RIB 14 - Bijl3- Jaarverslag2020-2021 -Leerplicht - RMC
Tekst van het document
Leerplicht & RMC Midden-Brabant
Jaarverslag 2020/2021
Inhoudsopgave Voorwoord . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3 Leeswijzer . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4 Regionale Samenwerking . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5 Uitgelicht: Corona en het recht op onderwijs en ontwikkeling . . . . . . . . . 6 Nieuwe ontwikkelingen schooljaar 2020-2021 Leerplicht en RMC . . . . . 7
1 Leerplicht en RMC . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10 2 Leerplicht . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14 2.1 Taken en verantwoordelijkheden . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15 2.2 Registratie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16 2.3 Verzuim . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19 2.4 Preventie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23 2.5 Vrijstellingen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27 2.6 Thuiszitters . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 29
3 Regionale Meld-en Coördinatiefunctie (RMC) 31 3.1 RMC taken . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32 3.2 Verzuim 18+ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 36 3.3 Voortijdig schoolverlaters (VSV) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
38
3.4 Oud voortijdig schoolverlaters (OUD VSV) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 39 3.5 Jongeren in kwetsbare positie (JIKP) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 39 3.6 Inzet instrumenten RMC . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 44 Regionale VSV Cijfers . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 48 Actiepunten schooljaar 2021-2022 Leerplicht en RMC . . . . . . . . . . . . . . . 52
2
Voorwoord Voor u ligt het jaarverslag van Leerplicht en RMC regio Midden-Brabant van het schooljaar 20202021. Voor het tweede schooljaar op rij heeft de coronasituatie een sterke invloed gehad op het leven van kinderen en jongeren. Het team Leerplicht-RMC heeft de aangepaste werkwijze van het vorige schooljaar voortgezet om scholen, kinderen en jongeren op de best mogelijke manier te ondersteunen in het kader van passend onderwijs. Leerlingen die tijdens perioden van thuisonderwijs uit beeld dreigden te raken zijn we samen met school gaan benaderen en waar nodig zijn deurbezoeken afgelegd. Vanuit een regionale overtuiging dat samenwerking in de regio leidt tot betere kansen voor de jeugd hebben gemeenten in de regio in dit schooljaar toegewerkt naar het sluiten van een overeenkomst voor de uitvoering van de leerplichttaken. Vanaf 1 augustus 2021 worden vanuit centrumgemeente Tilburg de leerplichttaken uitgevoerd voor 7 gemeenten in de regio. Gemeente Tilburg was daarnaast al verantwoordelijk voor de uitvoering van de RMC-taken voor 8 gemeenten uit de regio. Meerdere malen per jaar vindt regionaal bestuurlijk overleg plaats over een uniforme regionale aanpak. Er wordt gehandeld vanuit één visie en één werkwijze waarbij de eigen lokale invulling van het beleid gewaarborgd blijft.
Belangrijke elementen in deze werkwijze zijn de taken die voortvloeien uit het regionale Thuiszitterspact en de inzet op preventie van schoolverzuim- en uitval. Mogen zijn wie je bent, ieder op zijn of haar eigen unieke manier. Mogen leren zoals je leert, waarbij talenten en behoeften worden gezien. Mee kunnen doen op school en kunnen groeien naar een toekomst met perspectief. Dit vraagt om maatwerk, adequaat onderwijs en passende ondersteuning. Voor Leerplicht en RMC betekent dit vooral een benadering vanuit de gedachte van leerrecht. Signalerend, sturend, adviserend en helpend. Meestal gaat het goed op school en ligt een diploma binnen handbereik. Toch is dit niet altijd voor iedereen vanzelfsprekend. Soms zitten kinderen thuis of verlaten jongeren voortijdig de schoolbanken. Aan ons de waardevolle taak om samen met het onderwijsveld en het sociaal domein ervoor te zorgen dat er passend onderwijs en passende ondersteuning wordt geboden. Ieder kind en iedere jongere heeft immers recht op onderwijs en een ononderbroken ontwikkelingsproces. Onze inspanningen en resultaten gedurende schooljaar 2020-2021 in het bestrijden van verzuim en voortijdig schoolverlaten zijn te lezen in dit jaarverslag.
Team Leerplicht – RMC Midden-Brabant
3
Leeswijzer In het jaarverslag geven we inzicht in de inspanningen en behaalde resultaten van team Leerplicht-RMC. De cijfers die zijn opgenomen in het verslag komen, tenzij anders aangegeven, uit het jeugdvolgsysteem (JVS). Gedurende een schooljaar kan het aantal personen in de doelgroep variëren, omdat personen bijvoorbeeld door een verhuizing buiten de regio of hun leeftijd niet meer tot de doelgroep behoren. De cijfers in dit verslag hebben, tenzij anders aangegeven, betrekking op personen die op 31-07-2021 tot de doelgroep behoorden. Naast het jaarverslag wordt jaarlijks in november ook de Leerplichttelling Artikel 25 opgesteld. Deze wordt ingediend bij DUO. De gegevens uit de leerplichttelling en gegevens van DUO worden door DUO en Ingrado geleverd aan de VNG ten behoeve van publicatie op het dashboard www.waarstaatjegemeente.nl. Een belangrijk verschil met de cijfers in het jaarverslag is dat de leerplichttelling op alle indicatoren van verzuim het aantal unieke personen telt dat verzuimt, terwijl we in het jaarverslag uitgaan van het meten van meldingen. Een persoon met meer dan 1 melding wordt in de leerplichttelling maar 1 keer geteld en in het jaarverslag zo vaak als de persoon meldingen had.
In het jaarverslag wordt in het kader van de leerplicht gerapporteerd over personen binnen de doelgroep 5 tot en met 17 jaar die op de peildatum 31 juli 2021 woonachtig waren in de gemeenten Dongen, Gilze en Rijen, Goirle, Hilvarenbeek, Loon op Zand, Oisterwijk en Tilburg. In het kader van RMC wordt er gerapporteerd over personen binnen de doelgroep 18 tot en met 22 jaar die op de peildatum 31 juli 2021 woonachtig waren in de gemeenten Dongen, Gilze en Rijen, Goirle, Hilvarenbeek, Loon op Zand, Oisterwijk en Tilburg en Waalwijk. Voor de leerlingen uit Oisterwijk en Hilvarenbeek is een klein deel van de registratie en dossiervorming gevoerd in het zaaksysteem GreenValley van de gemeente Oisterwijk. Dit kan gevolgen hebben voor de betrouwbaarheid van de gepresenteerde cijfers voor betreffende gemeenten in dit jaarverslag. Vanaf 1 augustus 2021 wordt de registratie en dossiervorming volledig in JVS gevoerd.
4
Regionale Samenwerking In het schooljaar 2020-2021 werden de taken in het kader van de leerplicht vanuit Tilburg uitgevoerd voor de gemeenten Gilze en Rijen, Goirle, Loon op Zand en Tilburg. Met de leerplichtconsulenten van de gemeenten Hilvarenbeek, Oisterwijk en Dongen was sprake van een intensieve samenwerking.
Aan het einde van schooljaar 2020-2021 is op 1 augustus 2021, na een gezamenlijk haalbaarheidsonderzoek, de regionale samenwerking in het kader van leerplicht vastgelegd in een overeenkomst. Alle leerplichtconsulenten van genoemde gemeenten voeren vanuit één regionaal team de taken in het kader van leerplicht uit. De standplaats van dit team is Tilburg, maar er wordt door de leerplichtconsulenten ook op locaties van de regiogemeenten gewerkt. Door te werken met achterwachten kan de dienstverlening voor alle gemeenten ook bij onvoorziene omstandigheden doorgaan. Met de totstandkoming van dit regionale team is een doorgaande lijn en uniforme aanpak geborgd voor alle jeugd in de regio van 5 tot 23 jaar. RMC was wettelijk gezien al regionaal georganiseerd en omvat naast de gemeente Dongen, Gilze en Rijen, Goirle, Hilvarenbeek, Loon op Zand, Oisterwijk en Tilburg ook de gemeente Waalwijk.
5
Uitgelicht: Corona en het recht op onderwijs en ontwikkeling De maatregelen die in het onderwijs getroffen moesten worden vanwege corona hebben geleid tot extra zorgen om kwetsbare kinderen en jongeren die opgroeien in een omgeving die zich niet leent voor thuisonderwijs. Het gaat bijvoorbeeld om jeugdigen die te maken hebben met een onveilige thuissituatie, psychische problemen of degenen die leven in armoede. Er waren leerlingen waar de school ondanks inspanningen geen contact mee kreeg. Leerplichtteams in het hele land hebben scholen ondersteund om deze leerlingen weer in beeld te krijgen. Niet vanuit het handhaven van de Leerplichtwet, maar vanuit een gedeelde maatschappelijke zorg. Leerplichtconsulenten en RMC-trajectbegeleiders hebben scholen onder andere ondersteund door de inzet van deurbezoeken. Deurbezoeken zijn ingezet om contact te krijgen met leerlingen en ouders en verbinding met hen te maken met als doel de leerling weer deel te laten nemen aan het schoolprogramma. Tijdens de deurbezoeken kwamen verschillende redenen naar voren waarom leerlingen de aansluiting met school verloren waren. De problematiek die bij leerlingen in het basisonderwijs, voortgezet onderwijs en beroepsonderwijs ten gevolge van het coronavirus is ontstaan heeft zowel landelijk als regionaal de aandacht.
De komende 2,5 jaar zijn er extra financiële middelen beschikbaar die ingezet kunnen worden voor herstel van coronagerelateerde problematiek, de zogenaamde NPO-middelen van het Nationaal Programma Onderwijs.
6
Nieuwe ontwikkelingen schooljaar 2020-2021 Leerplicht en RMC ANALYSE HOOGBEGAAFDHEIDSKETEN REGIO TILBURG
In de periode januari tot april 2021 vond in opdracht van de regio een analyse plaats waarbij het huidige onderwijs-en ondersteuningsaanbod in de totale keten van meer-en hoogbegaafde kinderen en jongeren van 0 tot 23 jaar, afgezet is tegen de behoeften van meer-en hoogbegaafde kinderen, jongeren, hun ouders en onderwijsprofessionals. De analyse leidde tot drie kernconclusies. De eerste kernconclusie luidde: ‘Regio MiddenBrabant loopt voorop: nu vasthouden en uitbouwen’. Binnen de regio is al het nodige geïnvesteerd in het (onderwijs-en ondersteunings-)aanbod. Nu ligt er de uitdaging deze positie van ‘voorop lopen’ vast te houden én verder uit te bouwen. Want de regio is er nog niet: er is nog veel onbenut potentieel. De gemeente kan hierin een (nog) sterkere rol vervullen en het voortouw nemen door te stimuleren dat er aanbod komt voor creatief begaafden (al dan niet in samenwerking met de cultuursector en bedrijfsleven), meer aandacht te hebben voor vroegsignalering gezien de preventieve werking en voor meer-en hoogbegaafde jongeren binnen het mbo. De tweede kernconclusie is dat er meer ruimte mag komen voor écht nieuwe onderwijsconcepten.
Dit is niet alleen voorbehouden aan het onderwijsveld: Met de wet Meer Ruimte voor Nieuwe Scholen welke per 1 juni 2021 is ingegaan, worden ook initiatiefnemers van buiten het onderwijs (denk aan ouders) uitgenodigd om nieuwe scholen te vestigen met onderwijsconcepten die aansluiten bij een behoefte. De gemeente kan hierin een stimulerende rol vervullen. Ook het ontwikkelen van nieuwe onderwijscombinaties kunnen bijdragen aan het uitbouwen van meer (passende) ontwikkelmogelijkheden voor meer-en hoogbegaafde kinderen en jongeren, zodat er in de toekomst geen (school)uitval meer is in deze doelgroep. Te denken valt aan mhbo-concepten, waarbij een mbo niveau 4 opleiding wordt aangevuld met vakken uit het propedeusejaar van het hbo. Ten derde is geconcludeerd dat er mogelijkheden zijn om de bestaande activiteiten voor de doelgroep verder te versterken. Zo kan er meer ondersteuning en begeleiding van ouders worden geboden maar ook als vervolg op de kennisontwikkeling van onderwijsprofessionals geïnvesteerd worden in de persoonlijke ontwikkeling zodat onderwijsprofessionals nog beter kunnen aansluiten bij deze doelgroep.
7
SAMENWERKING PROGRAMMATEAM ONDERMIJNING
In het kader van het breed offensief tegen ondermijnende criminaliteit (BOTOC) ondersteunt team Leerplicht-RMC in de preventieve aanpak, deze richt zich op jongeren en jongvolwassenen om te voorkomen dat zij (verder) afglijden naar de criminaliteit of verder opklimmen op de weg naar ondermijning. In de invulling van deze preventieve aanpak heeft Leerplicht-RMC de volgende rollen: ࠠ Coachingsrol binnen de integrale familieaanpak ࠠ Deelname aan het netwerk Veilige School ࠠ Projectlid in het kader van traject UNA voor onderwijsgerelateerde vragen ࠠ Samenwerkingspartner voor de interventie ‘laagdrempelige coaching’ voor het in
beeld brengen van jongeren uit Tilburg Noord ࠠ Kartrekker preventieproject jonge aanwas PACT-wijken Tilburg West, Noord en Zuid. ࠠ Kartrekker preventieproject voortijdig schoolverlaters BOOSTIMPACT PACT-wijken
Tilburg West, Noord en Zuid.
SAMENWERKING VRIJSTELLINGSAANVRAGEN
Er is een belangrijke ontwikkeling voor wat betreft de afgifte van vrijstellingen op grond van artikel 5 onder a van de Leerplichtwet. Een landelijk voorstel tot wijziging van de Leerplichtwet regelt dat de door de gemeente aangestelde onafhankelijke artsen in hun afweging een advies vanuit een onderwijskundige benaderingswijze meenemen. Vooruitlopend op deze wetswijziging, welke nog niet heeft plaatsgevonden, zijn de samenwerkingsverbanden Plein013 en Portvolio, de twee door de Gemeente Tilburg aangestelde onafhankelijk jeugdartsen van de GGD en de leerplichtconsulent die de vrijstellingsaanvragen artikel 5 onder a behandeld, intensiever gaan samenwerken. De onafhankelijk arts die beoordeelt of een kind psychisch en lichamelijk geschikt is om onderwijs te volgen, ontvangt als dit noodzakelijk is voor zijn besluit voortaan van het samenwerkingsverband een advies vanuit een onderwijskundige benaderingswijze. Door deze samenwerking zijn artsen beter in staat te bepalen of er (maatwerk) onderwijsmogelijkheden voor het kind beschikbaar zijn in de regio.
8
INZET MAATWERKTRAJECTEN
Om voortijdig schoolverlaten te voorkomen zet team Leerplicht- RMC in specifieke situaties maatwerktrajecten in voor jongeren van 16 tot 23 jaar die woonachtig zijn in de regio Midden- Brabant en geen startkwalificatie hebben. Naast het maatwerktraject Boost013 (zie paragraaf ‘Inzet instrumenten RMC’) is in 2021 gestart met een aantal nieuwe maatwerktrajecten. Voor de jongeren zijn er geen kosten voor deelname aan deze maatwerktrajecten. 1. Kabergroep: Deze NLP-D training (Neuro Linguïstic Personal Development) is bedoeld om gedachten, ervaringen en de kijk op de wereld te sturen en je gedrag anders in te leren zetten. Vaak zijn jongeren vastgelopen en kunnen ze patronen moeilijk doorbreken. Ze moeten weer in beweging komen. Deze training is zinvol voor jongeren die niet lekker in hun vel zitten, blokkades willen opheffen om daarmee positieve stappen te kunnen zetten in hun loopbaancarrière. 2. Uit de verf: ‘Uit de Verf’ hanteert als middel vaak een kwast en een doek of sportactiviteiten om met jongeren in contact te komen. Door middel van een creatief proces worden er inzichten aangeboden in gedrag en op sociaal en/of emotioneel niveau. Het doel is om weer aansluiting te vinden bij het schoolsysteem. Het is bedoeld voor jongeren die zijn uitgevallen in het onderwijs en extra zorg behoeven op meerdere leefgebieden.
1 Loket 1 Voordeur In het vorige jaarverslag werd de realisatie van 1 loket 1 voordeur aangekondigd. Het is een centraal punt voor jongeren die vragen hebben op het gebied van onderwijs, werk, inkomen, uitkeringen en zorg. Alhoewel de RMC-trajectbegeleiders (Leerplicht-RMC Midden-Brabant) en Klantregisseurs Jongeren (Werk en Inkomen) in de startblokken stonden moest de opening van dit loket vanwege de coronamaatregelen die van kracht waren helaas uitgesteld worden. In schooljaar 2021-2022 is het loket geopend, in het volgende jaarverslag leest u hierover meer.
9
Leerplicht & RMC Midden-Brabant
Leerplicht en RMC Het team Leerplicht- RMC voert taken uit in het kader van de Leerplichtwet en RMC-wetgeving. De doelgroep zijn alle jeugdigen woonachtig in de regio, in de leeftijd van 5 tot en met 22 jaar. 10
LEERPLICHTWET In de Leerplichtwet zijn de leerplicht en de kwalificatieplicht geregeld. De wet is bedoeld om het recht op onderwijs te garanderen voor alle kinderen en jongeren in Nederland tussen de 5 en de 18 jaar. Ook kinderen met een niet-Nederlandse nationaliteit, kinderen met een lopende asielprocedure of personen zonder verblijfsstatus vallen hieronder. Het doel van de Leerplichtwet is het beperken van schoolverzuim om de kansen van het kind om zich te ontwikkelen op school te versterken. De leerplichtconsulent ziet erop toe dat er voor alle kinderen passend onderwijs en passende ondersteuning wordt ingezet.
LEERPLICHT De meeste kinderen gaan naar school als ze 4 jaar worden. Ze zijn dan nog niet leerplichtig. De leerplicht begint op de 1e dag van de maand, nadat het kind 5 jaar is geworden. De leerplicht eindigt aan het einde van het schooljaar waarin de jongere 16 jaar is geworden. Een schooljaar loopt van 1 augustus tot en met 31 juli. De leerplicht eindigt ook nadat 12 volledige schooljaren zijn doorlopen.
KWALIFICATIEPLICHT Als een jongere op z’n 16e geen startkwalificatie heeft dan is de jongere kwalificatieplichtig totdat de jongere 18 jaar is geworden. Een startkwalificatie is een havo- of vwo-diploma of een diploma op mbo-niveau 2 of hoger. De kwalificatieplicht is een maatregel om de kansen van jongeren op de arbeidsmarkt te vergroten.
RMC-WETGEVING Jongeren vanaf 18 jaar vallen niet meer onder de Leerplichtwet zij kunnen zodoende niet meer worden verplicht om naar school te gaan. Er is geen speciale RMC-wet. De wettelijke regeling betreffende voortijdig schoolverlaten is vastgelegd in drie verschillende onderwijswetten. Deze wettelijke regels maken het mogelijk om jongeren van 18 tot 23 jaar in beeld te krijgen die het onderwijs voortijdig, dus zonder startkwalificatie, hebben verlaten en om hen vervolgens te begeleiden naar opleiding, werk of zorg/hulpverlening. Vanuit de Regionale Meld en Coördinatiefunctie voortijdig schoolverlaten (RMC) MiddenBrabant worden jongeren van 18 tot 23 jaar zonder startkwalificatie begeleid om waar 1. LEERPLICHT EN RMC
mogelijk weer te starten met een opleiding, zodat ze een startkwalificatie kunnen halen. Dit vergroot hun kansen op de arbeidsmarkt. Dit is een taak van de RMC-trajectbegeleider. Meer over RMC is te lezen in het hoofdstuk ‘Regionale Meld- en Coördinatiefunctie voortijdig schoolverlaten (RMC)’.
11
Algemene cijfers totale populatie De totale populatie kinderen en jongeren in de leeftijd 5 tot en met 22 jaar naar gemeente en leerplichtstatus op peildatum 31-07-2021.
Dongen
Hilvarenbeek
Tilburg
Gilze en Rijen
Loon op Zand
Waalwijk
Goirle
Oisterwijk
LEERPLICHTIG (TOT.: 41221)
2912
3129
(7,5%)
2580
(7,6%)
(6,3%)
24056 (58,3%)
0%
100%
3598
1788
(8,7%)
(4,3%)
3158
(7,6%)
Waalwijk rapporteert leerplichtcijfers in het eigen jaarverslag.
KWALIFICATIEPLICHTIG (TOT.: 7745)
562
485
(7,3%)
(6,3%)
534
4434
(6,9%)
(57,2%)
1. LEERPLICHT EN RMC
0%
100%
698
(9,0%)
349
(4,5%)
683
(8,8%)
Waalwijk rapporteert leerplichtcijfers in het eigen jaarverslag.
12
BOVEN LEERPLICHTIG (TOT.: 9021)
496
392 408
(5,5%)
4924
(4,3%)(4,5%)
(54,6%)
0%
100%
704
940
228
929
(10,4%)
(7,8%) (2,5%)
(10,3%)
STARTKWALIFICATIE BEHAALD (TOT.: 20116)
857 894
1067
12756
(4,3%) (4,4%)
(5,3%)
(63,4%)
0%
100%
1066 712
1067
1697
(5,3%) (3,5%) (5,3%)
(8,4%)
TOTAAL (TOT.: 78103)
5037
(6,4%)
4863 4416 (6,2%)
(5,6%)
0%
(59,1%)
100%
6066 (7,8%)
1. LEERPLICHT EN RMC
46170
3077
(4,0%)
5848 (7,5%)
2626
(3,4%)
13
Leerplicht & RMC Midden-Brabant
Leerplicht
14
2.1 Taken en verantwoordelijkheden DE LEERPLICHTCONSULENT Binnen de gemeente Tilburg wordt in plaats van de wettelijke term ‘leerplichtambtenaar’, de term ‘leerplichtconsulent’ gebruikt. De leerplichtconsulent vervult een belangrijke schakelrol en onderhoudt het contact met de school, met de leerling en met de ouders. Samen met school zet de leerplichtconsulent zich in om schoolverzuim en uitval te voorkomen. Naar aanleiding van een verzuimmelding wordt een onderzoek opgestart en wordt gezocht naar oplossingen en passende acties. Als een melding van de school aanleiding geeft tot zorgen over de ontwikkeling van de leerling, worden ouders en/of leerling doorverwezen naar de vrijwillige hulpverlening. De leerplichtconsulent werkt volgens de Methodische Aanpak Schoolverzuim (MAS) nauw samen met partners in de zorg. De leerplichtconsulent heeft taken op het gebied preventie, advies, voorlichting en handhaving.
OUDERS, VERANTWOORDELIJKE PERSONEN EN DE JONGERE In de Leerplichtwet is vastgelegd dat ouders ervoor moeten zorgen dat hun leerplichtige kinderen bij een school staan ingeschreven en dat zij die school ook daadwerkelijk bezoeken volgens het door de school vastgestelde rooster. Leerlingen die ouder zijn dan 12 jaar, zijn zelf medeverantwoordelijk voor verzuim.
DE SCHOOL School registreert het verzuim en heeft een verzuimbeleid dat gericht is op preventie en het voorkomen van ongeoorloofd verzuim. Als een leerling te laat komt en/of spijbelt dan informeert de school de ouders en volgt er een disciplinaire maatregel. In overleg met de leerplichtconsulent kan een preventief verzuimgesprek daarbij ook een mogelijkheid zijn. Gaat het ongeoorloofd verzuim ondanks deze maatregelen door, dan doet school tijdig een melding bij Leerplicht via het landelijke verzuimloket van de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO).
DE ONDERWIJSINSPECTIE Het houden van toezicht op het naleven van de Leerplichtwet bestaat uit twee componenten. Erop toezien dat de scholen de Leerplichtwet naleven en erop toezien dat individuele leerlingen en hun ouders voldoen aan de Leerplichtwet. De eerste taak behoort
2. LEERPLICHT
toe aan de Inspectie van het Onderwijs en de tweede taak is de taak van de gemeentelijke leerplichtconsulent.
15
2.2 Registratie DE LEERPLICHTADMINISTRATIE De leerplichtadministratie wordt gedaan in het jeugdvolgsysteem (JVS). Het is de basis voor de handhaving van de leerplichtwet. Met behulp van de leerplichtadministratie wordt gecontroleerd of leerplichtige en kwalificatieplichtige kinderen bij een school staan ingeschreven. Het jeugdvolgsysteem ontvangt hiervoor gegevens uit de BRP en gegevens van DUO over in- en uitschrijvingen en verzuim. Op basis van deze gegevens trekt het systeem conclusies ten aanzien van schoolgang en verzuim. En krijgen leerplichtconsulenten een signaal om het verzuim te onderzoeken. De hele schoolloopbaan van leerlingen wordt in de administratie gevolgd. Ook wordt bijgehouden of een jongere een startkwalificatie heeft behaald. De verplichting voor de gemeente om dit te registreren geldt voor personen in de leeftijd van 5 tot en met 22 jaar. De jongeren die niet meer leerplichtig of kwalificatieplichtig
2. LEERPLICHT
zijn worden in dit verslag ‘bovenleerplichtigen’ genoemd.
16
Algemene cijfers populatie Leerplicht De totale populatie kinderen in de leeftijd 5 tot en met 17 jaar naar gemeente en leerplichtstatus op peildatum 31-07-2021.
Dongen
Hilvarenbeek
Gilze en Rijen
Loon op Zand
Goirle
Oisterwijk
Tilburg
LEERPLICHTIG (TOT.: 41221)
2912
3129
(7,5%)
2580
(7,6%)
(6,3%)
24056 (58,3%)
0%
100%
3598
1788
(8,7%)
(4,3%)
3158
(7,6%)
KWALIFICATIEPLICHTIG (TOT.: 7745)
562
485
(7,3%)
(6,3%)
534
4434
(6,9%)
(57,2%)
0%
100%
698
2. LEERPLICHT
(9,0%)
349
(4,5%)
683
(8,8%)
17
STARTKWALIFICATIE BEHAALD (TOT.: 732)
68
48
(9,2%)
53
(6,6%)
407
(7,2%)
(55,6%)
0%
100%
53
(7,2%)
45
58
(6,1%)
(8,0%)
TOTAAL (TOT.: 49698)
3542
3662
(7,1%)
(6,8%)
3167
(6,4%)
0%
(58,1%)
100%
4349
(8,7%)
2. LEERPLICHT
28897
2182
(4,4%)
3899
(7,8%)
18
2.3 Verzuim Als een leerplichtig of kwalificatieplichtig kind zonder geldige reden niet voldoet aan de leerplicht dan is er sprake van schoolverzuim. De Leerplichtwet kent verschillende soorten schoolverzuim:
ABSOLUUT VERZUIM Een leer- of kwalificatieplichtig kind staat niet ingeschreven op een school of onderwijsinstelling.
RELATIEF VERZUIM Een leer- of kwalificatieplichtig kind staat wel ingeschreven op een school of onderwijsinstelling, maar verzuimt zonder geldige reden les- en/of praktijktijd. Hieronder staan de verschillende vormen van relatief verzuim beschreven.
ࠠ Wettelijk verzuim: Is een leerling ongeoorloofd 16 uur of meer afwezig in een periode van 4 weken, dan is er sprake van wettelijk verzuim. ࠠ Overig verzuim: Onder overig verzuim valt verzuim van een leerling die minder dan de wettelijke termijn - 16 uur in 4 weken - verzuimt, maar wel lesuren of dagdelen overslaat of te laat komt. Ook verzuim dat samenhangt met achterliggende problemen - door bijvoorbeeld de gezinssituatie, sociaal- emotionele problematiek of andere zorg van de leerling - valt onder deze categorie verzuim. ࠠ Langdurig relatief verzuim: Als een ingeschreven leerplichtige of kwalificatieplichtige jongere langer dan 4 weken aaneengesloten zonder geldige reden verzuimt, is er sprake van langdurig relatief verzuim. ࠠ Luxeverzuim: Een leer- of kwalificatieplichtige jongere gaat zonder toestemming
2. LEERPLICHT
tijdens de schoolperiode met vakantie.
19
Aantallen absoluut verzuim Het aantal afgehandelde meldingen van absoluut verzuim in schooljaar 2020-2021 naar gemeente en resultaat.
Dongen
Hilvarenbeek
Gilze en Rijen
Loon op Zand
Goirle
Oisterwijk
(TERUG) NAAR SCHOOL (TOT.: 227)
14
13
1
5 35
4
8
1
1 2
ARBEID/DAGBESTEDING/PRO (TOT.: 18)
1
4
12
42 3
8
39
WARME OVERDRACHT RMC (TOT.: 59)
4
VRIJSTELLING VAN INSCHRIJVING (TOT.: 56)
12 108
33
Tilburg
4
2
3
1
Goirle, Hilvarenbeek en Loon op Zand
2. LEERPLICHT
hebben 0 als resultaat.
20
BUITEN DE REGIO VERHUISD (TOT.: 182)
ONTERECHTE MELDING (TOT.: 180)
1
4
52
2
8 113 1
130 36 7
6
2
Hilvarenbeek heeft 0 als resultaat.
Dongen heeft 0 als resultaat.
TOTAAL (TOT.: 722)
16
22
29 194
379 62
20
In ongeveer 25% van de gevallen blijkt na onderzoek door de leerplichtconsulent dat de melding van absoluut verzuim onterecht was. In al deze gevallen is de informatie die Leerplicht van DUO in eerste
2. LEERPLICHT
instantie heeft ontvangen niet toereikend. Leerlingen blijken bijvoorbeeld een diploma - gelijk aan een startkwalificatie - in het buitenland te hebben behaald, staan ingeschreven bij een particuliere school die geen inschrijvingen met DUO uitwisselt of de inschrijving is simpelweg nog niet door school bij DUO doorgegeven, waardoor deze bij Leerplicht niet bekend is.
21
Aantallen relatief verzuim Het aantal afgehandelde meldingen van relatief verzuim in het schooljaar 2020-2021 naar gemeente en soort melding.
Dongen
Hilvarenbeek
Gilze en Rijen
Loon op Zand
Goirle
Oisterwijk
16 UREN PER 4 WEKEN (TOT.: 1418)
Tilburg
LANGDURIG RELATIEF VERZUIM (TOT.: 18)
72
59
72 2
1042
68
55
113
14
2
9
Goirle, Hilvarenbeek, Loon op Zand en Oisterwijk hebben 0 als resultaat.
LUXE VERZUIM (TOT.: 63)
OVERIG VERZUIM (TOT.: 1018)
1
45
2. LEERPLICHT
5
44
3
4
2
3
22
32
1812
32
57
115
195
78
711
74
TOTAAL (TOT.: 2517)
136
109
118
Opvallend in het aantal afgehandelde meldingen is de daling van 40% van het aantal meldingen van luxe verzuim ten opzichte van vorig schooljaar. Het lijkt aannemelijk dat de reden hiervoor de reisbeperkingen zijn in verband met corona.
22
2.4 Preventie Schoolverzuim kan een eerste stap zijn in een proces dat eindigt met het verlaten van school zonder diploma. Schoolverzuim is vaak een signaal van achterliggende problematiek. Het voorkomen van schoolverzuim is de meest effectieve manier om voortijdig schoolverlaten tegen te gaan. Samen met de scholen kan de leerplichtconsulent preventief te werk gaan. Dit kan onder andere door tijdens preventieve spreekuren op scholen voor voortgezet onderwijs gesprekken te voeren met leerlingen die beginnend verzuim laten zien. Op deze manier kan worden voorkomen dat het verzuim uit de hand loopt. Omdat verzuim niet pas in het voortgezet onderwijs begint, wordt er vanuit Leerplicht ook steeds vaker ingezet op preventieve gesprekken op basisscholen.
MELDEN VERZUIM Op grond van de Leerplichtwet is de directeur van een school verplicht om een melding te doen bij 16 uur ongeoorloofd verzuim per 4 aaneengesloten weken of bij 1/8 deel van de lestijd gedurende 4 weken. Dit wordt het wettelijke verzuim genoemd. Een directeur kan ook eerder een melding doen van ongeoorloofd verzuim onder de noemer overig verzuim. Onder overig verzuim valt verzuim van een leerling die minder dan de wettelijke termijn verzuimt, maar wel lesuren of dagdelen overslaat of te laat komt. Ook verzuim dat samenhangt met achterliggende problemen, valt onder deze categorie verzuim. Scholen zijn altijd verplicht om ouders/verzorgers over de melding bij Leerplicht te informeren en mentoren/teamleiders gaan voorafgaand aan een melding ook zelf in gesprek met ouders/ verzorgers en de leerling over het verzuim.
WAARSCHUWING De leerling die ouder dan 12 jaar is, is naast zijn ouders/ verzorgers, ook zelf verantwoordelijk voor het verzuim. Na de melding van ongeoorloofd verzuim bij Leerplicht wordt er meestal een gesprek ingepland. Er wordt daarbij gevraagd naar de redenen van verzuim en indien nodig kan vrijwillige hulpverlening ingezet worden. Als dit de eerste melding is, krijgt een leerling nog de kans om diens gedrag aan te passen en ontvangt een waarschuwing.
Leerlingenvervoer Het komt soms voor dat een kind geen school bezoekt omdat ouders/verzorgers niet in staat zijn om de reis
2. LEERPLICHT
naar school te verzorgen of het kind daarbij te begeleiden als het begeleiding nodig heeft. In voorkomende gevallen waarbij kinderen niet voldoen aan de voorwaarden voor regulier leerlingenvervoer, maar waarbij vervoer een belemmering vormt voor de schoolgang kan door de leerplichtconsulent een beroep gedaan worden op het frictiefonds leerlingenvervoer. Indien de aanvraag aan de voorwaarden voor vergoeding uit het frictiefonds voldoet dan kan vervoer voor de leerling alsnog vergoed worden.
23
HALT-VERWIJZING, PROCES-VERBAAL OF VERPLICHTE HULP Als een leerling blijft verzuimen kan de leerplichtconsulent een Halt-straf voor leerplicht geven (leer- en/of werkstraf ). Halt wordt ingezet bij veelvuldig licht verwijtbaar verzuim. In sommige gevallen gaat de leerplichtconsulent over tot het opmaken van een proces-verbaal. Het proces-verbaal kan opgemaakt worden tegen de leerling en/of de ouders/ verzorgers en wordt naar het Openbaar Ministerie verstuurd. Uiteindelijk is het de rechter die bepaalt of er sprake is van overtreding van de Leerplichtwet en of er een straf volgt in de vorm van een boete, taak- of leerstraf en/of jeugdreclassering. In bijzondere situaties kan er ook voor gekozen worden om een melding te doen bij Veilig Thuis, wat kan leiden tot het verplicht
2. LEERPLICHT
opleggen van hulp of een ondertoezichtstelling.
24
Aantal ingezette handhavingsinstrumenten Het betreft het aantal handhavingsinstrumenten dat is ingezet naar aanleiding van verzuim dat is gemeld in het schooljaar 2020-2021. Het onderzoek naar aanleiding van een melding kan over de grens van het schooljaar lopen en de duur van de behandeling van een zaak tot aan de uitspraak kan enkele maanden in beslag nemen.
Dongen
Hilvarenbeek
Gilze en Rijen
Loon op Zand
Goirle
Oisterwijk
PREVENTIEGESPREK (TOT.: 489)
41
347 32
KENNISGEVINGSBRIEF (TOT.: 2)
12
18 17
Tilburg
1
1
22
Dongen, Gilze en Rijen, Goirle, Hilvarenbeek en Oisterwijk hebben 0 als resultaat.
PROCES-VERBAAL (TOT.: 59)
PROCES-VERBAAL NA NEGATIEVE HALT (TOT.: 9)
1
7
50
8
1
2. LEERPLICHT
1
Goirle, Hilvarenbeek, Loon op Zand en
Dongen, Gilze en Rijen, Goirle, Hilvarenbeek en
Oisterwijk heeft 0 als resultaat.
Oisterwijk hebben 0 als resultaat.
25
VERWIJZING HALT (TOT.: 36)
WAARSCHUWING (TOT.: 438)
18
34
1
1
28
18
Dongen, Gilze en Rijen, Goirle en
30
337 7
Hilvarenbeek heeft 0 als resultaat.
Hilvarenbeek hebben 0 als resultaat.
GEEN SANCTIE (TOT.: 1082)
13
EINDTOTAAL (TOT.: 2115)
45
25
83
62
170
744 43
54
121
103
1521 116
97
2. LEERPLICHT
Het aantal preventiegesprekken is met ruim 25% toegenomen ten opzichte van vorig jaar. Beginnend verzuim wordt beter gemeld door scholen, waardoor leerplichtconsulenten samen met school beter kunnen inzetten op de preventie van langdurig verzuim en schooluitval. Tegelijkertijd is het schriftelijk afdoen van een melding door middel van een kennisgevingsbrief aan de leerling en ouders afgenomen van 22 naar 2.
26
2.5 Vrijstellingen De Leerplichtwet kent verschillende redenen om een beroep op vrijstelling van de inschrijvingsplicht te doen. Daarnaast kunnen ouders onder bepaalde omstandigheden een vrijstelling van de leerplicht of kwalificatieplicht aanvragen. Er zijn echter wel duidelijke voorwaarden aan verbonden. De voorkeur ligt bij het terugleiden van de jongeren naar school of een speciaal traject.
Artikel 3a en 3b
Vervangende leerplicht.
Artikel 5 onder a
Beroep op vrijstelling van de inschrijving op lichamelijke/psychische gronden.
Artikel 5 onder b
Beroep op vrijstelling van de inschrijving vanwege bedenkingen tegen de richting van het onderwijs.
Artikel 5 onder c
Beroep op vrijstelling van de inschrijving vanwege inschrijving op en bezoek van een school in het buitenland.
Artikel 5a
Ouders met een trekkend bestaan (kermisexploitant, circusmedewerker).
Artikel 11 onder g
Vrijstelling van geregeld schoolbezoek wegens gewichtige omstandigheden. Tot 10 schooldagen moet de directeur van een school hier een besluit over nemen. Bij meer dan 10 schooldagen neemt de leerplichtconsulent een besluit. Onder gewichtige omstandigheden verstaat de Leerplichtwet situaties die buiten de wil van de ouders en/of de leerling liggen, bijvoorbeeld ernstige ziekte of overlijden van bloed- of aanverwanten. Goede voorlichting over het verlenen van verlof blijft noodzakelijk, maar ook een eenduidig beleid op de verschillende scholen. Wij adviseren scholen altijd om de regels consequent te volgen en om contact op te nemen met de scholen van andere kinderen uit het gezin om eventuele onduidelijkheid te voorkomen.
Artikel 15
Beroep op vrijstelling wegens het volgen van ander onderwijs,
2. LEERPLICHT
waarbij kan worden aangetoond dat de jongere op andere wijze voldoende onderwijs geniet. Kinderen en jongeren die vrijstelling hebben voor de volledige leerplicht blijven inzichtelijk tot ze niet meer leer- of kwalificatieplichtig zijn. 27
Aantal verleende vrijstellingen De cijfers m.b.t. de verleende vrijstellingen zijn overgenomen uit de Leerplichttelling artikel 25. Geteld worden alle jongeren die op 1 augustus 2021 woonachtig waren in de genoemde gemeente en over een vrijstelling beschikten, en de jongeren waar de gemeente na die datum een vrijstelling heeft afgegeven die geldt voor het schooljaar 2021-2022. Enkel de genoemde soorten vrijstellingen waren aanwezig in de Leerplichttelling.
Dongen
Hilvarenbeek
Gilze en Rijen
Loon op Zand
Goirle
Oisterwijk
VRIJST. 5 ONDER A (TOT.: 67)
Tilburg
VRIJST. 5 ONDER B (TOT.: 13)
VRIJST. 5 ONDER C (TOT.: 63)
2
3
3
2
9
10
43 2
3
2
43
5
1
3
2
7
3
Dongen, Hilvarenbeek, Loon op Zand en Oisterwijk hebben 0 als resultaat.
VRIJSTELLING ART. 15 (TOT.: 2)
EINDTOTAAL (TOT.: 145)
6 14
1
5
1
97 5
12 6
Dongen, Gilze en Rijen, Goirle, Loon op Zand en
2. LEERPLICHT
Oisterwijk hebben 0 als resultaat.
De intensievere samenwerking tussen de samenwerkingsverbanden Plein013 en Portvolio, de onafhankelijk jeugdartsen van de GGD en de leerplichtconsulent (zie: Nieuwe ontwikkelingen) lijkt er dit schooljaar voor gezorgd te hebben dat er een afname is van het aantal vrijstellingen 5 onder a. Een andere verklaring is de intensieve aanpak van thuiszitters in de Gemeente Tilburg.
28
2.6 Thuiszitters Het ministerie van OCW definieert thuiszitters als ‘leerlingen die ingeschreven zijn op school, maar langer dan 4 weken thuiszitten’. Daarnaast is er ‘absoluut verzuim’. Daarbij gaat het over leerlingen die wel leerplichtig zijn, maar niet op een school staan ingeschreven en dus niet naar school gaan. Een derde groep zijn leerlingen die zijn vrijgesteld van de leerplicht. Deze vrijstelling vindt plaats op basis van een specifieke situatie, zoals een ernstige, meervoudige handicap. Thuiszitters zijn kinderen en jongeren die zonder onderwijs thuis zitten omdat hun problematiek (volledige) deelname in een reguliere dan wel speciale onderwijssetting onmogelijk maakt (bron: website Ingrado, kennisbank). Thuiszitterspact Tilburg werkt aan de talentontwikkeling van alle kinderen en jongeren met als doel dat zij opgroeien tot burgers die erbij horen en meedoen in de maatschappij. Goed onderwijs is van belang voor ontplooiing, duurzaam werk en sociaal welzijn. In de gemeente Tilburg wordt het realiseren van een doorgaande leer- en ontwikkelingslijn voor jongeren gezien als een gezamenlijke verantwoordelijkheid van alle bij het kind betrokken partijen. Om dat te realiseren werken partijen zoveel mogelijk samen en maken zij gebruik van elkaars kennis en expertise.
Samenwerkende ketenpartijen primair onderwijs gemeente Tilburg, de Toegang en de gemeente Tilburg hebben in het voorjaar van 2017 de handen ineengeslagen om deze ambitie te vertalen in een verzuimaanpak gericht op verzuimpreventie en het voorkomen van thuiszitten. Deze thuiszittersaanpak sluit aan bij de ambitie van het Landelijk Thuiszitterspact, waarin afspraken staan die ertoe moeten leiden dat het aantal thuiszitters de komende jaren omlaag wordt gebracht met als doel dat in 2022 geen enkel kind langer dan drie maanden thuiszit zonder een passend aanbod aan onderwijs en/of zorg. In de uitwerking van het Thuiszitterspact zijn de diverse betrokken partijen; onderwijs, Leerplicht, GGD en de Toegang, gekomen tot de volgende aanpak: wanneer een ondersteuningsteam op school onvoldoende invulling kan geven aan de ondersteuningsvraag van een leerling, is nu geborgd dat er wordt opgeschaald naar andere tafels met deelnemers die beschikken over andere competenties en bevoegdheden. Op die manier wordt er te allen tijde voor gezorgd dat iedere leerling een passend aanbod krijgt. Aanjager Thuiszitterspact De regierol voor het aansturen van de integrale aanpak in het kader van het Thuiszitterspact is weggelegd bij de gemeente. De aanjager Thuiszitterspact van de gemeente Tilburg heeft
2. LEERPLICHT
deze taak voor de hele regio en werkt nauw samen met de samenwerkingsverbanden (po en vo), de po en vo scholen, de afdeling Sociaal en Veiligheid en Wijken van gemeente Tilburg, Veilig Thuis, GGD, IMW- de Toegang en andere betrokken ketenpartners. Ieder jaar wordt een evaluatierapport opgesteld met bevindingen, cijfers en verbeteracties. Deze wordt aan de regio gepresenteerd. 29
Aantal Thuiszitters De thuiszitterscijfers zijn overgenomen uit de indicator ‘langdurig relatief verzuim’ van de Leerplichttelling artikel 25. Deze tabel bevat niet de jongeren die vallen in de categorie absoluut verzuim of jongeren met een vrijstelling van de leerplicht.
Dongen
Hilvarenbeek
Tilburg
Gilze en Rijen
Loon op Zand
Goirle
Oisterwijk
Totaal LRV start schooljaar
1
2
0
0
0
0
7
3
Nieuwe gevallen daarna
5
0
1
0
1
0
2
9
Langer dan 3 maanden
5
1
1
0
1
0
1
9
Verhuisd
4
4
3
0
1
0
30
0
18 jaar geworden
1
0
0
0
0
0
0
1
Opgelost
3
1
0
0
1
0
2
7
Actuele thuiszitters
2
1
1
0
0
0
0
4
Het aantal thuiszitters dat is geregistreerd gedurende het schooljaar is opvallend lager dan vorig schooljaar. Hiervoor zijn twee verklaringen. Enerzijds heeft de coronasituatie en de daaruit volgende maatregelen binnen het onderwijs (lockdowns en online onderwijs) geresulteerd in het feit dat er minder zicht was op (de situatie van) leerlingen en verzuim. Langdurig en aaneengesloten verzuim was lastiger vast te stellen en is om die reden ook minder gemeld. Zorg om leerlingen was er zoals eerder genoemd des te meer, Leerplicht
2. LEERPLICHT
heeft de scholen daarom ondersteund bij het in beeld krijgen van leerlingen (zie: Corona en het recht op onderwijs en ontwikkeling). Een tweede verklaring is de toegenomen inzet van OPDC (Orthopedagogisch Didactisch Centrum) Track013. Track013 is een bovenschoolse voorziening voor gedragsregulatie, voorkomen van schooluitval en normalisering van schoolgang in het voortgezet onderwijs.
30
Leerplicht & RMC Midden-Brabant
Regionale Meld- en Coördinatiefunctie (RMC) Jongeren van 12 tot 23 jaar die school hebben verlaten zonder in het bezit te zijn van een startkwalificatie zijn voortijdig schoolverlaters (vsv’ers). Gemeente Tilburg is contactgemeente voor RMC-regio 35 Midden-Brabant. De gemeente Tilburg heeft in de regio de regie in het tegengaan van voortijdig schoolverlaten en ontvangt hiervoor de financiële middelen van de Rijksoverheid. 31
3.1. RMC taken Er is geen speciale RMC-wet. De wettelijke regeling aangaande voortijdig schoolverlaten is vastgelegd in drie verschillende onderwijswetten. De wettelijke regels maken het mogelijk om jongeren van 18 tot 23 jaar in beeld te krijgen die het onderwijs voortijdig, dus zonder startkwalificatie, hebben verlaten. Om hen vervolgens te begeleiden naar opleiding, werk of zorg/hulpverlening. De RMC-functie omvat vier taken die vastgelegd zijn in wetgeving: 1. Een sluitende melding en registratie van alle jongeren tussen 18 en 23 jaar die niet op school zitten en nog geen startkwalificatie behaald hebben. 2. Benaderen en zorgdragen voor begeleiding van jongeren die zijn uitgevallen, gericht op terugleiden naar school, naar werk of een combinatie daarvan. 3. Het opstellen van een regionaal programma samen met scholen, instellingen en organisaties voor de periode van 4 jaar, met daarin maatregelen ter voorkoming en bestrijding van voortijdig schoolverlaten van jongeren tussen de 12 en 23 jaar. 4. Het monitoren van jongeren met een getuigschrift van het praktijkonderwijs of het speciaal onderwijs, dan wel een diploma van een entreeopleiding. Het maken van afspraken met ketenpartners over begeleiding en ondersteuning naar opleiding, (leer) werk of dagbesteding.
3 . R E G I O N A L E M E L D - E N C O Ö R D I N AT I E F U N C T I E ( R M C )
RMC Regio 35 Midden-Brabant richt zijn begeleiding in op de volgende 4 doelgroepen: ࠠ Verzuim 18+: Jongeren tussen de 18 en 23 jaar die staan ingeschreven op een school en door school gemeld worden bij RMC vanwege het verzuimen van de les of praktijktijd en/of dreigen uit te vallen. ࠠ Voortijdig schoolverlaters (VSV): Jongeren tussen de 18 en 23 jaar, die geen startkwalificatie hebben en in het lopende schooljaar na 1 oktober zijn uitgeschreven bij een school. ࠠ Oud voortijdig schoolverlaters (OUD VSV): Jongeren tussen de 18 en 23 jaar, die geen startkwalificatie hebben en vóór 1 oktober van het lopende schooljaar zijn uitgeschreven bij een school. ࠠ Jongeren in kwetsbare positie (JIKP): Jongeren tussen de 16 en 23 jaar die de overstap maken van het praktijkonderwijs, het voortgezet speciaal onderwijs, vmbo (basisberoepsgerichte leerweg) en de entreeopleiding naar het (vervolg) mbo of de arbeidsmarkt.
32
Algemene cijfers populatie RMC De totale populatie jongeren in de leeftijd 18 tot en met 22 jaar naar gemeente en leerplichtstatus op peildatum 31-07-2021.
Dongen
Hilvarenbeek
Tilburg
Gilze en Rijen
Loon op Zand
Waalwijk
Goirle
Oisterwijk
BOVEN LEERPLICHTIG (TOT.: 9021)
5000 4500
1000
600 400
929
4924
940
408
228
392
0
704
200 496
3 . R E G I O N A L E M E L D - E N C O Ö R D I N AT I E F U N C T I E ( R M C )
800
33
3 . R E G I O N A L E M E L D - E N C O Ö R D I N AT I E F U N C T I E ( R M C )
0
2626
17273
1949
1249
895
1201
1717
1697
12349
1009
841
667
809
1013
999
0
1495
STARTKWALIFICATIE BEHAALD (TOT.: 19384)
13000 12000
2000
1600
1200
800
400
TOTAAL (TOT.: 28405)
18000
17000
3000
2500
2000
1500
1000
500
34
Aantal contactmomenten RMC Om de situatie van bovenleerplichtigen in beeld te krijgen en vervolgens de juiste begeleiding in te zetten, hebben in het schooljaar 2020-2021 meer dan 6300 contactmomenten plaatsgevonden.
Soort contactmoment Gesprek
739
Social Media
327
Mailverkeer
1232
Brief
2094
Telefonisch contact
1311
Huisbezoek RMC
661
Totaal
3 . R E G I O N A L E M E L D - E N C O Ö R D I N AT I E F U N C T I E ( R M C )
Aantal
6364
We zien in de contactmomenten dit schooljaar een verschuiving van gesprekken op kantoor (491 minder dan vorig jaar) naar telefonisch contact (437 meer dan vorig jaar) en deurbezoeken (274 meer dan vorig jaar). Wat in algemene zin opvalt ten opzichte van vorig jaar, is dat het totaal aantal contactmomenten beduidend lager is. De reden hiervoor is dat er aanzienlijk minder brieven verstuurd zijn. Dit is te verklaren uit het feit dat bepaalde zgn. ‘bulkbrieven’ dit schooljaar i.v.m. de coronasituatie niet verstuurd zijn. Dit betreft bijvoorbeeld de brief m.b.t. de aankondiging van Open Dagen. Gewoonlijk gaat deze brief naar de volledige doelgroep van bovenleerplichtigen.
35
3.2 Verzuim 18+ Verzuim is een eerste signaal van voortijdig schoolverlaten. Voor jongeren van 18 jaar en ouder zonder startkwalificatie, moet ongeoorloofde afwezigheid van een termijn van 4 aaneengesloten weken door school bij DUO worden gemeld. In Regio 35 Midden-Brabant is samen met de schooldirecteuren de afspraak gemaakt om voor 18+ jongeren dezelfde meldmomenten aan te houden als voor 18- jongeren. Er mag dus worden gemeld bij 16 uur ongeoorloofd verzuim binnen 4 aangesloten lesweken en bij 25 uur ongeoorloofd verzuim en/of te laat komen gedurende het schooljaar. De RMC-trajectbegeleiders bespreken met verzuimcoördinatoren van school de leerlingen die verzuimen, voeren indien nodig gezamenlijk gesprekken, geven voorlichting en maken onderdeel uit van de zorgadviesteams (ZAT) binnen de scholen om te voorkomen dat leerlingen van 18+ verzuimen en/of uitvallen. Er wordt bij het melden van verzuim onderscheid gemaakt in de volgende soorten verzuim: ࠠ 16 uren per 4 weken 18+ Verzuim van meer dan 16 uren gedurende een periode van vier aaneengesloten weken en/of 25 uur gedurende het schooljaar. ࠠ RMC verzuim 18+ Verzuim van een periode van 4 weken aaneengesloten of langer. ࠠ Overig verzuim Verzuim dat geoorloofd is, maar waarvan school bij wijze van signaal melding maakt
3 . R E G I O N A L E M E L D - E N C O Ö R D I N AT I E F U N C T I E ( R M C )
bij RMC.
36
Aantal verzuimmeldingen 18+ In deze tabel staat het aantal en het soort verzuimmeldingen dat is gedaan door de scholen voor leerlingen van 18 jaar en ouder zonder startkwalificatie.
Dongen
Hilvarenbeek
Tilburg
Gilze en Rijen
Loon op Zand
Waalwijk
Goirle
Oisterwijk
16 UUR IN 4 WEKEN 18+ (TOT.: 829)
3
22
40
44 451
3 . R E G I O N A L E M E L D - E N C O Ö R D I N AT I E F U N C T I E ( R M C )
24
43 5
16
34
20
TOTAAL (TOT.: 1421)
43
1
63
62
6 2
16
388
57
OVERIG VERZUIM (TOT.: 74)
4
18
23
16
175
13
RMC VERZUIM 18+ (TOT.: 518)
882
73 66
211 21
Oisterwijk heeft 0 als resultaat.
37
3.3 Voortijdig schoolverlaters (VSV) Jongeren gaan de arbeidsmarkt en de samenleving met meer zekerheid tegemoet met een startkwalificatie op zak. Het geeft hen een goede uitgangspositie om zich later verder te ontwikkelen. Bestrijden van schooluitval betekent veelal het tegengaan van maatschappelijke uitval. Jongeren met een startkwalificatie zijn later minder vaak werkloos en maken minder gebruik van zorg dan mensen zonder startkwalificatie. Scholing geeft jongeren bovendien een gevoel van status en zelfvertrouwen. Dit voorkomt in veel gevallen dat ze met de verkeerde mensen in contact komen. Schooluitval van jongeren heeft verschillende oorzaken. De diversiteit van redenen van uitval zoals verslaving, schulden, psychische problemen, hoogbegaafdheid, autisme, zwangerschap, verkeerde studiekeuze of een opleiding die tegenvalt vraagt om maatwerk. Met name in het eerste leerjaar zijn er veel uitvallers bij het mbo. Ook hebben niet alle jongeren de cognitieve en/of sociale capaciteit om een startkwalificatie te behalen. Hoe dichter we de landelijke doelstelling van maximaal 20.000 nieuwe schoolverlaters per jaar naderen, hoe complexer vaak de problematiek waarmee deze jongeren te maken hebben. Een integrale aanpak, waarbij ruimte is voor maatwerk en de jongere centraal staat is nodig.
Jongeren van 18 jaar en ouder, die geen startkwalificatie hebben behaald en geen inschrijving hebben bij een school, worden door de RMC-trajectbegeleiders van gemeente Tilburg benaderd. Zij begeleiden de jongeren naar school, werk en/of zorg. De trajectbegeleiders gaan met deze jongeren in gesprek, bieden trajectbegeleiding aan en schakelen of werken samen met (keten)partners zoals bijvoorbeeld werk & inkomen, schuldhulpverlening en het 3 . R E G I O N A L E M E L D - E N C O Ö R D I N AT I E F U N C T I E ( R M C )
jongerenwerk. Ook biedt RMC jongeren de mogelijkheid een beroepskeuze-, capaciteitenen/of interessetest te maken. Mocht een intensievere begeleiding nodig zijn, dan kunnen jongeren deelnemen aan het door RMC ontwikkelde Boost013-programma.
38
3.4 Oud voortijdig schoolverlaters (OUD VSV) Naast de voortijdig schoolverlaters zijn er ook oud voortijdig schoolverlaters. Een andere benaming is continuerend voortijdig schoolverlaters. Een oud voortijdig schoolverlater is een voortijdig schoolverlater die vóór 1 oktober van het lopende schooljaar is uitgevallen zonder startkwalificatie en niet is teruggekeerd naar school. Vaak zijn dit jongeren die zich na het behalen van een diploma in het voortgezet onderwijs niet hebben ingeschreven voor een vervolgopleiding, maar zijn gaan werken. Kenmerkend voor de werkwijze van team OUD VSV, aanvullend op de reguliere taken van RMC, is een outreachende en wijkgerichte aanpak waarbij jongeren actief worden benaderd door de RMC-trajectbegeleiders door middel van aangekondigde huisbezoeken. Jongeren worden zo op een laagdrempelige manier in beeld gebracht. Tijdens dit huisbezoek wordt ingezoomd op de verschillende leefgebieden en wordt de situatie van de jongere besproken, om op basis daarvan een passend begeleidingsaanbod te doen. Dit kan gericht zijn op het terugleiden naar onderwijs, begeleiding richting werk, doorverwijzing bij inkomensvragen of ondersteuning en overdracht naar zorg/hulpverlening.
3.5 Jongeren in kwetsbare positie (JIKP) Jongeren die de overstap maken vanuit het praktijkonderwijs, het voortgezet speciaal onderwijs, vmbo (basisberoepsgerichte leerweg) en de entreeopleiding naar het (vervolg) mbo of de arbeidsmarkt, zijn vaak kwetsbaar. De doelgroep jongeren in kwetsbare positie
3 . R E G I O N A L E M E L D - E N C O Ö R D I N AT I E F U N C T I E ( R M C )
(JIKP) bestaat uit de volgende categorieën: ࠠ Jongeren van 16 tot 23 jaar die uitstromen uit het voortgezet speciaal onderwijs (vso) ࠠ Jongeren van 16 tot 23 jaar die uitstromen uit het praktijkonderwijs (pro). ࠠ Jongeren van 16 tot 23 jaar die uitstromen uit een entreeopleiding (mbo niveau 1) ࠠ Jongeren van 16 tot 23 jaar die uitstromen uit een vmbo-opleiding van de basisberoepsgerichte leerweg Een deel van deze jongeren in kwetsbare positie wordt na uitstroom gezien als voortijdig schoolverlater en zodoende meegeteld in de vsv-cijfers. Dit zijn de jongeren die uitstromen uit het vso met het profiel onderwijs, de jongeren die uitstromen uit de entreeopleiding (mbo niveau 1) en de jongeren die uitstromen van vmbo bb. De jongeren die uitstromen uit het vso met uitstroomprofiel arbeidsmarkt of dagbesteding en de jongeren uit het praktijkonderwijs worden niet gezien als voortijdig schoolverlater en ook niet meegeteld in de vsv-cijfers.
39
Het is van belang dat partijen die betrokken zijn wanneer deze jongeren uitstromen, de jongere goed in beeld hebben en duidelijke afspraken maken met elkaar om ervoor te zorgen dat de overstap naar vervolgonderwijs, arbeidsmarkt, inkomensondersteuning en/of zorg soepel verloopt. Een aantal RMC-trajectbegeleiders richt zich specifiek op de begeleiding van deze doelgroep.
LEESWIJZER AFGEHANDELDE TRAJECTEN In schooljaar 2020-2021 zijn er twee belangrijke wijzigingen geweest in de manier van registeren van de trajecten VSV, OUD VSV en JIKP in het jeugdvolgsysteem (JVS). De eerste wijziging is dat de doelgroep OUD VSV in het systeem beter is gedefinieerd. Dit heeft erin geresulteerd dat er een verschuiving heeft plaatsgevonden van het aantal trajecten VSV naar OUD VSV. Daarnaast heeft in februari 2021 de implementatie van een nieuwe versie van het jeugdvolgsysteem (JVS) plaatsgevonden. Bij deze implementatie is de inrichting grondig onder de loep genomen en is de applicatie beter afgestemd op de werkwijze. Ook wordt de gegevenslevering van DUO aan gemeenten voortdurend verbeterd. Dit heeft er onder andere toe geleid dat er minder onterechte meldingen in de applicatie ontstaan van jongeren die niet tot de doelgroep behoren. De uitstroomgegevens hebben betrekking op trajecten die afgehandeld zijn in schooljaar
3 . R E G I O N A L E M E L D - E N C O Ö R D I N AT I E F U N C T I E ( R M C )
2020-2021.
40
Uitstroomgegevens afgehandelde trajecten VSV Uitstroom Onderwijs
VSV
Uitstroom Zorg
Definitief geplaatst opleiding
235
Tijdelijke zorg/ hulpverlening
Startkwalificatie
303
Uitstroom Overig
Taalonderwijs/Inburgering
7
Buiten de regio verhuisd
106
Plaatsing mislukt
19
11
Niveau 2 niet haalbaar
1
Trajectbegeleiding niet mogelijk Wil nu geen begeleiding
31
Niet bereikt
34
23 jaar en ouder
2
Uitstroom Werk Heeft werk
275
Uitstroom Uitkering Wajong
3 . R E G I O N A L E M E L D - E N C O Ö R D I N AT I E F U N C T I E ( R M C )
67
2
Totaal
1093
41
Uitstroomgegevens afgehandelde trajecten OUD VSV Uitstroom Onderwijs
Oud VSV
Definitief geplaatst opleiding
419
Startkwalificatie
38
Uitstroom Overig
47
Trajectbegeleiding niet mogelijk
21
4
Wil nu geen begeleiding
49
Niet bereikt
40
23 jaar en ouder
8
Plaatsing mislukt Niveau 2 niet haalbaar Uitstroom Werk
813
Uitstroom Uitkering
3 . R E G I O N A L E M E L D - E N C O Ö R D I N AT I E F U N C T I E ( R M C )
141
109
1
Wajong
Tijdelijke zorg/ hulpverlening
Buiten de regio verhuisd
Taalonderwijs/Inburgering
Heeft werk
Uitstroom Zorg
Totaal
1738
48
42
Uitstroomgegevens afgehandelde trajecten JIKP Uitstroom Onderwijs
JIKP
Uitstroom Zorg
Definitief geplaatst opleiding
25
Tijdelijke zorg/ hulpverlening
Startkwalificatie
0
Uitstroom Overig
Taalonderwijs/Inburgering
0
Buiten de regio verhuisd
20
Plaatsing mislukt
5
10
Niveau 2 niet haalbaar
1
Trajectbegeleiding niet mogelijk Wil nu geen begeleiding
8
Niet bereikt
19
23 jaar en ouder
9
Uitstroom Werk Heeft werk
251
Uitstroom Dagbesteding Dagbesteding
27
Totaal
134
572
Uitstroom Uitkering
3 . R E G I O N A L E M E L D - E N C O Ö R D I N AT I E F U N C T I E ( R M C )
Wajong
63
Totaal afgehandelde trajecten RMC Resultaat
Aantal
VSV
1093
OUD VSV
1738
JIKP
572
Totaal
3403
43
3.6 Inzet instrumenten RMC HUISBEZOEKEN RMC Voor alle doelgroepen van RMC kunnen huisbezoeken worden ingezet als instrument om met de jongere in contact te komen. Huisbezoeken worden schriftelijk bij de jongere aangekondigd. Mocht de jongere onverhoopt niet thuis zijn, dan wordt een onaangekondigd bezoek ingezet. Tijdens het huisbezoek komt de RMC-trajectbegeleider op een laagdrempelige manier met de jongere ‘aan de keukentafel’ in gesprek om de ondersteuningsbehoefte te achterhalen. Vanwege de coronasituatie is deze dienstverlening aangepast van een huisbezoek naar een deurbezoek. Het deurbezoek had als doel om een snelle inschatting te maken van de situatie van de jongere en de contactgegevens (telefoon, e-mail) op te halen. Om vervolgens op afstand of eventueel op kantoor de begeleiding richting school, werk of zorg op te starten. De huisbezoeken of deurbezoeken zijn een belangrijk instrument in de dienstverlening van RMC om alle jongeren ècht in beeld te krijgen. Met name bij de doelgroep OUD VSV, die soms al wat langer van school is en waarbij geen recente contacten met RMC zijn geweest, is een huisbezoek essentieel om het contact met de jongere te krijgen.
BOOST013 Boost013 is het maatwerktraject van gemeente Tilburg voor jongeren, ontwikkeld door team Leerplicht-RMC. Voor dit traject is het team de samenwerking aangegaan met afdeling Tilburg Actief, Werk & Inkomen van de Gemeente Tilburg en werkgeversservicepunt 3 . R E G I O N A L E M E L D - E N C O Ö R D I N AT I E F U N C T I E ( R M C )
Werkhart. Het traject heeft een afwisselend en actief programma voor jongeren van 16 tot 23 jaar zonder startkwalificatie, die woonachtig zijn in onderwijsregio 35 en geen schoolinschrijving hebben. Deelname aan Boost013 is gratis. Tijdens Boost013 activeren en motiveren we de jongeren om samen met de trainers op zoek te gaan naar de opleiding of werk dat bij hem/haar past. Het programma duurt 4 weken, van 3 dagdelen per week en bestaat uit 12 workshops. Deze workshops sluiten goed op elkaar aan. De opbouw in het programma is:
DOELSTELLING BEPALEN
MOTIVEREN
ORIËNTEREN
ACTIVEREN
ACTIES UITZETTEN
Bij iedere workshop zijn er meerdere trainers ingepland om de groep goed te begeleiden. Respect voor elkaar staat altijd voorop.
44
De kernbegrippen van het programma zijn: ࠠ Inzicht krijgen in kwaliteiten, interesses, mogelijkheden en kansen ࠠ Actief (klimmen, boksen, etc.) en afwisselend bezig zijn ࠠ Aansluiten bij de belevingswereld van jongeren ࠠ Basis leggen en routebepaling voor de toekomst Boost013 heeft als doel jongeren, na een redelijk intensief programma, goed voor te bereiden op hun verdere carrière door ze onder andere meer inzicht te geven in de eigen kwaliteiten en motivatie en hoe ze deze motivatie hoog kunnen houden als het even tegen zit. Strategische acties worden uitgezet om de kansen op een succesvolle (school)carrière te vergroten. Het doel is om op langere termijn schooluitval of baanverlies te voorkomen.
3 . R E G I O N A L E M E L D - E N C O Ö R D I N AT I E F U N C T I E ( R M C )
Boost 013 Resultaat
Aantal
Opleiding
16
Werk
7
Uitkering of Zorg
1
Totaal
24
45
TESTEN Ter ondersteuning van de studieloopbaantrajecten zet team Leerplicht-RMC diverse testen in. Deze bestaan uit beroepskeuze-, capaciteiten en persoonlijkheidstesten. De testen geven inzicht voor zowel de jongere als de trajectbegeleider, met als doel hen te ondersteunen bij het uitstippelen van een passende studieloopbaan. Voor veel jongeren geeft de test inzicht in hun capaciteiten en wensen en is het een waardevol instrument om keuzes te kunnen maken. Het afnemen van de testen wordt zowel groepsgewijs als individueel gedaan. De groepsgewijze testafname vindt tweemaal per maand plaats. Dit is door de corona maatregelen nog steeds beperkt in het aantal deelnemers. Om jongeren sneller een testafname aan te kunnen bieden, wordt de testafname voortaan ook individueel afgenomen. Afhankelijk van de test wordt ervoor gekozen om dit thuis te doen, of op kantoor. Ontwikkeling en uitbreiding testaanbod Dit schooljaar is het laatste jaar dat door Fontys de 21+ toets in de huidige vorm wordt aangeboden, daarbij wordt gebruik gemaakt van de Pearson DAT test. Met de 21+ toets is het mogelijk om zonder havo of vwo diploma in te stromen binnen het HBO. De Pearson DAT test bieden wij ook aan voor jongeren in onze doelgroep die de wens hebben in te stromen op het hbo. Leerplicht-RMC volgt de ontwikkeling bij Fontys m.b.t.
het wijzigen van de 21+ toets nauwgezet om te zien welke mogelijkheden er zijn om ook die nieuwe 21+ test zelf in 3 . R E G I O N A L E M E L D - E N C O Ö R D I N AT I E F U N C T I E ( R M C )
te kopen voor onze doelgroep en hen te ondersteunen bij het inzichtelijk maken van de haalbaarheid van de 21+ toets. Zoals in het vorige jaarverslag werd aangegeven, is het testaanbod verder uitgebreid om de doelgroep nog beter te kunnen bedienen. Nieuw is de AMN talentscan, een capaciteitentest die zeer goed aansluit bij het mbo-niveau. Binnen de AMN testomgeving zijn nog een aantal andere testen beschikbaar waaronder taal en rekenvaardigheid, beroepsbeeld en een verdiepende vragenlijst over de persoonlijke situatie van jongeren.
46
Daarnaast is er een ontwikkelassessment gekomen voor (hoog)begaafden, omdat de reguliere testen niet altijd goed in te zetten waren voor deze doelgroep. Met dit assessment krijgt de jongere meer inzicht in zijn talenten, krachten en denkwijze. Het volledige testaanbod bestaat uit; ࠠ Icares: studie- en beroepskeuze, studievaardigheid en inzicht in talenten en competenties ࠠ DilemmaManager: persoonlijkheidstest ࠠ Pearson DAT: capaciteitentest ࠠ (nieuw) AMN Talentscan: capaciteitentest, taal- en rekenvaardigheid, persoonlijke vragenlijst ࠠ (nieuw) Your Evolving Self (YES): ontwikkelassessment voor (hoog)begaafden
3 . R E G I O N A L E M E L D - E N C O Ö R D I N AT I E F U N C T I E ( R M C )
Type test
Aantal
Icares Beroepskeuzeonderzoek
118
Pearson DAT capaciteitentest
39
AMN Talentscan
34
DilemmaManager Persoonlijkheidstest
38
Your Evolving Self (YES)
2
Totaal ingezette testen
231
47
Regionale VSV Cijfers Jongeren van 12 tot 23 jaar die zonder startkwalificatie het onderwijs verlaten noemen we voortijdig schoolverlaters (vsv’ers). De VSV-cijfers zijn afkomstig van DUO. De cijfers zijn gebaseerd op de landelijke definitie die DUO sinds schooljaar 2019-2020 hanteert voor de telling van de vroegtijdig schoolverlaters. De VSV-cijfers van het schooljaar 2020-2021 zijn voorlopige cijfers. Deze cijfers zijn tevens te raadplegen in de Factsheet Vroegtijdig Schoolverlaten 2020-2021, welke te vinden is op de website van DUO(*). In 2022 is het openbare dashboard ‘Voortijdig schoolverlaten RMC’regio’s’ van DUO beschikbaar gekomen. Dit dashboard geeft inzicht in de belangrijkste trends van voortijdig schoolverlaten (vsv) van de afgelopen 5 schooljaren. Deze trends zijn zowel landelijk als per RMC-regio weergegeven(**). In elke RMC-regio wordt een regionaal programma uitgevoerd, dit programma wordt opgesteld door de contactschool van een regio samen met de RMC-contactgemeente. De uitvoering van de maatregelen in het programma moeten een bijdrage leveren aan de landelijke vermindering van het aantal nieuwe voortijdig schoolverlaters. In het programma worden streefcijfers opgenomen voor de uit te voeren maatregelen. De regionale streefcijfers zijn gepubliceerd in het Uitvoeringsprogramma vsv 2020-2024. In schooljaar 2020-2021 zijn de volgende resultaten behaald: