijv. gehandicaptenzorg en jeugdzorg) Totale personeelstekort 1) Zie toelichting in appendix Het regioplan Midden-Brabant
Totale impact bestaande initiatieven
Resterende tekort voor de regio
38
A
Regio-afspraken: oplossingsrichtingen
Als startpunt zetten we in ieder geval in op opgave-specifieke én integrale (opgave-overstijgende) oplossingsrichtingen Oplossingsrichtingen t.b.v. prio-opgaven Thema's prio-opgaven
Oplossingsrichtingen
Opgave-specifiek: oplossingsrichtingen die specifiek gericht zijn op en invulling geven aan de prioritaire opgave en bijbehorende subdoelstellingen
Leefstijl en leefomgeving
• • •
Grotere kansen op een betere leefstijl Versterking sociale leefomgeving Verbetering fysieke leefomgeving
Gezond en veilig opgroeien
• • •
Kansrijke start Versterking mentale weerbaarheid kinderen en jongeren Verbetering leefstijl en leefomgeving kinderen en jongeren
Mentale gezondheid
• • • •
Preventie en het versterken van de sociale basis Wijkgerichte GGZ Toegankelijke en passende zorg en ondersteuning Versnelling inzet digitale oplossingen
Chronische zorgvraag
• • •
Thuismonitoring Verplaatsing van medisch-specialistische zorg naar (dichter bij) huis Samen beslissen/ACP
(Kwetsbare) ouderen, nu en straks
• • •
Ouderen langer en gezond thuis met een stevig sociaal netwerk Zelfstandig wonen met passende zorg en ondersteuning Integraal capaciteitsmanagement/zorg coördinatie
Integraal: oplossingsrichtingen die opgaveoverstijgend zijn en die om aandacht vragen vanuit een breed perspectief ten behoeve van het realiseren van de gezamenlijke beweging
Integrale oplossingsrichtingen •
Preventie en zelf-/samenredzaamheid
•
Zorgzame en gezonde buurt
•
Juiste Zorg op de Juiste Plek
•
Digitalisering en hybride zorg en ondersteuning
•
Een gedrags- en cultuurverandering
De vijf ketenaanpakken (Kansrijke start, Welzijn op Recept, GLI overgewicht volwassenen, Aanpak overgewicht kinderen en Valpreventie) zijn ondergebracht bij relevante opgave-specifieke oplossingsrichtingen Het regioplan is betreft acute zorg in lijn met het ROAZ-plan en de daarin geformuleerde activiteiten voor de zorgkantoorregio Midden-Brabant Het regioplan Midden-Brabant
39
A
Regio-afspraken: oplossingsrichtingen
Verdieping: voor iedere prioritaire opgave hebben we eerste oplossingsrichtingen geformuleerd (1/2) Oplossingsrichtingen t.b.v. prioritaire opgaven Prioritaire opgaven
Leefstijl en leefomgeving
Gezond en veilig opgroeien
Mentale gezondheid
Oplossingsrichtingen
Financieringsbronnen
Grotere kansen op een betere leefstijl: bevordering leefstijl, m.n. op knelpunten in de regio (bijv. overgewicht, alcoholgebruik)
n.t.b.
Versterking sociale leefomgeving: bevordering gemeenschapskracht, inwoner-initiatieven, sociale basis en passende hulp dichtbij inwoners
n.t.b.
Verbetering fysieke leefomgeving: inzet op een betere leefomgeving voor inwoners, zowel op gezondheid als veiligheid
n.t.b.
Kansrijke start: projecten gericht op ondersteuning van (kwetsbare) gezinnen gedurende de eerste 1.000 dagen van het leven van een kind
n.t.b.
Versterking mentale weerbaarheid kinderen en jongeren: verbetering mentale gezondheid (o.a. projecten gericht op pesten, stress, etc.)
n.t.b.
Verbetering leefstijl en leefomgeving kinderen en jongeren: stimulering gezond gedrag (o.a. overgewicht, roken, alcoholgebruik)
n.t.b.
Preventie en het versterken van de sociale basis: inrichting van ondersteuning/zorg waarin zelfredzaamheid en regie centraal staan
n.t.b.
Wijkgerichte GGZ: implementatie van verschillende wijkgerichte initiatieven gericht op preventie en het voorkomen van terugval
n.t.b.
Impact (IZA) Gezond blijven / voorkomen zorg
Passende zorg en ondersteuning
Slimmer (samen)werken
Oplossingsrichtingen gelden als een startpunt (zie uitgebreidere toelichting in werkagenda) en worden in Q1 verder uitgewerkt en aangevuld Het regioplan Midden-Brabant
40
A
Regio-afspraken: oplossingsrichtingen
Verdieping: voor iedere prioritaire opgave hebben we eerste oplossingsrichtingen geformuleerd (2/2) Oplossingsrichtingen t.b.v. prioritaire opgaven Prioritaire opgaven
Mentale gezondheid
Chronische zorgvraag
(Kwetsbare) ouderen, nu en straks
Oplossingsrichtingen
Financieringsbronnen
Toegankelijke en passende zorg en ondersteuning: versterking samenwerking domeinen ('toegankelijke mentale gezondheidszorg')
n.t.b.
Versnelling inzet digitale oplossingen: meer zelfregie voor inwoners door versnelling van (nieuwe) digitale oplossingen
n.t.b.
Thuismonitoring: monitoring op afstand van patiënten, bijvoorbeeld met chronische aandoeningen als COPD of hartfalen
n.t.b.
Verplaatsing van medisch-specialistische zorg naar (dichter bij) huis: behandelingen buiten ZH i.s.m. ketenpartners én door patiënt zelf
n.t.b.
Samen beslissen/ACP: professional en inwoner bespreken samen welke ondersteuning en zorg beste aansluiten bij situatie inwoner
n.t.b.
Ouderen langer en gezond thuis met een stevig sociaal netwerk: gezond en vitaal in een omgeving waar mensen naar elkaar omkijken
n.t.b.
Zelfstandig wonen met passende zorg en ondersteuning: (kwetsbare) ouderen zijn door passende interventies zelf-/samenredzamer
n.t.b.
Integraal capaciteitsmanagement/zorg coördinatie: beter management van beschikbare (bedden) capaciteit t.b.v. doorstroom
n.t.b.
Impact (IZA) Gezond blijven / voorkomen zorg
Passende zorg en ondersteuning
Slimmer (samen)werken
Oplossingsrichtingen gelden als een startpunt (zie uitgebreidere toelichting in werkagenda) en worden in Q1 verder uitgewerkt en aangevuld Het regioplan Midden-Brabant
41
A
Regio-afspraken: oplossingsrichtingen
Verdieping: daarnaast hebben we een aantal integrale (opgaveoverstijgende) oplossingsrichtingen geïdentificeerd Integrale oplossingsrichtingen Integrale oplossingsrichtingen
Toelichting
Preventie en zelf-/ samenredzaamheid
Het voorkomen van enerzijds hulpvragen en anderzijds dat hulpvragen zorgvragen worden, o.a. vanuit positieve gezondheid. Het vergroten van eigen regie van mensen: het vermogen om zelf te kunnen bepalen wat je wilt doen en hoe je dat wil organiseren
Zorgzame en gezonde buurt
Versterken en samenbrengen van sociale gemeenschappen en zowel formele (o.a. versterking eerste lijn) als informele ondersteuning en zorg en in gezamenlijkheid dichter naar de leefwereld van de inwoner brengen
Juiste zorg op de juiste plek
Het leveren van de juiste zorg op de juiste plek vanuit de essentie van het voorkomen, verplaatsen en vervangen van zorg waarbij de samenwerking tussen de domeinen randvoorwaardelijk is (bijv. het borgen van een goede doorstroom door de gehele keten)
Digitalisering en hybride ondersteuning en zorg
Inzet op digitale transformatie, digitale hulpmiddelen en gegevensuitwisseling zodat ondersteuning en zorg dichter bij de inwoner georganiseerd kunnen worden, o.a. t.b.v. gebruiksgemak en doelmatigheid (en waar nodig i.c.m. fysieke ondersteuning en zorg)
Een gedrags- en cultuurverandering
De gezamenlijke beweging vraagt, naast gerichte en gezamenlijke initiatieven en projecten, nadrukkelijk om een gedrags- en cultuurverandering vanuit zowel inwoners als professionals (waarbij we elkaar weten te vinden via een 'gezamenlijke taal')
Het regioplan Midden-Brabant
Concretisering
•
Sommige oplossingsrichtingen zijn relevant voor meerdere thema’s
•
Deze integrale oplossingsrichtingen moeten een plek krijgen binnen of naast de bestaande thema’s
•
In Q1 2024 (zie werkagenda) worden de integrale oplossingsrichtingen uitgewerkt en aangevuld (incl. bijbehorende werkgroep-structuur, governance en uitvoeringsagenda)
42
A
Regio-afspraken: oplossingsrichtingen