Bijl-1 25-43 Kadernota 2026

Op termijn moet het SLT dan ook gericht zijn op zowel de Jeugdwet, de Wmo, de Participatiewet als de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening. Dat sluit aan bij het principe één huishouden, één plan, één regisseur. Daarnaast blijven vroegsignalering en preventie van belang om (zwaardere) problematiek te voorkomen. Instroom en huisvesting statushouders De gemeente Dongen staat voor de uitdaging om in 2026 te voldoen aan de wettelijke taakstelling voor de huisvesting van statushouders. Door landelijke wetswijzigingen en een mogelijke achterstand uit eerdere jaren, blijft de druk op de sociale huurmarkt groot. Tegelijkertijd kan de verminderde instroom van statushouders leiden tot een aanpassing van de taakstelling en de inzet van middelen. Dit vraagt om flexibiliteit in het beleid, waarbij zowel huisvestingsopties als de inzet van begeleiding zorgvuldig moeten worden afgestemd op de daadwerkelijke behoefte. De samenwerking met woningcorporaties en private partijen blijft hierin cruciaal, terwijl ook de financiële consequenties afhankelijk zijn van landelijke beleidsbeslissingen en lokale uitvoeringsmogelijkheden. Doorstroomregeling 75+ huurders Casade De pilot van de doorstroomregeling in de gemeenten Waalwijk, Loon op Zand en Dongen, wordt in 2026 geëvalueerd. Als blijkt dat deze succesvol is, willen de gemeenten een structurele bijdrage leveren.

De gemeentelijke bijdrage bestaat uit een vergoeding van verhuiskosten aan de huurder die gaat verhuizen. Een geringe verhuiskostenvergoeding (€ 1.500) kan een stimulerende werking hebben bij de keuze om al dan niet te verhuizen. Vanuit de Woningwet mogen corporaties geen verhuiskostenvergoeding toekennen bij een vrijwillige verhuizing. Gemeenten hebben die mogelijkheid wel. Casade bekostigt de overige maatregelen, zoals persoonlijke begeleiding van huurders door een

20

doorstroomconsulent, huurgewenning, voorrangsregelingen en ontzorging (onder andere hulp bij klussen die het verhuisproces met zich meebrengt). Hiermee willen we eraan bijdragen dat huurders van Casade (vanaf 75 jaar) de keuze maken om vanuit hun eengezinswoning of appartement zonder lift te verhuizen naar een bij hun leeftijd passende woning. Daarmee komt doorstroming op gang en komen er woningen beschikbaar die geschikt zijn voor onder andere gezinnen en starters. Bovendien kan voorkomen worden dat een beroep gedaan wordt op de Wmo voor een woningaanpassing zoals een traplift. Dit sluit aan bij de doelstellingen uit het coalitieakkoord 2022-2026, waarin doorstroming op de woningmarkt en het faciliteren van ouderenhuisvesting prioriteit hebben. Thema 230 Armoede We zetten ons in voor de verdere uitvoering van het beleidskader armoede en schulden, waarbij het huidige financiële kader leidend blijft. In 2026 wordt armoede in Nederland steeds gedetailleerder in kaart gebracht, met speciale aandacht voor werkende huishoudens die hier steeds sterker de gevolgen van ondervinden. Werkende huishoudens, die ondanks hun inkomen uit werk moeite hebben om rond te komen, vallen vaak buiten de bestaande regelingen of vragen relatief vaak niet de toeslagen aan waar zij recht op hebben.

Dit vergroot het risico op een armoedeval, waarbij werken onvoldoende loont en sommige huishoudens financieel achteruitgaan. Het is daarom essentieel om inkomensondersteuning en beleid beter af te stemmen op deze groep. Schuldenproblematiek blijft een belangrijk aandachtspunt, waarbij vroegsignalering en preventie een steeds grotere rol spelen. Binnen de gemeente Dongen blijven zowel armoede als schulden een centrale prioriteit, met extra focus op kinderarmoede. Het Kindpakket blijft een essentieel om kinderen uit kwetsbare gezinnen te ondersteunen. Daarnaast zet de gemeente zich actief in voor vroegsignalering van schulden, uitbreiding van inkomensondersteuning en de voortzetting van de Arriva Meedoenpas. Dongen liep hierin voorop als eerste gemeente in Noord-Brabant die deze pas in de huidige vorm introduceerde en vervult daarmee een voortrekkersrol. In 2026 onderzoekt de provincie de mogelijkheden om een bredere OV-pas voor minima in te voeren, waarmee de toegankelijkheid van openbaar vervoer verder wordt verbeterd. Tegelijkertijd lopen de pilots rondom de armoedeval door, met als doel werkende minima te ondersteunen en te voorkomen dat zij onbedoeld financieel achteruitgaan. Met deze gerichte aanpak versterken we de toegankelijkheid van voorzieningen en bieden we duurzame en effectieve ondersteuning in de strijd tegen armoede en schulden.

Wens/ Coalitieakkoord Nieuw voor oud Wettelijk Autonoom

2026

2027

2028

2029

Uitvoeringsbudget preventieen handhavingsplan alcohol

Wens

-32.000

-42.000

-42.000

-42.000

Dekking inzet budget beschermd wonen Kostenontwikkeling jeugdzorg

Wens

11.000

11.000

11.000

11.000

-371.000 -371.000 -371.000

-371.000

Financiële effecten Dongen Zorgt (indicatief)

Investeringen: Geen Budgetmutatie:

Autonoom

21

Kostenontwikkeling jeugdzorg Autonoom -529.637 -475.637 -375.637 (bezuinigingsopgave rijk) Dekking inzet stelpost jeugd Autonoom 290.637 290.637 290.637 Doorstroomregeling 75+ Nieuw voor oud -9.000 -9.000 -9.000 Inzet budget beschermd wonen Nieuw voor oud 9.000 9.000 9.000

-375.637 290.637 -9.000 9.00

22

3.Veilig Dongen Uitvoering Integraal Veiligheidsbeleid De gemeente Dongen vormt samen met Gilze en Rijen, Loon op Zand en Waalwijk het werkgebied van het politieteam Langstraat. Voor deze gemeenten is een gezamenlijk integraal veiligheidsbeleid vastgesteld met een looptijd van 4 jaar (2023-2026). Elke gemeente geeft op lokaal niveau uitvoering aan dit beleid, waardoor het mogelijk is om per gemeente lokaal accenten aan te brengen. Deze worden voor de duur van één jaar benoemd in een lokaal uitvoeringsplan (voorheen Lokaal Veiligheidsbeleid), zodat flexibel wordt ingespeeld op actuele ontwikkelingen. In aanloop naar de begroting bezien we of voor de uitvoering in 2026 aanvullende capaciteit noodzakelijk is.

Thema 310 Openbare orde en veiligheid De belangrijkste (beleids)ontwikkelingen voor het thema Openbare orde en veiligheid zijn als volgt: Overlast In Dongen kennen we drie categorieën overlast: • Woonoverlast Er is een regulier overleg tussen politie, Casade, Wijk-GGD en de gemeente. Met gebruikmaking van het instrumentarium van de “Wet Woonoverlast” wordt daar op casusniveau de aanpak van de overlast afgestemd. Hiervoor hebben we een intern en extern casusoverleg (ICO en ECO) ingericht. • Overlast door personen met verward of onbegrepen gedrag Iedere casus wordt separaat besproken met de daarvoor in aanmerking komende partners. Deze vorm van overlast is zeer onvoorspelbaar. Onze eerste inzet wordt in de meeste gevallen gevormd door de procesregisseur zorg en veiligheid, wijk-GGD en de politie. Ook deze casuïstiek wordt besproken in het intern en extern casusoverleg (ICO en ECO). • Overlast door jeugd We hebben een regulier overleg (Jongeren op Straat) met politie, jeugd-Boa, jongerenwerkers van ContourdeTwern en Novadic-Kentron over de aanpak en het voorkomen van jeugdoverlast. Op casusniveau wordt daar de aanpak van overlast gevende jeugd besproken en afgestemd. Jeugd Om onze jongeren zo goed en zo snel mogelijk te kunnen helpen, zetten we als gemeente in op vroegsignalering en preventie.

Naast gemeentelijke collega’s, vervullen ook politie, jeugd-Boa, wijkGGD, leerplicht, onderwijsinstellingen (zoals het Cambreur College) en jongerenwerk hierin een belangrijke rol. Zij staan (op straat) actief in contact met de jeugd. De betrokken partners bespreken casuïstiek in het Jongeren op Straat overleg (JOS). Waar nodig wordt op casusniveau maatwerk geleverd. Jongeren Ontmoetingsplaats (JOP) Ook in de gemeente Dongen veroorzaken jongeren soms overlast door samenscholing in onder andere woonwijken en winkelgebieden. Dit is vervelend voor omwonenden en ondernemers. Anderzijds willen we ook als gemeente Dongen jongeren de ruimte geven om naar buiten te gaan, samen te komen en bij te praten. Met het inrichten van een nieuwe en eigentijdse Jongeren Ontmoetingsplaats (JOP) in 2025 willen we jongeren hierin faciliteren, om zo overlast te verminderen c.q. te voorkomen. Het jongerenwerk wil via jongerenparticipatie de voorbereiding en realisatie van deze nieuwe JOP verder vormgeven. Halt spreekuur op het Cambreur college Jongeren worden steeds vaker de klas uitgestuurd of geschorst in het onderwijs. Dit is echter vooral een disciplinerende maatregel en geen interventie om jongeren tot inzicht en normbesef te brengen. Stichting Halt houdt op scholen spreekuur waar leerlingen naar worden verwezen voor incidenten waarbij bijvoorbeeld sprake is van grensoverschrijdend gedrag.

Halt maakt hierbij gebruik van haar ervaring en expertise in het strafrecht. Vanuit resterende NPO-middelen (Nationaal Programma Onderwijs) is het Cambreur College in 2024 gestart met het Halt spreekuur. De ervaringen en resultaten zijn tot dusver zeer positief. Het Halt spreekuur wordt structureel voortgezet.

23

Versterken verbinding zorg en veiligheid Door aan de voorkant zo vroeg mogelijk adequate hulp te bieden, wordt zoveel mogelijk voorkomen dat onveilige situaties ontstaan. We handelen bij voorkeur preventief, maar indien nodig ook repressief. Een goede en snelle samenwerking tussen zorg- en veiligheidspartners is hiervoor essentieel. De procesregisseur zorg en veiligheid voert waar nodig de regie op meervoudige en complexe problematiek met als aandachtspunt zorg en veiligheid. Daarnaast pakt de procesregisseur zorg en veiligheid (al dan niet in samenwerking met de adviseur openbare orde en veiligheid) zelf complexe casuïstiek op. We zetten, samen met vele veiligheidspartners, in op vroegsignalering om zo een crisissituatie te voorkomen. Signalen halen we op vanuit het interne- en externe casusoverleg. Ondermijnende criminaliteit Samen met partners zoals politie, OM en Taskforce RIEC (Regionaal Informatie en Expertise Centrum) pakken we ondermijnende criminaliteit bij de wortel aan. Ook werken we, in samenwerking met de Taskforce RIEC, aan het weerbaarder maken van onze inwoners, ondernemers en eigen organisatie (ambtelijk, college en raad). We voeren lokaal (veelal samen met de politie) controles uit. Hiervoor organiseren we frequent de ondermijningsdagen. Er is regulier overleg met alle RIECpartners, zowel algemeen als bij specifieke voorvallen (casusniveau).

De evaluatie van het Bestuurlijk Interventieteam (BIT) is positief waardoor het BIT in 2025 doorgang heeft. Ook in 2026 werken we binnen de regio Hart van Brabant samen met de gemeenten en RIECpartners en we gaan ervan uit dat dit ook weer via het Bestuurlijk Interventieteam (BIT) gebeurt. Daardoor kunnen we slagvaardiger optreden in het geval van handhaving op ondermijningscasuïstiek. Het BIT organiseert 6 tot 8 acties per jaar. We houden de Norm Weerbare Overheid aan als groeimodel om te werken aan bewustwording, informeren en het beveiligen van informatie, beleid en handhaving en een veilige werkomgeving met aandacht voor integriteit. Bij het aantreffen van drugs in woningen of bedrijfspanden passen we actief het Damoclesbeleid toe. Tot slot is de Wet Bibob (bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur) onontbeerlijk om malafide inwoners of bedrijven aan te pakken en te voorkomen dat deze zich in Dongen proberen te vestigen. De Bibob-coördinator draagt ook in 2026 zorg voor het uitvoering geven aan de Bibob-onderzoeken en de bekendheid met de Wet Bibob binnen de eigen organisatie. Digitale veiligheid Door de digitalisering van onze samenleving nemen cybercrime en digitale criminaliteit grotere vormen aan. Inwoners, bedrijven en instellingen zijn bevattelijk voor cyberaanvallen en digitale criminaliteit.

We zien dat bedrijven te maken krijgen met het hacken van systemen om bedrijfsinformatie te verkrijgen, bankgegevens te bemachtigen zodat rekeningen geplunderd kunnen worden, tot het gebruiken van de digitale identiteit van burgers om fraude te plegen. Doordat deze bedrijven zich beter weren tegen dit soort aanvallen, verschuift in 2025 de criminaliteit meer richting de burgers. Vooral de ouderen, die niet opgegroeid zijn in het digitale tijdperk, vallen ten prooi aan deze criminelen. De gemeente zet zich samen met de politie in om deze vorm van criminaliteit onder de aandacht te brengen van de inwoners. We organiseren echt- en nepsessies en communiceren via alle mogelijke kanalen hierover. In 2026 blijven we doorgaan met de inwoners alert houden. Met communicatie zorgen we ervoor dat de nieuwe vormen van cybercriminaliteit bekend zijn zodat onze inwoners weerbaarder worden tegen deze vorm van criminaliteit. Binnen Hart van Brabant werken we sinds 2023 samen om de weerbaarheid bij inwoners en ondernemers te vergroten. Hiervoor hebben we samen een uitvoeringsplan met cyberinterventies opgesteld en hier wordt door de gemeenten uitvoering aan gegeven. Ook nemen we actief deel aan de professionele leergemeenschap Aanpak Cybercrime. Gemeenten, politie, OM en Platform Veilig Ondernemen (PVO) werken hierin samen met partners uit het bedrijfsleven, het welzijnswerk en het onderwijs.

Kennis en expertise worden uitgewisseld en opgebouwd en gezamenlijk besluiten we tot doelgerichte interventies.

24

Overige veiligheidsvraagstukken Diverse vormen van criminaliteit komen met regelmaat voor en zorgen snel voor een gevoel van onveiligheid: de zogenoemde High Impact Crimes. Ook deze dagelijkse veiligheidsvraagstukken houden onze aandacht. Zo zetten we ons, samen met de politie, in voor het voorkomen van woninginbraken, fietsendiefstallen en de verkoop van gestolen goederen. Dit in de vorm van preventie en voorlichting. Bijvoorbeeld met de inzet van de tekstkar bij een inbraakgolf, de inzet van lokfietsen, en controles op het digitaal opkoopregister. Ook maken we de specifieke werkwijze (modus operandi) bekend van criminelen die hun slag willen slaan. Meten subjectieve veiligheidsbeleving (CBS Veiligheidsmonitor) Vanaf 2025 neemt de gemeente Dongen deel aan de CBS Veiligheidsmonitor. Dit is een landelijk terugkerend bevolkingsonderzoek naar veiligheid, leefbaarheid en slachtofferschap. Inwoners worden verzocht een vragenlijst in te vullen over onder andere de overlast en leefbaarheid in de buurt en het functioneren van de politie en gemeente. Het onderzoek vindt tweejaarlijks plaats en wordt uit de reguliere budgetten bekostigd.

Thema 320 Rampenbestrijding en brandweer De belangrijkste (beleids)ontwikkelingen voor het thema Rampenbestrijding en brandweer zijn als volgt: Bevolkingszorg en gemeentelijke crisisbeheersing De gemeente Dongen heeft verantwoordelijkheden bij een ramp of crisis, de gemeentelijke crisisbeheersing. Denk aan de opvang van bewoners, crisiscommunicatie, zorg voor de fysieke leefomgeving en het bieden van nazorg. Hiervoor bestaat de crisisorganisatie Bevolkingszorg, die eind 2023 is overgegaan naar een nieuwe structuur. De gemeente werkt samen met de gemeenten binnen Hart van Brabant en wordt ondersteund door de Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant. Hiernaast moet de gemeente ook voorbereid zijn op andere incidenten waarbij geen (of niet alleen) bevolkingszorg noodzakelijk is. Denk aan een grote zedenzaak of een cyberaanval. Voor de brandweerkazerne verwijzen we naar het programma Dongen Dient.

Financiële effecten Veilig Dongen (indicatief)

Wens/ Coalitieakkoord Nieuw voor oud Wettelijk Autonoom

2026

2027

2028

2029

Wens

-15.000

-15.000

-15.000

-15.000

Investeringen: Geen Budgetmutaties: Bestuurlijk interventieteam

25

4. Dongen Onderneemt! Thema 410 Ondernemerschap De belangrijkste (beleids)ontwikkelingen voor het thema Ondernemerschap zijn als volgt: Economische visie In het coalitieakkoord is de ambitie opgenomen om als gemeente de verbindende en faciliterende partij te zijn tussen ondernemers, werknemers, werkzoekenden, inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt en studenten. De gemeente Dongen hecht veel waarde aan de bijdrage die lokaal ondernemerschap biedt aan een aantrekkelijk woon- en leefklimaat. Om die reden heeft het college besloten een economische visie op te stellen. Deze visie is tot stand gekomen in samenwerking met lokale ondernemers en het onderwijs. Op 6 juni 2024 heeft uw raad de economische visie ‘Van volume naar Waarde: Dongen verbetert en vernieuwt het bestaande’ vastgesteld. Om de visie te realiseren, geven we op basis van vijf thema's en vijf actielijnen uitvoering aan een 10 puntenplan. In 2025 geven we uitvoering aan het sturen op kwaliteit van het bedrijventerrein Tichelrijt. Dat doen we langs de lijn van het thema ‘toekomstbestendige bedrijventerreinen’ uit de economische visie en op basis van de activiteiten rondom de green deal. We kijken in 2025 specifiek naar een uitgifteprotocol voor nieuwe bedrijfskavels. Daarnaast stellen we een plan van aanpak op om regie te nemen op de transformatie en upgrading van verouderde delen van het bedrijventerrein.

Dit gebeurt met aandacht voor de verduurzamings- en vergroeningsopgaven. Verder wordt gewerkt aan het opwerken van de organisatiegraad op bedrijventerrein Tichelrijt onder begeleiding van Midpoint. Hierop borduren we in 2026 voort in onze ambities rondom de green deal. Als we hiervoor nog (beperkte) aanvullende middelen nodig hebben, verwerken we dit in de programmabegroting. De uitwerking van de economische visie staat niet op zichzelf, maar kent veel raakvlakken met onder andere onze opgaven op het gebied van wonen en duurzaamheid. We moeten beter duidelijk maken welke acties en activiteiten vanuit onze gemeente een bijdrage leveren aan het verwezenlijken van de economische visie. Zo zijn we bezig met het opstellen van een programma buitengebied dat naar verwachting in de tweede helft van 2025 kan worden vastgesteld. De uitwerking daarvan is in 2026 en verder en draagt bij aan de ambities binnen de thema's ‘waardevol buitengebied’ en voor een deel wellicht ook ‘natuurlijk, gemoedelijk en verrassend recreëren’ uit de economische visie. Gemeente Dongen kent een rijk ondernemerslandschap dat we graag koesteren, daar geven we vanuit de economische visie in 2026 en verder vanuit een verbindende en faciliterende rol verder invulling aan.

Relatie gemeente en bedrijfsleven Vanuit de rol als verbinder is het voor de gemeente belangrijk om goede contacten te onderhouden met het bedrijfsleven. Daarom bezoeken we met regelmaat ondernemers en bedrijven en ondersteunen we initiatieven als de ‘dag van de techniek’. Om deze activiteiten te kunnen blijven uitvoeren is budget en capaciteit nodig. Gemeentelijke grondexploitatie bedrijventerreinen Om bedrijfsvestiging binnen de gemeente mogelijk te houden, is het van belang om nieuwe bedrijfspercelen te blijven aanbieden. Hiervoor worden gemeentelijke grondexploitaties gevoerd voor de bedrijventerreinen Tichelrijt 2, Tichelrijt 3 en Tichelrijt Zuid. Tweemaal per jaar wordt hierover verantwoording afgelegd: in de voortgangsrapportage grondexploitatie. Daarbij is het uitgangspunt dat deze gemeentelijke grondexploitaties ten minste budgettair neutraal verlopen.

26

Marktinitiatieven ontwikkeling bedrijventerreinen Naast de gemeentelijke grondexploitaties, verlenen we ook ondersteuning wanneer marktpartijen bedrijfsterreinen willen ontwikkelen. Momenteel wordt Tichelrijt Zuid deels vanuit een marktinitiatief ontwikkeld. Dit kan in de toekomst verdere uitbreiding krijgen. Uitgangspunt daarbij is dat de gemeentelijke kosten in verband met de faciliterende werkzaamheden, worden verhaald op de marktpartij. Daardoor is er sprake van een voor de gemeente budgettair neutraal plan. Thema 420 Werknemerschap De belangrijkste (beleids)ontwikkelingen voor het thema Werknemerschap zijn als volgt: Werknemerschap en Participatie in Dongen: kansrijk en inclusief De gemeente Dongen zet zich in voor een inclusieve arbeidsmarkt waarin iedereen naar vermogen kan bijdragen. Samenwerking met werkgevers, opleidingsinstanties en maatschappelijke organisaties zorgt ervoor dat inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt praktijkgerichte leerwerkplekken krijgen, bijvoorbeeld in de horeca en techniek. Ook bieden we leerwerktrajecten aan aan mensen zonder startkwalificatie en zetten we sociale activering in voor langdurig bijstandsgerechtigden. Maatwerk en persoonlijke ondersteuning We kijken naar de mens achter het dossier en bieden maatwerkoplossingen.

Mensen met een arbeidsbeperking krijgen via jobcoaching begeleiding op de werkvloer, terwijl flexibele trajecten aansluiten bij hun mogelijkheden en (gezins)situatie. De gemeente volgt de herziening van de Participatiewet en past versoepelingen toe, zoals een soepeler bijverdienregeling en betere ondersteuning bij scholing. Participatiewet in Uitvoering en 6 uitvoeringsprincipes De Participatiewet is het kader voor de uitvoering, met een focus op flexibiliteit en de menselijke maat. Uitvoering van de Participatiewet gebeurt op basis van zes principes, waaronder maatwerk, financiële monitoring en resultaatgericht werken. De ABC-methode helpt om inwoners de meest passende begeleiding naar werk of participatie te bieden. Gerichte ondersteuning vindt plaats via zes categorieën, waaronder statushouders, jongeren zonder startkwalificatie en mensen met een arbeidsbeperking. De gemeente biedt maatwerk en groepsgerichte aanpak met jobcoaching, scholing en loonkostensubsidies. Daarnaast worden groepstrainingen opnieuw geïntroduceerd om sociale activering en efficiëntie te bevorderen. Beschut werk: Verhoogde kansen en ondersteuning Om inwoners met een indicatie voor beschut werk beter te helpen, heeft de raad extra budget vrijgemaakt. Hiermee kunnen vijf extra personen, boven op de wettelijk verplichte taakstelling, een beschutte werkplek krijgen.

Deze uitbreiding stimuleert inclusie, zelfredzaamheid en sociale verbondenheid, terwijl het ook bijdraagt aan kostenbesparing. Beschut werk biedt essentiële kansen voor mensen die anders moeite zouden hebben met participatie. Dankzij deze nieuwe plekken kunnen vijf extra deelnemers tot maximaal 31 uur per week aan de slag. Samen werkt beter De gemeente Dongen werkt nauw samen met verschillende partners. Ontwikkelbedrijf Diamantgroep speelt hierin een belangrijke rol en transformeert tot een mensgericht ontwikkelbedrijf, waarbij inclusie en persoonlijke ontwikkeling centraal staan. Dankzij deze samenwerking krijgen inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt de juiste begeleiding en toegang tot werk- en leertrajecten die aansluiten bij hun mogelijkheden. Dit stimuleert niet alleen hun zelfstandigheid, maar draagt ook bij aan een sterke sociale en economische regio. Samen bouwen we aan een toekomst waarin iedereen een kans krijgt om naar vermogen bij te dragen en waarin maatwerk en ondersteuning de basis vormen.

27

Financiële effecten Dongen Onderneemt (indicatief)

Wens/ Coalitieakkoord Nieuw voor oud Wettelijk Autonoom

2026

2027

2028

2029

Investeringen: Geen Budgetmutaties: Geen

28

5. Dongen Dient! Thema 510 Bestuur De belangrijkste (beleids)ontwikkelingen voor het thema Omgeving zijn: Samenspel raad, college, organisatie, samenleving In Dongen maken we werk van het verbeteren en vernieuwen van de bestuursstijl en – cultuur. We zetten in op meer transparantie, een toegankelijk een aanspreekbaar bestuur en het vaker en eerder betrekken van onze inwoners bij beleid. Dit leidt tot betere ideeën, meer draagvlak, grotere betrokkenheid en meer vertrouwen. Deze ‘nieuwe politiek’ is nadrukkelijk een aangelegenheid voor de raad, het college en de gemeentelijke organisatie. Dit vraagt om een goed samenspel, zowel onderling als met de samenleving, waarin ieder zijn verantwoordelijkheden kent. Daarbij gaat het over rolduidelijkheid, rolzuiverheid, de juiste houding en gedrag, relaties en het opzoeken van het constructieve conflict, ‘ik’ versus ‘wij’ en het stellen van prioriteiten en het maken van keuzes. Dit samenspel zien we terug in de realisatie van de nieuwe toekomstvisie voor Dongen. Raadsinformatiesysteem en bestuurlijk informatiesysteem Het raadsinformatiesysteem en bestuurlijk informatiesysteem worden vervangen. Aanbesteding heeft plaats in 2025, waarna in 2026 de implementatie volgt met eenmalige kosten. Vergoeding commissieleden Vanaf januari 2025 is de gemeenteraad op een andere manier gaan vergaderen.

De oordeelsvorming heeft niet meer plaats in een opiniërende raadsvergadering, maar in verschillende commissies. Conform het rechtspositiebesluit decentrale politieke ambtsdragers, ontvangen commissieleden een onkostenvergoeding. Door het nieuwe vergadermodel is het huidige budget ontoereikend. Daarnaast neemt het aantal uit te zenden vergaderingen toe, waardoor de kosten van het raadsinformatiesysteem toenemen. Vergoeding raadsfracties De onkostenvergoeding van raadsleden wordt jaarlijks vastgesteld door het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Deze bijstelling dient in de begroting te worden meegenomen. Daarnaast heeft de raad op 27 maart 2025 de Verordening Ambtelijke bijstand en fractieondersteuning vastgesteld. Hierin is het vaste en variabele deel van de jaarlijkse fractievergoeding verhoogd. Verkiezingen gemeenteraad Op 18 maart 2026 worden in ons land de gemeenteraadsverkiezingen gehouden. Daarmee treedt er ook in Dongen een nieuwe gemeenteraad aan. Een adequaat inwerkprogramma helpt de (nieuwe) raadsleden om in de komende bestuursperiode hun taak goed te kunnen vervullen. Daarnaast dient het college beschikbaar te stellen aan raadsleden: voorzieningen op het gebied van informatie en communicatie. Dit is conform het rechtspositiebesluit decentrale politieke ambtsdragers.

Hierbij wordt voor onze gemeente uitgegaan van 21 raadsleden en 11 burgercommissieleden. Thema 520 Dienstverlening De belangrijkste (beleids)ontwikkelingen voor het thema Dienstverlening zijn als volgt: Digitalisering dienstverlening De gemeente Dongen streeft voor onze inwoners naar een hoge mate van plaats onafhankelijke dienstverlening. Dit betekent dat we waar mogelijk onze diensten digitaal aanbieden. Dit is een continu proces en wordt in 2026 voortgezet. Dienstverlening Burgerzaken Burgerzaken meet haar dienstverleningsniveau via een enquête, het streven blijft ook net als in voorgaande jaren, gemiddeld een 8 te behalen. Als vervolg op de aansluiting bij het Handvest Overheid-Burger implementeren we in 2025 de dienstverleningsprincipes in lijn met het Handvest. Dit loopt verder door in de daaropvolgende jaren. Waar nodig gebruiken we feedback van inwoners om

29

onze dienstverlening te verbeteren. Dit betekent ook dat we processen waar mogelijk digitaliseren. Uiteraard ook met oog voor bewoners die graag een afspraak bij Burgerzaken maken. We willen gastvrijheid uitstralen. Daarom wordt onderzocht waar bewoners behoefte aan hebben en worden er stappen gezet voor een inclusievere ontvangst. Vluchtelingen De inschrijving van vluchtelingen uit Oekraïne en werkzaamheden in het kader van de tijdelijke noodopvang de Nestel, vragen om extra inzet. Waar mogelijk passen we onze werkprocessen aan en bieden we maatwerk om de nieuwe inwoners zo goed mogelijk van dienst te zijn. Inschrijving en toezicht huisvesting arbeidsmigranten Ondernemers in de regio werven in toenemende mate personele capaciteit uit de EU. De hieruit voortvloeiende registratie- en huisvestigingsvraagstukken hebben effect op de werkprocessen binnen de gemeente. Een juiste in- of uitschrijving in de Basisregistratie Personen (BRP) en daarmee de borging van de kwaliteit van de BRP, ligt ten grondslag aan vrijwel alle gemeentelijke werkprocessen en aan die van overheidsinstanties als de belastingdienst. Omgevingswet en Wet kwaliteitsborging De Wet kwaliteitsborging en de Omgevingswet zijn 1 januari 2024 in werking getreden. In 2024 zijn de effecten van de beide wetten gemonitord, waarbij is geconstateerd dat er nog geen structurele effecten zichtbaar waren.

Enerzijds wordt dit veroorzaakt doordat veel initiatiefnemers net voor het in werking treden van de beide wetten, aanvragen bij de gemeente hebben ingediend voor de activiteit "bouwen”. Anderzijds wordt dit veroorzaakt door het besluit van het rijk dat bepaalde bouwactiviteiten (zoals verbouwingen), voorlopig niet vallen onder de werking van de Wet kwaliteitsborging. Wanneer deze groep wel onder deze wet gaat vallen, is nog niet duidelijk. Hierdoor wordt in 2025 doorgegaan met het monitoren van de financiële effecten van de beide wetten. De landelijke verwachting is dat door de inwerkingtreding van de voornoemde wetten, de legesinkomsten met gemiddeld 15 tot 20% zullen afnemen. Daarnaast wordt een kostenstijging verwacht van 10 tot 15%. Thema 530 Beheer en onderhoud De belangrijkste (beleids)ontwikkelingen voor het thema Beheer en onderhoud zijn als volgt: Overlast roeken We zetten in op het terugdringen van de overlast die roeken (vogels die leven in kolonies) veroorzaken in diverse woonwijken van onze gemeente. Op dit moment is er een ontheffing voor wijk De Biezen. In een straal van 500 meter mogen de roeken worden verjaagd. Deze 5-jarige ontheffing verloopt per 1 juni 2025. We constateren dat inmiddels in Dongen op veel meer locaties overlast is van roeken. Daarom is het noodzakelijk om een nieuwe, grootschaligere ontheffing aan te vragen.

We stellen een verjagingsplan en uitvoeringsplan op om de roeken te verjagen naar beheergebieden waar deze vogels geen overlast veroorzaken. De noodzakelijke ontheffing voor geheel Dongen vragen we aan bij de Omgevingsdienst Brabant Noord. Brandweerkazerne Op basis van analyse door de brandweer is gebleken dat door de ligging van de brandweerkazerne aan de Oude Baan niet geheel Dongen wordt gedekt in geval van incidenten. Door een te lange opkomsttijd en wijzigingen in de infrastructuur (30 km/h, drempels, eenrichting) is Dongen afhankelijk van de posten in Oosterhout, Tilburg en ’s Gravenmoer. Dit leidt er eveneens toe dat het voor de brandweerpost in Dongen lastig is om brandweervrijwilligers te binden vanwege de beperkte uitrukmogelijkheden. In afstemming met de lokale en regionale brandweer hebben we daarom besloten om verplaatsing van de kazerne te onderzoeken. De eerste inschatting is dat het bouwen van een nieuwe kazerne € 2,2 tot € 2,5 miljoen euro kost. Indien ook de grond moet worden aangekocht, gaat het inclusief aankoop van grond en het aanpassen van de infrastructuur om circa € 4 miljoen. Bij de verkoop van de kazerne in de huidige staat, wordt een opbrengst van € 650.000 verwacht.

30

Op 14 december 2023 heeft uw raad besloten de brandweerkazerne aan de Oude Baan te verduurzamen voor € 396.400. Op grond van de subsidieregeling duurzaam maatschappelijk vastgoed, is tevens een subsidie toegekend van € 80.973 voor de verduurzaming van de kazerne en de daarbij behorende woning. De verduurzaming van de kazerne wordt vanwege het nieuwe onderzoek uitgesteld en op basis van de uitkomsten mogelijk herzien. De Veiligheidsregio heeft aangegeven dat verduurzaming of verplaatsing van de kazerne een gemeentelijke aangelegenheid is. Zij zullen daar geen financiële bijdrage aan leveren. Kleurrijke entree Middellaan In het groenbeleidsplan is aangegeven dat de Middellaan een mooie entree moet zijn op A-niveau. In de middenbermen is uit oogpunt van biodiversiteit een nieuw bollenmengsel geplant dat het gehele voorjaar zorgt voor bloei. Daarnaast is de grasstrook ingezaaid met een kruidenmengsel waardoor vele kleurrijke kruiden gaan groeien. In het voorjaar van 2025 is het eerste deel vervangen en het tweede deel volgt in 2026. Beide verkeersgeleiders bloeien daardoor voor minimaal 10 jaar weer rijkelijk met bollen en kruiden. Natuur in de wijk Het stedelijk gebied is een specifiek landschap met een eigen karakteristiek en dynamiek.

Dit versnipperde landschap kent in het algemeen een lage habitatkwaliteit voor plant en dier, maar heeft ook specifieke voordelen ten opzichte van het buitengebied. Zo kent de stad eigen biotopen en typische ‘stadse’ soorten, die bijvoorbeeld voor hun verblijfplaats gebonden zijn aan de bebouwde omgeving, zoals de gierzwaluw en gebouwbewonende vleermuizen. Zowel nationaal als internationaal is er steeds meer aandacht voor natuurwaarden in het stedelijk gebied, mede omdat inmiddels ruim de helft van de wereldbevolking in steden woont. In Nederland is dat ruim 70%. Stadsnatuur is een belangrijk middel om mensen met natuur in aanraking te laten komen. De provincie Noord-Brabant en Dongen hebben als doel om de achteruitgang van de biodiversiteit een halt toe te roepen. Dat willen we onder meer realiseren via de zogeheten leefgebiedenbenadering. Deze benadering focust op leefgebieden van soorten en daarmee ook op het nemen van maatregelen die voor meerdere soorten positief zijn. Het doel is dat in 2027 alle bedreigde en prioritaire soorten in Noord-Brabant aanwezig zijn. In aansluiting hierop willen we in 2026 maatregelen nemen die bijdragen aan meer biodiversiteit in onze wijken. Daarbij denken we aan het realiseren van hagen, meerjarige bloemenmengsels en besdragende struiken op geschikte locaties in de openbare ruimte.

Met dit voorstel vragen we de raad om deze beleidsrichting te steunen en in 2026 uitvoering mogelijk te maken. Uitbreiding formatie maatschappelijk vastgoed De vraagstukken rondom maatschappelijk vastgoed worden complexer en vragen meer tijd en specialistische kennis. Er is behoefte aan een optimalisatie van het vastgoedbeleid en van de uitvoering van het beheer en onderhoud. Op basis van extern advies stellen we voor zowel het beleid voor maatschappelijk vastgoed / accommodatiebeleid als het beheer (uitvoering projecten) steviger te maken. Er wordt een korte- en lange termijnvisie bepaald met betrekking tot vastgoed en accommodaties, waarbij toekomstgerichte keuzes kunnen worden gemaakt.

31

Wens/ Coalitieakkoord Nieuw voor oud Wettelijk Autonoom

2026

Coalitieakkoord

32.000

Vervanging containers milieustraat 2026

Autonoom

20.000

Vervanging containers milieustraat 2027

Autonoom

Financiële effecten Dongen Dient (indicatief)

2027

2028

2029

-4.800

-4.800

-4.800

Investeringen: ICT voorziening gemeenteraad

20.000

Budgetmutaties: Stelpost Coalitieakkoord

-25.000

Coalitieakkoord

-4.800

Coalitieakkoord

-25.000

Implementatie raads- en bestuursinformatiesysteem

Coalitieakkoord

-40.000

Kapitaalslasten ICT voorziening gemeenteraad

Coalitieakkoord

-6.656

-6.592

-6.528

-6.464

Wettelijk Wettelijk

-15.000 -6.000

-15.000 -6.000

-15.000 -6.000

-15.000 -6.000

Wens Wens Wens Wens Autonoom Autonoom

-68.180 -22.500 -92.500 80.000 -42.500 42.500

-63.180

-63.180

0

-42.500 42.500

-42.500 42.500

-42.500 42.500

Autonoom

-1.520

-1.507

-1.493

-1.480

-1.520

-1.507

-1.493

3.027

3.000

2.973

Samenspel gemeenteraad, college, ambtelijke organisatie Verhoging vergoeding raadsfracties Inwerkprogramma gemeenteraad

Onkostenvergoeding raadsleden Presentiegelden commissieleden (niet raadsleden) Ongediertebestrijding overlast roeken Kleurrijke entree Middellaan Natuur in de wijk Natuur in de wijk subsidieregeling Verwerking afvalstromen Dekking via afvalstoffenheffing/voorziening afval Kapitaalslasten vervanging containers milieustraat 2026 Kapitaalslasten vervanging containers milieustraat 2027 Dekking via afvalstoffenheffing/voorziening afval

Autonoom Autonoom

1.520

32

Algemene dekkingsmiddelen en overhead Thema 630 Overige algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien Dit zijn de belangrijkste (beleids)ontwikkelingen voor het thema overige algemene dekkingsmiddelen: In het huidige coalitieakkoord op hoofdlijnen 2022-2026 is opgenomen dat de leges in onze gemeente maximaal kostendekkend zijn. Uit recent onderzoek tijdens het opstellen van de Jaarrekening 2024 is gebleken dat dit streven van kostendekkendheid niet altijd wordt gehaald. Streven is om dit met het opstellen van de Programmabegroting 2026-2029 te verbeteren. Dit is een zorgvuldig proces wat tijd vraagt. Dit leidt naar verwachting tot een hogere legesopbrengst waarvan in de Kadernota 2026 een ingroeiscenario is opgenomen. Thema 640 overhead Licentie- en implementatiekosten functiewaardering In 2025 wordt de keuze voor een nieuw functiewaarderingssysteem voorbereid. Het huidige systeem is gedateerd, onvoldoende flexibel en het herwaarderingsproces is onvoldoende transparant. In 2025 wordt onderzoek gedaan naar de best passende oplossing voor Dongen. Planning is om 2026 te gebruiken als overgangsjaar om de overstap van het oude naar een nieuw systeem te maken. De benodigde kosten bedragen naar schatting € 75.000 (aanschaf- en implementatiekosten).

Verbouwen voormalige kantine tot werkcafé Het gemeentehuis beschikt over een kantineruimte, gelegen op de begane grond nabij de personeelsingang aan de achterkant van het gebouw. Sinds de ombuigingen in 2019/2020 is deze niet meer in gebruik als bedrijfsrestaurant. Vanuit goed werkgeverschap en om medewerkers te werven en te behouden, hebben we goede voorzieningen nodig die passen bij deze tijd. In dat kader willen we huidige ruimte ombouwen tot een werkcafé: een plek voor ontmoeten, (informeel) vergaderen, lunchen. Een moderne, multifunctionele ontmoetingsruimte sluit aan op onze werkgeversvisie. Een ruimte waar we gasten en ketenpartners kunnen ontvangen, recepties kunnen houden, draagt ook bij aan de algehele uitstraling van gemeente Dongen. We onderzoeken diverse mogelijkheden voor de invulling van catering waaronder de optie van leerwerkplekken en de inzet van lokale ondernemers. Op basis van eerder opgedane ervaring uit verglijkbare projecten, verwachten we dat de totale eenmalige investeringskosten neerkomen op een bedrag van tussen de € 80.000 en € 170.000.

Financiële effecten programma 6 (indicatief)

Wens/ Coalitieakkoord /Nieuw voor oud/ Wettelijk /Autonoom

2026

Wens

150.000

Autonoom

-1.971.773

2027

2028

2029

-1.971.773 -1.971.773

-1.971.773

Investeringen: Verbouwing werkcafé Budgetmutaties: Stelpost indexeringen lasten 2026 (salarissen, jeugd en overige lasten)

33

Stelpost indexering baten 2026 (algemene uitkering, OZB, leges en overige opbrengsten)

Autonoom

1.842.779

1.842.779

1.842.779

1.842.779

Kostendekkende leges

Coalitieakko ord

200.000

300.000

400.000

500.000

Wettelijk

-75.000

Wens Wens Wens Wens

-11.400 -75.000 2.500 -97.547

-11.300 -75.000 2.500

-11.200 -75.000 2.500

-11.100 -75.000 2.500

Wens

-126.969

-126.969

-126.969

-126.969

Licentiekosten en implementatie Functiewaardering Kapitaalslasten verbouwing werkcafé Leerwerkbedrijf werkcafe Dekking besparing externe catering Verenigingsadviseur (zie programma Dongen Leeft) Beheer en onderhoud maatschappelijk vastgoed (zie ook programma Dongen Dient)

34