20230525-02 TV CDA MDiepstra ANTW- Bijl1Dongen Structuurvisie deel A

Structuurvisie Dongen 2020 - deel A – visie op hoofdlijnen

Gemeente Dongen

Structuurvisie dongen 2020 deel A – visie op hoofdlijnen

Structuurvisie DONGEN 2020 - deel A – visie op hoofdlijnen

projectnummer:

status:

716.008015.00

vastgesteld

opdrachtleider:

datum:

ing. J.C.C.M. van Jole

3 december 2009

auteur(s):

opdrachtgever:

ing. J.C.C.M. van Jole

gemeente Dongen

gecerticeerd door Lloyd’s conform ISO 9001: 2000

RBOI - Middelburg bv Nieuwstraat 27 Postbus 430 4330 AK Middelburg telefoon (0118) 689 010 E-mail: mburg@rboi.nl

aangesloten bij:

M.008/02

M.008/02

drs. M. Hoorn

gecerticeerd door Lloyd’s conform ISO 9001: 2000

aangesloten bij:

Foto’s in dit rapport zijn afkomstig van: gemeente Dongen P. Ligtenberg RBOI-Middelburg

© RBOI - Middelburg bv Niets uit dit drukwerk mag door anderen dan de opdrachtgever worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microlm of op welke andere wijze dan ook zonder voorafgaande toestemming van RBOI - Middelburg bv, behoudens voorzover dit drukwerk wettelijk een openbaar karakter heeft gekregen. Dit drukwerk mag zonder genoemde toestemming niet worden gebruikt voor enig ander doel dan waarvoor het is vervaardigd.

Structuurvisie dongen 2020 deel A – visie op hoofdlijnen

Inhoud

1. Inleiding 2. Positionering

blz. 3 7

2.1.

Dongen in regionaal perspectief

8

2.2.

Dongen in Vogelvlucht

9

3. Visie op Dongen

15

3.1.

Ambitie

17

3.2.

Hoofdopgaven

18

3.3.

Fundering

19

4. Visie per thema

23

4.1.

Ruimtelijke structuur

24

4.2.

Structuurbepalend water

26

4.3.

Waardevol ecologie

27

4.4.

Landschap voor identiteit

28

4.5.

Koesteren cultuurhistorie

29

4.6.

Aantrekkelijk wonen

30

4.7.

Goede economie en voldoende voorzieningen

32

4.8.

Vitale landbouw

35

4.9.

Verkeer en vervoer

36

4.10. Vrije tijd voor iedereen

37

5. Uitvoeringsprogramma en vervolgacties

41

5.1.

Inleiding

42

5.2.

Actieprogramma

42

5.3.

Financiële uitvoerbaarheid en kostenverhaal

46

Bijlagen: 1. Aanduiding projecten 2. Projecttabellen

1

Inleiding

inleiding Dongen zet in op het (duurzaam) versterken van de ruimtelijke kwaliteit. In het raadsprogramma 2007 – 2010 is aangegeven dat er een ruimtelijke toekomstvisie moet worden geformuleerd, waarbij de eigenheid van Dongen wordt gewaarborgd. Om dit te bereiken is in het raadsprogramma aangegeven dat de Structuurvisie PLUS, die in 2001 is vastgesteld, moet worden geactualiseerd. Het actualiseren van de Structuurvisie PLUS heeft plaatsgevonden in de licht van de Wet ruimtelijke ordening (Wro) die op 1 juli 2008 in werking is getreden. De Wro verplicht alle overheidsinstanties tot het opstellen van een structuurvisie, waarbij de uitvoerbaarheid van een structuurvisie moet zijn aangetoond en een structuurvisie digitaal uitwisselbaar en raadpleegbaar moet zijn. Opzet Structuurvisie De Structuurvisie bevat het integrale ruimtelijke beleid op hoofdlijnen voor de gehele gemeente tot 2020. Voor de overzichtelijkheid is deze structuurvisie opgedeeld in twee delen: in dit deel A wordt de structuurvisie op hoofdlijnen uiteengezet, terwijl deel B de toelichting van de structuurvisie bevat. Door deze opzet is in deel A te lezen wat het algemene ruimtelijke beleid is met de verschillende projecten die de gemeente wil uitvoeren of wil faciliteren. De structuurvisiekaart vormt onderdeel van deel A, waarin de verschillende projecten ruimtelijk worden verbeeld.

Deel B bevat de (uitgebreide) onderbouwing en toelichting van deze structuurvisie. Hierin wordt, volgens dezelfde opzet als in deel A, elk project nader behandeld. Leeswijzer deel A In dit deel A wordt in het volgende hoofdstuk Dongen gepositioneerd. De ontstaansgeschiedenis en de huidige structuur komen aan bod. Verder wordt in dit hoofdstuk ingegaan op de positie van Dongen in de regio. Hoofdstuk 3 bevat de strategische visie, bestaande uit de ambitie, de hoofdopgave en de fundering van de structuurvisie. Deze strategische visie wordt in hoofdstuk 4 verder vertaald naar concrete projecten per thema. Hoofdstuk 5 bevat het uitvoeringsprogramma.

4

Structuurvisie dongen 2020 deel A – visie op hoofdlijnen

Inleiding

5

Positionering

2.1. Dongen in regionaal perspectief Ligging De gemeente Dongen ligt op een bijzondere locatie in Midden-Brabant aan twee belangrijke waterlopen, op het kruispunt van een rij stedelijke gebieden met groene gebieden en middenin een gebied dat wordt begrensd door zware infrastructuur (zie figuur 2.1). De belangrijke waterlopen zijn de Donge en het Wilhelminakanaal, met een belangrijke functie voor de binnenvaart tussen de Amer bij Geertruidenberg en de Zuid-Willemsvaart in het oosten van Brabant. Het grondgebied van de gemeente ligt grotendeels ten noorden van het Wilhelminakanaal: het bedrijventerrein Tichelrijt met nog enkele aangrenzende landbouwgronden liggen als losstaande elementen ten zuiden van het kanaal, evenals de golfbaan die op grondgebied van Dongen en Gilze en Rijen wordt ontwikkeld. De rij met stedelijke gebieden wordt gevormd door de steden Breda-Oosterhout aan de ene kant en Tilburg aan de andere kant. Verder zijn in de nabije omgeving een aantal kernen aanwezig, waarvan Rijen en Kaatsheuvel de belangrijkste zijn. De groene gebieden zijn de Loonse en Drunense Duinen, Huis ter Heide, Boswachterij Dorst, het open gebied ten noorden van Dongen en de landschapsecologische zones naar het zuiden van Dongen. De zware infrastructuur bestaat uit het raam-

Figuur 2.1. Dongen in de regio

werk van de A59, A27, A58 en N261. In dat

A27

raamwerk ligt Dongen centraal aan belangrij-

Waalwijk

ke infrastructurele assen. In oost-westrichting gaat het om de wegverbinding Oosterhout /

A59

Kaatsheuvel Oost erhout

De Loonse en Drunense Duinen

A27 – Tilburg, de spoorlijn Breda - Tilburg en het Wilhelminakanaal. Langs deze assen neemt

Dongen

de stedelijke druk toe: bedrijventerrein Vossenberg in Tilburg en Heikant in Oosterhout. Breda

Boswachterij Dorst

Huis ter Heide

N261 Rijen

De infrastructuurassen vormen een belangrijke ruimtelijke structuur, waaraan de overige elementen die hiervoor zijn benoemd kunnen worden opgehangen. De A27 vormt als as de grens van de woongebieden van Breda en Oos-

Tilburg

A58

terhout. Het Wilhelminakanaal als waterinfrastructuur vormt de grens van de woongebieden

8

Structuurvisie dongen 2020 deel A – visie op hoofdlijnen

Positionering

van Tilburg. De bedrijventerreinen van Oosterhout Everdenberg en Vijf Eiken zijn gerealiseerd aan de Dongense (oost)zijde van de A27 en binnen de gemeente Tilburg wordt het bedrijventerrein Vossenberg aan de Dongense (noord)zijde van het Wilhelminakanaal gerealiseerd. Aan de uiteinden van de infrastructuurassen van de Ruit liggen belangrijke natuurgebieden: aan de ene kant Huis ter Heide en de Loonse en Drunense duinen en aan de andere kant de Boswachterij Dorst. De zone Tilburg – Dongen – Oosterhout vormt een barrière in de centrale zone landelijke gebied tussen de A27 en de N261. Ten noorden van deze zone is sprake van een grote open ruimte (het agrarische gebied tussen Oosterhout en Waalwijk). Aan de zuidzijde worden de assen begrensd door de kleinere open ruimte tussen Tilburg, Dongen en Rijen. De Donge is een belangrijke ecologische drager die de Ruit van noordwest naar zuidoost doorkruist.

2.2. Dongen in Vogelvlucht Figuur 2.2. Luchtfoto gemeente Dongen (Bron: Google Earth)

Dongen is een dynamische Midden-Brabantse gemeente met ruim 25.000 inwoners. De gemeente is op 1 januari 1997 ontstaan uit de voormalige gemeenten ‘s Gravenmoer en Dongen. Naast Dongen en ‘s Gravenmoer maken de kleine kernen Vaart en Klein Dongen deel uit van de gemeente. In figuur 2.2 is een luchtfoto van de gemeente opgenomen. Ontstaansgeschiedenis Beide voormalige gemeenten hebben een duidelijk herkenbaar eigen karakter. Dongen en ‘s Gravenmoer zijn ontstaan als nederzettingen langs de Donge; de rol van het riviertje in beide dorpen verschilt echter sterk. Voor ‘s Gravenmoer was de Donge ontginningsbasis, van waaruit het achterliggende gebied in gebruik werd genomen. ‘s Gravenmoer is van oorsprong een agrarische gemeenschap. Voor Dongen was de Donge vooral bron van water: drinkwater en industrieel proceswater. Dongen

9

heeft dan ook een industriële achtergrond (leer- en schoenenindustrie). Daarnaast is de Donge de naamgever van de plaats. Ook de ondergrond is van belang: Dongen op het zand en ‘s Gravenmoer in het veen. Oorspronkelijk was dit de grens tussen Brabant en Holland. Kerkelijk gezien is Dongen van oorsprong in hoofdzaak een Rooms-katholieke gemeenschap, terwijl ‘s Gravenmoer van oorsprong protestants is. Huidige structuur op hoofdlijnen De ontstaans- en ontginningsgeschiedenis van het gemeentelijk grondgebied en daarmee voor de huidige ruimtelijke structuur is in belangrijke mate bepaald door de bodemgesteldheid en water(lopen). In de loop van de eeuwen is onder menselijke invloed de afhankelijkheid van de natuurlijke gesteldheid sterk verminderd met als gevolg dat ook het oorspronkelijke occupatiepatronen is vervaagd. De huidige ruimtelijke hoofdstructuur van de gemeente wordt gekenmerkt door de

Figuur 2.3. Ruimtelijke hoofdstructuren

woonkernen Dongen, ‘s Gravenmoer, Vaart en Klein-Dongen, de bedrijventerreinen Tichelrijt en De Wildert, het landelijk gebied en daartussen infrastructurele lijnen. In figuur 2.3 zijn de belangrijkste ruimtelijke hoofdstructuren weergegeven. Kernen Dongen is ontwikkeld in aansluiting op de oorspronkelijke

bebouwingslinten

van

de

Lage Ham , Hoge Ham, Sint Josephstraat, Eindsestraat en van de Kerkstraat. Het karakteristieke lintpatroon is nog duidelijk herkenbaar in het beeld van de huidige kern. Vooral vanaf de zestiger jaren zijn uitbreidingswijken gerealiseerd: West I en II, Haanse Hoef, Biezen en Hoge Akker. De nieuwe woongebieden verschillen in de ruimtelijke structuur sterk van de oudere bebouwing: de wijken hebben een planmatige structuur, terwijl het patroon van de oudere gebieden veel organischer is. Ieder woongebied heeft daardoor een eigen karakter. Door de verschillende oriëntatie van de wijken

10

Structuurvisie dongen 2020 deel A – visie op hoofdlijnen

Positionering

en de organische structuur van het oudere woongebied is de structuur van Dongen erg gevarieerd. Dit heeft als gevolg dat de kern voor buitenstaanders niet erg toegankelijk is. Tegelijkertijd bevat Dongen daardoor veel verrassingen: “verstopte” plekken met een eigen sfeer en karakter. Opvallend is het grote aantal driehoekige aansluitingen in het oudere deel van de kern. Het geeft Dongen zijn eigen specifieke karakter en veel afwisseling in het stedenbouwkundige beeld. De kerktorens, de molen en de watertoren zijn belangrijke herkenningspunten. Typerend voor het oudere deel van Dongen is het voorkomen van de oude looierijcomplexen en schoenfabrieken. In de ruimtelijke structuur zijn de Donge en het Wilhelminakanaal beeldbepalende elementen. De Donge als ‘verborgen’ element waaraan de kern zijn oorsprong dankt. Het Wilhelminakanaal daarentegen zorgt voor de duidelijk aanwezige fysieke scheiding van de woonkern aan de noordzijde en het bedrijventerrein aan de zuidzijde. Tevens vervult het kanaal als vaarroute een belangrijke infrastructurele functie en tevens een natte ecologische verbindingszone.

De hoofdontsluiting van de kern wordt gevormd door de Middellaan (west), Lage / Hoge Ham (noord), Eindsestraat (oost) en Steenstraat / Vierbundersweg (zuid), waarbij het centrum, waar de belangrijkste voorzieningen zijn geconcentreerd, wordt ontsloten door middel van een centrumring die zijn voltooiing krijgt. Daarnaast zijn de verschillende verspreide groengebieden, met name de Bergen, het Wilhelminapark, binnenterreinen, de sportvelden en de groenstroken langs de Donge bepalend voor de structuur van Dongen. Opvallend is dat de Donge als groenelement slechts beperkt beleefbaar is. De zeer ruim gedimensioneerde Middellaan is ook een kenmerkend groenelement. Het karakter van ‘s Gravenmoer wordt in hoofdzaak bepaald door de intieme bebouwingslinten met de tussenliggende open ruimten, de monumentale en karakteristieke gebouwen, de zware groenstructuur en het Kerkebosch. De Donge, de Vaart en het Molenvaartje zijn als waterlopen kenmerkend en beeldbepalend in ‘s Gravenmoer. Kenmerkend voor de lintstructuur is dat de dichtheid van de bebouwing en groenstructuur afneemt vanaf ‘s Gravenmoer naar het zuiden toe. Aanvullend is ook het slagenlandschap met sloten loodrecht op de linten met de genoemde waterlopen (ontginningsassen) kenmerkend. Planmatige woongebieden zijn aan de westzijde ontwikkeld achter de lintbebouwing van de Hoofdstraat en ten noorden van de Molendijk.

De Hoofdstraat is de belangrijkste ontsluitingsweg van de kern. Op de Kruising met de Molendijk ligt het dorpshart met de belangrijkste voorzieningen zoals het dorpshuis en enige detailhandel. In aansluiting op dit dorpshart wordt het woonzorgcentrum ‘s Gravenhoven (her)ontwikkeld. Voor Vaart is de Vaart structuur- en beeldbepalend. Aansluitend aan de lintbebouwing van de Vaart is een uitbreidingswijk gerealiseerd. Klein-Dongen bestaat uit de lintbebouwing aan de Klein-Dongenseweg.

11

Bedrijventerreinen Binnen de gemeente zijn drie bedrijventerreinen gelegen. Tichelrijt ten zuiden van het Wilhelminakanaal, De Wildert in de zuidoost hoek van de gemeente als afzonderlijk terrein in het landelijk gebied en de Kanaalstraat aan de noordzijde van het kanaal in de kern Dongen. In aansluiting op het terrein Kanaalstraat is ook het RIMI-complex als militair bedrijventerrein van belang. Van het bedrijventerrein Tichelrijt wordt de tweede fase afgerond en zijn uitbreidingen aan de oostzijde (Tichelrijt III) en zuidzijde (Tichelrijt Zuid) in voorbereiding. In de afgelopen jaren is de kwaliteit van de bestaande terreinen door middel van revitalisering in inrichting van de openbare ruimte en van de bedrijfspercelen verbeterd. Deze revitalisering is nagenoeg afgerond. Landelijk gebied Het landelijk gebied is hoofdzakelijk in gebruik als agrarisch gebied. Kenmerkend zijn de bebouwingslinten en de opstrekkende verkaveling. Achter de lintbebouwing aan de oude assen met hun karakteristieke slagenpatroon ontstaan op verschillende plaatsen kassencomplexen. De kwaliteit van de openheid, de rafelige overgang naar het agrarische gebied en de kleinschaligheid is mede hierdoor verminderd. Ook de Donge is een belangrijk lint in het buitengebied. In Dongen komen verschillende landschapstypen samen.

Het dekzandlandschap aan de westkant van Dongen toont zich in twee vormen: bos en agrarisch. De combinatie en afwisseling zijn belangrijke kwaliteiten. Typerend voor het agrarische deel van het dekzandlandschap is de kleinschalige afwisseling tussen bosjes, landschapselementen en agrarische gronden. Het beekdallandschap ligt tussen Dongen, Rijen en Tilburg. De Donge, Grote en Kleine Leij zijn de dragers van dit landschapstype. Het beekdallandschap is een relatief nat en open agrarisch cultuurgebied met verspreide wegen en bebouwing. Het slagenlandschap is in omvang en structuur het meest kenmerkend voor het buitengebied van de gemeente. Uit de opstrekkende verkaveling blijkt, ondanks het feit dat sprake is van zandgronden, dat het gebied van oudsher vochtig is. In de loop van de tijd is de waterbeheersing echter verbeterd en zijn de percelen verbreed. Kenmerkend is de knik in de verkaveling ter plaatse van de Fazantenweg. Daaruit blijkt dat het gebied vanuit twee kanten is ontgonnen: de Eindsestraat en de Vaartweg. Beide ontginningen komen samen bij de Fazantenweg. Het bebouwingspatroon en de singelbeplanting langs paden, wegen en kavels vormen de dragende structuurelementen van dit landschap. Het polderlandschap van de Gecombineerde Willemspolder (Oosterhout) is open en grootschalig, rationeel verkaveld met her en der plukjes bebouwing (agrarische erven).

Het moerlandschap bij ‘s Gravenmoer is een duidelijk veenontginningslandschap, met de smalle opstrekkende verkaveling, de Donge, vaarten en dijken.

12

Structuurvisie dongen 2020 deel A – visie op hoofdlijnen

Positionering

Infrastructuur Binnen de gemeente zelf zijn de lange lijnen van de ontginningsbases en de wegverbinding tussen Tilburg en Oosterhout (Vierbundersweg / Steenstraat / Westerlaan / Heistraat) kenmerkend voor de ruimtelijke structuur van de gemeente. Het Wilhelminakanaal en de Donge zijn de belangrijkste natte lijnen in de gemeentelijke infrastructuur.

13

Visie op Dongen

Dongen is een gemeente om trots op te zijn. Dongen heeft veel kwaliteiten en we willen die kwaliteiten koesteren en verder uitbouwen. Dit is de aanleiding voor het opstellen van onze structuurvisie.’ Deze structuurvisie geeft onze visie weer op de ruimtelijke ontwikkelingen tot en met het jaar 2020. Het doel van de structuurvisie is niet om strakke grenzen aan te geven, maar om stimulerend en richtinggevend te zijn. Met onze ambitie geven we aan wat we graag willen bereiken binnen de gemeente. Om deze ambitie waar te maken, hebben we een aantal hoofdopgaven geformuleerd. Hiermee denken we onze kwaliteit als duurzame gemeente in Brabantse stedenrij te kunnen bereiken. Daarnaast vinden we een aantal specifieke aspecten binnen onze gemeente belangrijk. Die vormen voor ons de fundering van de structuurvisie.

Ambitie We willen met open vizier en met zoveel mogelijk inwoners van Dongen nadenken over het creëren, het in stand houden en het versterken van een aantrekkelijke en functionele woon-, werk- en leefomgeving. Centraal staat dat iedereen zoveel mogelijk kan deelnemen aan het wonen, werken en leven in de gemeente en dat we de eigenheid van Dongen waarborgen.

In het volgende hoofdstuk 4 vertalen we onze ambitie naar ambities per thema die wij in de structuurvisie onderscheiden. In dit hoofdstuk geven wij ook aan met welke projecten wij de ambities en hoofdopgaven willen bereiken. Voor de precieze locatie van de verschillende projecten is de structuurvisiekaart van belang. In het laatste hoofdstuk geven we aan op welke manier we van plan zijn tot 2020 de structuurvisie te gaan uitvoeren.

Hoofdopgaven -

goed wonen, werken en leven voor iedereen

-

(cultuur)historisch Dongen

-

versterken groenblauwe raamwerk

Fundering

16

-

lagenbenadering

-

bestaand woongebied

-

landelijk gebied

Structuurvisie dongen 2020 deel A – visie op hoofdlijnen

Visie op Dongen

3.1. Ambitie ‘Het motto van onze gemeente is: “In Dongen doen we dingen samen”. Samen met het feit dat wij de kwaliteiten van onze gemeente willen koesteren en verder willen uitbouwen, komen wij tot de ambitie van deze structuurvisie.’

We willen met open vizier en met zoveel mogelijk inwoners van Dongen nadenken over het creëren, het in stand houden en het versterken van een aantrekkelijke en functionele woon-, werk- en leefomgeving. Centraal staat dat iedereen zoveel mogelijk kan deelnemen aan het wonen, werken en leven in de gemeente en dat we de eigenheid van Dongen waarborgen.

Met deze ambitie geven we aan dat de structuurvisie stimulerend en richtinggevend moet zijn. We willen verder de aantrekkelijkheid en functionaliteit van Dongen in stand houden en waar mogelijk versterken. We vinden het belangrijk dat de ruimtelijke kwaliteit op hoog niveau is, zodat Dongen een duurzame gemeente in de Brabantse stedenrij kan blijven. In Dongen doen we dingen samen. Dit beleidskader is (mede)bepalend voor de Structuurvisie Dongen 2020. Dit spreekt ook uit onze ambitie. We vinden het belangrijk dat het wonen, leven en werken voor iedereen zo veel mogelijk bereikbaar moet zijn. Hiermee willen we ervoor zorgen dat de ruimtelijke kwaliteit een positieve invloed heeft op het sociale klimaat. Dit wordt geconcretiseerd door de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) en de daarmee samenhangende leefbaarheid van Dongen als leidraad in deze structuurvisie op te nemen. Het doel hiervan is niet dat Dongen een zorgdorp wordt met een grote aantrekkende werking voor bewoners van de regio, maar dat het goed wonen, leven en werken is in Dongen, waarbij maatschappelijke participatie voor een

Wmo als leidraad Aangezien wij de Wmo belangrijk vinden voor onze gemeente, komt deze wet als leidraad terug in deze structuurvisie. Van alle ontwikkelingen die binnen deze structuurvisie aan bod komen, is nagegaan in hoeverre deze aan de prestatievelden van de Wmo voldoen. Dit wordt niet per onderwerp behandeld. Op verschillende plaatsen wordt aangegeven op welke wijze de projecten bijdragen aan de doelstellingen van de Wmo. Dit gebeurt door middel van het -symbool.

ieder zo veel mogelijk bereikbaar is.

17

3.2. Hoofdopgaven Aan onze ambitie koppelen we vier hoofdopgaven die wij belangrijk vinden voor Dongen. Het gaat om: -

goed wonen, werken en leven voor iedereen;

-

(cultuur)historisch Dongen;

-

versterken groenblauwe raamwerk.

Goed wonen, werken en leven voor iedereen Wij willen goed zorgen voor onze inwoners. Een onderdeel daarvan is dat er voor iedereen passende woonruimte beschikbaar moet zijn en dat het aanbod van werk op peil moet blijven. Maar goed wonen doe je niet alleen in een passende woning, daarvoor is ook een woonomgeving met kwaliteit nodig. Dit betekent dat alle inwoners van Dongen goed moeten kunnen leven in onze gemeente, met alle onderdelen die hiervoor nodig zijn: voorzieningen op maat, werk, passende detailhandel, maar ook voldoende mogelijkheden voor vrijetijdsbesteding zoals sporten, cultuur en ontspanning. (Cultuur)historisch Dongen Dongen heeft een aantal (cultuur)historische waarden die wij koesteren. Het gaat om de karakteristieke opbouw van Dongen, met veel driehoekige structuren, en de historische linten. De Donge, als naamgever van onze gemeente, is een belangrijke waterloop, maar wij willen dat de Donge een prominentere plek krijgt. In de kernen zelf zijn verschillende cultuurhistorisch waardevolle gebouwen. Het gaat hierbij niet alleen om landmarks, maar ook om ‘verborgen plekken’, zoals oude leerlooierijen. Deze zijn van belang voor onze geschiedenis, maar ze kunnen ook een grote bijdrage leveren aan de kwaliteit van de nieuwe woonomgeving.

Verder vinden wij belangrijk dat wij zorg dragen voor het cultuurhistorische landschap (het karakteristieke patroon van slagenlandschap, maar ook de openheid ervan). Met deze structuurvisie willen wij deze verschillende historische en cultuurhistorische waarden verstevigen. Versterken groenblauwe raamwerk Onze gemeente heeft verschillende groenblauwe elementen die een grote bijdrage kunnen leveren aan de leefbaarheid. Hierbij denken wij niet alleen aan de groene gebieden in Dongen en de Donge, maar ook aan het buitengebied en de andere waterlopen. De kwaliteit van het groenblauwe raamwerk staat op verschillende plekken onder druk. Wij stellen ons als opgave dit raamwerk te versterken, zodat een goede basis voor een kwalitatief hoogwaardige leefomgeving wordt geschapen.

18

Structuurvisie dongen 2020 deel A – visie op hoofdlijnen

Visie op Dongen

3.3. Fundering Onze ambitie met de daarbij behorende hoofdopgaven zijn belangrijk voor een duurzame ontwikkeling tot 2020 (en daarna). Deze structuurvisie kan echter niet zonder een goede fundering waarop de ambitie met de hoofdopgaven steunt. Onze fundering bestaat uit: -

lagenbenadering;

-

bestaand woongebied;

-

landelijk gebied.

Lagenbenadering Bij alle ruimteclaims binnen de gemeente wordt uitgegaan van een lagenbenadering. De waarden uit deze verschillende lagen moeten zoveel mogelijk behouden blijven en waar mogelijk worden versterkt. Het gaat hierbij om de volgende lagen: -

bodem en water;

-

bestaande ruimtelijke structuur;

-

ecologie;

-

landschap;

-

cultuurhistorie.

In deel B van deze structuurvisie wordt uitgebreider stilgestaan bij deze lagenbenadering.

19

20

Structuurvisie dongen 2020 deel A – visie op hoofdlijnen

Visie op Dongen

Bestaand woongebied In de kernen en de woonwijken is behoud en versterking van de woonfunctie en de ruimtelijke kwaliteit in het algemeen gewenst. Dat vergt een actief beleid om de kwaliteit van de woonomgeving op peil te houden. Hieraan wordt invulling gegeven door actief beheer en onderhoud. Voor de verschillende wijken en kernen worden wijk- en dorpsplannen opgesteld, waarin per wijk of kern wordt aangegeven op welke manier hieraan invulling wordt gegeven. De kwaliteit van de woongebieden dient te voldoen aan de eisen die daaraan worden gesteld. In een (beperkt) aantal gebieden zal moeten worden ingegrepen door revitalisering, herstructurering of inrichting van de openbare ruimte. Het gaat daarbij niet alleen om huurwoningen. Ook in buurten met koopwoningen kunnen zich problemen met betrekking tot de kwaliteit van de woningen en de woonomgeving voordoen. In de loop van de structuurvisieperiode zal daartoe de vinger aan de pols moeten worden gehouden. Landelijk gebied Het landelijk gebied is voor de ruimtelijke ontwikkeling van de gemeente van groot belang. Samenhangend met de ontwikkelingen in de landbouw, maar ook als gevolg van algemene maatschappelijke ontwikkelingen is sprake van toenemende niet-agrarische ruimteclaims in het landelijk gebied: landschaps- en natuurontwikkeling, recreatief (mede)gebruik, wonen, bedrijvigheid.

De betekenis van het landelijk gebied verandert daardoor van een primair agrarisch productiegebied in de richting van een multifunctionele gebruiksruimte. De opgave voor de Structuurvisie Dongen met betrekking tot het landelijk gebied bestaat dan ook uit het waarborgen van verantwoorde agrarische ontwikkelingsmogelijkheden, in combinatie met behoud en versterking van de ruimtelijke kwaliteit met het oog op landschap, ecologie en recreatief medegebruik: een vitaal en leefbaar platteland. Belangrijk aandachtspunt is dat – ondanks de economische verschuivingen – de landbouw de centrale positie als belangrijkste beheerder van het landelijk gebied behoudt.

21

Visie per thema

4.1. Ruimtelijke structuur Ambitie De ruimtelijke structuur van Dongen is divers en beeldbepalend voor de verschillende deelgebieden. Deze moet behouden blijven en waar mogelijk moeten de kwaliteiten worden versterkt. Verder moeten er voldoende aantrekkelijke plekken in dorpen, wijken en buurten zijn en plekken zijn waar mensen elkaar kunnen ontmoeten.

Functiedifferentiatie met versterken kwaliteit en openheid In de zone tussen de Vierbundersweg en de Eindsestraat aan de oostzijde van de kern Dongen is vergroting van de stabiliteit in het ruimtegebruik gewenst. Differentiatie van functies, die elders binnen de gemeente niet altijd een passende plek kunnen krijgen, biedt kansen voor dit gebied om een diversiteit aan ontwikkelingen mogelijk te maken. Belangrijk daarbij is dat de verschillende functies elkaar ruimtelijk en milieuhygiënisch verdragen en waar mogelijk versterken, zodat ze in een samenspel de ruimtelijke kwaliteit van het gebied versterken. De openheid van het gebied moet daarbij gewaarborgd blijven. Versterken centrumgebied Het verbeteren van de stedenbouwkundige kwaliteit van het centrumgebied is van groot belang voor het functioneren van het centrumgebied als geheel. Doel is het creëren van een heldere ruimtelijke structuur, het vergroten van de samenhang tussen de verschillende deelgebieden en het vergroten van de ruimtelijke kwaliteit van de afzonderlijke deelgebieden. Aandachtspunten zijn de zonering van de centrumfuncties, de relatie met parkeervoorzieningen en de kwaliteit van de openbare ruimte. Ontwikkelen RIMI-complex Het RIMI-complex is een hoogwaardige inbreidingslocatie binnen het stedelijk gebied van de kern Dongen, wanneer de militaire functie (gedeeltelijk) komt te vervallen.

Ligging, omvang en ruimtelijke kenmerken van de locatie zijn bij uitstek geschikt voor invulling met woningbouw, hoogwaardige bedrijven, recreatie en/of natuur. Ontwikkelingszone Wilhelminakanaal Vooralsnog is het realiseren van een aaneengesloten waterfront niet haalbaar. Wel is het op bescheidener schaal opwaarderen van de zone langs het kanaal gewenst om zo een sterkere oriëntatie op

24

Structuurvisie dongen 2020 deel A – visie op hoofdlijnen

Visie per thema

het water als ruimtelijke kwaliteitsdrager te realiseren. Hiervoor worden in eerste instantie geen functies uitgesloten. De exacte invulling is daarbij onderwerp van onderzoek. Indien zich mogelijkheden voordoen om de sportvelden uit te breiden of meer parkeerplaatsen te realiseren, zullen deze worden benut. Behoud groengebieden De bestaande groen- en bosgebieden, waaronder ook de bestaande sportvelden in Bas Donge en sportpark De Biezen, worden gehandhaafd en waar mogelijk versterkt als kwaliteitsdragers binnen het verstedelijkte gebied. Parelsnoer Middellaan De Middellaan is de belangrijkste entree aan de westkant van

Relatie Wmo Groengebieden moeten aantrekkelijke plaatsen zijn om te komen, zodat de leefbaarheid wordt versterkt. Bij sportvelden kunnen mensen elkaar ontmoeten.

Dongen richting de centrumring. Als entree en stedenbouwkundige as is de Middellaan een snoer met daaraan verschillende parels. De stedenbouwkundige karakteristiek van dit parelsnoer kan door het ontwikkelen van nieuwe parels worden versterkt.

25

4.2. Structuurbepalend water Ambitie Water en waterlopen zijn en blijven beeld- en structuurbepalend voor Dongen. De kansen die er liggen voor de zichtbaarheid en de beleefbaarheid van de Donge binnen de kern Dongen moeten daarbij worden benut.

Donge om Dongen Het ontwikkelen van een nieuw water om Dongen, aan de noord-oostzijde, dat de verbinding vormt tussen de bestaande Donge en het Wilhelminakanaal, om zo een hoogwaardige natte ecologische verbindingszone tot stand te brengen waarvan de Donge onderdeel is. Versterken beleefbaarheid Donge in Dongen Binnen de kern Dongen en op Tichelrijt is vergroting van de beleefbaarheid van de Donge gewenst. Hieraan kan invulling worden gegeven door bij nieuwe ruimtelijke ontwikkeling grenzend aan de Donge, dit cultuurhistorische waardevolle water als strategische randvoorwaarde in het stedenbouwkundig ontwerp mee te nemen. Tevens door de openbaarheid van de Donge te vergroten door het creëren van wandel- en fietsmogelijkheden langs de

Relatie Wmo Gezien de korte afstand tot de kern, kan de Donge om Dongen als ecologische verbindingszone een aantrekkelijke plek worden om naartoe te gaan.

beek en door ter plaatse van kruispunten met wegen de Donge beter zichtbaar en beleefbaar te maken. Tussen (globaal) de Lage Ham en het Wilhelminakanaal en bij de stedenbouwkundige uitwerking van de oostelijke uitbreiding van het bedrijventerrein Tichelrijt wordt de beleefbaarheid actief versterkt. Op het bestaande bedrijventerrein zijn de inspanningen niet actief, maar worden de mogelijkheden die zich voordoen benut. Overig beeldbepalend water De Donge in Dongen, het Wilhelminakanaal, het Molenvaartje en de Vaart zijn aangeduid als ‘overig beeldbepalend water’. Deze

Relatie Wmo Door de Donge verder in het voetlicht te stellen, kan de leefbaarheid verder worden vergroot. Dit past goed binnen de Wmo.

wateren zijn beeldbepalend en waardevol voor de karakteristiek van de verschillende delen van de gemeente en moeten qua uitstraling behouden blijven.

26

Structuurvisie dongen 2020 deel A – visie op hoofdlijnen

Visie per thema

Zoekgebied lokale inundatie Ter compensatie van lokale projecten, zijn binnen de gemeente gebieden aangewezen voor waterretentie (inundatie).

4.3. Waardevol ecologie Ambitie De potentiële natuurwaarden binnen Dongen moeten ten volle worden benut. Door het creëren van ecologisch waardevolle gebieden en verbindingen, worden aantrekkelijke plekken gemaakt.

Natte ecologische verbindingszone De Donge om Dongen, het Wilhelminakanaal en Noordkade zul-

len worden ingericht als natte ecologische verbindingszone. Droge ecologische verbindingszone Inrichting van de regionale droge ecologische verbindingszone tussen Steenoven en Huis ter Heide kan plaatsvinden door bosontwikkeling ten zuiden van de Vierbundersweg en de Eindsestraat

Relatie Wmo Het

benutten

van

de ecologische potenties van gebieden draagt bij aan prestatieveld 1 van de Wmo.

en landschapselementen ten noorden van de Eindsestraat. De golfbaan vormt onderdeel van deze verbindingszone. Waar de droge en natte ecologische verbindingszone elkaar ontmoeten vormt een ecologisch knooppunt.

27

4.4. Landschap voor identiteit Ambitie De kwaliteiten van het landschap moeten worden versterkt. Daarnaast dient het landschap bij te dragen aan de identiteit van de verschillende deelgebieden binnen Dongen.

Versterken verkavelings- en beplantingspatroon Het versterken van het verkavelings- en beplantingspatroon in het buitengebied heeft betrekking op wegbeplantingen en kavelgrensbeplantingen. De aanleg van groene casco’s door de aanplant van hagen, singels en bomenrijen kan de identiteit van het buitengebied versterken. Versterking van de functie van de landbouw als landschapsbeheerder is gewenst. Op basis van vrijwilligheid en zonder dat hierdoor planologische schaduwwerking ontstaat, wordt de aanleg van nieuwe landschapselementen en eventuele aanpassing van het verkavelingspatroon nagestreefd. Binnen het landschapsontwikkelingsgebied is, bij inplaatsing van nieuwe bedrijven, het groene casco verplicht. Groene strategische rand De groene strategische rand is een serieuze en duurzame landschappelijke en ecologische structuur om Dongen, ‘s Gravenmoer en Vaart en vormt de overgang van bebouwing / stedelijk gebied naar het aangrenzende landschap. Deze groene strategische rand is van belang voor de ruimtelijke kwaliteit van de kernen.

28

Structuurvisie dongen 2020 deel A – visie op hoofdlijnen

Visie per thema

Buffer Dongen – Oosterhout / Tilburg De Bufferzones tussen Dongen en omliggende gemeenten zorgen ervoor dat de gemeente en de kernen binnen de gemeente hun identiteit behouden. De groene strategische randen rondom de kernen vervullen deze bufferfunctie, waarbij de buffers aan de west- en oostzijde van Dongen duidelijk een landschappelijk accent moeten krijgen.

4.5. Koesteren cultuurhistorie Ambitie De aantrekkelijkheid van Dongen moet worden vergroot door de cultuurhistorisch waardevolle aspecten te versterken, waardoor aantrekkelijke plekken ontstaan.

Opstellen cultuurhistorische waardenkaart De gemeente stelt een (gemeentelijke) cultuurhistorische waardenkaart op, die richtinggevend is voor het gemeentelijk ruimtelijk beleid en waarbij regionale afstemming van belang is. Op deze wijze wordt gewaarborgd dat op een goede manier met de cultuurhistorische waarden / erfgoed binnen Dongen wordt omgegaan en geen ad hoc beleid voor locaties plaatsvindt indien zich ontwikkelingen voordoen. Bebouwingslinten Wat betreft de cultuurhistorische waarde van de bebouwingslinten in de gemeente wordt onderscheid gemaakt in drie categorieën: kwaliteit zeer hoog, hoog en redelijk hoog. Behoud en versterking

29

van de ruimtelijke en (cultuur)historische kwaliteiten van deze lintstructuren en het tegengaan van ongewenste ontwikkelingen (functieveranderingen en nieuwe bebouwing) is (naar gradatie van de categorieën) van belang. Aspecten die daarbij een rol spelen zijn kenmerkende historische bebouwing en bebouwingspatronen, groenstructuren, wegprofielen en inrichting van de openbare ruimte. Landmarks behouden Op de structuurvisiekaart zijn de belangrijkste landmarks in de gemeente aangegeven: kenmerkende gebouwen, die het beeld van de kernen bepalen. Behoud van deze gebouwen is van groot belang voor de identiteit van de kernen.

4.6. Aantrekkelijk wonen Ambitie De verschillende buurten moeten aantrekkelijk zijn om in te wonen. Het aanbod moet goed aansluiten bij de specifieke vraag binnen Dongen en afgestemd zijn op het regionale bouwprogramma, zodat tijdig de juiste woningen worden gerealiseerd. De huisvesting van starters en jonge gezinnen is een aandachtspunt om te kunnen waarborgen, dat er in Dongen ook in de toekomst sprake is van een gemêleerde bevolkingssamenstelling en de instandhouding van het gewenste voorzieningenniveau. Daartoe is het noodzakelijk jonge mensen voor Dongen te behouden. Gestapelde bouw moet hierbij gedoseerd worden toegestaan.

30

Structuurvisie dongen 2020 deel A – visie op hoofdlijnen

Visie per thema

Beheer en onderhoud bestaande woongebieden Op een aantal plaatsen is op korte termijn structureel beheer en onderhoud van de woningvoorraad en de woonomgeving gewenst: delen van Oud Dongen, West I, West II en de Biezen. Dit wordt meegenomen in de wijkplannen die voor deze wijken worden opgesteld. Door beheer en onderhoud dient de woonkwaliteit op peil te worden gehouden en worden versterkt. Hierbij gaat het om ingrepen zowel aan de woningen als in de openbare ruimte. Woningbouwlocaties in voorbereiding Er zijn verschillende woningbouwlocaties in voorbereiding binnen de gemeente Dongen. Het gaat hierbij om: -

Cebeco-terrein in ‘s Gravenmoer;

-

Exterbroek 2e fase;

-

Gerardus Majellastraat / hoek Stoomberg;

-

Heuvelpark;

-

Hoge Ham – Bolkensteeg;

-

Hoofdstraat – Kerkebosdreef – ‘s Gravenhoven in ‘s Gravenmoer;

-

Sint Josephstraat - Minister Goselinglaan ( locatie St. Josephkerk);

-

Pastoor Dirvenstraat;

-

Reggestraat;

-

Tramstraat (Patriciershof);

-

Gerba Windsor;

-

Sint Josephstraat 39 en 53;

Potentiële ontwikkeling woningbouwlocaties Indien de woningbouwlocaties die in voorbereiding zijn (nagenoeg) geheel zijn benut, zijn andere potentiële locaties voor ontwikkeling van woningbouw in beeld. Deze locaties zijn niet geprioriteerd en zullen worden benut afhankelijk van de vraag. De woonvisie die in regionaal verband wordt opgesteld zal hiervoor leidend zijn in combinatie met de afspraken die binnen de regio Breda-Tilburg worden gemaakt over fasering en planning van bouwlocaties in de gemeenten in de regio. De potentiële locaties die in beeld zijn, zijn de volgende: -

Rosariopark fase 4;

-

Julianalaan in ‘s Gravenmoer;

-

Kievitstraat in Vaart;

-

Noorderlaan;

-

RIMI-terrein;

-

Van Goghstraat / Aertsenstraat / Boutstraat.

31

4.7. Goede economie en voldoende voorzieningen Ambitie De bedrijventerreinen in Dongen dienen in eerste instantie ruimte te bieden aan bedrijven uit Dongen. De bebouwing en buitenruimte dienen van normale kwaliteit te zijn met aan de zichtlocaties representatieve en hoogwaardige bebouwing met daarbij passende buitenruimte. Zuinig ruimtegebruik en flexibele verkaveling zijn uitgangspunten bij de invulling van de kavels. De kwaliteit van het bedrijventerrein dient te voldoen aan de eisen die daaraan gesteld worden. De detailhandelsvoorzieningen in het centrum van Dongen dienen overeenkomstig het visiedocument Centrumgebied te worden versterkt. Dit is een gezamenlijke taak van bedrijfsleven en gemeente.

Zuinig ruimtegebruik bestaand bedrijventerrein Op de bestaande bedrijventerreinen ligt het accent op beheer en onderhoud. Bij een aantal private kavels kan door middel van revitalisering nog een kwaliteitsslag worden gemaakt. Door de relatief beperkte uitbreidingsruimte voor bedrijventerreinen binnen de gemeente grenzen van Dongen wordt op de bestaande bedrijventerreinen gezocht naar mogelijkheden voor zuinig ruimtegebruik. Dit kan worden bewerkstelligd door intensivering van het ruimtegebruik, bijvoorbeeld door het toestaan van grotere bouwhoogtes en een groter bebouwingspercentage op de bedrijfspercelen en / of door bijvoorbeeld efficiënt oplossen van parkeren.

32

Structuurvisie dongen 2020 deel A – visie op hoofdlijnen

Visie per thema

Uitbreiding bedrijventerreinen Tichelrijt III en Tichelrijt Zuid Uitbreiding van Tichelrijt zal plaatsvinden in de zone tussen de Vierbundersweg en het Wilhelminakanaal (Tichelrijt III) en ten zuiden van de Vierbundersweg (Tichelrijt Zuid). Bij de uitbreiding van Tichelrijt Zuid is beeldkwaliteit en uitstraling naar het aangrenzende open landschap en naar de hoofdontsluiting (Vierbundersweg) van groot belang. Dit geldt ook voor Tichelrijt III aan de hoofdontsluiting maar daarnaast ook richting het Wilhelminakanaal, een aansprekend waterfront zorgt voor een kwaliteitsimpuls (eventueel in relatie tot een nieuwe haven). Daar kan ook de zichtbaarheid en beleefbaarheid van de Donge op deze uitbreiding aan bijdragen. Tichelrijt III krijgt daarnaast een inrichting met bedrijvigheid uit maximaal milieucategorie 4, rekening houdend met milieuzonering richting de (potentiële) woongebieden aan de noordzijde van het Wilhelminakanaal. Eveneens wordt rekening gehouden met het zicht op het bedrijventerrein vanaf de noordzijde van het Wilhelminakanaal door het terrein zoveel mogelijk te camoufleren met groen. Potentiële uitbreiding bedrijventerrein De Wildert Voor het bedrijventerrein De Wildert is uitbreiding in principe nog niet concreet. Mogelijk uitbreiding zou richting het noorden moeten plaatsvinden, in relatie tot de ontwikkeling van de ecologische verbindingszone ten noorden hiervan.

Bij een dergelijke combinatie van uitbreiding bedrijven gekoppeld aan ecologie en landbouw is het toepassen van het cradle to cradle principe (reststoffen van A zijn grondstoffen voor B) een randvoorwaarde / uitgangspunt. Ontwikkelingszone kantoren Binnen de gemeente wordt gezocht naar een nieuwe ontwikkelingszone voor kantoren en maatschappelijke voorzieningen, vergelijkbaar met de zone zoals deze langs de Bolkensteeg is gerealiseerd. Woon-werkkavels Ten noorden van Dongen wordt de mogelijkheid geboden voor woon-werkkavels. Hier kunnen kleinschalige bedrijven zich vestigen die in de milieucategorieën 1 en 2 vallen. Deze bedrijven zijn te kleinschalig om op bedrijventerreinen toe te laten en passen goed in woongebieden met een gemengd karakter. Vrachtwagenparkeerplaats Een lokaal georiënteerde vrachtwagenparkeerplaats met overnachtingsmogelijkheden is gewenst. Aangezien de vraag met name bestaat vanuit de bedrijven op bedrijventerrein Tichelrijt, wordt nader verkend waar deze kan worden gerealiseerd.

33

Zoekgebied loskade / langshaven Ten behoeve van een betere benutting van het Wilhelminakanaal als transportas wordt onderzoek verricht naar de realisatie van een loswal ter hoogte van Tichelrijt II en III. Versterken detailhandelsvoorzieningen De gemeente zet in op het behoud en waar mogelijk versterken van het detailhandelsvoorzieningenniveau in het centrum van Dongen en van ‘s Gravenmoer. Indien de voorzieningen niet op het peil zijn die nodig worden geacht, zal de gemeente tot actie overgaan. Wanneer zich daarnaast vanuit de markt concrete vragen en initiatieven voordoen zal de gemeente zich actief inspannen om aan deze initiatieven op de daarvoor bestemde plekken mee te werken en daarmee in deze gebieden detailhandelsvoorzieningen op een goed niveau te houden. Door marktwerking kan niet in alle wijken en buurten de detailhandel op een hoog niveau blijven. Indien zich in andere wijken of in Vaart initiatieven voordoen, zal de gemeente deze waar mogelijk faciliteren. Versterken voorzieningenniveau Behoud en versterking van de huidige sociaal-maatschappelijke voorzieningen is van groot belang, met name in de kleine kernen. In de kleine kernen (vooral Vaart) verdient het aanbeveling te streven naar bundeling van sociaal-maatschappelijke functies: school, buurthuis, kinderopvang, zodat de verschillende voorzieningen elkaar kunnen versterken.

Brede school In de Beljaart en ‘s Gravenmoer wordt verkend of ter plaatse een brede school kan worden ingesteld. Behalve de functie als school, zal deze brede school een maatschappelijke functie kunnen vervullen voor de buurt en het dorp, aangezien hier ook functies als

Relatie Wmo Bij het aanbod in een brede school moet rekening worden gehouden met prestatieveld 2 van de Wmo: jongeren en ouders ondersteunen.

voor- en naschoolse opvang of functies van een wijkcentrum in kunnen worden geïntegreerd.

34

Structuurvisie dongen 2020 deel A – visie op hoofdlijnen

Visie per thema

4.8. Vitale landbouw Ambitie Behoud en ontwikkeling van de economische vitaliteit en de ruimtelijke kwaliteit van het buitengebied.

Brede grondgebonden ontwikkeling Voor het gebied ten zuiden van ‘s Gravenmoer, ten noorden van de Hoge en de Lage Dijk wordt in verband met de landschappelijke en cultuurhistorische waarden een brede grondgebonden ontwikkeling voorgestaan. Brede ontwikkeling Voor het overige agrarische gebied is een brede agrarische ontwikkeling mogelijk, met dien verstande dat de ontwikkeling van glastuinbouw en intensieve veehouderij beperkt is. Voor glastuinbouwbedrijven buiten het doorgroeigebied of het landbouwontwikkelingsgebied is de maximale omvang vastgesteld op 3 hectare kassen. Intensieve veehouderijbedrijven in de extensiveringsgebieden zullen op de lange termijn worden beëindigd, In de verwevingsgebieden is de ontwikkeling van intensieve veehouderijbedrijven alleen mogelijk op de zogenaamde duurzame locaties. Beëindiging van intensieve veehouderijen in de extensiveringsgebieden op lange termijn is gewenst, hoewel de gemeente hierin geen actieve rol zal innemen. Doorgroeigebied glastuinbouw In het doorgroeigebied glastuinbouw mogen de bestaande glastuinbouwbedrijven verder uitbreiden tot maximaal 5 hectare. Bij de ontwikkeling hiervan moet rekening worden gehouden met de ruimtelijke kwaliteit en de cultuurhistorisch waardevolle structuren. Landbouwontwikkelingsgebied (LOG) In samenwerking met Loon op Zand wordt het landbouwontwikkelingsgebied ingevuld.

Hier wordt een nieuw landschappelijk raamwerk gecreëerd, waarbinnen inplaatsing van nieuwe en doorontwikkeling van bestaande intensieve landbouwfuncties (intensieve veehouderij, boomteelt en glastuinbouw) kan plaatsvinden. Dit gebied wordt ontwikkeld als uitvloeisel van de Reconstructiewet en het reconstructieplan De Meijerij.

35

4.9. Verkeer en vervoer Ambitie Het realiseren dan wel bevorderen van een infrastructuur met een doelmatige en veilige afwikkeling van het verkeer dat noodzakelijk is voor het verrichten van de maatschappelijke activiteiten.

Fietsnetwerk versterken Versterking van de routestructuur van het fietsnetwerk is gewenst: logische, doorgaande routes. De routestructuur zoals is aangegeven in deze structuurvisie is het regionaal fietsnetwerk zoals dat is opgenomen in het regionaal fietsplan. Op deze routes wordt de fiets centraal gesteld bij de inrichting van de wegen, waarbij de routes goed toegankelijk en obstakelvrij moeten zijn. Een vloeiende doorstroming voor fietsers is gewenst. Studie wegverbinding N629 Dongen – Oosterhout In regionaal verband vindt een planstudie MER plaats naar een nieuwe wegverbinding tussen Dongen en Oosterhout. Doelstellingen voor Dongen zijn:

36

-

het realiseren van een vlotte en veilige verbinding met de A27;

-

het verbeteren van de leefbaarheid langs de Westerlaan.

Structuurvisie dongen 2020 deel A – visie op hoofdlijnen

Visie per thema

Ontsluiting openbaar vervoer Onderzoek naar de lijnverstrakking inclusief haalbare en realistische alternatieven is noodzakelijk om de verschillende wijken in Dongen goed te ontsluiten met het openbaar vervoer.

4.10. Vrije tijd voor iedereen Ambitie Vrijetijdsvoorzieningen creëren die voor iedereen toegankelijk zijn. Daarnaast worden initiatieven voor vrijetijdsvoorzieningen gestimuleerd die passen bij de identiteit van Dongen, zodat de gemeente kan bijdragen aan de Leisureboulevard Midden-Brabant.

Nevenactiviteiten agrarische bedrijven stimuleren Door een toenemende waardering en beleving van het landelijk gebied als omgevingsfactor (natuur, landschap, rust, ruimte), met als gevolg een toenemend belang van recreatief medegebruik, kan de landbouw extra inkomsten uit niet-agrarische nevenactiviteiten genereren. Op agrarische bedrijven worden nevenactiviteiten als verblijf- en dagrecreatieve dragers gestimuleerd. De mogelijkheid wordt geboden voor het ontwikkelen van kleinschalige horeca en kleinschalige dagrecreatieve nevenactiviteiten bij agrarische bedrijven. Verder is in beperkte mate detailhandel mogelijk, waarbij alleen verkoop van producten die door de ondernemer zelf worden vervaardigd mogelijk zijn.

37

Deze nevenactiviteiten moeten wel voldoen aan de wet- en regelgeving die voor normale voorzieningen gelden. Daarnaast geldt de mogelijkheid niet voor het landbouwontwikkelingsgebied. Ontwikkelen extensieve recreatie In de zone aan de zuidwestkant van de Westerlaan is vergroting van de stabiliteit in het ruimtegebruik gewenst. In dit gebied kan rondom de bestaande recreatieve voorzieningen (IJzertijdboerderij, scouting) de extensieve recreatie verder worden ontwikkeld (wandelen, fietsen en eventueel toevoegen van andere recreatieve functies). Vergroten diversiteit overnachtingsmogelijkheden De diversiteit van de overnachtingsmogelijkheden moet worden vergroot om zo een breed (verblijfs) recreatief aanbod te hebben in Dongen. Hiervoor wordt onderzocht wat de mogelijkheid is voor camperplaatsen bij de Vennen. Kleinschalige verblijfsrecreatie zoals Bed & Breakfasts worden, onder voorwaarden, binnen de hele gemeente toegelaten. Verder worden de overnachtingsmogelijkheden langs verschillende fietsroutes gestimuleerd. Recreatieve routes ontwikkelen De recreatieve fietsroutes in de richting van de omliggende gemeenten moeten worden versterkt, zodat de faciliteiten voor extensieve recreatie in de gemeente kan worden verbeterd. Teneinde de mogelijkheden voor recreatief medegebruik van het buitengebied te vergroten is het gewenst een aantal fietspaden te realiseren.

Het gaat hierbij om de fietsroutes: -

vanaf de fietsbrug richting Rijen;

-

langs de Donge om Dongen.

Daarnaast verdienen mogelijke fietsroutes richting Kaatsheuvel en vanaf ‘s Gravenmoer richting Oosterhout aandacht.

38

Structuurvisie dongen 2020 deel A – visie op hoofdlijnen

39

Uitvoeringsprogramma en vervolgacties

5.1. Inleiding Deze structuurvisie geeft op hoofdzaken de richting en de kaders aan voor de gewenste ruimtelijke ontwikkeling van de gemeente Dongen. Dit betekent enerzijds (actief) ruimtelijk beheer en anderzijds nieuwe ontwikkelingen binnen het grondgebied van onze gemeente. Ook bevat de structuurvisie enkele onderzoeksopgaven. De structuurvisie is een beleidsdocument dat aanknopingspunten biedt voor het al of niet toestaan van bepaalde functies op daarvoor aangewezen plekken, maar ook een beleidsdocument dat het realiseren van nieuwe ontwikkelingen wil stimuleren. Het uitvoeringsprogramma geeft aan hoe de visie in de uitvoering gestalte kan gaan krijgen en biedt – voor zover daarvan sprake is – inzicht in de onderlinge afhankelijkheid van op te pakken projecten die geld kosten (voorzieningen) en de projecten die zo mogelijk een bijdrage leveren aan de totstandkoming van die voorzieningen (exploitatiegebieden).

5.2. Actieprogramma De structuurvisie geeft een beschrijving van de projecten die in de komende jaren voorzien zijn om tot uitvoering te worden gebracht. Hierbij maken wij onderscheid in projecten of onderzoeken die te maken hebben met de aanleg van voorzieningen buiten exploitatiegebieden (voorzieningen die geld kosten en geen opbrengsten genereren) en projecten die gerelateerd zijn aan exploitatiegebieden waarbij de aanleg van voorzieningen plaatsvindt en die opbrengsten genereren. In het navolgende hebben wij de eerste categorie aangemerkt als “voorziening” en de tweede categorie als “exploitatiegebied”. Voorbeelden van voorzieningen zijn:

42

-

de aanleg van nieuwe ontsluitingswegen;

-

de aanleg van recreatieve groenstructuren;

-

de realisatie van ecologische verbindingszones;

-

de landschappelijke inpassing bij bestaande locaties of dorpsranden;

-

de diverse onderzoeken in verband met ruimtelijke vraagstukken.

Structuurvisie dongen 2020 deel A – visie op hoofdlijnen

Uitvoeringsprogramma en vervolgacties

Tabel 5.1. Indeling projecttabellen Naam

Codering + Naam van het project

Beschrijving project /

Beschrijving van de aard van het project of de nieuwe functie. De be-

nieuwe functie

schrijving is gebaseerd op de aanduiding die is aangegeven op de kaarten dan wel de structuurvisie.

Fasering / prioriteit

Afhankelijk van de beoogde fasering geeft deze kolom een nadere aanduiding aan van de uitvoeringsperiode.

Status

Deze kolom duidt de stand van zaken van het project aan.

Trekker / betrokken

Aanduiding van de partijen die betrokken zijn bij de uitvoering van het

partijen

project.

Relatie met andere

Projecten kunnen een relatie hebben met andere projecten. Voor zover

projecten

daarvan sprake is worden de gerelateerde projecten hier aangeduid. De aanduiding moet worden gelezen als een aanwijzing voor kostentoerekening zoals bedoeld in artikel 6.13 lid 6 Wro en/of fondsbijdragen zoals bedoeld in artikel 6.13 lid 7 Wro.

Kosten

Deze kolom geeft – voor zover bekend – een indicatie van de met het project gemoeide kosten, waarbij uitsluitend kosten zijn opgenomen ingeval de gemeente (mede) een van de betrokken partijen is. Projecten waarin de gemeente geen directe financiële bijdrage levert in de aanleg van het project zijn qua kosten op € 0 ingebracht. Voor de exploitatiegebieden is uitgangspunt dat deze met een minimaal sluitende exploitatie kunnen worden afgesloten. Daarnaast gaan we er van uit dat de exploitatiegebieden – voor zover hiertoe mogelijkheden aanwezig zijn – een bijdrage leveren aan bovenwijkse voorzieningen en/of verevening.

Financiering

Deze kolom geeft aan welke partij(en) financieel verantwoordelijk is (zijn) voor de uitvoering van het project.

Bijzonderheden

Voor zover bijzonderheden te vermelden zijn, worden die opgenomen in deze kolom.

43

Voorbeelden van exploitatiegebieden zijn: -

de uitbreidingslocaties voor woningbouw of bedrijventerreinen;

-

de herstructureringsgebieden en herontwikkelingslocaties;

-

de transformatielocaties van bedrijven naar woningbouw.

Aanduiding projecten (bijlage 1) Op kaarten is aangegeven welke projecten in de structuurvisie een rol kunnen spelen in de uitvoeringsparagraaf en het kostenverhaal. Op deze kaarten zijn de projecten genummerd en er is in kleurcodering onderscheid aangebracht tussen voorzieningen enerzijds en exploitatiegebieden anderzijds. Beschrijving projecten (bijlage 2) Van alle op de kaarten aangegeven projecten zijn – in tabelvorm – korte beschrijvingen opgenomen. Deze tabellen bevatten de op korte, middellange en lange termijn aan te pakken projecten, alsmede de vervolgacties die van belang zijn voor de gewenste ruimtelijke ontwikkeling van de gemeente. Voor detailinformatie omtrent deze projecten verwijzen wij naar de structuurvisie. In tabel 5.1 is aangegeven hoe de projecttabellen zijn ingedeeld. In de tabellen zijn slechts de voorzieningen weergegeven waarmee voor de gemeente een financiële consequentie samenhangt. De voorzieningen waarmee geen gemeentelijke financiële inbreng gepaard gaat zijn niet in de tabellen opgenomen. Voor de volledigheid sommen wij deze laatste categorie – voorzieningen zonder gemeentelijke financiële inbreng – hierbij wel op:

44

-

Functiedifferentiatie met versterken kwaliteit

-

Behoud groengebieden

-

Overig beeldbepalend water

-

Natte ecologische verbindingszone

-

Versterken verkavelings- en beplantingspatroon

-

Bebouwingslinten

-

Landmarks behouden

-

Optimaal ruimtegebruik bestaand bedrijventerrein

-

Zoekgebied loskade/langshaven

-

Versterken detailhandelsvoorzieningen

-

Versterken voorzieningenniveau

-

Brede grondgebonden ontwikkeling

-

Brede ontwikkeling

-

Doorgroeigebied glastuinbouw

Structuurvisie dongen 2020 deel A – visie op hoofdlijnen

Uitvoeringsprogramma en vervolgacties

45

-

Landbouwontwikkelingsgebied

-

Studie wegverbinding N629 Dongen - Oosterhout

-

Ontsluiting openbaar vervoer

-

Nevenactiviteiten agrarische bedrijven stimuleren

-

Ontwikkelen extensieve recreatie

-

Vergroten diversiteit overnachtingsmogelijkheden

De exploitatiegebieden zijn wel allemaal in de projecttabellen opgenomen.

5.3. Financiële uitvoerbaarheid en kostenverhaal Uitvoerbaarheid De Wro geeft aan dat de structuurvisie ingaat op de wijze waarop de raad zich voorstelt de voorgenomen ontwikkeling te doen verwezenlijken. In bijlage 2 hebben we een totaaloverzicht gegeven van de concrete projecten zoals die voortkomen uit de structuurvisie. Daarnaast hebben we aangegeven welke status de maatregelen hebben, wie de trekker is en welke financieringsbron kan worden aangesproken. Voor zover mogelijk en wanneer van toepassing is ook de hoogte van de met het project gemoeide kosten aangegeven. Bij de opgenomen projecten zijn voor de volledigheid ook de projecten opgenomen waarmee voor de gemeente geen kosten zijn gemoeid (financiering door andere partijen dan de gemeente), maar die – vanuit de exploitatiegebieden – een vrijwillige bijdrage kunnen ontvangen om de realisatie (deels) te bekostigen. Bij de opgenomen kostenindicaties moet worden bedacht dat de uiteindelijke kosten eerst bekend zullen zijn nadat de projecten door de bij dat project betrokken partij(en) nader zijn uitgewerkt.

Om inzicht te bieden in de mate waarin de structuurvisie (financieel) uitvoerbaar is zijn de thans bekende kosten (uitsluitend voor zover er voor de gemeente kosten verbonden zijn aan de maatregelen; kosten die volledig door derden moeten worden gefinancierd zijn hierin niet opgenomen) samengevat in een overzicht (zie bijlage 3 - confrontatietabel). Op de verticale as zijn de projecten weergegeven die te rangschikken zijn als voorzieningen en op de horizontale as de projecten die zijn te rangschikken als exploitatiegebieden. De tabel geeft aan of de financiering van de voorziening (deels) mogelijk is uit de exploitatiegebieden of (deels) uit andere middelen (subsidies of vanuit de algemene middelen) moet plaatsvinden. Tevens is in de tabel aangegeven of de kosten voor bepaalde voorzieningen in aanmerking komen voor kostenverhaal middels een vrijwillige bijdrage van derden aan ruimtelijke ontwikkelingen. Voor zover het gaat om deze vrijwillige bijdragen in ruimtelijke ontwikkelingen kunnen in anterieure overeenkomsten afspraken worden gemaakt over een (gedeelte-

46

Structuurvisie dongen 2020 deel A – visie op hoofdlijnen

Uitvoeringsprogramma en vervolgacties

lijke) financiering van de betreffende voorzieningen. Uitgangspunt voor het gemeentelijk beleid is dat in beginsel alle exploitatiegebieden een bijdrage kunnen leveren aan bovenplanse kosten. Realisatie daarvan kan plaatsvinden middels anterieure overeenkomsten. De tabel geeft aan op welke wijze ieder exploitatiegebied in financiële dekking van de projecten (voorzieningen) kan voorzien. De uitwerking van de financiering van de in de structuurvisie en deze uitvoeringsparagraaf opgenomen maatregelen zal nader geconcretiseerd moeten worden bij het opstellen van de begroting voor 2010 en verder. Dan wordt ook de definitieve fasering nader bepaald. Uit de tabel blijkt dat de totale kosten van de in het kader van de projecten uit te voeren maatregelen € 7.815.000 bedragen. Hiervan is niets direct ten laste te brengen van de exploitatiegebieden en er is ook nog geen zekerheid dat bepaalde (delen van) projecten door subsidies worden gedekt. Omdat er nog geen subsidiebeschikkingen zijn, is er geen volledige zekerheid, en is de subsidie niet in de tabel opgenomen. Daarnaast is – indien we hierover in anterieure overeenkomsten afspraken kunnen maken – € 6.125.000 mogelijk te verhalen in de vorm van vrijwillige bijdragen in ruimtelijke ontwikkelingen.

Omdat thans nog geen zekerheid kan worden geboden omtrent de uiteindelijke hoogte van de vrijwillige bijdragen kan hiermee vooralsnog geen rekening worden gehouden. Daarom dienen we de totale kosten die niet middels exploitatiegebieden of zekergestelde subsidies zijn gedekt (€ 7.815.000) op te nemen in de meerjarenbegroting om de in de structuurvisie opgenomen maatregelen te kunnen uitvoeren. De in de meerjarenbegroting op te nemen bedragen zijn – binnen de gestelde uitgangspunten – maximale bedragen. Als de financiering van projecten (deels) plaatsvindt middels subsidies of vrijwillige bijdragen in ruimtelijke ontwikkelingen dan kunnen we de omvang van deze financiering in mindering brengen op het totaal dat in de meerjarenbegroting dient te worden opgenomen. Kostenverhaalsmogelijkheden Voor een aantal van de projecten (voorzieningen) zullen we mogelijk (deels) financiële dekking kunnen vinden in de grondexploitaties van de exploitatiegebieden. Uitdieping van de relatie tussen de grondexploitatie van het betreffende plan en de voorzieningen is echter pas te doen op het moment dat de plannen concreter zijn. Op dat moment moeten we bekijken welke kostenverhaalsmogelijkheden er zijn.

Er kan sprake zijn van verhaal van diverse soorten kosten: Exploitatiekosten: kosten die direct betrekking hebben op het betreffende exploitatiegebied en alleen voor dat exploitatiegebied gemaakt worden. Deze kosten worden geheel toebedeeld aan het betreffende exploitatiegebied. Kostenverhaal is zowel mogelijk via een exploitatieplan als in overeenkomsten van grondexploitatie (anterieur en posterieur).

47

Bovenwijkse kosten: kosten die worden gemaakt voor het realiseren van een voorziening die van nut is voor het exploitatiegebied en voor één of meerdere andere (exploitatie)gebieden. Deze kosten worden naar rato van de mate waarin een exploitatiegebied profijt heeft van de voorziening toebedeeld aan alle gebieden die profijt hebben van de voorziening. Kostenverhaal is zowel mogelijk via een exploitatieplan als in overeenkomsten van grondexploitatie (anterieur en posterieur). Bovenplanse kosten: Dit zijn kosten die worden gemaakt voor voorzieningen die een gemeentebrede toegevoegde waarde hebben en die niet direct aan een exploitatiegebied toe te rekenen zijn. Het verhalen van deze kosten is slechts mogelijk middels een (vrijwillige) anterieure overeenkomst. Subsidies kunnen eveneens bijdragen in financiële dekking van de kosten van projecten. Voor situaties waar dat aan de orde is zullen we de mogelijkheden van subsidies onderzoeken.