Jaarverslag 2020 - definitief

na Rekening Verschil begroting wijziging 291 244 285 41 132 132 165 33 2.986 3.077 3.051 -26 522 576 647 71 5 5 4 -1 65 65 75 10 5.788 6.085 6.118 33 60 60 67 7 1.579 1.629 1.559 -70 11.428 11.873 11.971 98

2019 Rekening Bevolkingsleges Lijkbezorgingsrechten Afvalstoffenheffing Leges omgevingsvergunning Marktgelden Leges bijzondere wetten Onroerende zaak belasting Hondenbelasting Rioolheffing Totaal lokale heffingen

226 160 2.731 640 4 71 4.872 125 1.673 10.502

Inzicht in kostendekkendheid (bedragen x €1.000,-) Lijkbezorgingsrechten

Afvalstoffenheffing

Rioolheffing

Algemene kosten

173

2.487

1.339

Overhead

25

110

103

BTW

0

426

157

Totale kosten

198

3.023

1.599

Totale opbrengsten

165

3.051

1.559

Dekkingspercentage

83%

101%

97%

De afvalstoffenheffing en rioolheffing maken deel uit van een gesloten circuit. De inkomsten mogen alleen worden besteed aan de uitvoering van de betreffende riolerings- of reinigingstaak. Voor de afvalstoffenheffing wordt er € 28.000 gestort in de voorziening reiniging. Bij de rioolheffing wordt het tekort van € 40.000 onttrokken uit de voorziening riolering.

56

Tarievenoverzicht huishoudens (COELO-Atlas)

Nederland

Dongen

2020

2019

2020

OZB eigenaar woningen

0,1102%

0,1322%

0,1412%

OZB eigenaar niet-woningen

0,2898%

0,1539%

0,2300%

OZB gebruiker niet-woningen

0,2171%

0,1409%

0,2106%

Afvalstoffenheffing (meerpersoonshuishouden)

283

276,24

308,01

Rioolheffing

199

144,55

139,44

Bruto woonlasten

777

705,02

814,57

Hondenbelasting

44,36

51,04

25,52

De lokale lastendruk is een indicator voor de mate waarin de inwoners van de gemeente worden belast met de door de raad vastgestelde heffingen. Voor het bepalen van de lokale lastendruk zijn de heffingen bepalend die onvermijdelijk gepaard gaan met het wonen in de gemeente, te weten: onroerendezaakbelasting, rioolheffing en afvalstoffenheffing. We vergelijken de situatie in Dongen met het landelijk gemiddelde, conform de Coelo-Atlas (landelijke rapportage lokale lasten). Gehanteerde uitgangspunten voor de berekening zijn:  Meerpersoonshuishouden voor afvalstoffenheffing en rioolheffing;  Gemiddelde waarde van eigen woning in 2020 bedraagt € 260.000. Uit de vergelijking blijkt dat de bruto woonlasten in Dongen in 2020 ruim € 37 euro hoger liggen voor een gemiddeld meerpersoonshuishouden. Volgens het advies van de BWB is de hoogte van het bedrag dubieuze belastingdebiteuren voor 2020 op €44.000 vastgesteld. Voorziening dubieuze debiteuren Normpercentage vanaf 2020

0,40 %

Van bruto belastingvordering

€

10.916.000

Normbedrag bedraagt op jaarbasis

€

44.000

Kwijtscheldingsbeleid In Dongen kan kwijtschelding worden gevraagd voor de onroerendezaakbelasting, rioolheffing, afvalstoffenheffing en de 1e hond. De BWB voert de kwijtschelding uit. De gemeente Dongen hanteert de zogeheten 100% norm. Dit betekent dat inwoners van Dongen met een inkomen op bijstandsniveau, voor wat betreft de betalingscapaciteit, automatisch voor kwijtschelding in aanmerking komen. In 2020 is voor een bedrag van € 151.000 aan kwijtscheldingen verleend.

57

B. Weerstandsvermogen en risicobeheersing Beleid omtrent weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen geeft aan in hoeverre de gemeente financiële tegenvallers kan opvangen zonder dat het bestaande beleid moet worden gewijzigd. Het geeft inzicht in de robuustheid van de financiële positie van de gemeente. Op 19 december 2019 stelde de gemeenteraad de financiële verordening gemeente Dongen vast. Hierin zijn de kaders voor risicomanagement verwerkt. Zoals toegezegd bij de raadsbehandeling van de managementletter in februari 2021, ontvangt de gemeenteraad tegelijk met het accountantsrapport 2020 een plan van aanpak voor de opzet van een integraal risicomanagement. Inschatting risico's Voor een goede bedrijfsvoering moeten we weten welke risico's (en kansen) wij hebben en hoe wij deze risico’s kunnen beheersen. Ter bepaling van het benodigde weerstandsvermogen hebben we inzicht in het risicoprofiel nodig. Middels een inventarisatie zijn de risico's verzameld. Belangrijk daarbij is te onderzoeken welke beheersmaatregelen zijn genomen of alsnog genomen moeten worden. Bij de inventarisatie van de risico's maken we onderscheid in structurele en incidentele (tijdelijke) risico's. Daarbij wordt aangegeven wat het (maximaal) verwachte risicobedrag is en maakt de vakafdeling een inschatting over de kans van voordoen. We houden daarbij onderstaande inschattingspercentages aan. Score 1.

Laag 2. Matig 3. Gemiddeld 4. Hoog 5. Zeer hoog

Risicokans 0% - 20% 20% - 40% 40% - 60% 60% - 80% 80% - 100%

Gemiddelde risicokans 10% 30% 50% 70% 90%

Omdat de kans dat een risico zich daadwerkelijk voordoet slechts globaal is aan te geven, wordt met een variatiebreedte van 20% gerekend. Het verwachte (maximale) risicobedrag en de kans op voordoen leiden tot een gewogen risicobedrag. Weerstandsratio Het totaal aan gewogen risico's (= benodigde weerstandscapaciteit) wordt afgezet tegen de beschikbare weerstandscapaciteit. Uit voorzichtigheidsoverwegingen nemen we bij de bepaling van de weerstandscapaciteit uitsluitend de omvang van de algemene reserve mee. Dit leidt tot de bepaling van een weerstandsratio. Met behulp van de onderstaande tabel beoordelen we de ratio van de gemeente Dongen. Deze normtabel is ontwikkeld door het Nederlands Adviesbureau Risicomanagement (NARIS). Categorie A B C D E F

Ratio weerstandsvermogen > 2,0 1,4 < 2,0 1,0 < 1,4 0,8 < 1,0 0,6 < 0,8 < 0,6

Betekenis Uitstekend Ruim voldoende Voldoende Matig Onvoldoende Ruim onvoldoende

Berekening weerstandsratio Aan de hand van de gewogen risicobedragen en weerstandscapaciteit bepalen we hoe de gemeente Dongen ervoor staat. Dat noemen we de weerstandsratio.

58

Weerstandsratio =

Beschikbare weerstandscapaciteit Benodigde weerstandscapaciteit

=

4.964 2.251

= 2,20

Hiermee kan geconcludeerd worden dat het weerstandsvermogen ruim voldoende is. Weerstandscapaciteit (bedragen x € 1.000) 2018 Beschikbare weerstandscapaciteit Benodigde weerstandscapaciteit Weerstandsratio

2019

2020

2021

1 april 9.769

1 oktober 7.401

1 april 7.332

1 oktober 6.904

1 april 6.007

1 oktober 4.964

1 april 4.964

5.026

4.866

4.681

3.456

3.557

3.241

2.251

1,94

1,52

1,57

2,00

1,69

1,53

2,20

In de tabel wordt inzicht geboden in de ontwikkeling van de ratio weerstandsvermogen. Op twee momenten in het jaar worden de dan actuele risico’s afgezet tegen het op dat moment beschikbare weerstandsvermogen. Die twee momenten zijn gekoppeld aan respectievelijk de jaarrekening (1 april) en de begroting (1 oktober) die dan wordt opgesteld. Uit de tabel blijkt dat de ratio weerstandsvermogen ruim voldoende is. Aan de schommelingen van de ratio valt op te maken dat risicomanagement een dynamisch proces is, dat continu gemonitord wordt. De mate waarin daadwerkelijk een beroep gedaan moet worden op de algemene reserve om risico's op te vangen is beperkt. Eerder in het proces worden al beheersmaatregelen genomen. Sinds de vaststelling van de begroting 2021 is het risicoprofiel verbeterd door een afname van het benodigde weerstandsvermogen. Dit is het gevolg van een afname van een aantal risico’s, die hierna nader worden toegelicht. De beschikbare weerstandscapaciteit is nog gelijk aan de omvang van de algemene reserve zoals die ook in de begroting 2021 is gepresenteerd. Het positieve jaarrekeningresultaat 2020 staat in deze jaarrekening nog als onverdeeld resultaat opgenomen onder het eigen vermogen. Na besluitvorming door de raad wordt dit resultaat toegevoegd aan de algemene reserve. Op dat moment vormt het onderdeel van de beschikbare weerstandscapaciteit.

Resultaten risicoanalyse De risico’s beschrijven we kort. Daarbij geven we aan of het een nieuw of een bestaand risico betreft. In de hierna volgende tabel is de top 5 van de geïnventariseerde risico’s in beeld gebracht. In de bijlage zijn alle geïnventariseerde risico’s opgenomen. Benodigde weerstandscapaciteit

Peildatum 01-04-2021 Verwacht maximaal risicobedrag

Kanspercentage

Gewogen risicobedrag

Nieuw / bestaand

Incidentele risico's (top 5) 1. Waarderingsrisico woningbouwlocaties 2. Herijking Algemene Uitkering

€ 1.800.000 € 240.000

30% 90%

€ 540.000 € 216.000

Bestaand Bestaand

3. Corona-effect uitgestelde zorgvraag 4. Minder opbrengsten bedrijfsterreinen 5. Hogere kosten onderwijshuisvesting Overige incidentele risico's Totaal incidentele risico's

€ 600.000 € 580.000 € 175.000 € 1.102.226 € 4.497.226

30% 30% 70%

€ 180.000 € 174.000 € 122.500 € 279.468 € 1.511.968

Bestaand Bestaand Nieuw

€ 450.000 € 300.000

50% 50%

€ 225.000 € 150.000

Bestaand Bestaand

Structurele risico's (top 5) 1. Vacaturedruk kwetsbare functies 2. Complexe zorgcasuïstiek 59

3. Hogere pensioenverplichtingen APPA 4. Frauderisico's 5. Indicatiestelling Wmo overige structurele risico's Totaal structurele risico's

€ 125.000 € 250.000 € 200.000 € 1.220.000 € 2.545.000

Totaal

€ 7.042.226

70% 30% 30%

€ 87.500 € 75.000 € 60.000 € 142.000 € 739.500

Bestaand Bestaand Bestaand

€ 2.251.468

Incidentele risico’s De top vijf aan incidentele risico’s zijn: 1. Als gevolg van economische en marktontwikkelingen blijft de uitgifte van gronden voor woonlocaties achter bij de verwachtingen. De nieuwe grondexploitaties (Biezenplein, Noorderlaan en Waspikseweg) zijn verlieslatend. 2. De besluitvorming over de herijking van de Algemene Uitkering is doorgeschoven naar een volgend kabinet. Wel heeft een aanpassing plaatsgevonden in het voorstel. Het risico voor de gemeente Dongen is hierdoor aanzienlijk verkleind. Op basis van het huidige voorstel bedragen de nadelige gevolgen ca. € 240.000 op jaarbasis. 3. Het is niet duidelijk of corona leidt tot uitgestelde zorg of een boeggolf. Dit na-ijleffect zorgt voor een onzekerheid. 4. Uitgifte van grond op bedrijfsterreinen blijft achter bij de verwachting. De resultaten van Tichelrijt 2, 3 en Zuid zijn lager dan verwacht. 5. In het investeringsplan 2021-2024 is voor onderwijshuisvesting gerekend met een bedrag van circa € 2.400, - per m2 . De actuele kosten variëren inmiddels tussen de € 2.500 en € 3.100 per m2. De kosten zijn afhankelijk van de omvang van het project. De kosten zijn continu in ontwikkeling en worden daarom per IKC bij de kredietbepaling op basis van de dan geldende situatie geraamd. Ten opzichte van de programmabegroting 2021 zijn de incidentele risico’s afgenomen van € 2,6 miljoen naar € 1,5 miljoen.

Dit is voor een groot gedeelte het gevolg van de afname van het risicobedrag rondom de herijking van de Algemene Uitkering. Daarnaast zijn de risico’s rondom TUF Recycling BV en de verblijfsbelasting verdwenen. Voor de verblijfsbelasting zal de raad een nieuw voorstel ontvangen, waarna in de begroting 2022 een herijking van de opbrengsten zal worden verwerkt. Structurele risico’s De top vijf aan structurele risico’s zijn: 1. Als gevolg van samenloop van omstandigheden (mobiliteit, ziekte) kunnen plotseling binnen 1 team op vitale en/of kwetsbare functies vacatures ontstaan die niet intern opgelost kunnen worden. 2. Aantal complexe casussen waar de zwaarste zorgpakketten moeten worden toegekend. Mochten regionale solidariteitsafspraken geen soelaas bieden. 3. Hogere pensioenverplichting (voormalige) wethouders en wachtgeldverplichting door onder andere daling van rente c.q. mutatie in de omvang. 4. Benadeling van de gemeente als gevolg van fraude. 5. Scherp indiceren op onder andere de Wmo kan mogelijk ook meer beroeps- en bezwaarprocedures met juridische meerkosten met zich meebrengen. Ten opzichte van de programmabegroting 2021 zijn de structurele risico’s ongeveer gelijk gebleven op een niveau van € 0,7 miljoen. Een niet in de risicolijst opgenomen risico betreft het aflopen van de incidentele rijksmiddelen voor jeugdzorg na 2022.

In september 2020 zijn de tijdelijke rijksmiddelen verlengd tot en met 2022. Er loopt een onderzoek op basis waarvan besloten moet worden over structurele financiering. Conform de begrotingscirculaire van de provincie zijn de middelen reeds structureel opgenomen in het financieel perspectief. Het risico op het niet verlengen van de middelen speelt pas vanaf 2023 en is 60

om die reden niet in deze risicolijst opgenomen. Bij begroting 2022 zal op basis van de dan beschikbare informatie een nieuwe afweging worden gemaakt over het structureel opnemen van deze middelen. Financiële kengetallen Aan de hand van de voorgeschreven financiële kengetallen wordt in elke jaarrekening en begroting inzicht gegeven in de financiële positie van de gemeente. De kengetallen moeten in samenhang bezien worden. De gemeente beschouwt hierbij de netto schuldquote, de solvabiliteit en de structurele exploitatieruimte als de primaire kengetallen. Deze kengetallen geven inzicht in de financiële staat van de schuldpositie (netto schuldquote), de vermogenspositie (solvabiliteit) en de begroting (structurele exploitatieruimte). De grondexploitatie en de belastingcapaciteit zijn belangrijk voor de context van de primaire kengetallen. Voor de signaleringswaarden sluiten we aan bij de waarden zoals deze door toezichthouders bij gemeenten wordt gehanteerd. Duiding waarden kengetallen

Mate van risico Laag risico

Gemiddeld risico

Hoog risico

Netto schuldquote

< 70%

90% - 130%

> 130%

Netto schuldquote gecorrigeerd

< 70%

90% - 130%

> 130%

Solvabiliteitsratio

> 50%

20% - 50%

< 20%

Structurele exploitatieruimte

> 0%

= 0%

< 0%

Grondexploitatie

< 20%

20% - 35%

> 35%

Belastingcapaciteit

< 95%

95% - 105%

> 105%

Duiding financiële positie In onderstaande tabel is de ontwikkeling van financiële kengetallen voor de gemeente Dongen weergegeven voor de jaren 2018, 2019 en 2020. Het jaar 2020 is daarbij tevens afgezet tegen de verwachte waarden uit de programmabegroting 2020. Tevens zijn in de tabel de gemiddelde waarden van de Brabantse gemeenten weergegeven voor het jaar 2019. Kengetallen jaarrekening 2020

Brabants gemiddelde Jaarrekening Jaarrekening

Begroting Jaarrekening

2019

2018

2019

2020

2020

Netto schuldquote

48%

99%

109%

137%

110%

Netto schuldquote gecorrigeerd

42%

89%

100%

128%

102%

Solvabiliteitsratio

36,7%

13,6%

10,1%

11,8%

10,8%

Structurele exploitatieruimte

0,2%

-3,8%

-5,4%

0,4%

2,0%

Grondexploitatie

17,1%

15,1%

27,3%

28,1%

21,1%

Belastingcapaciteit

98%

98%

95%

110%

105%

Kijkend naar de signaleringswaarden dan kan geconcludeerd worden dat de gemeente Dongen met name wat betreft de solvabiliteit in een hoog risico-situatie zit. De schuldquote (niet gecorrigeerd) begaf zich in de begroting 2020 voor het eerst over de grens van hoog risico; de schuldquote gecorrigeerd voor uitgaande leningen zat daar nog net onder. De schuldquote is in de jaarrekening 2020 echter fors lager uitgevallen. De verklaring is tweeledig. Enerzijds is de netto schuld bijna € 9 miljoen lager uitgevallen. Anderzijds zijn de gemeentelijke baten ruim € 5 miljoen hoger. De structurele exploitatieruimte is door het positieve resultaat van 2020 ruim boven de 0%. De grondexploitatie is dalend en zal de komende jaren verder dalen, wat een afname van het risicoprofiel betekent. Door de verhoging van de OZB in Dongen is de belastingcapaciteit sinds 2020 61

gestegen en bevindt zich op de grens van hoog risico. Hierbij dient aangetekend te worden dat dit vermoedelijk een tijdelijk effect is. Veel gemeenten hebben vanaf 2021 hun belastingen verhoogd. Afgezet tegen het gemiddelde niveau springt Dongen er vanaf dat moment vermoedelijk beter uit. Netto schuldquote De netto schuldquote geeft inzicht in de omvang van de schuldenlast ten opzichte van de eigen middelen. Het geeft een indicatie van de mate waarin de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie drukken. De netto schuldquote is ook inzichtelijk gemaakt na correctie voor verstrekte leningen. Zo wordt duidelijk wat het aandeel van de verstrekte leningen is in de exploitatie en de schuldenlast. Er is reeds enige jaren een toename zichtbaar van de schuldquote. Wel pakt de schuldquote over 2020 aanzienlijk lager uit dan bij begroting verondersteld. Naar aanleiding van een motie die bij de behandeling van de begroting 2021 is aangenomen, is de gemeenteraad in het voorjaar van 2021 geïnformeerd over een analyse van de schuldontwikkeling, de risico’s die hieraan verbonden zijn en de mogelijke draaiknoppen om de schuldontwikkeling te beïnvloeden. Bij Kadernota 2022 zullen scenario’s aan de raad worden voorgelegd over de gewenste ontwikkeling van de schuldontwikkeling en het pad daar naartoe.

Solvabiliteit De solvabiliteit geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Het drukt de omvang van het eigen vermogen uit in een percentage van het totale vermogen. Hoe lager dit percentage, hoe lager de financiële weerbaarheid van de gemeente is. Als gevolg van het positieve jaarrekeningresultaat 2020 herstelt het niveau van het eigen vermogen zich. Hiermee wordt een dalende trend van de solvabiliteit omgebogen. Structurele exploitatieruimte De structurele exploitatieruimte geeft aan in hoeverre de baten en lasten van de gemeente op de lange termijn (dus structureel) met elkaar in evenwicht zijn. De structurele exploitatieruimte wordt bepaald door het meerjarig financieel perspectief uit de inleiding te corrigeren voor incidentele baten en lasten en voor de onttrekkingen en toevoegingen aan de reserves. In Dongen is voor het eerst sinds drie jaar sprake van een positief exploitatieresultaat. Grondexploitatie en belastingcapaciteit De grondexploitatie en belastingcapaciteit zijn kengetallen die de voorgaande drie primaire kengetallen in perspectief zetten. Het kengetal grondexploitatie geeft aan hoe groot de waarde van de voorraden grond is ten opzichte van de totale baten in de begroting. Een grote waarde van de voorraden grond zet de schuldpositie in een ander perspectief, maar brengt tevens risico’s met zich mee.

Staat grond tegen een te hoge waarde op de balans en moet worden afgewaardeerd, dan leidt dit tot een lager eigen vermogen en dus een lagere solvabiliteit. De verwachting is dat de voorraden grond de komende jaren zullen worden verkocht. De gemeente loopt hierop weinig risico. De belastingcapaciteit geeft inzicht in de mate waarin op de langere termijn financiële tegenvallers opgevangen kunnen worden. Hiervoor worden de belastingtarieven van de gemeente Dongen afgezet tegen de landelijke gegevens. De conclusie hierbij is dat we in 2020, met door de verhoging van de OZB, 5% boven het landelijk gemiddelde zitten. Zoals reeds vermeld zal dit vanaf 2020 vermoedelijk normaliseren.

62

C. Onderhoud kapitaalgoederen De gemeente heeft kapitaalgoederen nodig om de diensten en goederen die zij aan haar burgers levert, te produceren. Het zijn grote goederen die veel waarde hebben en meerdere jaren meegaan. Het onderhoud aan kapitaalgoederen zoals riolering en wegen zijn wettelijke taken. Alle kapitaalgoederen zijn aan onderhoud onderhevig, want achterstallig onderhoud kan leiden tot aansprakelijkheid. Met deze paragraaf geven wij u inzicht in de financiële bedragen die met het onderhoud gepaard zijn gegaan in 2020. Dit is van belang omdat kapitaalgoederen, die een groot beslag op de gemeentelijke uitgaven leggen, nodig zijn om programmadoelen van de gemeente te realiseren. Er bestaat een direct verband tussen de paragraaf 'Onderhoud kapitaalgoederen', de staat van reserves en voorzieningen en het Investeringsplan. In het Investeringsplan worden de investeringen bijeengebracht waarvan de jaarlijkse kapitaallasten verwerkt zijn in deze paragraaf. De kosten van het jaarlijks klein onderhoud zijn opgenomen in de exploitatie. Voor wegenonderhoud en openbare verlichting is structureel een budget in de begroting opgenomen. Het uitvoeringsplan voor wegen en openbare verlichting is hierop afgestemd. Voor wat betreft sportaccommodaties en gebouwenbeheer werd tot 2019 gebruik gemaakt van een egalisatiereserve.

Vanaf 2020 wordt deze conform de richtlijnen van de Commissie BBV omgezet naar een voorziening. Riolering is ondergebracht in een voorziening. Het verloop van deze reserves en voorzieningen is in de specificatie van reserves en voorzieningen in beeld gebracht en toegelicht. Aan de lasten die in deze paragraaf worden weergegeven liggen onderhouds- en uitvoeringsplannen ten grondslag die door de raad of het college zijn of worden vastgesteld:  Riolering: Verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan (raad d.d. 13 juli 2017);  Onderhoud wegen: Geprogrammeerd wegenonderhoud (raad d.d. 13 juli 2017);  Verlichting: Evaluatie en uitvoeringsplan 2015-2020 (in 2014 door de raad vastgesteld);  Openbaar groen: Beeldkwaliteiten in groenstructuurplannen voor Dongen en 's Gravenmoer;  Gemeentelijke gebouwen en jeugd en sportaccommodaties: Geprogrammeerd onderhoud gebouwen. Kosten worden deels door huur gedekt;  Onderwijshuisvesting: Onder meer in plan van aanpak onderwijshuisvesting 2018 (raad d.d. 28 september 2017). In onderstaande tabel zijn de kosten voor het onderhoud van de kapitaalgoederen weergegeven. Onderhoud kapitaalgoederen 2020

2019

Wegen, straten en pleinen Openbare Verlichting, incl. energieverbruik Openbaar groen, incl. speel- en recreatieterreinen Riolering Gemeentelijke gebouwen Onderwijshuisvesting Jeugd en sport accommodaties Gemeentehuis en gemeentewerven Totaal onderhoud kapitaalgoederen

Rekening

Primitieve begroting

1.458 224 1.973 1.233 270 765 1.743 790 8.456

2.023 374 1.933 1.451 425 1.016 1.967 709 9.898

Begr. na Rekening Verschil wijziging 1.480 455 2.170 1.477 389 726 2.068 586 9.350

1.444 435 2.161 1.295 403 758 2.060 584 9.140

De wegen, straten en pleinen zijn conform de plannen uitgevoerd. Met name als gevolg van een zachte winter vallen de kosten voor gladheidsbestrijding in 2020 lager uit.

63

35 20 9 182 -14 -32 8 3 210

Ook de werkzaamheden openbare verlichting zijn volgens de plannen uitgevoerd. Het voordeel komt voort uit een samenhang van diverse kleinere begrotingsposten. Het onderhoud openbaar groen, plantsoenen, recreatieterreinen en speelterreinen is met dezelfde kwaliteitseisen uitgevoerd. De werkzaamheden voor riolering zijn volgens het rioleringsplan (Verbreed Gemeentelijke Rioleringsplan) uitgevoerd. De geplande klimaatadaptieve maatregelen zijn nog niet allemaal uitgevoerd. Daarnaast zijn er in 2020 meer aansluitingen bijgekomen wat tot een hogere opbrengst heeft geleid. Tenslotte blijkt dat op diverse posten per saldo kleine budgetonderschrijdingen zijn die leiden tot een voordeel. De kosten van riolering worden uit de rioolheffing gedekt. De gemeentelijke gebouwen zijn volgens het geprogrammeerd onderhoudsplan uitgevoerd, kosten worden gedekt uit de voorziening geprogrammeerd gebouwenbeheer. Het onderhoud op de jeugd en sportaccommodaties is ook volgens het geprogrammeerd onderhoudsplan uitgevoerd en worden gedekt door huurinkomsten en de voorziening sportaccommodaties. Conform het plan van aanpak onderwijshuisvesting is alles uitgevoerd. De lasten voor onroerendzaakbelasting van de schoolgebouwen zijn te laag geraamd, waardoor de lasten hoger uitvallen.

64

D. Financiering Treasury-functie In deze paragraaf wordt een analyse gegeven van de beheersing van de risico’s met betrekking tot de financiering. In zijn algemeenheid kunnen deze risico’s worden onderscheiden in renterisico’s, kredietrisico’s, koersrisico’s en valutarisico’s. In de Dongense financieringssituatie zijn de koers- en valutarisico’s niet van toepassing. Renterisico’s doen zich voor op de openstaande schuld (zowel vlottend als vast). De kredietrisico’s hebben betrekking op de verstrekte leningen, uitgezette beleggingen en verstrekte gemeentegaranties. Het beperken van deze financiële risico’s is de voornaamste doelstelling van de treasury-functie. Renterisico In 2020 was sprake van een financieringstekort: het totaal aan benodigde geldmiddelen (voor investeringen, reguliere uitgaven en aflossingen) was groter dan de aanwezige geldmiddelen (vanuit de reguliere ontvangsten (Rijk en lokale heffingen) en de opbrengst uit grondverkopen). Dit is een situatie die elk jaar geldt voor de gemeente Dongen. Om te voorzien in de behoefte aan financiering worden zowel korte leningen (leningen met een looptijd korter dan 1 jaar, vlottende schuld genoemd) als lange leningen (leningen met een looptijd langer dan 1 jaar, vaste schuld genoemd) afgesloten. In beide gevallen loopt de gemeente een renterisico.

Wettelijk bestaan er regels die moeten voorkomen dat fluctuaties in rentepercentages een te grote invloed hebben op de rentelasten. Deze zijn vastgelegd in de Wet Fido (Wet Financiering decentrale overheden). Het gaat om de kasgeldlimiet (van toepassing op korte leningen) en de renterisiconorm (lange leningen). De kasgeldlimiet en de renterisiconorm hebben allebei als doel de leningenportefeuille van decentrale overheden te behoeden voor een onverantwoord grote gevoeligheid voor rentefluctuaties. Ze stellen dus een grens aan de structuur van de leningen, niet aan de hoogte. De gemeente Dongen houdt met het aantrekken van financiering (kort of lang) rekening met de wettelijke normen. Op die manier wordt het renterisico beperkt. Renterisico vlottende schuld (kasgeldlimiet) De kasgeldlimiet richt zich hierbij op leningen met een looptijd van maximaal één jaar (ook wel korte leningen, of vlottende schuld genoemd). De kasgeldlimiet stelt dat deze korte leningen niet meer dan twee kwartalen achter elkaar hoger mogen zijn dan 8,5% van het begrotingstotaal. Indien de norm in meer dan twee opeenvolgende kwartalen wordt overschreden, dient een melding te worden gedaan bij de provincie als toezichthouder. De gemeente Dongen stuurt op de omvang van de korte leningen en zorgt ervoor dat deze de kasgeldlimiet niet meer dan twee maanden achter elkaar overschrijden.

Bij een dreigende overschrijding worden de korte leningen omgezet in nieuwe, langlopende leningen. Per kwartaal wordt voor de provincie Noord-Brabant een rapportage opgesteld over de vlottende schuld. De kasgeldlimiet voor 2020 bedroeg afgerond € 4,8 miljoen op basis van de voorgeschreven berekeningswijze.

65

Renterisico vlottende schuld (bedragen x € 1.000) Begroting per 01-01-2020

1e kw 56.510

2e kw

3e kw

4e kw

1. Toegestane kasgeldlimiet - in % van de grondslag - in bedrag

8,5% 4.800

4.800

4.800

4.800

2. Omvang vlottende schuld Opgenomen gelden < 1 jaar (gemiddeld in kwartaal) Schuld in rekening courant (gemiddeld in kwartaal) Totaal

4.500 177 4.677

8.500 0 8.500

6.833 29 6.862

3.000 0 3.000

3. Vlottende middelen Tegoeden in rekening courant (gemiddeld in kwartaal) Tegoeden schatkistbankieren Overige gelden<1 jaar Totaal

24 1.668 0 1.692

191 1.650 0 1.841

34 2.768 0 2.802

180 5.983 0 6.163

Toets kasgeldlimiet 4. Totale netto vlottende schuld ( 2-3 ) Toegestane kasgeldlimiet ( 1 ) Ruimte boven (+) / onder (-) de kasgeldlimiet ( 1-4 )

2.985 4.800 1.815

6.659 4.800 -1.859

4.060 4.800 740

-3.163 4.800 7.963

Zoals blijkt uit het overzicht is gedurende het jaar 2020 enkel in het 2e kwartaal 2020 sprake geweest van een tekort aan liquide middelen. Renterisico vaste schuld (rente risiconorm) De renterisiconorm is opgesteld met als doel de rentegevoeligheid van de portefeuille van leningen met een looptijd van één jaar of langer (de vaste schuld) te beperken. Dit gebeurt door het aanbrengen van spreiding in de looptijden van de leningen. Hiermee wordt voorkomen dat een groot deel van de leningen tegelijk opnieuw moet worden afgesloten, met het risico van plotseling oplopende rentelasten. De renterisiconorm is bepaald op 20% van het begrotingstotaal. Dat wil zeggen dat de jaarlijks verplichte aflossingen en de renteherzieningen niet méér mogen bedragen dan 20% van het begrotingstotaal. In 2020 is er één nieuwe geldlening opgenomen tot een bedrag van € 12.000.000 met een vaste rente van 0,05% voor de komende 20 jaar. Mutaties in de leningenportefeuille gedurende het jaar 2020 (bedragen x € 1.000) Bedrag Gemiddelde rente Stand per 1 januari 2020 62.156 1,26% Nieuwe geldleningen 12.000 0,05% Reguliere aflossingen -6.213 Stand per 31 december 2020 67.942

66

In het navolgende schema wordt het renterisico over 2020 gespiegeld aan de normen van de Wet Fido:

1a 1b 2 3a 3b 4 5 6 7 8 9 10 10 7 11

Renterisico vaste schuld (bedragen x € 1.000) 0 0 0 12.000 0 12.000 6.213 6.213 6.213

Renteherziening vaste schuld o/g Renteherziening vaste schuld u/g Netto renteherziening vaste schuld (1a-1b) Nieuw aangetrokken vaste schuld Nieuw verstrekte langlopende leningen Netto nieuw aangetrokken vaste schuld (3a-3b) Betaalde aflossingen Herfinanciering (laagste van 4 en 5) Renterisico op vaste schuld (2+6) Renterisiconorm: Begrotingstotaal 2020 Percentage conform ministeriële regeling Rente risiconorm (8*9/100 ) Toets renterisiconorm: Renterisiconorm Renterisico op vaste schuld Ruimte (+)/Overschrijding (-) ( 10-7 )

56.510 20% 11.302 11.302 6.213 5.089

Uit het overzicht blijkt dat het renterisico op de vaste schuld in 2020 de renterisiconorm niet overschrijdt. Kredietrisico Bij verstrekte leningen of garantstellingen is sprake van een kredietrisico. Hier kan zich de situatie voordoen dat partijen waaraan de gemeente leningen heeft verstrekt (of waarvoor de gemeente garant staat) niet meer aan hun betalingsverplichtingen kunnen voldoen. Als de lenende partij de lening niet kan terugbetalen, is de gemeente het uitgeleende geld kwijt en blijft zij zitten met de schuld die ertegenover staat. Kredietrisico’s kunnen zich op twee manieren manifesteren: a. Een risico, dat direct wordt gelopen uit hoofde van door de gemeente verstrekte leningen en uitgezette beleggingen. b. Een risico ten aanzien van verstrekte gemeentegaranties (ook wel borgstellingen genoemd). Dit is een indirect kredietrisico.

67

Ad a. Kredietrisico’s op leningen en beleggingen. Uit hoofde van haar publieke taak heeft de gemeente Dongen de navolgende leningen (door)verstrekt en beleggingen gerealiseerd:

Schietsportcentrum St. Dongha Heem Zwembad de Vennen, 1e lening Voorziening zwembad De Vennen * Zwembad de Vennen, 2e lening Zwembad de Vennen, 3e lening Startersleningen Voorziening starterlening** Startersleningen (SVN)

Leningen restant per 31-12-2020 (bedragen x € 1.000) 7 100 3.239 -400 118 495 854 -108 235 4.540

Beleggingen Aandelen Brabant Water Aandelen NV BNG Grootboekschuld min. van Financiën TOTAAL

111 160 2 4.813

* De voorziening zwembad De Vennen ad € 0,4 miljoen is als waarderingscorrectie in mindering gebracht op de vordering onder de financiële vaste activa. ** De voorziening starterslening ad € 108.000 is als waarderingscorrectie in mindering gebracht op de vordering onder de financiële vaste activa. Mutaties in de uitzettingen- en beleggingsportefeuille gedurende 2020 (bedragen x € 1.000) Stand per 1 januari 2020 5.435 Nieuwe leningen (uitzetting) 60 Reguliere aflossingen -674 Voorziening zwembad De Vennen 100 Voorziening startersleningen -108 Stand per 31 december 2020 4.813

Uitzettingen (leningen UG, beleggingen) In 2020 is via het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting (SVn) voor een bedrag ad € 60.000 aan nieuwe startersleningen verstrekt. Verloopoverzicht startersleningen verstrekt via SVn 2020 2019 Beschikbaar gestelde gelden 0 250 Verstrekte startersleningen 60 175 Saldo in rekening-courant 15 75

Ad b. Kredietrisico’s ten aanzien van gemeentegaranties (borgstellingen). De gewaarborgde leningen derden bestaan uit: a. Leningen toegelaten instellingen, welke gewaarborgd worden door het Waarborgfonds Sociale Woningbouw met achtervang rijk/gemeente (gewaarborgde bedragen totaal € 65.566.000). b. Garantstellingen in het kader van de Gemeentegarantie eigen woning (garantstellingen kennen een restschuld van € 458.007). Het bedrag aan borgstellingen heeft grotendeels betrekking op leningen aan stichting Casade waarbij de gemeente Dongen achtervang-gemeente is. Deze leningen zijn in eerste aanleg geborgd door het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW). Slechts indien de WSW niet aan de 68

betalingsverplichtingen kan voldoen, verstrekt de achtervang-gemeente een renteloze lening aan de WSW voor 50% van het totale leningbedrag. De WSW acht het risico dat achtervang-gemeenten renteloze leningen aan hen moeten verstrekken als de andere buffers onvoldoende zijn, “zeer klein zelfs theoretisch”. Daarnaast zijn door de gemeente garantstellingen verleend in het kader van de gemeentegarantie. De gemeentegarantie was een garantie van een gemeente voor de hypotheekschuld van een woningeigenaar ten opzichte van een geldverstrekker, zoals een bank of verzekeringsmaatschappij. Met ingang van 1995 is het stelsel van de gemeentegarantie vervangen door de Nationale Hypotheek Garantie. De (gemeente)garantstellingen nemen daardoor geleidelijk af.

69

E. Bedrijfsvoering Organisatieontwikkeling 2020 was de proef op de som voor de ingezette organisatieontwikkeling. Van de ene op de andere dag was het voor een groot gedeelte van de organisatie van ‘live’ naar digitaal. Onze collega’s van de buitendienst werden geconfronteerd met maatregelen en anders werken dan zij gewend waren. Er is een groot beroep gedaan op het zelforganiserend en improvisatievermogen van de medewerkers. De organisatie heeft laten zien over flexibiliteit en aanpassingsvermogen te beschikken. De continuïteit van de dienstverlening en bedrijfsvoering is, in aangepaste vorm, gewaarborgd. Ook onder deze zeer bijzondere omstandigheden stonden we klaar voor de mensen die wonen, werken en leven in onze gemeente. We hielden de winkel open én we waren er voor hen die een steuntje in de rug nodig hadden. Juíst in tijden van corona streefden we naar een zo groot mogelijk welzijn voor zoveel mogelijk mensen in gemeente Dongen. Spontaan ontstonden initiatieven waarbij collega’s, die als gevolg van nieuwe corona-gerelateerde taken opeens heel erg veel werk hadden, ondersteund werden door collega’s die hun werkvoorraad hadden zien slinken. We deden het met recht ‘samen’. Nog nooit was het zo nodig om dingen anders te doen dan we gewend waren en nog nooit was het zo nodig om zelf je verantwoordelijkheid te pakken.

Meer dan ooit werd daarom duidelijk dat we met de kernwaarden ‘lef’ en ‘vertrouwen’ de toekomst in kunnen. De uitrol van de nieuwe Digitale Werkomgeving kwam in een stroomversnelling waardoor het thuiswerken is gefaciliteerd. Ook vanuit huis werken we nu elke dag aan ‘toegevoegde waarde’ voor de mensen die in onze gemeente wonen, werken en leven. In 2020 wilden we met de organisatieontwikkeling extra aandacht besteden aan de samenhang/samenwerking en communicatie tussen de verschillende teams, rollen en verantwoordelijkheden en het realiseren van teamambities. Ondanks of misschien wel dankzij de enorme uitdaging waar we voor kwamen te staan, is daar een solide basis voor gelegd. In 2021 gaan we verder op de ingeslagen weg. We zetten nog sterker in op handelen in lijn met onze missie, visie en kernwaarden en blijven onze processen en structuur onder de loep nemen. We ontwikkelen de kennis en vaardigheden van onze collega’s en hebben aandacht voor houding en gedrag. We blijven bouwen aan een toekomstbestendige en flexibele organisatie die klaar is voor morgen. Formatieve ontwikkelingen In 2020 hebben we te maken gehad met relatief hoog verloop en flink wat vacatures.

Gecombineerd met een doorlopende krapte in de formatie, de gevolgen van het noodgedwongen thuiswerken en de diverse regelingen die als gevolg van de pandemie ter uitvoering aan de gemeentes zijn opgelegd, is er heel het jaar door sprake geweest van snel schakelen en oplopende druk bij de teams. We zagen hierbij tevens dat in vergelijking met eerdere jaren minder verlof is opgenomen, wat heeft geleid tot een toename van het openstaand verlofsaldo aan het einde van het jaar. Binnen deze oplopende druk zijn we erin geslaagd de voorgenomen ombuiging van € 482.000 te behalen, zonder dat het takenpakket is teruggebracht en zijn we erin geslaagd het niveau van dienstverlening te handhaven. Bij de derde bestuursrapportage van 2020 is de begroting met één formatieplaats uitgebreid, zonder gevolgen voor de totale ombuigingstaakstelling. Ziekteverzuim In 2020 is het verzuimpercentage gedaald van 5,9% naar 5,1%. Vanwege de corona-maatregelen worden medewerkers die zich ziek melden direct benaderd door 1 van de casemanagers om te informeren naar de status en of de klachten corona-gerelateerd zijn. Medewerkers hebben door het thuiswerken flexibelere mogelijkheden om het werk in te delen zoals dat het beste past. Daarnaast is er een goede samenwerking met de Arbodienst op het gebied van 70

preventie en preventieve spreekuren. Vanwege de beperkingen door corona is geen gebruik gemaakt van de leefstijlcoaching maar ook in 2021 blijven we dit aanbieden als preventief instrument. Daarnaast zetten we via diverse kanalen in op vitaliteit voor medewerkers en maken we door middel van het instrument teambarometer onder andere werkdruk bespreekbaar binnen de teams. Planning en control Sturing en beheersing van de organisatie komen samen binnen de planning- & controlcyclus (P&Ccyclus). 2020 heeft in het teken gestaan van het monitoren van de ombuigingen, een evaluatie van de P&C-cyclus en de voorbereidingen om te komen tot de verplichte rechtmatigheidsverklaring vanaf 2021. In 2019 is een omvangrijk ombuigingspakket ingevoerd. Dit pakket heeft ervoor gezorgd dat een situatie met forse tekorten is omgebogen naar een situatie waarin een sluitende begroting is gerealiseerd. In 2020 is veel aandacht uitgegaan naar het monitoren van de realisatie ombuigingen. Elke bestuursrapportage hebben we de raad geïnformeerd over de stand van zaken. Vanaf 2021 zijn de ombuigingen regulier onderdeel van de begroting en rapporteren we via de gebruikelijke momenten (bestuursrapportages en jaarrekening) over eventuele afwijkingen ten opzichte van de ingeboekte bedragen. In de tweede helft van 2020 zijn de voorbereidingen getroffen voor de toegezegde evaluatie van de P&C-cyclus.

De evaluatie heeft begin januari 2021 plaatsgevonden in de Financiële Commissie van de gemeenteraad. Een groot deel van de uitkomsten zal zijn weerslag krijgen in 2021. Wel zijn in 2020 al stappen gezet in de verbetering van het budgetbeheer en is de risicoparagraaf in de begroting verbeterd. In 2021 gaat de aandacht uit naar het uitwerken van een integrale aanpak van risicomanagement, een verbetering van de beleidsindicatoren en een clustering van de P&Cproducten rondom twee momenten in het jaar. Ook wordt verder ingezet op de verbetering van het budgetbeheer. Vanaf boekjaar 2021 moet het college een rechtmatigheidsverklaring afgeven. In de huidige situatie doet de accountant dat, als onderdeel van de jaarrekeningcontrole. Met de rechtmatigheidsverklaring legt het college jaarlijks verantwoording af aan de raad over de naleving van interne en externe weten regelgeving. Ambtelijk zijn in 2020 de voorbereidingen voor de rechtmatigheidsverklaring gestart zodat we per 2021 werken volgens de nieuwe systematiek. Omdat we in het kader van de organisatieontwikkeling de afgelopen jaren al veel hebben geïnvesteerd in procesverbeteringen, valt de extra belasting mee. Begin 2021 is de gemeenteraad via een raadsinformatiebrief geïnformeerd over de gevolgen van de invoering.

Nadat de wetgeving die de invoering regelt door beide Kamers is vastgesteld, zal de gemeenteraad worden gevraagd de kaders vast te stellen, waaronder de verantwoordingsgrens (tussen de 0% en 3%) en welke informatie over de rechtmatigheid in de paragraaf bedrijfsvoering opgenomen moet worden. Deze kaderstelling zal met de actualisatie van de controleverordening samenvallen. Informatisering en automatisering Digitalisering en digitale dienstverlening blijven onverminderd belangrijk. In 2020 hebben we een nieuw zaaksysteem in gebruik genomen. Dit biedt mogelijkheden om processen intern verder te automatiseren, maar we merken ook dat we moeten wennen aan het werken in dit nieuwe systeem. In 2021 zullen we dan ook aandacht hebben voor de optimalisatie van het systeem. 2020 was ook het jaar dat de Baseline Informatieveiligheid Overheid (de BIO) de Baseline Informatieveiligheid Gemeenten (BIG) verving. Uit de verschillende onderdelen van de ENSIA (Eenduidige Normatiek Single Information Audit) blijkt dat de informatieveiligheid in de basis op orde is. Toch blijf je als overheidsorganisatie kwetsbaar en daarom werken we continue aan het verder verbeteren van de informatieveiligheid. Niet alleen op het technische en procesmatige vlak, maar juist ook ‘zachte’ (op gedrag gerichte) maatregelen. 71

Het afgelopen jaar zijn de analoge bouwvergunningen, dossiers die in beheer zijn bij het Regionaal Archief Tilburg, gedigitaliseerd. In de loop van 2021 komen deze bouwdossiers, voor ambtenaren en ook voor inwoners van de gemeente Dongen, digitaal beschikbaar. Een andere belangrijke ontwikkeling is de aandacht voor datagedreven werken. Over de hele linie van de gemeentelijke organisatie zijn er grote en kleine initiatieven waarbij we onze dienstverlening en bedrijfsvoering verbeteren door slimmer gebruik te maken van beschikbare data. Of het nu gaat om inzicht in meldingen openbare ruimte of de monitor Sociaal Domein, we benutten het data-potentieel van de organisatie steeds beter. Hierdoor krijgen we meer grip op werkprocessen en beter inzicht in verbetermogelijkheden. Communicatie In 2020 was communicatie belangrijker dan ooit: onze inwoners, verenigingen, ondernemers, partners zo snel en duidelijk mogelijk voorzien van betrouwbare informatie. De situatie vroeg om flexibiliteit, creativiteit en snelheid. Juist in een crisis mogen inwoners en andere partners erop vertrouwen de juiste informatie te krijgen van de overheid. We hebben hier aan bij gedragen door het gesprek aan te gaan met onze partners, initiatieven te stimuleren en aandacht te geven en door de juiste informatie te delen.

Bij dat laatste valt te denken aan het uitreiken van posters aan winkeliers, maatregelen delen op onze kanalen en een webpagina met alle informatie voor ondernemers en inwoners rondom corona. Daarnaast hebben we de videoreeks ‘Toon je hart’ geïntroduceerd. De video's plaatsten we op Facebook, op de website en deelden ze met de media. Met als doel: onze inwoners inspireren en motiveren om samen door de coronacrisis te komen. In ieder filmpje werd in beeld gebracht hoe we elkaar helpen, een hart onder de riem steken, er voor elkaar zijn. Boegbeelden in de samenleving en stille ambassadeurs vertelden wat ze doen. Ondanks de situatie waarin we zaten en de drukte die dit met zich mee bracht zijn er acties geweest op het gebied van Dongens DNA en gebiedspromotie. Met de campagne ‘Samen maken we er een mooie zomer van’ hebben we samen met de centrummanager het centrum een boost gegeven. Ook waren de voorbereidingen voor het nieuwe beleid rondom afvalinzameling was een belangrijk thema in 2020 en zal ook in 2021 een vervolg krijgen. Door middel van online (social media, website) en offline (themakrant Afval) communicatie hebben we inwoners van de gemeente Dongen in 2020 geïnformeerd over de wijzigingen die aanstaande waren. Inkoop en aanbesteding In 2020 is het proces van inkoop en aanbesteding geheel onder de loep genomen in het kader van een lean traject.

Het proces, informatiedragers, formats, sjablonen zijn herzien en daarnaast is de organisatie op verschillende momenten en op diverse manieren geïnformeerd over inkoop en aanbesteding. Het nieuwe zaaksysteem is ingevoerd waarbinnen ook meer mogelijkheden zijn voor wat betreft het registreren en bewaken van contracten. In 2020 gestart met een separate functie contractmanager, vooralsnog met de focus sociaal domein, en is een aanbestedingskalender voor het sociaal domein opgesteld. Het inkoop- en aanbestedingsbeleid wordt begin 2021 geëvalueerd. Hierin wordt meegenomen hoe de bovenstaande ontwikkelingen in de praktijk vorm krijgen, waarna (zo nodig) een actualisatieslag op het inkoop- en aanbestedingsbeleid kan worden toegepast.

72

F. Verbonden partijen In deze paragraaf wordt conform voorschriften uit het BBV en de financiële verordening de visie op en beleidsvoornemens omtrent verbonden partijen weergegeven. Daarnaast wordt van elke verbonden partij de actuele situatie geschetst en inzicht gegeven in eventuele risico’s. Visie en beleidsvoornemens De visie op verbonden partijen is door het college in 2014 verwoord in de nota Verbonden Partijen. Deze nota vormt de basis voor de gemeentelijke regierol richting verbonden partijen en biedt het daarbij behorende instrumentarium voor de omgang met de verbonden partijen. Deze jaarrekening is opgesteld op basis van de nota Verbonden partijen van de commissie BBV uit oktober 2016. Dat betekent dat in de thema’s in de programma’s verwezen wordt naar de relevante partijen. Daarnaast worden de bijdragen aan de verbonden partijen verantwoord onder de taakvelden. In onderstaande tabel zijn de verbonden partijen weergegeven. Daaronder worden ze per partij toegelicht. (bedragen x € 1.000)

Bijdrage

Diamantgroep

Resultaat

Eigen vermogen 1-1-20 31-12-20

Vreemd vermogen 1-1-20 31-12-20

1.579

2.946

5.513

8.309

14.289

14.917

866

247

8.528

7.820

8.371

31.107

0

110

13.670

13.674

25.506

26.371

Regio Hart van Brabant (excl. Jeugd)

237

549

572

652

2.136

1.398

Belastingsamenwerking WestBrabant

446

560

-424

560

4.550

3988

Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant

320

352

2.609

2.195

3.880

3.546

1.286

3.326

18.832

19.531

43.130

40.519

GGD Hart voor Brabant Regionale ambulancevoorziening

Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant

Diamantgroep (Tilburg) Programma

Dongen zorgt (taakveld begeleide participatie)

Rechtsvorm

GR met openbaar lichaam

Belang gemeente

Rijksuitkering Sociale Werkvoorziening

Openbaar belang

Participatiekansen bieden aan mensen met een beperking en afstand tot de arbeidsmarkt

Zienswijze

We steunen de inhoudelijke koers van de Diamantgroep

Risico’s

De risico's worden beperkt ingeschat. Wel wordt er op dit moment gewerkt aan een strategie voor de toekomst om de financiële vooruitzichten op te vangen. Het is nog niet duidelijk wat de consequenties voor de gemeente zijn.

73

GGD Hart voor Brabant (Tilburg) Programma

Dongen zorgt (taakveld volksgezondheid)

Rechtsvorm

GR met openbaar lichaam

Belang gemeente

Bedrag per inwoner

Openbaar belang

Een goede en voor iedereen toegankelijke gezondheidszorg

Zienswijze

We steunen de inhoudelijke koers van de GGD

Risico’s

Er zijn geen specifieke risico's van toepassing.

Programma

Regionale ambulancevoorziening Brabant Midden- West- en Noord (Tilburg) Veilig Dongen (taakveld crisisbeheersing en brandweer)

Rechtsvorm

GR met openbaar lichaam

Belang gemeente

Geen bijdrage

Openbaar belang

Het verlenen van ambulancezorg.

Risico’s

De risico's worden beperkt ingeschat.

Regio Hart van Brabant (Tilburg) Programma

Dongen dient (taakveld bestuur)

Rechtsvorm

GR met openbaar lichaam

Belang gemeente

Bedrag per inwoner

Openbaar belang

Vanuit het beginsel van autonomie van het lokale bestuur vormgeven van samenwerking tussen deelnemende gemeenten

Zienswijze

De gemeente heeft ingestemd met de begroting 2020.

Risico’s

Bij Regio Hart van Brabant zijn verder geen vaste activa, voorzieningen of vreemd vermogen aanwezig. Deze worden ook niet verwacht. Regio Hart van Brabant heeft alleen een rekening-courant verhouding met een bankinstelling waarmee alle financiële mutaties worden afgewikkeld.

Aanvullend

Bestuurscommissie jeugd regio Hart van Brabant

Opdracht

Uitvoering geven aan de inkoop en administratief financiële afwikkeling van het bieden van een passend hulp- en zorgaanbod voor alle jeugdigen.

Belang gemeente

Verdeelsleutels en werkelijk gebruik(rekening houdend met solidariteitsbeginsel, tevens risico op specifiek het terrein van jeugd).

74

Programma

GR Belastingsamenwerking West-Brabant (Etten-Leur) Algemene dekkingsmiddelen (taakveld: OZB-woningen, OZB niet-woningen, Belastingen overig, Riolering, Afval)

Rechtsvorm

GR met openbaar lichaam

Belang gemeente

Bedrag per deelnemer

Openbaar belang

Heffen en innen van belastingen en uitvoeren van de Wet Onroerende Zaken

Zienswijze

Nadrukkelijker monitoren van de formatie omvang versus de dekking hiervan. Jaarcyclusproducten in lijn brengen met vereisten BBV.

Risico’s

De risico's worden beperkt ingeschat.

Programma

Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant (Tilburg) Dongen dient (taakveld wonen en bouwen)

Rechtsvorm

GR met openbaar lichaam

Belang gemeente

Variabele verdeelsleutel

Openbaar belang

Bijdragen aan een leefbare en veilige werk- en leefomgeving

Risico’s

De risico's worden beperkt ingeschat, de ontwikkelingen wel intensief monitoren.

Programma

Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant (Tilburg) Veilig Dongen (taakveld crisisbeheersing en brandweer)

Rechtsvorm

GR met openbaar lichaam

Belang gemeente

Naar categorie van de gemeente

Openbaar belang

Hulp- en zorgverlening en risico- en crisisbeheersing

Zienswijze

De gemeente heeft ingestemd met de begroting 2019.

Risico’s

De risico's worden beperkt ingeschat.

Verbonden partijen: Vennootschappen en coöperaties Bij de onderstaande verbonden partijen worden geen zienswijzen geformuleerd. (bedragen x € 1.000)

Bijdrage

Verwacht resultaat

Beheersmaatschappij Zwemsport- en recreatie

232

-84

-207

-291

4.505

4.450

0

NNB

NNB

NNB

NNB

NNB

0

221.000

4.887.000

5.097.000

144.802.000

155.262

Brabant Water NV) NV Bank Nederlandse Gemeenten

Eigen vermogen 1-1-20 31-12-20

75

Vreemd vermogen 1-1-20 31-12-20

Programma

Beheersmaatschappij Zwemsport- en recreatieobjecten BV (Dongen) Dongen leeft (taakveld sportaccommodaties)

Rechtsvorm

BV

Belang gemeente

Bijdrage in de exploitatie en enig aandeelhouder

Openbaar belang

Stimuleren breedtesport en beweging voor Dongenaren

Risico’s

De financiële risico's zijn toegenomen door de toename van het negatief eigen vermogen.

Programma

Dongen dient (taakveld riolering)

Rechtsvorm

NV

Belang gemeente

36.071 aandelen

Openbaar belang

Veilig, smakelijk en schoon drinkwater

Ontwikkelingen

Brabant Water is als drinkwaterleverancier een grote onttrekker van grondwater in NoordBrabant en het eerste bedrijf waarmee afspraken zijn gemaakt onder het motto 'minder is altijd' beter. De provincie heeft voor de periode van 2018-2022 een onttrekkingsplafond afgesproken. Brabant Water gaat ook maatregelen nemen om de groei van de (drink)watervraag terug te dringen en met name het laagwaardig gebruik van drinkwater te beperken. Het is nog onduidelijk wat hiervan het financiële effect is.

Risico’s

De risico's worden beperkt ingeschat.

Programma

NV Bank Nederlandse Gemeenten (Den Haag) Algemene dekkingsmiddelen (taakveld treasury)

Rechtsvorm

NV

Belang gemeente

23.510 aandelen

Openbaar belang

Het beperken van de kosten van maatschappelijke voorzieningen

Risico’s

De risico's worden beperkt ingeschat.

Brabant Water NV (Den Bosch)

76

G. Grondbeleid Het grondbeleid is een beleidsterrein waarop de gemeente stuurt en initiatief neemt om binnen de gemeentegrenzen aanwezige gronden voor bebouwing geschikt te maken. Tevens valt onder het grondbeleid het geschikt maken van binnen de gemeentegrenzen aanwezige gronden voor een specifiek gebruik. Met betrekking tot dit specifieke gebruik, niet zijnde bebouwing, kan gedacht worden aan gronden bestemd voor sportvelden, infrastructuur of een ecologische zone. Samenvattend gaat het om het geschikt maken van gronden voor wonen, werken en recreëren. Grondbeleid is geen doel op zich, maar een middel om doelstellingen van het meer omvattende ruimtelijk beleid en het sectorale beleid voor wonen, werken en recreëren te bereiken. Hoe de gemeente Dongen het grondbeleid wil aanwenden, om de doelstellingen van voornoemde aanverwante beleidsvelden te bereiken, staat omschreven in de op 10 december 2015 door de raad vastgestelde Nota Grondbeleid 2016 - 2021. Deze nota is een strategische nota die het algemeen kader voor het grondbeleid en de gemeentelijke bouwgrondexploitatie in hoofdlijnen weergeeft. De totale grondexploitatie is integraal opgenomen in de gemeentelijke exploitatiebegroting. Binnen de grondexploitatie (baten en lasten) is een onderverdeling gemaakt in:  Exploitatie algemeen (incl.

gronden vallende onder de materiële vaste activa);  Bouwgrond in exploitatie (onderhanden werken). Waardering gronden binnen de materiele vaste activa Een aantal complexen is ondergebracht bij de materiële vaste activa. Dit zijn complexen die op korte termijn niet actief in exploitatie worden gebracht. De waardering van deze complexen is getoetst ten opzichte van de reële marktwaarde. Op dit moment heeft dat geen verdere consequenties met betrekking tot de waardering. De baten en lasten verbonden met deze complexen worden verantwoord onder de grondexploitatie algemeen. Waardering bouwgrond in exploitatie De bouwgronden die werkelijk in exploitatie zijn genomen worden per complex verantwoord. Het saldo van de baten en lasten per complex wordt verrekend met de boekwaarde op de balans. Rente De rentetoerekening aan de grondexploitaties moet plaatsvinden op basis van de werkelijk betaalde rente over het vreemd vermogen. Als er geen sprake is van projectfinanciering dan mag het gewogen gemiddelde rentepercentage van de leningenportefeuille van de gemeente (naar verhouding van het vreemd vermogen ten opzichte van het totaal vermogen) worden toegerekend. Dit heeft er toe geleid dat de rekenrente aan de in exploitatie genomen gronden in 2020 op 1,50% is vastgesteld. Deze rente wordt berekend over de boekwaarde per 1-1-2020.

Winst en risico Op basis van het realisatiebeginsel moet ieder jaar bepaald worden in hoeverre sprake is van tussentijdse winstneming dan wel het treffen van een verliesvoorziening. Dit dient direct in dat jaar te worden verwerkt. In 2020 is voor het complex De Beljaart sprake van tussentijdse winstneming. Het effect van deze tussentijdse winstneming is verwerkt in de boekwaarde en wordt in deze paragraaf verder zichtbaar gemaakt. Op basis van de geactualiseerde grondexploitatieberekeningen zijn er geen te verwachten verliezen. Risico's ten aanzien van de grondexploitaties zijn volledig opgenomen in het algemene risicoprofiel van de gemeente en worden verwoord in paragraaf B weerstandsvermogen en risicomanagement. Vennootschapsbelasting Sinds 1 januari 2016 moeten gemeenten vennootschapsbelasting afdragen over de fiscale winst die met commerciële activiteiten is verdiend. Dit zijn ook de gemeentelijke grondexploitaties. 77

Grondexploitaties In de volgende tabel wordt op hoofdlijnen weergegeven hoe de exploitatie per complex zich in 2020 heeft ontwikkeld. Van ieder complex wordt berekend wat het exploitatieresultaat is en wat daarvan vervolgens verrekend kan worden met de boekwaarde of ten laste c.q. ten gunste van de algemene exploitatie komt. Tabel – Resultaat Grondexploitatie (bedragen x € 1.000) Exploitatie algemeen Grondexploitatie algemeen Bouwgrond in exploitatie Biezenplein De Beljaart Noorderlaan Waspikse weg Tichelrijt 2 Tichelrijt 3 Tichelrijt Zuid Totaal

Lasten

Baten

Exploitatie resultaat

Verrekening boekwaarde

431

550

119

0

119

2 902 70 22 44 42 172 1.254 1.685

0 3.052 130 0 2 1.528 0 4.712 5.262

-2 2.150 60 -22 -42 1.486 -172 3.458 3.577

2 -1.627 -60 22 42 -1.486 172 -2.935 -2.935

0 523 0 0 0 0 0 523 642

Saldo

Het voordelig resultaat grondexploitatie voor verrekening met de boekwaarden bedraagt € 3.577.000. Dit voordelig resultaat is als volgt opgebouwd: a. Exploitatie algemeen € 119.000 b. Bouwgrond in exploitatie € 3.458.000 Ad a. exploitatie algemeen De uitgaven worden voornamelijk gevormd door personeelskosten, rentekosten en algemene kosten. De opbrengsten zijn voornamelijk gevormd door grondverkopen en verhuur en verpachting van gronden. Tevens is in 2020 het gebouw aan de Planetenstraat 25 verkocht. De opbrengsten uit deze verkoop zijn eveneens geboekt binnen de grondexploitatie algemeen. Ad b. bouwgrond in exploitatie De resultaten van de in exploitatie genomen gronden zijn verrekend met de boekwaarde van deze complexen. Baten leiden hierbij tot een vermindering van de boekwaarde, terwijl lasten worden toegevoegd aan de boekwaarde. Binnen complex De Beljaart is tevens een tussentijdse winstneming gedaan. Grondexploitatie Algemeen Dit betreft gronden die nog geen bepaalde bestemming hebben voor bouwontwikkeling en zijn ondergebracht onder de materiële vaste activa (voorraden grondexploitatie).

Materiële vaste activa – Gronden en Terreinen (bedragen x € 1.000) Overige verspreid liggende gronden Molendijk Zonnepark Tichelrijt Totaal

2020 649 171 1.528 2.348

2019 767 171 0 938

Overige verspreid liggende gronden De gronden binnen dit complex vormen van oudsher een strategisch grondbezit. Ze hebben echter geen bepaalde bestemming voor bouwontwikkeling. Wegens de verkoop van een perceel uit dit 78

complex is het grondareaal in 2020 afgenomen van circa 20,2 hectare naar circa 18,5 hectare in voornamelijk agrarische gronden. De boekwaarde is door deze verkoop verminderd naar € 649.000. Molendijk Het object Molendijk 3A, een gebouw op een perceel van circa 145 m², is in eigendom van de gemeente en valt binnen dit complex. Het betreft een strategisch bezit in de kern van 's Gravenmoer. Er is echter nog geen bestemming voor een toekomstige bouwontwikkeling. Totdat dit gebied nader ontwikkeld wordt, wordt Molendijk 3A verhuurd. De boekwaarde bedraagt ongewijzigd € 171.000. Zonnepark Tichelrijt De gronden van het Zonnepark Tichelrijt, in de oksel van de Vierbundersweg, zijn in eigendom van de gemeente en vallen binnen dit complex. Voorheen behoorden deze gronden tot het complex Tichelrijt 3, maar vanwege de langdurige exploitatie als zonnepark zijn ze overgeheveld naar de materiele vaste activa. Op deze gronden is een recht van opstal gevestigd ten behoeve van de exploitatie van het zonnepark door een derde partij. De boekwaarde van dit terrein ter grootte van circa 11,4 hectare bedraagt € 1.528.000. Bouwgrond in exploitatie (bedragen x € 1.000)

2020

2019

Biezenplein

209

207

De Beljaart Noorderlaan

1.325

2.952

5.827

5.887

Waspikse weg

2.341

2.319

Tichelrijt 2 Tichelrijt 3

2.722

2.680

383

1.869

Tichelrijt Zuid Totaal

257

85

13.064

15.999

Biezenplein In het kader van de herontwikkeling en herinrichting van het centrumgebied is voorzien in onder andere de mogelijke ontwikkeling van de locatie Biezenplein. Deze locatie is eigendom van de gemeente en is in 2019 in exploitatie genomen. Momenteel wordt gewerkt aan een invulling van het gebied in samenspraak met onder andere een ontwikkelende partij en een klankbordgroep. De in 2020 gemaakte kosten bestaan voornamelijk uit rente. Er zijn geen opbrengsten gerealiseerd. Het exploitatiesaldo is verrekend met de boekwaarde. De boekwaarde stijgt hierdoor naar € 209.000. De Beljaart Het in ontwikkeling zijnde uitleggebied voor woningbouw van de gemeente Dongen betreft De Beljaart. De gemeente is eigenaar van de gronden binnen dit gebied. De in 2020 gemaakte kosten bestaan voornamelijk uit planontwikkelingskosten, rente en kosten voor infrastructurele werken. De opbrengsten betreffen met name grondverkopen. Wegens de voortgang van het project is in 2020 een tussentijdse winst genomen van € 523.000. Het exploitatiesaldo is verrekend met de boekwaarde. De boekwaarde komt hiermee op € 1.325.000. Noorderlaan De gemeente heeft gronden in eigendom nabij de Noorderlaan. De locatie is als woningbouwlocatie opgenomen in de Structuurvisie 2020. De gewenste ontwikkeling van deze locatie is provinciaal en regionaal afgestemd. In 2019 heeft de raad het complex in exploitatie genomen.

De in 2020 gemaakte kosten bestaan voornamelijk uit planontwikkelingskosten en rente. De opbrengsten betreffen een grondverkoop. Het exploitatiesaldo is verrekend met de boekwaarde. De boekwaarde komt hiermee op € 5.827.000.

79

Waspikse weg De gemeente heeft gronden in eigendom nabij de Waspikse weg. De locatie is als woningbouwlocatie opgenomen in de Structuurvisie 2020. De stedenbouwkundige visievorming voor deze locatie is gestart en tevens is een klankbordgroep samengesteld. In 2019 zijn de gronden in exploitatie genomen. De in 2020 gemaakte kosten bestaan voornamelijk uit rente. Er zijn geen opbrengsten gerealiseerd. Het exploitatiesaldo is verrekend met de boekwaarde. De boekwaarde komt hiermee op € 2.341.000. Tichelrijt 2 Het in ontwikkeling zijnde bedrijventerrein van de gemeente Dongen betreft Tichelrijt 2. De gemeente is eigenaar van de gronden binnen dit gebied en van het gebouw Danielsweg 3-5. De in 2020 gemaakte kosten bestaan voornamelijk uit rente en beheerskosten. De opbrengsten komen voort uit grondverhuur. Het exploitatiesaldo is verrekend met de boekwaarde. De boekwaarde komt hiermee op € 2.722.000. Tichelrijt 3 De gemeente heeft gronden in eigendom nabij de Danielsweg. Deze locatie maakt het uitbreiden van het bestaande bedrijventerrein mogelijk en is als zodanig opgenomen in de Structuurvisie 2020. Voorheen behoorden tevens de gronden ten behoeve van het Zonnepark Tichelrijt tot dit complex, maar deze zijn in 2020 overgeheveld naar de materiele vaste activa. De in 2020 gemaakte kosten bestaan voornamelijk uit rente en beheerskosten.