2023-130654 Jaarrekening 2022 Gemeente Dongen
Tekst van het document
Fniet
2
Aan de gemeenteraad Hierbij bieden wij u ter vaststelling aan: de jaarrekening 2022. Met de jaarrekening leggen wij verantwoording af over de uitvoering van de begroting 2022 die de titel heeft “Ruimte voor de toekomst”. Deze jaarstukken zijn de eerste uit de bestuursperiode 2022-2026, waarin de Volkspartij Dongen en het CDA Dongen – ‘s Gravenmoer met elkaar het college hebben gevormd. Saldo Bij het sluiten van de boeken over 2022 is het resultaat uitgekomen op € 7.080.000. Het is voor het derde jaar op rij dat we als gemeente Dongen bij de jaarstukken kunnen vaststellen dat we geen geld tekort komen om in de praktijk uitvoering te kunnen geven aan het voorgenomen beleid. Leeswijzer Deze inleiding heeft een opbouw in drie delen. We beginnen we met een beschrijving van hoe het afgelopen jaar is verlopen. Dat doen we vanuit een breed maatschappelijk perspectief. In het tweede deel kijken we juist lokaal. Het betreft een samenvatting van voorbeelden van beleid uit de Dongense praktijk. Wat hebben we bestuurlijk gedaan? Wat waren in 2022 de lokale accenten? In het derde en laatste deel komen de bijbehorende financiële gevolgen aan de orde. Daarmee worden de belangrijkste financiële resultaten van de gemeente Dongen voor 2022 op een rij gezet. We sluiten de inleiding af met een analyse van het resultaat.
Deel 1: Roerig 2022 Het jaar 2022 heeft maar weer eens inzichtelijk gemaakt hoe lokaal, nationaal en internationaal bestuur in de tegenwoordige tijd (en naar alle waarschijnlijkheid ook in de toekomst) met elkaar verweven zijn. Opgaven voor de gemeente Dongen worden maar zelden lokaal ingegeven. De uitdagingen waar het gemeentebestuur in 2022 voor heeft gestaan, kennen zelden een puur lokale grond. Vaker zijn landelijke en zelfs mondiale ontwikkelingen de directe aanleiding. Een wereldwijde pandemie, een oorlog niet ver van ons vandaan en steeds nijper wordende stikstofproblematieken. Voorbeelden van complexe ontwikkelingen waar wij als Dongen geen of beperkte invloed op hebben. Maar waar wij wel – direct en op ingrijpende wijze – de effecten van merken binnen onze samenleving. Corona Begin 2022 is de samenleving eindelijk weer open gegaan. Corona was niet weg, maar voldoende onder controle om beperkende maatregelen naar de prullenbak te verwijzen. Wij hopen dat dergelijke maatregelen voor altijd op de bodem van die prullenbak blijven liggen. Het is goed om te zien hoe het ontmoeten, als karakteristieke kracht van de Dongense samenleving, in 2022 weer tot bloei is gekomen.
Hoe het ‘normale’ leven weer op gang is gekomen, sportverenigingen weer publiek bij wedstrijden kunnen ontvangen, evenementen en activiteiten weer ongehinderd kunnen worden georganiseerd en er meer ruimte is gekomen voor gesprekken, plezier, ontspanning. De vele vrijwilligers, verenigingen en organisaties in onze drie kernen Dongen, ’s Gravenmoer en KleinDongen-Vaart hebben afgelopen jaar veel veerkracht en vitaliteit getoond. Oorlog in Oekraïne Zo ongeveer tegelijkertijd met het opheffen van de coronamaatregelen, begint Rusland in februari 2022 een oorlog met Oekraïne. De gevolgen daarvan blijken groot. Voor de hele wereld. Een vluchtelingenstroom komt op gang vanuit Oekraïne. En de wereldeconomie krijgt een (nieuwe) dreun te verwerken en raakt stevig uit balans. Schaarste aan voornamelijk grond- en brandstoffen, in combinatie met onzekerheid, zorgen samen voor snel oplopende prijzen. Daar merkt de hele wereld nu nog elke dag de gevolgen van. Gemeentelijke organisatie 2022 is ook het jaar van stevige druk op de gemeentelijke organisatie. De coronajaren leiden op diverse plaatsen binnen de organisatie tot andere/nieuwe werkzaamheden. Op die plaatsen zijn in 2020 en 2021 keuzes gemaakt om bepaalde werkzaamheden te pauzeren of vertragen tot een later
moment. In 2022 zijn deze uitgestelde taken grotendeels weer opgepakt. Daar komen nog extra taken bij als gevolg van de crisissen. Tijdens de coronaperiode zijn werkzaamheden vooral terecht gekomen bij de teams die werkzaam zijn op het gebied van veiligheid, communicatie, kwetsbare inwoners, inkomen en maatschappelijke organisaties. De effecten van de oorlog in Oekraïne raken de hele samenleving. Maar opnieuw zijn dit de teams waar voornamelijk de werkzaamheden landen. De voorgenomen doelstellingen voor 2022 zijn grotendeels wel gerealiseerd. Voornamelijk omdat binnen de organisatie op verschillende plekken een stap extra is gezet. Deze inspanningen kunnen echter niet structureel worden voortgezet. Vacatures 2022 is ook het jaar van steeds nijpender wordende krapte op de arbeidsmarkt. Dat is (ook voor 2023) niet alleen een probleem voor de (lokale) overheid overigens. Er is in Nederland eigenlijk geen sector te vinden waarvoor dat niet geldt. Voor de gemeente Dongen leidt dat ertoe dat voor het eerst sinds hele lange tijden er vacatures zijn die niet of nauwelijks vervulbaar blijken. Gemiddeld werken we zo’n 10 fte’s onder onze gewenste totale sterkte. Dat is zo’n 5% van ons personeelsbestand. Wij hebben er als gemeente last van dat met ons een kleine 350 andere gemeenten, op zoek zijn naar ongeveer dezelfde medewerkers.
Alle gemeenten hebben immers te kampen met dezelfde uitdagingen en hebben dus behoefte aan medewerkers met dezelfde kwalificaties. En in absolute aantallen zijn deze medewerkers niet op de arbeidsmarkt beschikbaar. Het is op sommige terreinen zelfs lastig om via inhuur of detachering een geschikte medewerker te vinden. Er is een aantal maatregelen ingericht in de zoektocht naar goede en geschikte medewerkers. Er is onder andere ingezet op een verbetering van de naamsbekendheid en reputatie van de gemeente Dongen als aantrekkelijke en kansen biedende werkgever. Een ander voorbeeld is het opzetten van een traineeprogramma in 2022. Op 5 plaatsen binnen de organisatie zijn jonge talentvolle nog onervaren medewerkers ingepast. Wij leiden deze medewerkers op en na één jaar hopen wij deze medewerkers structureel binnen de organisatie te kunnen plaatsen. Deel 2: Belangrijkste lokale ontwikkelingen in 2022 Uitvoering landelijke en lokale regelingen energietoeslag De inval van Rusland in Oekraïne en de boycotmaatregelen richting Rusland die daarop internationaal volgden, zorgden voor sterk oplopende prijzen voor onder andere graan, olie en gas. Met name de gasprijzen explodeerden. Meer en meer inwoners in Dongen, ’s Gravenmoer en Klein-Dongen-Vaart kregen en hebben moeite met het betalen van rekeningen en boodschappen.
In 2022 zijn er door de rijksoverheid maatregelen geboden en mogelijk gemaakt om inwoners te ondersteunen in het betalen van de energierekening. Van rijkswege kwam er voor huishoudens een energietoeslag van € 1.300 beschikbaar. De gemeente Dongen heeft dat uit eigen middelen verhoogd met € 200. Inwoners met een inkomen tot 120% van de bijstandsnorm konden een aanvraag doen. Zowel de rijksregeling als de lokale aanvullende regeling zijn door de gemeente Dongen uitgevoerd. Lokaal steunfonds Eind 2022 is besloten tot het opzetten van een lokaal steunfonds. Dit lokale steunfonds wordt ingericht met aanvullende maatregelen (aanvullend op bestaande maatregelen). Het fonds is bereikbaar voor inwoners, ondernemers, verenigingen en stichtingen. Er is in totaal € 820.000 uitgetrokken voor het steunfonds voor 2022 en 2023. Opvang Oekraïners Met de oorlog in Oekraïne is een vluchtelingenstroom op gang gekomen. Deze vluchtelingen zijn door heel Europa opgevangen. Zo ook in Nederland en in Dongen. In afstemming met de regio is door een opgaveteam van de gemeente Dongen in allerijl opvang georganiseerd, inclusief alle zorg en faciliteiten die daarbij komen kijken. Wij hebben in 2022 sinds het uitbreken van de oorlog, crisisopvang geboden voor gemiddeld 80 Oekraïense vluchtelingen.
Sociaal domein: inkoop en ontwikkeling Dorpsteam Diverse aanbestedingen zijn gedaan om efficiëntieslagen te maken. Vermindering van het aantal aanbieders, betere afstemming en ‘aansturing’. De contouren van het Dorpsteam zijn in 2022 5
vastgesteld en het plan van eisen voor het Dorspteam is vervolgens in 2022 voorbereid (besluitvorming begin 2023). Doel van het oprichten van een Dorpsteam is het bieden van goede zorg en ondersteuning, door professionals, in nauwe samenwerking tussen diverse partners, dicht bij de inwoners. Cammeleurconcept 3.0 In 2022 zijn verdere stappen gezet in de verdere ontwikkeling van het Cammeleurconcept. De Galan Groep heeft een oplossingsrichting en advies uitgewerkt. Deze oplossingsrichting is door alle partijen onderschreven. Vanaf oktober 2022 wordt in goede samenspraak toegewerkt naar een concrete vertaling van de oplossingsrichting. Woningbouwontwikkelingen Voor heel Nederland ligt er een forse opgave als het gaat om woningbouw. Dongen heeft daarin een eigen opgave te vervullen. Daarvoor zijn in 2022 stappen gezet. In de Beljaart is in de laatste fase begonnen met de bouw van woningen (oplevering 2023). Daarnaast zijn de laatste kavels in De Beljaart verkocht. Voor de inbreidingslocatie 1885 (St. Josephstraat) is het bestemmingsplan vastgesteld. Daar is een aanvang gemaakt met sloop en bouwrijp maken van de grond. Hetzelfde geldt voor de ontwikkellocatie Dongeneind. De aanwezige flats en zorgwoningen zijn gesloopt. Het bestemmingsplan is vastgesteld. In 2023 wordt gestart met de bouw.
Voor de locatie Noorderbunder is het concept-bestemmingsplan vastgesteld en ter inzage gelegd. Definitieve vaststelling van het bestemmingsplan door de gemeenteraad is voorzien voor 2023. Voor de locatie De Vijf Turven (voorheen Waspikse weg) zijn voorbereidingen getroffen om te komen tot een stedenbouwkundige visie. Duurzaamheid De uitvoering van de Regionale Energie en Klimaat Strategie (REKS) is in 2022 voorbereid. Het plan van aanpak is geactualiseerd. De besluitvorming voor de toetreding van onze gemeente tot het op te richten Publiek Ontwikkelbedrijf (PO) is voorbereid. De uitvoering van de REKS heeft voor een belangrijk deel plaats binnen het PO en het Regionaal Klimaatfonds. Op basis van de Transitievisie Warmte is in 2022 het team Duurzaam ’s Gravenmoer opgezet. Samen met onder andere wijkraad Centrum zijn in Dongen 17 geveltuintjes aangelegd. Afval In 2022 is er 132 kg restafval per inwoner ingezameld. Vergeleken met een jaar eerder (137 kg) is dat een lichte daling. De landelijke doelstelling van 100 kg blijft met het huidige beleid buiten bereik. Uw raad wordt in 2023 geïnformeerd over mogelijke scenario’s om tot betere resultaten te komen. Sinds het najaar van 2022 is er sprake van een toegangscontrole voor de milieustraat op basis van een milieupas. Het afvaltoerisme uit de regio neemt hierdoor naar verwachting af.
Onderwijshuisvesting Na de recente nieuwbouw van IKC-Dongen-Vaart en het Cambreur College, gaan we nu ook nieuwe scholen / Integrale Kindcentra (IKC’s) realiseren in ’s Gravenmoer, De Beljaart, Biezen en oudDongen. Na de kredietvotatie in december 2021, is 2022 gebruikt voor alle werkzaamheden gericht op de uiteindelijke aanbesteding voor de bouw van de diverse IKC’s. Verkeer De herinrichting van de Hoofdstraat uit het verkeersplan ’s Gravenmoer is uitgevoerd. De werkzaamheden zijn begonnen in het tweede kwartaal van 2022 en afgerond in december. Sport & Bewegen Sjors Sportief is succesvol gelanceerd. De accommodaties van VV Dongen en Atledo hebben een kwaliteitsimpuls gekregen. Op initiatief van wijkraad De Biezen is een Trim- en Trailpad in de wijk aangelegd en in gebruik genomen. Het pad is voor iedereen toegankelijk. Mantelzorg In het najaar van 2022 is een mantelzorg-bon ter waarde van € 100 uitgereikt aan 550 mantelzorgers. Dat zijn er meer dan in voorgaande jaren.
6
Wmo Zowel onze dienstverlening Wmo als de hulp die wordt geleverd door zorgaanbieders, wordt door onze cliënten hoog gewaardeerd. Over de gehele linie is minimaal 86% van de ontvangers tevreden. Economie We hebben gewerkt aan de ontwikkeling van nieuwe bedrijventerreinen. In deze roerige tijden zijn we in nauw contact gebleven met onze ondernemers. Er zijn meer dan 30 bedrijfsbezoeken gedaan. Samen met ondernemers is het netwerk Dongen Onderneemt opgericht. Voor het steunfonds is bekeken welke maatregelen zinvol zijn, in samenwerking met VOCD (Vereniging Ondernemers Contact Dongen) en Leer Dongen Kennen. De campagne Koop Lokaal is opgezet. Dienstverlening Bij burgerzaken zijn alle documenten afgehandeld binnen de gestelde termijn. De klanten van team Vergunningen, Toezicht en Handhaving hebben bij een klanttevredenheidsonderzoek een 8,1 gegeven als beoordeling voor de dienstverlening. De digitale dienstverlening is doorontwikkeld, met onder meer nieuwe digitale formulieren voor aanvraag van de energietoeslag en het treffen van technische voorbereidingen voor het inrichten van een PIP (Persoonlijke Internet Pagina) voor inwoners bij de gemeente Dongen. De dienstverlening rondom begraven is verbeterd. Bestuurswissel In maart 2022 zijn verkiezingen gehouden voor een nieuw gemeentebestuur.
De commissie democratische vernieuwing is voortvarend aan de slag gegaan met een door de gemeenteraad geformuleerde opdracht. Communicatie Voor (nieuwe) medewerkers in de gemeentelijke organisatie is in 2022 een training ‘Duidelijk schrijven’ ontwikkeld. Deze training is een verplicht onderdeel van het inwerkprogramma voor nieuwe medewerkers. Onder lezers van de gemeentelijke informatiekrant is een enquête gehouden. Gemiddeld werd een rapportcijfer gegeven van 7,6. Regionale samenwerking Door in 2022 opnieuw in te zetten op goede regionale samenwerking, hebben we de lokale slagkracht en efficiëntie kunnen vergroten. De ambities van Hart van Brabant zijn verwoord en er is een kernagenda 2023-2027 opgesteld. Samen met de veiligheidspartners is nieuw beleid opgesteld voor de periode 2023-2026. Veiligheid Voor het eerst sinds de corona-periode, konden in 2022 veel evenementen weer doorgang vinden. Er is veel aandacht geschonken aan het weer veilig opstarten van deze evenementen. Er is een nieuwe APV (Algemene Plaatselijke Verordening) opgesteld en het Damoclesbeleid is aangepast. Het project Veilig Wonen in Dongen, gericht op de huisvesting van arbeidsmigranten, is uitgevoerd. Deel 3: Financiële resultaten In onderstaande tabel worden de belangrijkste financiële cijfers uit de jaarrekening vergeleken met de begroting 2022.
Voor het derde jaar op rij komt de gemeente Dongen geen geld tekort op de begroting. Het jaar 2022 is in financiële zin afgesloten met een stevig positief exploitatiesaldo na reservemutaties: € 7.080.000.
7
Belangrijkste financiële cijfers
Begroting 2022
Jaarrekening 2022
Exploitatiesaldo voor reservemutaties (x € 1.000)
1.195
7.585
+ Reservemutaties (x € 1.000)
-765
-505
430
7.080
Exploitatiesaldo na reservemutaties
430
7.080
+ Saldo van incidentele baten en lasten
914
-522
Exploitatiesaldo
Exploitatiesaldo na reservemutaties (x € 1.000) Structureel exploitatiesaldo
+ Correctie kapitaallasten
-224
-
Structureel exploitatiesaldo
1.120
6.558
Kengetallen Structurele exploitatieruimte
1,7%
8,9%
Solvabiliteit
11,9%
19,3%
Netto schuldquote gecorrigeerd
114%
67%
Exploitatieresultaat De primitieve begroting over 2022 – na verwerking van de amendementen uit de raadsbehandeling van de begroting – sloot af met een positief resultaat van € 430.000. Het daadwerkelijke exploitatiesaldo na reservemutaties is uitgekomen op € 7.080.000. Voor een toelichting op de afwijking wordt verwezen naar de volgende pagina’s (Analyse resultaat). Ook het structurele exploitatiesaldo is beter uitgekomen dan verwacht, namelijk op € 6.558.000. Het structurele exploitatiesaldo is het saldo waarbij incidentele baten en lasten zijn gecorrigeerd. Dit zijn baten en lasten die tijdelijk van aard zijn. Dit betekent overigens niet dat het resultaat zelf structureel van aard is. Zoals blijkt uit de toelichting op de volgende pagina’s wordt het resultaat vrijwel volledig verklaard doordat (structurele) lasten incidenteel lager uitvallen of doordat (structurele) baten incidenteel hoger uitvallen. Dit soort incidentele afwijkingen van structurele baten of lasten worden niet gecorrigeerd in het structurele exploitatieresultaat. Kengetallen De belangrijkste financiële kengetallen zijn ook verbeterd ten opzichte van de begroting. Het positievere exploitatieresultaat werkt door in de structurele exploitatieruimte. De solvabiliteit is fors beter dan bij begroting en komt uit op 19,3%.
Dit komt omdat het eigen vermogen sinds het opstellen van de begroting 2022 is gegroeid met het exploitatiesaldo over 2021 en ook het positieve resultaat over 2022 reeds bij het eigen vermogen is gerekend (het besluit hiertoe is opgenomen in het raadsvoorstel). De netto schuldquote is substantieel lager uitgekomen, op 67%. Dit was voor een deel al voorzien in het Najaarspakket 2022 (aanbieding Programmabegroting 2023). In het najaarspakket was de schuldquote reeds neerwaarts bijgesteld van 114% naar 89%. De daling is voor een groot deel het gevolg van de sterk toegenomen baten. De baten zijn in de jaarrekening 2022 ruim € 9,6 miljoen hoger uitgevallen dan bij begroting verwacht. Een nadere analyse van de stijging van de Algemene Uitkering met grotendeels incidentele stijgingen is verderop in deze inleiding opgenomen. Daarnaast werken de positieve jaarrekeningresultaten over 2022 en ook 2021 (nog niet bekend bij het opstellen van de begroting 2022) door in de verbetering van de schuldpositie. Doordat vanaf het jaar 2023 aangevangen wordt met de bouw van een viertal Integrale Kindcentra (IKC’s), zal de schuldquote uiteindelijk weer gaan toenemen. Toelichting exploitatiesaldo op hoofdlijnen Het fors positieve resultaat over 2022 liet zich in de eerdere Bestuursrapportages reeds aankondigen.
Het verwachte, positieve resultaat uit de begroting van € 430.000 was in de meest recente Bestuursrapportage (Berap 2022-3) reeds verhoogd naar € 1,8 miljoen. Bij de jaarrekening wordt 8
zoals gebruikelijk een volledig beeld opgemaakt en is het resultaat nog hoger uitgevallen. In onderstaande tabel is de opbouw van jaarrekeningresultaat op hoofdlijnen weergegeven ten opzichte van de derde Bestuursrapportage. Saldo jaarrekening 2022 (bedragen x € 1.000) Tussentijdse resultaten conform onderstaande Bestuursrapportages: Saldo primitieve begroting 2022 (na amendering gemeenteraad) Saldo Bestuursrapportage 2022-1 Saldo Bestuursrapportage 2022-2 Saldo Bestuursrapportage 2022-3
430 -190 908 1.813
1. Mutaties bij jaarafsluiting - Winstneming Tichelrijt en verkoop overige gronden - Lagere kosten APPA en bestuurskosten - Onderschrijding personeelsbudget - Overschrijding externe inhuur - Afhandeling energievoorziening De Beljaart - Storting voorziening De Vennen - Voorziening verlofsparen - Voorziening dubieuze debiteuren
703 290 1.345 -230 89 -100 -302 -88
2. Mutaties op basis van nieuwe informatie - Effect decembercirculaire 2022 - Minder uitgaven Jeugd (op basis van concept jaarcijfers HvB Jeugd) - Voordelig resultaat opvang Oekraïense vluchtelingen - Reserveren niet-bestede middelen Domein Overstijgend Samenwerken - Rentebaten schatkistbankieren 4e kwartaal
653 405 1.581 -106 80
3. Diverse budgetafwijkingen - Voordeel Wmo voorzieningen, PGB's en Wijkteams - Niet-bestede middelen coronasteun - Voordeel uitgaven Statushouders - Voordeel Wmo begeleiding en Hulp bij Huishouden - Lagere kosten duurzaamheid - Gemeentelijke belastingen - Diverse afwijkingen
278 92 164 267 82 50 14
Totaal mutaties na Berap-3
5.267
Saldo Jaarrekening 2022
7.080
Analyse resultaat Voor een verklaring van de verbetering van het resultaat sinds Berap-3 kan grofweg onderscheid worden gemaakt in drie categorieën. Voor een aantal posten in de begroting is het gebruikelijk dat één keer per jaar, bij de jaarrekening, het beeld wordt opgemaakt. Het gaat hierbij bijvoorbeeld om de actualisatie van de voorzieningen of het bepalen van de winst- of verliesnemingen bij de grondexploitaties. Deze eindejaarsposten hebben bijgedragen aan een positief resultaat. Daarnaast is in een aantal gevallen sprake van informatie die nog niet bekend was bij opstelling van de derde Bestuursrapportage. Ten slotte is sprake van diverse verschillende budgetafwijkingen op budgetten die zich door een grillig verloop van de uitgaven gedurende het jaar lastig laten voorspellen. Voor het overgrote deel van de mutaties geldt dat deze incidenteel van aard zijn. Voor een onderbouwing per thema wordt verwezen naar de beleidsverantwoording in de verschillende programma’s. Hierbij wordt middels een I (incidenteel) of S (structureel) aangegeven of een mutatie incidenteel of structureel van aard is.
9
1. Mutaties bij jaarafsluiting Het is gebruikelijk dat bij de jaarafsluiting de stand ten aanzien van een aantal posten wordt opgemaakt. Het gaat hierbij bijvoorbeeld om de winstnemingen in grondexploitaties en het bepalen van de benodigde toevoeging aan de voorzieningen, zoals de voorziening Algemene pensioenwet politieke ambtsdragers (APPA) en de voorziening dubieuze debiteuren. Daarnaast is dit jaar bij de jaarafsluiting een nieuwe voorziening rondom verlofsparen geïntroduceerd. Dit soort bijstellingen vinden niet gedurende het jaar plaats. Ook rondom het personeelsbudget geldt dat pas bij de jaarafsluiting een volledig beeld kan worden bepaald. Tussentijds zijn er uiteraard wel inzichten; de jaarrekening is echter het moment om integraal het resultaat te bepalen. Het bepalen van het effect van dit soort posten bij de jaarafsluiting zorgt er jaarlijks voor dat er grote mutaties kunnen zijn tussen het resultaat bij Berap-3 en het resultaat bij jaarrekening. Op de onderschrijding van het personeelsbudget gaan we verderop in deze inleiding en in de paragraaf E (Bedrijfsvoering) nader in. 2. Nieuwe informatie Na het opstellen van Berap-3 (met als peildatum 1 november) is, zoals gebruikelijk, nieuwe informatie binnengekomen over de uitputting van budgetten.
Denk hierbij aan het verschijnen van de decembercirculaire van het gemeentefonds en de (concept) jaarcijfers jeugdzorg die begin 2023 zijn ontvangen. De Decembercirculaire 2022 bevatte onder meer de voorschotmiddelen voor het verstrekken van de energietoeslag in 2023. Deze middelen konden niet meer in 2022 worden verstrekt en worden, zoals toegelicht in raadsinformatiebrief 19 van 23 maart jongstleden, via de resultaatbestemming in deze jaarrekening toegevoegd aan de algemene reserve. Via de eerste Bestuursrapportage van 2023 worden deze middelen vervolgens onttrokken aan de algemene reserve en toegevoegd aan de begroting. Ten slotte is bij het opstellen van de jaarrekening duidelijk geworden hoe de ontvangen rijksmiddelen voor de opvang van Oekraïense vluchtelingen administratief verwerkt moet worden (zie ook hierna). 3. Diverse budgetafwijkingen Veel van de gemeentelijke uitgaven laten zich goed voorspellen. Deze zijn gelijkmatig in omvang over de maanden in het jaar. De afwijkingen zijn zelfs van jaar tot jaar beperkt. Een deel van de begroting is echter grillig, waarbij de daadwerkelijke uitputting grote afwijkingen kan laten zien door relatief kleine en onvoorziene gebeurtenissen. Deze afwijkingen kennen diverse redenen, maar leiden in 2022 per saldo tot een bijdrage aan het positieve resultaat.
Hierbij valt te denken aan een groot deel van de kosten in het sociaal domein. Hoewel er tijdens de Bestuursrapportages een zo goed mogelijk beeld wordt geschetst, blijven het open-einde-regelingen waarbij de voorspellende waarde van tussentijdse indicaties niet altijd op voorhand is verzekerd. Onvoorspelbare toename Algemene Uitkering Een belangrijke verklaring voor het fors positieve resultaat is gelegen in de toename van de Algemene Uitkering. De Algemene Uitkering betreft het bedrag dat de gemeente Dongen ontvangt uit het Gemeentefonds van de rijksoverheid. Informatie over de hoogte van de Algemene Uitkering ontvangt de gemeente op verschillende momenten in het jaar via de zogeheten circulaires. De raad wordt hierover geïnformeerd per raadsinformatiebrief. In onderstaande tabel is de hoogte van de Algemene Uitkering voor het jaar 2022 weergegeven op verschillende momenten in het jaar. P&C-product
Circulaire
Algemene Uitkering 2022 (x € 1.000)
Begroting 2022
Meicirculaire 2021
39.357
Berap 2022-1
Decembercirculaire 2021
40.747
Berap 2022-2
Meicirculaire 2022
42.992
Berap 2022-3
Septembercirculaire 2022
44.341
Jaarrekening 2022
Decembercirculaire 2022
45.024
In de meicirculaire 2021 werd voor de gemeente Dongen uitgegaan van een Algemene Uitkering ter hoogte van € 39 miljoen. De meicirculaire is zoals gebruikelijk leidend voor het opstellen van de begroting. Dit betekent dat bij het alloceren van de gemeentelijke inkomsten over de verschillende 10
uitgaven uit werd gegaan van dit bedrag. Zoals uit de tabel blijkt, is de Algemene Uitkering uiteindelijk uitgekomen op € 45 miljoen; bijna € 6 miljoen hoger dan bij de begroting verondersteld. Een toename van meer dan 14%. Hoewel het prettig is dat het Rijk de gemeenten heeft voorzien van extra middelen, is het in de praktijk een behoorlijke uitdaging die extra middelen snel en volledig om te zetten in uitgaven. Het uitgeven van een groot deel van die extra middelen vraagt namelijk om extra uitvoeringscapaciteit. Wat gelet op de huidige personele krapte op dit moment nu juist een knelpunt vormt. Wij zouden het waarderen als het kabinet gemeenten voor aanvang van een jaar duidelijkheid kan verschaffen over de omvang van het Gemeentefonds en daarbij die middelen zoveel mogelijk structureel ter beschikking kan stellen. Vanuit verschillende gremia wordt deze boodschap inmiddels overgebracht aan het Rijk. In de aanbiedingsbrief bij het Voorjaarspakket 2023 is een nadere analyse van de ontwikkeling van de Algemene Uitkering opgenomen. Hierin wordt ook ingegaan op het incidentele karakter van de toename. Voordelig resultaat opvang Oekraïense vluchtelingen In 2022 hebben we vanuit het Rijk middelen ontvangen voor de opvang van Oekraïense vluchtelingen. Deze middelen konden worden aangevraagd op basis van door het Rijk vastgestelde normbedragen per vluchteling.
Uit deze normbedragen dienen gemeenten alle kosten die samenhangen met de opvang – denk aan huisvesting, leefgeld, beveiliging – bekostigd te worden. Voor de gemeente Dongen is op basis van deze normbedragen een bedrag van € 2,2 miljoen aangevraagd en ontvangen. We hebben deze bedragen in eerdere bestuursrapportages telkens verantwoord aan zowel de baten- als de lastenkant. Wij waren hierbij in de veronderstelling dat – conform de gebruikelijke systematiek bij specifieke uitkeringen van het Rijk – niet-bestede middelen via de balans beschikbaar zouden blijven voor de opvang van Oekraïense vluchtelingen in 2023. Na overleg met de accountant werd duidelijk dat niet-bestede middelen aan het eind van 2022 in de jaarrekening verantwoord dienen te worden als voordelig resultaat. Voor 2023 stelt het Rijk opnieuw middelen beschikbaar. Deze werkwijze zorgt ervoor dat in deze jaarrekening een voordelig resultaat van € 1,5 miljoen is opgenomen uit hoofde van de opvang van Oekraïense vluchtelingen. Dit resultaat is ontstaan doordat de gemeente Dongen de opvang veel goedkoper heeft weten vorm te geven dan waarmee het Rijk rekent in haar normbedragen. Dit is een beeld dat bij veel gemeenten buiten de Randstad zichtbaar is. Gemeenten kunnen ervoor kiezen niet-bestede middelen eigenstandig terug te storten aan het Rijk.
Het college laat de keuze hierover aan de gemeenteraad, als hoogste orgaan. Vooralsnog zijn de middelen opgenomen in het resultaat na reservemutaties en worden deze conform de gebruikelijke systematiek toegevoegd aan de algemene reserve. Onderschrijding personeelsbudget In 2022 is het algemene beeld ook in Dongen te zien geweest: krapte op de arbeidsmarkt en als gevolg daarvan het niet kunnen invullen van openstaande vacatures. Hierdoor is sprake geweest van een onderschrijding van het personeelsbudget. Binnen de gemeentebegroting wordt het personeelsbudget gebaseerd op de formatie: de personele capaciteit die nodig is om alle gemeentelijke taken uit te voeren. Daarnaast wordt een beperkt budget aan externe inhuur begroot. Indien sprake is van mobiliteit binnen het personeelsbestand – bijvoorbeeld door vertrek van medewerkers – dan ontstaat er een tijdelijke onderbezetting. Die tijdelijke onderbezetting houdt aan totdat een vervanger is geworven. De overbrugging van die periode wordt doorgaans ingevuld met externe inhuur. De dekking voor de inhuurkosten wordt gevonden door de tijdelijke onderbezetting van de formatie (vacatureruimte). In 2022 is er een aantal ontwikkelingen geweest waardoor de vacatureruimte groter is dan normaal. Ten eerste duurt het door de krapte op de arbeidsmarkt langer voordat een vervanger is geworven.
Hierdoor is er gemiddeld langer sprake van een onderbezetting. Het is zelfs niet in alle gevallen gelukt die onderbezetting op te vangen met externe inhuur. De markt voor externe inhuur is eveneens zeer krap. Alle gemeenten in Nederland kampen namelijk met dezelfde situatie. Hierdoor zijn de uitgaven aan externe inhuur lager uitgevallen dan verwacht. Wat daarnaast een rol heeft gespeeld, is het feit dat de ambtelijke uren die zijn ingezet voor de opvang van Oekraïense vluchtelingen kunnen worden toegerekend aan het rijksbudget dat we 11
hiervoor ontvangen hebben. Hierdoor drukken deze uren (en dus de salarislasten die hieraan gekoppeld zijn) niet op het personeelsbudget. Dit leidt tot een voordeel. Meer duiding bij de bijstelling is opgenomen in paragraaf E Bedrijfsvoering. Tot slot 2022 is een roerig jaar geweest door tal van ontwikkelingen in onze samenleving. En nog steeds is er sprake van bijzondere omstandigheden voor onze inwoners, ondernemers, vrijwilligers, verenigingen, organisaties, partners, medewerkers in de gemeentelijke organisatie. Ook de komende jaren zullen complex zijn – dat kan haast niet anders. Deze bestuursperiode vraagt aan college en raad om een grote mate van daadkracht, flexibiliteit en solidariteit. In dat perspectief is het extra belangrijk om bij deze jaarstukken te kunnen vaststellen dat de positieve financiële resultaten uit de voorgaande jaren zich ook in 2022 voortzetten. Door goed samen te werken kunnen we blijven bouwen aan de vitaliteit van onze kernen Dongen, ’s Gravenmoer en Klein-Dongen-Vaart. Burgemeester en wethouders van Dongen, De secretaris,
De burgemeester,
mr. H.L.M. van Noort
drs. M.C. Starmans-Gelijns
12
Leeswijzer In dit eerste algemene gedeelte krijgt u een totaalbeeld van de jaarrekening. Dit doen we in de eerste plaats door u mee te nemen in de structuur: Waar kunt u wat vinden? Verder geven we een samenvattend beeld van de behaalde resultaten en het financiële resultaat. Daarnaast zijn enkele kerngegevens over onze gemeente opgenomen. Jaarverslag: de programmaverantwoording In dit deel komen de resultaten op de programma’s en thema’s aan de orde. We geven inzicht in de resultaten aan de hand van de vragen: “Wat wilden we bereiken?” – een opsomming van de beoogde effecten. “Wat hebben we bereikt?” – een toelichting op hetgeen dat we hebben bereikt in 2022. Voor zover mogelijk wordt hier gebruik gemaakt van de resultaten op de indicatoren. De indicatoren zijn aangepast aan de meest recente cijfers. Door beschikbaarheid van gegevens zijn dit niet in alle gevallen gegevens uit 2021, maar van eerdere jaren. “Wat hebben we daarvoor gedaan?” – een overzicht van de meest relevante prestaties die hebben bijgedragen aan het bereiken van de resultaten. “Hebben de beleidsrisico’s onze doelstellingen in de weg gestaan?” – in de programmabegroting 2022 zijn voor het eerst beleidsrisico’s benoemd. In deze jaarrekening kijken we terug in hoeverre deze risico’s zich hebben voorgedaan en hoe we daarmee zijn omgegaan.
“Wat heeft het gekost?” – inzicht in de lasten en baten per thema waarbij onderscheid wordt gemaakt tussen de primitieve begroting, de laatste begrotingswijziging (zijnde Berap 2022-3) en de stand na opmaken van de jaarrekening. Hierbij worden de budgetten per thema onderverdeeld naar taakvelden. Dit is conform de indeling in de programmabegroting 2022. De afwijkingen worden toegelicht op het totaal van baten dan wel lasten per thema. Paragrafen In dit deel zijn de verplichte paragrafen opgenomen. Deze geven een toelichting op de bedrijfsvoering en verdere informatie over onder andere financiële aspecten, risico’s en verbonden partijen. Ook de paragraaf “Grondbeleid” is hier onderdeel van. Jaarrekening Dit deel bevat de gemeentelijke jaarrekening over 2022. Dit is enerzijds de balans en de toelichting op de balans, en anderzijds de programmarekening en de toelichting daarop. Legenda In de financiële overzichten duiden we de verschillen met een minteken voor een nadeel en “blanco” voor een voordeel. o Nadeel: een verhoging van de lasten of een verlaging van de baten. o Voordeel: een verlaging van de lasten of een verhoging van de baten. Bedragen in de tabellen en grafieken worden, tenzij anders aangegeven, vermeld afgerond in duizenden euro’s. Optellingen kunnen marginaal afwijken door de afrondingen. Mutaties kleiner dan € 10.000 worden niet toegelicht.
Bij de begrotingscijfers is zowel de primitieve begroting als de begrotingsstand na wijziging Berap 2022-3 opgenomen. Afwijkingen worden gepresenteerd ten opzichte van de laatste begrotingswijziging. Kerngegevens Op 1 januari 2022 had de gemeente Dongen 26.483 inwoners en op 1 januari 2023 had de gemeente Dongen 27.207 inwoners. De gemeente Dongen had in 2022 een oppervlakte van 2.974 hectare.
13
Uitgangspunten In de jaarstukken worden alle baten en lasten verantwoord, waardoor wordt voorkomen dat onderdelen van de organisatie in de uitvoering van de activiteiten alleen op saldi sturen. Het saldo van baten en lasten vormt het exploitatieresultaat. De balans verschaft informatie over de samenstelling van bezittingen en schulden aan het eind van het jaar. In de toelichting op de balans wordt ingegaan op de ontwikkeling van de diverse balansposten en er wordt aandacht besteed aan de waarderingsgrondslagen. Met name vermogensbestanddelen, zoals reserves en voorzieningen, worden uitgebreid toegelicht. Het saldo van lasten en baten vormt het exploitatieresultaat voor bestemming. De mutaties met reserves betreffen toevoegingen of onttrekkingen aan bestemmingsreserves. Exploitatieresultaat en mutaties met reserves bepalen het eindresultaat van de gemeenterekening na bestemming. De programmaverantwoording is ingedeeld in de volgorde van de gemeentelijke programma’s, die ook herkenbaar zijn in de toekomstvisie en het bestuursakkoord. Het eindresultaat is, conform het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV), afzonderlijk opgenomen op de balans per ultimo van het dienstjaar. Nadat de jaarstukken zijn vastgesteld, wordt aan de gemeenteraad een voorstel gedaan over de bestemming van het resultaat.
14
Vaststellingsbesluit De raad van de gemeente Dongen; Gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 6 juni 2023; Gelet op het Besluit Begroting en Verantwoording; Gelet op artikel 198 lid 1 van de gemeentewet; Gelet op de bevindingen van de accountant; b e s l u i t: 1. Het jaarverslag en de jaarrekening 2022 vast te stellen en daarmee in te stemmen met de uitgaven boven de begroting per programmaonderdeel; 2. In te stemmen met de onttrekkingen van en toevoegingen aan de reserves; 3. De bestemmingsreserve Programma Andere Overheid op te heffen; 4. Het voordelig resultaat 2022, zijnde € 7.080.000, toe te voegen aan de algemene reserve; 5. In te stemmen met de vorming van een voorziening Verlofsparen ter dekking van toekomstige uitgaven in verband met door medewerkers van de gemeente genoten spaarverlof; 6. Kennis te nemen van de stand van zaken van het risicomanagement; 7. Het college van burgemeester en wethouders decharge te verlenen voor het in de jaarrekening 2022 verantwoord bestuur, behoudens later in rechte gebleken onregelmatigheden. Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van 6 juli 2023 voorzitter,
griffier,
drs. M.C. Starmans-Gelijns
M.H. van Kampen
15
Inhoudsopgave Vaststellingsbesluit ............................................................................................................................. 15 Jaarverslag 2022 .................................................................................................................................. 17 Programma's ...................................................................................................................................... 18 1. Dongen leeft ............................................................................................................................... 19 2. Dongen zorgt .............................................................................................................................. 34 3. Veilig Dongen ............................................................................................................................. 48 4. Dongen onderneemt ................................................................................................................... 55 5. Dongen dient .............................................................................................................................. 60 Algemene dekkingsmiddelen en overhead ....................................................................................
71 Paragrafen ......................................................................................................................................... 76 A. Lokale heffingen ......................................................................................................................... 77 B. Weerstandsvermogen en risicobeheersing ............................................................................... 79 C. Onderhoud kapitaalgoederen .................................................................................................... 86 D. Financiering ............................................................................................................................... 88 E. Bedrijfsvoering ........................................................................................................................... 92 F. Verbonden partijen ..................................................................................................................... 98 G. Grondbeleid ............................................................................................................................. 102 H. Openbaarheid………………………………………………………………………………………...106 Jaarrekening 2022 .............................................................................................................................
107 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling .................................................................... 108 Balans ........................................................................................................................................... 113 Toelichting op de balans .............................................................................................................. 115 Specificatie reserves .................................................................................................................... 122 Specificatie voorzieningen ............................................................................................................ 126 Incidentele baten en lasten .......................................................................................................... 130 Begrotingsrechtmatigheid ............................................................................................................. 132 Rechtmatigheidsverantwoording .................................................................................................. 134 Investeringskredieten ................................................................................................................... 135 Overzicht van baten en lasten 2022 .............................................................................................
139 Wet normering bezoldiging topfunctionarissen ............................................................................ 144 Overige gegevens .............................................................................................................................. 145 Bijlage 1: SiSa 2022 ........................................................................................................................... 146 Bijlage 2: Overzicht van baten en lasten per taakveld................................................................... 156 Bijlage 3: Risicoprofiel ...................................................................................................................... 158 16
Jaarverslag 2022
17
Programma's
18
1. Dongen Leeft! Het programma Dongen Leeft! gaat over het brede terrein dat bepaalt hoe het is om in Dongen te leven. Leven gaat dan om het vinden van een duurzame eigen plek om te wonen. Maar leven is meer dan wonen. Duurzaamheid en klimaat nemen een belangrijke plaats in om prettig te kunnen leven, ook in de toekomst. Dongen is dan ook volop aan het verduurzamen. Zonnepanelen worden geplaatst, nieuwe woningen worden aardgasloos gebouwd en de bestaande gebouwde omgeving wordt verduurzaamd. In verband met de klimaatveranderingen zoals droogte, hittestress en hevige regenval zal Dongen investeren om onze omgeving leefbaar te houden. Dongen kent een rijk verenigingsleven. Inwoners zijn lid van sportverenigingen, bezoeken evenementen en gaan naar de bibliotheek. In de basis zijn alle ingrediënten aanwezig om Dongen ook in de toekomst de gemeente te laten zijn waar het prettig duurzaam wonen, werken en leven is. Dongen Leeft! is vooral een programma waarbinnen kaders worden geschapen en waar wordt ingespeeld op nieuwe ontwikkelingen. Bij de ontwikkelingen in het maatschappelijk domein wordt (waar mogelijk) gezocht naar andere invullingen en een andere manier van werken. De instandhouding van onze duurzame en leefbare omgeving zien wij als dienstverlening aan onze inwoners. Dit is daarom opgenomen in het programma “Dongen Dient”.
110 Omgeving Strategische doelstellingen De openbare ruimte is (verkeers)veilig en (multi)functioneel ingericht. Goede toegankelijkheid, verkeer, bewegen, beleving, ontmoeting en veiligheid komen hier samen. Er is een bij de omvang, aard en samenstelling van de bevolking passende woningvoorraad. Het is fijn wonen, werken en verblijven in Dongen. Wat hebben we bereikt? De woningvoorraad is toegenomen met meer dan de beoogde 110 woningen.
Wat hebben we daarvoor gedaan? Per saldo zijn er 182 woningen aan de woningvoorraad toegevoegd. In 2022 zijn 223 nieuwe woningen gereed gemeld volgens de Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG). Met name in West 1 is een aantal woningen gesloopt, met het oog op toekomstige inbreiding. Het percentage huurwoningen binnen het gehele woningbezit staat op 30%, waarvan 21% sociale huur. Daarnaast is in 2022 begonnen met de bouw van in totaal 64 woningen.
We hebben nieuwe woningbouwontwikkelingen mogelijk gemaakt.
19
In 2022 zijn 180 nieuwbouwwoningen (inbreidingslocaties) planologisch mogelijk gemaakt, waarbij 84 woningen zijn gesloopt (door het doorlopen van planologische procedures). We hebben gebiedsontwikkelingen gefaciliteerd en planologische procedures doorlopen. In 2022 Is het bestemmingsplan Heuveleind vastgesteld. Dit plan maakt de sloop van 84 woningen en nieuwbouw van 96 woningen mogelijk. Er is een omgevingsvergunning verleend voor het realiseren van 72 appartementen in het voormalige Gfk-kantoor (wijziging gebruik).
De voorbereidingen voor nieuwe woongebieden (uitbreidingslocaties) zijn begonnen.
Er is tot 2030 nog voldoende bouwgrond beschikbaar voor wonen, werken en verblijven. Daar waar nodig of mogelijk wordt deze verkocht.
20
Er is een tijdelijke omgevingsvergunning verleend voor het realiseren van 10 Tiny Houses aan de Beljaartlaan. In 2022 zijn 6 van de 10 woningen gereed gemeld. Er is een omgevingsvergunning verleend voor enkele kleine initiatieven/solitaire woningen (Fazantenweg 10, Tramstraat 93A, Sint Josephstraat 189, Sint Josephstraat 90-92). De voorbereidingen voor de ontwikkeling van de Noorderbunder zijn in volle gang. In 2022 is gewerkt aan het stedenbouwkundig plan en het bestemmingsplan. Het ontwerpbestemmingsplan is eind 2022 ter inzage gelegd. Vaststelling van het bestemmingsplan is voorzien in het eerste kwartaal van 2023. Voor de ontwikkeling van De Vijf Turven (voorheen Waspikse weg) is verder onderzoek gedaan naar onder meer de waterhuishouding in het gebied. De ontwikkeling van het gebied is in 2022 verder opgepakt. Er dient een nota van uitgangspunten vastgesteld te worden. Het voorontwerpbestemmingsplan voor de locatie Dongen-Vaart is in 2022 ter inzage gelegd. De benodigde landschappelijke inpassing is nog een punt van aandacht. Daarna kan het ontwerpbestemmingsplan ter inzage worden gelegd.
Voor de locaties zijn de volgende indicatieve woningaantallen opgenomen: o De Vijf Turven – 120 woningen (grotendeels gemeentelijk eigendom) o Noorderbunder – 292 woningen (gemeentelijk eigendom) o Dongen-Vaart – 38 woningen (ontwikkeling derden) De laatste woningbouwkavels in De Beljaart zijn in 2022 verkocht. De ontwikkelingen aan De Vijf Turven en Noorderbunder vinden plaats op gronden (grotendeels) in eigendom van de gemeente. De planologische procedure voor de ontwikkeling van het laatste stukje Tichelrijt III (Danielsweg) is afgerond. Het eerste stuk van de uitbreiding van Tichelrijt Zuid (locatie Hoppenbrouwers) is in exploitatie genomen en verkocht. Er is een stedenbouwkundige visie opgesteld voor een aanvullende uitbreiding van Tichelrijt Zuid. Mogelijke toekomstige locaties voor woningbouw zouden onderdeel worden van de Omgevingsvisie, maar worden opgenomen in het in 2023 op te stellen programma Wonen.
De voorbereidingen voor Omgevingswet lopen op schema.
In 2022 is veel werk verzet voor de Omgevingsvisie: de diverse ambities en thema’s zijn verwerkt in de ontwerp omgevingsvisie. De ontwerp omgevingsvisie is ter inzage gelegd. Vaststelling is voorzien in het eerste kwartaal van 2023. In 2022 is verder gewerkt aan de diverse deelopdrachten (minimale eisen vanuit de VNG) op het gebied van het omgevingsplan, de legesverordening, de vergunningverlening en ICT. Binnen de regio Hart van Brabant is binnen de diverse werkgroepen gewerkt aan de gezamenlijke opdrachten. Dit heeft geleid tot een handboek met stappenplan voor het toepassen van buitenplanse afwijkingsbesluiten en het omgevingsplan. Er zijn procesafspraken gemaakt voor vergunningverlening en de (regionale) omgevingstafel. Ook is geoefend met het gebruiken van toepasbare regels. In 2022 zijn de Verordening Commissie Omgevingskwaliteit, het Delegatiebesluit Omgevingswet en het voorstel Aanwijzen gevallen verplichte participatie Omgevingswet vastgesteld. In 2022 is de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) gewijzigd in verband met de Omgevingswet.
In regionaal verband is de nodige input geleverd (mede ter voorbereiding op de Omgevingswet)
In 2022 is in de regio gewerkt aan het verstedelijkingsakkoord SRBT (Stedelijke regio Tilburg-Breda) en is input geleverd aan de provincie voor de Nationale Omgevingsvisie. In 2022 is ook begonnen met de Woondeal.
Het uitvoeren van controles bij woningen arbeidsmigranten.
In 2021 is de projectgroep begonnen met het in beeld brengen van de woningen waarin arbeidsmigranten zijn gehuisvest en de eerste controles zijn uitgevoerd. In 2022 zijn verdere stappen gezet met betrekking tot het uitvoeren van controles en waar nodig is/wordt handhavend opgetreden. Daar waar legalisatie mogelijk is, is verzocht de benodigde omgevingsvergunning aan te vragen.
Samen met de stakeholders is gewerkt aan het ontwikkelen van een gebiedsvisie voor de omgeving van de Broeders van Dongen.
In 2022 zijn de kaders voor de gebiedsvisie verder opgepakt. De stakeholders zijn in stelling gebracht voor de volgende fase (opstellen gezamelijke gebiedsvisie).
Er is gewerkt aan het ontwikkelen van een gebiedsvisie voor de Kloosteromgeving.
Het ontwerp van de gebiedsvisie voor de Kloosteromgeving is in 2022 ter inzage gelegd. De vaststelling is voorzien in het eerste kwartaal van 2023.
21
Bij het inrichten van de openbare ruimte is aandacht voor circulaire economie, groen en biodiversiteit en functioneel gebruik van de openbare ruimte.
De herinrichting van de Hoofdstraat uit het verkeersplan ’s Gravenmoer is uitgevoerd.
Dit is een continu proces en vraagt om het leveren van maatwerk. Hierbij enkele voorbeelden: In 2022 is de openbare ruimte bij het Cambreur College aangepast. Samen met Casade is voor de omgeving Hazelaarstraat gekeken naar een combinatie van verduurzaming van de woningen en openbare ruimte. Regenwaterafvoeren zijn losgekoppeld en het water wordt in het plantsoen geïnfiltreerd. Parkeerplaatsen zijn waterdoorlatend gemaakt en er is ledverlichting aangebracht. In het tweede kwartaal van 2022 is de uitvoering van de werkzaamheden gestart en deze zijn in december 2022 afgerond. Voor de herinrichting van de Vaartweg in ’s Gravenmoer is 14 december 2022 een bewonersavond in De Geubel georganiseerd. Inwoners zijn hierbij uitgenodigd hun ervaringen te delen en bij te dragen / deel te nemen aan het ontwerpproces.
Het aanleggen van een snelfietsroute (F629) tussen Oosterhout en Tilburg.
Voor de aanleg van de snelfietsroute zijn vanuit zowel het Rijk als Provincie financiële middelen beschikbaar gesteld. De voorbereidingen voor het aanleggen van de snelfietsroute zijn in 2021 begonnen. In 2022 is het ontwerp verder uitgewerkt ter voorbereiding op het vergunningenproces bij onder andere Rijkswaterstaat.
Er is aandacht voor de Lokale Inclusie Agenda van de gemeente Dongen om te komen tot een inclusieve samenleving.
Bij woningbouwontwikkelingen door derden wordt gestuurd op toegankelijke woningbouw en bruikbaarheid voor iedereen. Bij de herinrichting van de Roeloff van Dalemstraat is extra aandacht geweest voor toegankelijkheid. Zo zijn de clusterplaatsen buiten het trottoir aangelegd en zijn ribbeltegels aangebracht ten behoeve van visueel gehandicapten. De bevindingen uit de eerder gehouden pilot wijkschouw worden ingebed in onze reguliere taken. Onnodige obstakels in de openbare ruimte zijn verwijderd door de buitendienst.
Wat heeft anders uitgepakt? In 2022 zijn er geen startersleningen aangevraagd en verstrekt. Sinds 2019 biedt de gemeente Dongen startersleningen aan via het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederland (SVn). Toen is de maximale aankoopsom voor een woning in de verordening startersleningen verhoogd van € 185.000 naar € 225.000. Vanaf 2020 zijn de huizenprijzen zeer sterk gaan stijgen en komen er nauwelijks woningen op de markt beneden de prijsgrens van de huidige verordening. In 2023 ontvangt de raad een aangepaste verordening startersleningen waarin onder meer de genoemde grenzen worden aangepast.
22
Hebben de beleidsrisico’s onze doelstellingen in de weg gestaan? Procesrisico’s ruimtelijke procedures: Om locaties voor woningbouw geschikt te maken, worden ruimtelijke procedures doorlopen. Hierbij zijn de volgende (beleids)risico’s naar voren gekomen: o Om als raad aan de voorkant van het proces te komen, is besloten tot het opstellen van een uitgangspuntennotitie voor de ontwikkeling van de locatie De Vijf Turven. Deze uitgangspunten zijn eind 2022 in concept gereed en worden in het eerste kwartaal van 2023 voorgelegd aan de raad. o Bij de ontwikkeling van de Noorderbunder is medio 2022 een pas op de plaats gemaakt om het stedenbouwkundig plan, exploitatie, provinciale landschappelijke kwaliteitsverbetering, waterschapsadvies en stikstofberekeningen goed uit te werken voordat eind 2022 het ontwerpbestemmingsplan ter inzage werd gelegd. o Bij de ontwikkeling van de locatie Dongen-Vaart is de bestemmingsplanprocedure nog niet verder in gang gezet in verband met het maken van goede afspraken over de landschappelijke kwaliteitsverbetering en de woningtypologieën. Implementatie omgevingswet: De implementatie van de Omgevingswet is uitgesteld tot 1 januari 2024. De werkzaamheden zijn nog niet afgerond. Dit heeft de doelstellingen niet in de weg gestaan. De werkzaamheden worden verder opgepakt en afgerond in 2023.
Stikstof: Bij de ontwikkeling van woningbouwlocaties zijn we afhankelijk van landelijke ontwikkeling, zoals bijvoorbeeld de stikstofruimte die beschikbaar is voor bouw. Bij de locatie Noorderbunder is een aanvullende stikstofberekening uitgevoerd. Hieruit kwam geen vertraging naar voren. Beleidsindicatoren
Nieuwe woningen
Leefbaarheid
Verhouding Huur Koop Gemiddelde koopsom
Aantal nieuw gebouwde woningen per 1.000 bestaande woningen 2019 2020 2021 2022 10,7 15,4 10,7 19,3 Leefbaarheidssituatie per kern 2016 2018 2020 2022 Dongen Goed Goed Ruim NNB voldoende ‘s Gravenmoer Goed Goed Ruim NNB voldoende Klein-DongenGoed Goed Goed NNB Vaart Percentage koop- en huurwoningen 2019 2020 2021 2022 29,9% 29,3% 29,7% 29,3% 70,1% 70,7% 70,3% 70,7% Gemiddelde verkoopprijs van een te koop aangeboden woning 2019 2020 2021 2022 289 321 355 392
120 Leven Strategische doelstellingen De Dongense samenleving is gezond, vitaal en veerkrachtig. Inwoners hebben een goede positieve fysieke en mentale gezondheid. Dongen is een omgeving waar het prettig wonen, werken, leven, verblijven en recreëren is.
23
Wat hebben we bereikt?
Wat hebben we daarvoor gedaan?
Sport We hebben uitvoering gegeven aan de ambities uit het Lokaal Sportakkoord.
Sport In januari 2022 hebben we Sjors Sportief succesvol gelanceerd. 37 sportaanbieders bieden kennismakingslessen aan op het gebied van sport en bewegen. Ruim 700 leerlingen van het basisonderwijs hebben hier gebruik van gemaakt. In september 2022 hebben we de “Dongen Beweegt dag” georganiseerd met 14 sportaanbieders. Op deze dag hebben zij hun deuren geopend, zodat alle inwoners kennis konden maken met de sportlocaties en het aanbod. Dit concept wordt in 2023 verder uitgebouwd. In mei 2022 hebben we een netwerkbijeenkomst georganiseerd met partners op het gebied van sport, bewegen en zorg. Uniek Sporten is hier op de kaart gezet om vraag en aanbod op het gebied van sport en bewegen met een beperking bij elkaar te brengen.
In 2022 hebben we het tienjarig bestaan van JOGG Dongen (‘Gezonde Jeugd, Gezonde toekomst’) gevierd.
De capaciteitsproblemen op Sportpark De Biezen hebben we in samenwerking met VV Dongen aangepakt door de realisatie van een tweede kunstgrasveld.
We hebben bewegen in de openbare ruimte gestimuleerd.
24
In 2022 hebben we aangehaakt op de landelijke campagnes, zoals ”Trommel zonder Rommel”, uitgevoerd in samenwerking met lokale partners (vier lokale supermarkten). Daarnaast is op initiatief van kinderdagverblijven de eerste editie van de Peutervierdaagse georganiseerd. In samenwerking met de lokale werkgroep is een online magazine gepresenteerd met daarin een terugblik op 10 jaar JOGG in Dongen. Zie ook Lokaal Preventieakkoord binnen thema Zorg - Dongen Zorgt. We hebben een tweede kunstgrasveld gerealiseerd. Ondanks oplopende prijzen door de oorlog in Oekraïne is het project binnen het door raad beschikbaar gestelde investeringskrediet gerealiseerd. VV Dongen heeft met een eenmalige bijdrage en zelfwerkzaamheid dit mede mogelijk gemaakt. Naast de realisatie van een tweede kunstgrasveld, is ook de ombouw van een trainingsveld naar wedstrijdveld onderdeel van de capaciteitsverbetering op Sportpark De Biezen. Dit staat gepland in het voorjaar van 2023. We hebben het initiatief van Sporten in het park Vredeoord verlengd (via Lokaal Sportakkoord). Op initiatief van Wijkraad De Biezen is een Trim en Trail pad in de wijk aangelegd en in gebruik genomen. Het pad is voor iedereen toegankelijk.
We hebben opdracht gegeven voor het in kaart brengen van varianten voor gymzaal De Otterdonk (zoals opgenomen het Coalitieakkoord).
Het uitgangspunt om voor IKC De Biezen nieuwe scenario’s uit te werken, rekening houdend met onder andere de bezettingsgraad, gymzaal Otterdonk en de kosten, is verwerkt in de opdracht om te komen tot een programma van eisen en wordt in 2023 verder uitgewerkt.
We zijn begonnen met de voorbereidingen om te komen tot een nieuwe binnensportaccommodatie in ’s Gravenmoer gekoppeld aan de ontwikkeling van IKC ’s Gravenmoer bij ’t Wiel.
In 2022 is begonnen met het ontwerp van IKC ’s Gravenmoer. Gymzaal ’t Wiel maakt daar integraal onderdeel van uit. Voorbereidende onderzoeken voor de sloop en nieuwbouw zijn in gang gezet (o.a. flora en fauna).
We hebben sportaanbieders ondersteuning verleend bij de coronacrisis.
De gemeente heeft voor gebruikers van gemeentelijke sportaccommodaties de landelijke voorziening Tegemoetkoming Verhuurders Sportaccommodaties (TVSregeling) aangevraagd voor januari 2022, zodat de huur tijdens de periode van beperkte opening (gedeeltelijk) kon worden kwijtgescholden.
Verenigingsleven / sociaal-cultureel Subsidies zijn verstrekt op basis van het subsidieprogramma.
Verenigingsleven / sociaal-cultureel Het subsidieprogramma 2022 is uitgevoerd conform subsidieverordening en subsidiebeleid. Door de coronacrisis is een deel van de activiteiten niet, deels of anders georganiseerd. Aan de andere kant zagen we we een soort inhaalslag aan activiteiten.
Er is gekozen voor een incidentele invulling van de taakstelling op het gebied van een toekomstbestendig verenigingsleven.
Ook in 2022 is in afwachting van nieuw subsidiebeleid besloten om de taakstelling incidenteel in te vullen. Aanleiding is de onzekerheid voor het Dongense verenigingsleven als gevolg van de effecten van de coronacrisis en de energiecrisis. De lange termijn gevolgen zijn nog niet te overzien en dat biedt geen solide basis voor een nieuw subsidiebeleid. De taakstelling wordt incidenteel gehaald door de plafonds per clusters strikt te hanteren en de innovatieen stimuleringssubsidie te laten vervallen. Inmiddels is eind 2022 een begin gemaakt om te komen tot een nieuw subsidiebeleid. Medio 2023 wordt aan de gemeenteraad een uitgangspuntennotitie voorgelegd.
We hebben sport- en cultuuraanbieders benaderd voor hun aanbod voor vluchtelingen.
Negen sportverenigingen hebben zich aangeboden om sport- en beweeglessen aan te bieden aan vluchtelingen. Hier is beperkt gebruik van gemaakt.
We hebben een steunfonds ingericht voor ondersteuning van verenigingen en stichtingen als gevolg van de energiecrisis en hoge inflatie.
We hebben een enquête uitgezet om te achterhalen hoe de verenigingen en stichtingen in Dongen ervoor staan en wat de impact van de energiecrisis en hoge inflatie is op de financiën en participatie. Aanvullend hebben we gesprekken gevoerd met sportorganisaties.
25
De Cammeleurpartners hebben samen met de gemeente commitment uitgesproken voor de oplossingsrichting voor het Cammeleurconcept 3.0.
In opdracht van de gemeente en in samenwerking met de Cammeleurpartners heeft de Galan Groep een oplossingsrichting geformuleerd die grotendeels aansluit bij de door de gemeente geformuleerde uitgangspunten (Uitgangspuntennotitie Cammeleur 3.0). Deze is op 18 oktober 2022 gepresenteerd aan de gemeenteraad. Vervolgens is half december een plan van aanpak aan de gemeenteraad verzonden. Gemeente en Cammeleurpartners zijn vervolgens aan de slag gegaan met de uitwerking van deze oplossingsrichting. In het voorjaar worden de kaders voor het cultuurhuis aan de gemeenteraad voorgelegd.
Cultureel erfgoed De kerkenvisie is opgesteld en ter kennisname aan college en raad gezonden.
Cultureel erfgoed Werkzaamheden zijn uitbesteed aan het Monumentenhuis Brabant. Kosten zijn betaald uit een subsidieverstrekking vanuit de overheid. Kerkenvisie wordt meegenomen in de geactualiseerde Nota Cultureel Erfgoed die in 2023 staat ingepland.
Recreatie en toerisme Via Regionaal Bureau voor Toerisme (RBT) De Langstraat zijn het toeristische en recreatieve aanbod en bijbehorende activiteiten gepromoot.
Recreatie en toerisme In 2022 is er door het RBT gewerkt aan het doorontwikkelen en beheren van de website voor de promotie van het toeristisch product. Het RBT heeft in oktober 2022 voor het eerst, na de coronaperiode, een ondernemersbijenkomst georganiseerd.