2021-031 Bijlage 2- Beleid PVTH Dongen2021-2024
Tekst van het document
Beleid Preventie, Vergunningen, Toezicht en Handhaving 2021 – 2024 Probleemgerichte aanpak fysieke leefomgeving
Colofon Beleid Preventie, Vergunningen, Toezicht en Handhaving 2021 – 2024: Probleemgerichte aanpak fysieke leefomgeving
Bestuurlijke besluitvorming 26 januari 2021
Opdrachtgevers Ellen de Bonth
Auteurs Q. Cuppen W. Franssen
Dongen, 22 januari 2021
Gemeente Dongen Hoge Ham 104 7581 AG Dongen 14 0162 info@dongen.nl www.dongen.nl
© Gemeente Dongen, alle rechten voorbehouden
Inhoud Preventie, Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving ............................................................ 7 Aanleiding ............................................................................................................................. 7 Grondslag.............................................................................................................................. 7 Opbouw beleidsplan en leeswijzer.......................................................................................... 8 DEEL I FRAMEWORK PROBLEEM- EN RISICOANALYSE _________________________________ 11 1
2
3
4
Omgevingsscan.................................................................................................................12 1.1
Wet- en regelgeving...................................................................................................12
1.2
Ontwikkelingen binnen de gemeente ..........................................................................12
1.3
Inventarisatie belanghebbenden.................................................................................12
Ambities en Doelen ...........................................................................................................13 2.1
Thema’s en fases .......................................................................................................13
2.2
Gezondheid...............................................................................................................14
2.3
Landschappelijke kwaliteit..........................................................................................16
2.4
Stedenbouwkundige kwaliteit.....................................................................................19
2.5
Klimaat......................................................................................................................22
2.6
Mobiliteit ..................................................................................................................25
2.7
Openbare orde en Ondermijning ................................................................................27
Indicatoren .......................................................................................................................29 3.1
Doelen SMART formuleren .........................................................................................29
3.2
Soort Indicatoren.......................................................................................................29
3.3
Doel indicatoren ........................................................................................................30
Framework bepalen risico’s ...............................................................................................32 4.1
Activiteiten, gebieden en bruto-effect.........................................................................32
4.2
Reducerende maatregelen en Netto-effect .................................................................33
4.3
Nalevingsgedrag ........................................................................................................33
4.4
Prioritering ................................................................................................................34
4.5
Activiteiten (inrichtingen) bestand ..............................................................................34
DEEL II VAN STRATEGIEËN NAAR UITVOERINGSPROGRAMMA ___________________________ 36 5
Instrumentarium...............................................................................................................37 5.1
Vergunningverlening..................................................................................................37
5.2
Preventie...................................................................................................................38
5.3
Toezicht ....................................................................................................................39
5.4
Handhaving ...............................................................................................................40
6
Dienstverlening.................................................................................................................42 6.1
Kernwaarden.............................................................................................................42
6.2
Doelen en kritieke prestatie-indicatoren .....................................................................42
6.3
Bereikbaarheid ..........................................................................................................43
7
Strategieën.......................................................................................................................44 7.1
Preventiestrategie .....................................................................................................44
7.2
Vergunningstrategie...................................................................................................45
7.3
Toezichtstrategie .......................................................................................................47
7.4
Handhavingstrategie ..................................................................................................48
7.5
Gedoogstrategie ........................................................................................................50
8
Uitvoeringsprogramma......................................................................................................51
9
Begroting en Borging.........................................................................................................53
DEEL III Organisatie __________________________________________________________ 55 10
Organisatorische condities .............................................................................................56
10.1
Capaciteit ..................................................................................................................56
10.2
Scheiding VTH-taken ..................................................................................................56
11
Ondersteunende voorzieningen .....................................................................................57
11.1
ICT ............................................................................................................................57
11.2
Protocollen en werkinstructies ...................................................................................57
12 12.1
Afstemming ..................................................................................................................58 Samenwerkingspartners .............................................................................................58
DEEL IV Kwaliteit en verantwoording______________________________________________ 61 13
Kwaliteitsborging ..........................................................................................................62
14
Monitoring en verantwoording ......................................................................................63
14.1
Monitoring ................................................................................................................63
14.2
Evaluatie ...................................................................................................................65
PREVENTIE, VERGUNNINGVERLENING, TOEZICHT EN HANDHAVING Als gemeente Dongen richten we ons ten volle op de realisatie van de doelen binnen de fysieke leefomgeving. Zorgen voor goede naleving van fysieke leefomgeving gerelateerde wet- en regelgeving horen daar onlosmakelijk bij. Wij doen dit door zorgvuldige, duidelijke, betrouwbare en transparante inzet van onze instrumenten: preventie, vergunningverlening, toezicht en handhaving. Het beleidsplan ‘Preventie, Vergunningen, Toezicht en Handhaving 2021–2024 van de gemeente Dongen’ geeft hieraan invulling.
Aanleiding Het ‘VTH-beleid 2017-2020’ is gedateerd. De probleem-en risicoanalyse is achterhaald door de ontwikkelingen die landelijk, maar ook binnen onze regio plaats hebben gevonden. Als gevolg van de veranderende problemen en risico’s zijn ook de doelen veranderd. Om deze redenen wordt het VTHbeleid herzien, middels het beleidsplan ‘Beleid Preventie, Vergunningen, Toezicht en Handhaving 2021-2024’ (hierna: beleidsplan PVTH). Het ‘VTH-beleid 2017-2020’ is opgesteld voor vergunningverlening, toezicht en handhaving. Omdat preventie nauw verbonden is met vergunningverlening, toezicht en handhaving (hierna: VTH-taken), kiezen we voor een integraal beleidsplan waarin alle onderdelen (en dus ook preventie) zijn opgenomen. Hiermee dragen we zorg voor een goede, samenhangende kwaliteit van de uitvoering van de taken. Met de looptijd van het beleidsplan PVTH hebben we rekening gehouden met toekomstige ontwikkelingen. In 2022 treedt naar verwachting de Omgevingswet in werking en de Wet Kwaliteitsborging.
Grondslag Met dit beleidsplan stellen we onszelf doelen, hebben we een kapstok voor de komende jaren, maken we onze werkwijzen inzichtelijk en nemen we anderen daarin mee. Op het moment dat de Omgevingswet en het bijbehorende Omgevingsbesluit in werking treden, vervangen deze de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (hierna: Wabo) en het Besluit omgevingsrecht (hierna Bor). De wettelijke grondslag staat hieronder beschreven. Er wordt een onderscheid gemaakt tussen de grondslag voordat de Omgevingswet in werking is getreden en de grondslag nadat deze in werking is getreden. Grondslag voor de inwerkingtreding Omgevingswet Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) Op 14 april 2016 is de Wet VTH in werking getreden. Deze wet geeft hoofdstuk 5 van de Wabo grotendeels opnieuw vorm met regels over vergunningverlening, toezicht en handhaving. Om inzichtelijk te maken wat de kwaliteit is van de uitvoering van de taken op het gebied van VTH-taken, heeft het ministerie kwaliteitscriteria ontwikkeld. De kwaliteitscriteria gaan over de kennis, kunde, hoeveelheid medewerkers en ervaring die aanwezig is binnen een organisatie (kritieke massa). De criteria moeten ook een goede beleidscyclus borgen (procescriteria). Het beleidsplan PVTH van de gemeente Dongen geeft invulling aan de procescriteria.
Besluit omgevingsrecht (Bor) In het Bor zijn de procescriteria verankerd. Met het Besluit verbetering vergunningverlening, toezicht en handhaving is op 1 juni 2017 het Bor gewijzigd. De regels opgenomen in het Bor hebben tot doel meer eenheid te brengen in de uitvoering en handhaving van bepaalde omgevingstaken. Om ervoor te zorgen dat de kwaliteit van de uitvoering van onze taken goed geborgd wordt en blijft, monitoren we en leggen we verantwoording af. We blijven op de hoogte van de wettelijke eisen voor de kwaliteitscriteria en overleggen met partnergemeenten en Omgevingsdiensten om inzicht te krijgen hoe andere overheden hier invulling aan geven. Het uitvoeringsprogramma wordt opgesteld op basis van het Besluit omgevingsrecht (Bor). Daarin is aangegeven dat het college van burgemeester en wethouders voor de vergunningverlenings-, toezicht en handhavingstaken gerelateerd aan de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) een uitvoeringsprogramma dient te maken op basis van een probleem- en risicoanalyse. Grondslag na de inwerkingtreding Omgevingswet Met het in werking treden van de Omgevingswet zal de wettelijke grondslag veranderen. Hieronder is weergegeven welke grondslagen zijn opgenomen in de Omgevingswet en welke in het Omgevingsbesluit. Omgevingswet In hoofdstuk 18 van de Omgevingswet staan de criteria voor afstemming en coördinatie voor een doelmatige handhaving.
De gemeentes zijn verplicht zorg te dragen voor de kwaliteit van uitvoering van de VTH-taken. Daarnaast worden de gemeentes verplicht vierjaarlijks hun VTH-beleid te evalueren. Ten slotte zijn er criteria opgenomen voor het basistakenpakket van Omgevingsdiensten. Omgevingsbesluit De procescriteria voor de VTH-taken zijn uitgewerkt in hoofdstuk 13 van het Omgevingsbesluit (meest opvallende wijziging is dat de criteria voor monitoring zijn komen te vervallen).
Opbouw beleidsplan en leeswijzer In dit beleidsplan leest u waarop we ons de komende jaren gaan richten, op het gebied van voorkomen, beschermen, en herstellen van de fysieke leefomgeving. We doen dit aan de hand van de lemniscaat (gekantelde Big-8), omdat het een doorlopend proces van verbeteren is. Bovendien maakt deze lemniscaat onderscheidt tussen links strategische deel, rechts het operationele deel en in het midden het tactische deel.
Figuur 1: lemniscaat (gekantelde big-8)
De symbolen die opgenomen zijn in figuur 1 corresponderen met de hoofdstukken van dit beleidsplan PVTH. In deel I leest u in hoofdstuk 1 welke ontwikkelingen er de komende jaren plaats gaan vinden en hoe omgevingsscan is uitgevoerd. In hoofdstuk 2 zijn constateringen uit de omgevingsscan en de daaruit voortvloeiende ambities en doelen verwoord. Hoofdstuk 3 gaat in op de indicatoren die worden gebruikt om te monitoren en te verantwoorden welke bijdrage is geleverd aan de doelen van de fysieke leefomgeving. In hoofdstuk 4 is het framework beschreven aan de hand waarvan risico’s worden bepaald. Voor de risicobepaling wordt gebruik gemaakt van de risico-tool SHERPAL®Lite, dat onderdeel is van het PVTH-beleid. In deel II beschrijven we in hoofdstuk 5 welke instrumenten we tot onze beschikking hebben om de doelen te bereiken. Hoofdstuk 6 gaat in op de dienstverlening die we willen bieden en welke doelen we willen bereiken en prestatie-indicatoren we gebruiken om onze dienstverlening te meten. In hoofdstuk 7 zijn de strategieën uitgewerkt die aangeven welke instrumenten wanneer ingezet worden om bijdrage te kunnen leveren aan de doelen. Hoofdstuk 8 gaat in op het uitvoeringsprogramma en in hoofdstuk 9 hoe het financieel geborgd wordt. In deel III gaat hoofdstuk 10 over onze mensen en de organisatorische condities. Hoofdstuk 11 gaat in op de voorzieningen.
In hoofdstuk 12 is beschreven hoe afstemming is gezocht met andere partners. In deel IV wordt in hoofdstuk 13 ingegaan op de kwaliteitsborging. In hoofdstuk 14 is beschreven hoe we monitoren en hoe verantwoording wordt afgelegd. Het beleidsplan PVTH wordt ondersteund en aangevuld met beschrijving van werkprocessen. In de werkprocessen worden met name de vereisten voor de processen van preventie , vergunningverlening, toezicht en handhaving uit het Bor verder uitgewerkt. We kiezen hiervoor omdat we ons in het beleidsplan vooral focussen op onze ambities en doelen.
Deel I
DEEL I FRAMEWORK PROBLEEM- EN RISICOANALYSE Omdat we niet voldoende middelen en capaciteit hebben om overal op toe te zien moeten we kiezen waar we wel of niet op inzetten en met welke intensiteit. Om te bepalen waar we de middelen moeten inzetten , wordt gebruik gemaakt van de probleem - en risicoanalyse fysieke leefomgeving. In deel I wordt het framework voor deze probleem- en risicoanalyse toegelicht.
1
OMGEVINGSSCAN
Onze omgevingsscan bestaat uit drie onderdelen. Allereerst hebben we de (veranderende) wet- en regelgeving tegen het licht gehouden. Daarnaast zijn voor de komende vier jaar de ontwikkelingen binnen de gemeente geïnventariseerd. Ten slotte hebben we inventarisatie onder belanghebbenden uitgevoerd.
1.1
Wet- en regelgeving
Met de ontwikkeling van een omgevingsvisie zijn de voorbereidingen voor de Omgevingswet in volle gang. De gemeente Dongen is tevens volop bezig met de voorbereidingen voor de uitvoering van deze wet op het gebied van vergunningverlening, preventie, toezicht en handhaving. De processen zijn in beeld gebracht, aan de documenten wordt gewerkt en ook aan de inrichting van de digitale processen wordt gewerkt. Nu de Vereniging van Nederlandse Gemeenten en de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties een akkoord bereikt hebben, is er een belangrijke stap gezet richting de beoogde inwerkingtreding van de Wet Kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) op 1 januari 2022. Ook de gemeente Dongen kan zich nu gaan richten op de voorbereidingen voor de invoering van de wet. Door deze wet zal onder andere de legesverordening aangepast moeten worden.
1.2
Ontwikkelingen binnen de gemeente
2020 laat zien dat ontwikkelingen vaak niet exact te voorspellen zijn. Over de mogelijk blijvende effecten van Covid-19 kan nu nog slechts worden gespeculeerd. We beperken ons hier daarom tot de relevante ontwikkelingen in het fysiek domein waarvan we nu verwachten dat die de komende 4 jaar een rol zullen spelen en in meerdere of mindere mate effect zullen hebben op de VTH-taken. Vanwege meerdere oorzaken (waaronder de stikstofproblematiek) zal de landbouw(sector) veranderen. De verwachting is dat dit tot functieveranderingen van agrarische (bouw)percelen zal leiden met de nodige omgevingsvergunningen (afwijkingen) tot gevolg. De Gemeente Dongen hecht grote waarde aan participatie. In de realisatieprocessen wordt geborgd dat we inzetten op de participatie van belanghebbenden van Dongen.
1.3
Inventarisatie belanghebbenden
Burgers, bedrijven en overheden zijn gevraagd door middel van een vragenlijst aan te geven waar de gemeente Dongen de komende vier jaar haar aandacht op moet vestigen. Aan de inventarisatie hebben meer dan 100 mensen deelgenomen.
2
AMBITIES EN DOELEN
De ambities zijn geformuleerd op basis van de resultaten uit de omgevingsscan en de inventarisatie (enquête) die onder de inwoners is uitgezet voor de Omgevingsvisie 1.0. De constateringen uit de inventarisatie en de ambities van de gemeente Dongen zijn vertaald naar doelen voor zover deze van toepassing zijn op de PVTH-taken. Hieronder zijn de constateringen, ambities en doelen per resultaatgebied weergegeven. We onderscheiden de volgende resultaatgebieden: Gezondheid, Landschappelijke Kwaliteit, Stedenbouwkundige Kwaliteit, Klimaat, Mobiliteit en Openbare Orde en Ondermijning. Doelen (en daarmee indirect de ambities) worden door middel van thema’s aan activiteiten (o.a. opgenomen in het Bor, bouwbesluit en in de toekomst Bal en Bbl) en de daarbij behorend e (bruto) effecten gekoppeld, zie figuur 2. In hoofdstuk 3 zijn de doelen vertaald naar indicatoren.
2.1
Thema’s en fases
In de Omgevingswet wordt de fysieke leefomgeving onderverdeeld aan de hand van thema’s. Onze ambities en doelen corresponderen met deze thema’s. Deze thema’s kunnen worden benaderd vanuit een realisatiefase, gebruiksfase of een beëindigingsfase . Thema’s Onderstaand zijn deze thema’s benoemd 1. bodem grondstoffen water energiedragers lucht gebruik geur afvalstoffen licht veiligheid trillingen toegankelijkheid geluid
verkeer natuur aanbod voorzieningen erfgoed bewoning ondermijnende criminaliteit
Fase Binnen de fysieke leefomgeving onderscheiden we drie fase s die hieronder kort worden beschreven: Realisatiefase:
Dit is de fase waarin een initiatief wordt ontplooid en waarin er wordt gestart met de voorbereiding of de uitvoering van een activiteit, bijvoorbeeld het beschikken van de benodigde toestemmingen (vergunningen, meldingen, et cetera.). Voorbeelden van activiteiten in deze fase zijn bouwen, oprichten van een inrichting, veranderen van een inrichting, et cetera. Gebruiksfase: deze fase komt na de realisatiefase. Het initiatief is gerealiseerd en in gebruik genomen. Voorbeelden van activiteiten in deze fase zijn het in werking hebben van een inrichting, het bewonen van een bouwwerk, et cetera. Beëindigingfase: Deze fase komt na de gebruiksfase. In deze fase wordt een activiteit of initiatief beëindigd. Voorbeelden van activiteiten in deze fase zijn het in werking hebben van een inrichting, het slopen van een huis, stoppen van een inrichting of een deel daarvan, et cetera.
1 Een toelichting van de thema’s is als bijlage in het bijlage rapport opgenomen.
2.2
Gezondheid
De inrichting van de leefomgeving beïnvloedt de gezondheid van mensen. Binnen de regio Hart van Brabant streven we naar een gezonde, toegankelijke en uitnodigende omgeving voor jong en oud. Een goede kwaliteit van water, bodem en lucht bevordert de kwaliteit van het leven en de gezondheid van zowel mens als dier. Een gezonde, veilige en schone leefomgeving is dan ook onlosmakelijk verbonden met milieuthema’s als geluid, lucht(kwaliteit), bodem, water, geur, etc. De fysieke inrichting kan bovengenoemde zowel stimuleren als beperken. Ook thema’s als verkeer, aanbod van voorzieningen, etc. kunnen een gezonde leefstijl van individuen en sociale cohesie van groepen bevorderen of belemmeren. Problemen en aandachtsgebieden gezondheid Binnen onze gemeente zijn er verschillende problemen die van invloed zijn op onze gezondheid. Sommige van deze problemen hebben een lokaal karakter, maar een deel van deze problemen heeft een regionaal of landelijk karakter. Onderstaand zijn deze problemen en aandachtsgebieden kort benoemd. Ongeveer10% van de volwassenen ervaart hinder van geur en 20% van geluid. De hinder van verkeersgeluid is vooral geconcentreerd rondom de N-weg en in delen van de kern er wordt eveneens geur- en geluidhinder ervaren van enkele bedrijven op het industrieterrein. Ook maakt 10% van de inwoners zich zorgen om de negatieve invloed van de omgeving op hun gezondheid.
Dit kan komen doordat ze in de buurt wonen of werken van een veehouderij, een zendmast of hoogspanningslijnen of in een drukke straat of dat hun huis op verontreinigde grond staat. Ongeveer driekwart van de inwoners is tevreden over de buurt als het gaat om voldoende rustige plekken, aantrekkelijkheid om te bewegen en de aanwezigheid van voldoende groen. Uit de inventarisatie komt naar voren dat aandacht uit dient te gaan naar waterbeheer (waterkwaliteit, opvang water, vasthouden water, tegengaan van verstening in tuinen). Ook dient er voldoende aandacht te zijn voor wandel- en fietspaden. Waarbij het niet alleen gaat om de aanwezigheid maar ook om het onderhoud. Hierbij dient ook te worden gedacht aan ongediertebestrijding, bijvoorbeeld processierupsen. Iets meer dan de helft van de inwoners vindt dat de buurt voldoende ontmoetingsplekken buiten heeft en dat er voldoende plekken voor verkoeling zijn. Ambitie Wij willen als Midden-Brabantse gemeenten de positieve invloeden van de fysieke en sociale leefomgeving op gezondheid optimaal benutten door deze gezondheidseffecten bij de inrichting van de omgeving zwaar mee te laten wegen. Een gezonde leefomgeving is een omgeving waar mensen zich prettig voelen, die uitnodigt tot gezond gedrag en zo min mogelijk een negatieve invloed heeft op de gezondheid.
Om gezond te blijven spreken we normen met elkaar af op het gebied van lucht-, licht-, geluid- en geurkwaliteit en houden ons hier aan. In een groenere omgeving hebben mensen minder klachten en voelen zij zich zowel psychisch als fysiek gezonder. We gaan aan de slag om de omgeving zo in te richten dat de leefstijl positief beïnvloed wordt en de gezonde keuze de makkelijke keuze wordt.
In figuur 2 zijn de relaties tussen Gezondheid, thema’s en de doelen die we willen bereiken weergegeven.
figuur 2: Wiel gezondheid
2.3
Landschappelijke kwaliteit
Zoals bij gezondheid de mens centraal staat, staat bij landschappelijke kwaliteit de natuur centraal. Elk landschap is het resultaat van natuurlijke factoren en menselijke ingrepen. Daarbij is het landschap dynamisch van karakter. Het grondgebruik bijvoorbeeld van het Nederlandse landschap veranderde in de afgelopen eeuwen steeds vooral als gevolg van menselijk ingrijpen. In de afgelopen decennia is dit ingrijpen steeds verder toegenomen. De waarde die aan een landschap wordt toegekend is een zachte waarde. Deze waarde is moeilijk in geld uit te drukken, maar heeft wel een (economische) betekenis. Deze kwaliteit wordt beïnvloed door (nieuwe) maatschappelijke ontwikkelingen (ambities en problemen), zoals de energietransitie, schaalvergroting in de landbouw en verstedelijking. De beoordeling van de kwaliteit van een landschap gebeurt altijd specifiek vanuit verschillende invalshoeken. Het gaat daarbij om de waardering van aanwezige kenmerken, zoals verkavelingen, oude waterlopen, bodemschatten of soortenrijkdom aan planten en dieren. Dikwijls wordt bij die beoordeling de cultuurhistorische waarde 2, belevings3- en ecologische waarde 4 van landschappen gehanteerd, maar ook groot- of kleinschaligheid, effectiviteit en productiviteit spelen daarbij een rol. Constateringen omgevingsscan Dongen heeft een groen, landschappelijke karakter.
De ligging op het overgangsgebied tussen zand en klei heeft gezorgd voor gevarieerde landschappen, elk met hun eigen karakter. Het historisch landschapspatroon is voor een groot deel nog heel duidelijk en gaaf. In de kern Dongen is het oude cultuurlandschap terug te zien in de ontginningsassen en stichten. In ’s Gravenmoer en Dongen Vaart geldt hetzelfde voor de infrastructuur die gevormd is door veenontginningen. Uiteraard maken het riviertje de Donge en de Vaart ook een belangrijk deel uit van onze ontstaansgeschiedenis. In ’s Gravenmoer werd een stelsel van turfvaarten gegraven om via deze waterwegen de turf te kunnen afvoeren. De karakteristieke dijkjes rondom dit dorp, nu prachtige recreatieve routes, moesten indertijd deze kern tegen overstromingen beschermen. Dit alles is nog duidelijk zichtbaar aanwezig. De komende jaren zullen in het buitengebied de agrarische bedrijven verder onder druk komen te staan. Om concurrerend te blijven is schaalvergroting nodig die door steeds strengere wet en regelgeving niet altijd mogelijk is. Bovendien is het al lang niet meer vanzelfsprekend dat iedere agrariër bedrijfsopvolging heeft. Een van ontwikkelingen die de laatste jaren sterk in opkomst is in Dongen is recreatie. En hoewel de agrarische sector in het buitengebied nog steeds de grootste grondgebruiker is, neemt het aantal niet-agrarische activiteiten toe.
Dat is belangrijk omdat het zo mogelijk wordt om extra inkomsten uit deze niet-agrarische nevenactiviteiten te genereren. Denk hierbij aan activiteiten als verblijfrecreatie, kleinschalige horeca en kleinschalige dagrecreatieve nevenactiviteiten bij agrarische bedrijven. Verder is in beperkte mate detailhandel mogelijk, waarbij alleen verkoop van streekeigen producten mogelijk zijn. De kwaliteiten van het buitengebied - rust, groen en ruimte – zijn van groot belang. De gemeente Dongen biedt bovendien een echte Brabants-Bourgondische en gemoedelijke sfeer. Er zijn
2 archeologische, bouwkundige en historisch-landschappelijke elementen. 3 de kwaliteit van onze leefomgeving, waarbij onder andere de bruikbaarheid en toegankelijkheid van belang zijn voor de beleving. 4 natuurgebieden en landschapselementen, zoals houtwallen of waterlopen.
(mini)campings en groepsaccommodaties in ons buitengebied en de verblijfsaccommodaties zijn divers van omvang en aard. De meeste recreatieve bezoekers van Dongen komen om te wandelen en te fietsen in de natuur, waarbij veel gebruik wordt gemaakt van de route langs de EVZ. Daarnaast fungeert Dongen als uitvalsbasis voor een citytrip naar Tilburg, de Efteling en de Beekse Bergen. Ambitie Onze ambitie is gericht op een b(l)oeiend landelijk gebied. Bomen vormen een belangrijke ruggengraat van de groenstructuur. Er is daarom aandacht voor behoud van waardevolle bomen door ze de ruimte te geven en ze bij ontwikkelingen zoveel mogelijk in te passen. Daarnaast is voldoende nieuwe aanplant voor de toekomst het uitgangspunt. Natuurontwikkeling en biodiversiteit krijgen steeds meer aandacht. Dat gebeurt door het beheer natuurvriendelijker uit te voeren en door de aanleg en instandhouding van Ecologische VerbindingsZones. Op dit moment (2021) zijn de voorbereidingen voor de aanleg van de EVZ Wildertse Arm volop bezig. Ook sturen we op een goede balans tussen agrarische ontwikkelingen, landbouwfuncties, landschappelijke waarden en nieuwe ontwikkelingen (landschappelijke inpassing). We willen de landschappelijke kwaliteiten rust, groen en ruimte – versterken en daarmee het buitengebied aantrekkelijk houden voor de verschillende gebruiksfuncties.
Buiten het landbouwontwikkelingsgebied willen we actief meedenken in het mogelijk maken van niet-agrarische (neven)activiteiten. Denk hierbij aan activiteiten als verblijfrecreatie, kleinschalige horeca en kleinschalige dagrecreatieve nevenactiviteiten bij agrarische bedrijven. Waarbij de verblijfsaccommodaties niet alleen zijn gericht op de toeristische markt maar ook de zakelijke markt. Ook willen we in beperkte mate detailhandel mogelijk maken, waarbij alleen verkoop van streekeigen producten mogelijk is.
In figuur 3 zijn de relaties tussen landschappelijke kwaliteit, thema’s en de doelen die we willen bereiken weergegeven.
figuur 3: Wiel landschappelijke kwaliteit
2.4
Stedenbouwkundige kwaliteit
Stedenbouwkundige kwaliteit is de kwaliteit van de bebouwde omgeving en de openbare ruimte. Deze kwaliteit heeft onder andere invloed op de herkenbaarheid en het gebruik van een gebied. De stedenbouwkundige kwaliteit wordt beïnvloed door (maatschappelijke) ontwikkelingen (problemen en ambities) als de druk op de woningmarkt, verdichting van stedelijke gebieden en de energietransitie. Historisch gezien was de leer- en schoenindustrie belangrijk voor Dongen. Al in de 18e eeuw ontstonden de eerste leerlooierijen. Gedurende de 19e eeuw zouden deze zich samen met de schoenenindustrie ontwikkelen tot een belangrijke industrie voor onze gemeente. Nog steeds zijn er (voormalige) leerlooierijen en schoenfabrieken gevestigd. Maar ook locaties die hun roots nog hebben in de 19e eeuw. Een voorbeeld daarvan is de voormalige schoenfabriek van de firma Smits die inmiddels een woonbestemming heeft gekregen. Het centrumgebied heeft de afgelopen jaren een transformatie ondergaan. De openbare ruimte is volledig heringericht. Doordat er sprake was van leegstand was het mogelijk om bedrijven te herplaatsen en voorzieningen anders te verdelen over het centrum. Daarnaast hebben er wijzigingen in het voorzieningenaanbod plaatsgevonden. Een aantal bedrijven heeft plaats gemaakt voor nieuwe woningbouwontwikkelingen.
Door de economische groei in vooral de tweede helft van de 20e eeuw is de gemeente sterk gegroeid. Op dit moment telt de gemeente zo’n 26.300 inwoners. Daarmee groeit het aantal inwoners sneller dan verwacht en volgens de laatste bevolkingsprognoses (provincie Noord-Brabant, september 2020) zet dat de komende tijd nog verder door. Die groei wordt voornamelijk veroorzaakt doordat mensen zich hier vestigen. Dongen blijkt een aantrekkelijke woongemeente. Het hoge voorzieningenniveau, het rijke maatschappelijk en cultureel leven, aantrekkelijke en gevarieerde woonkernen met veel groen en een woningaanbod met veel eengezinswoningen dragen daar aan bij. De beoordeling van de stedenbouwkundige kwaliteit is altijd specifiek. De waardering van een stedelijke omgeving wordt onder andere bepaald door de maat en schaal van de bebouwing, de afwisseling tussen bebouwde en onbebouwde omgeving, en aspecten als materiaalgebruik, etc. Constateringen omgevingsscan Wonen is een belangrijk onderwerp voor de inwoners van Dongen. De groene en rustige omgeving, met goede voorzieningen en een sterk verenigingsleven, maakt dat inwoners het een prettig dorp vinden om in te wonen, gemiddeld waardeert men de woonsituatie met ee n 8,2 5. Het onderwijsaanbod is kwalitatief goed en aanwezig in elke kern. Het gebouwenbestand van het basisonderwijs is echter gedateerd.
Op dit moment is het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs Dongen in uitvoering en wordt er actief gewerkt aan het vernieuwen van het gebouwenbestand. Op dit moment (2020) telt Dongen zo’n 11.300 woningen en komen er door nieuwbouw jaarlijks zo’n 100 woningen bij. Dat is te weinig om de voorziene groei op te vangen. Net zoals in grote delen van het land is het ook in de gemeente Dongen moeilijk voor starters, nieuwkomers en doorstromers om in de huidige woningmarkt passende en betaalbare woonruimte te vinden. De huidige woningvoorraad is vrij eenzijdig en bestaat voor het overgrote deel uit traditionele, grondgebonden eengezinswoningen. We zien ook hier de samenstelling van huishoudens veranderen: huishoudens
5 Kwalitatief woningbehoefte onderzoek Hart van Brabant, 2018
worden kleiner. Op dit moment bestaat 30% van alle huishoudens uit één persoon, 63% uit gezinnen met kinderen (30% daarvan is een éénouderhuishouden) en 7% uit samenw onenden zonder kinderen. Vooral door de vergrijzing gaat het aantal huishoudens sterk toenemen. Veel ouderen blijven vaak alleen in hun grote woning wonen, tot het echt niet meer anders kan. De afgelopen jaren zien we dat de bevolking van onze gemeente toe neemt. Dat komt voornamelijk door vestiging vanuit andere gemeenten in Nederland en door de komst van arbeidsmigranten, vooral uit Midden- en Oost-Europese landen. De verwachting is dat die groei doorzet, zeker tot 2040. Er wonen hier dan zo’n 27.500 mensen, verdeeld over 12.500 huishoudens. Dat betekent een groei met 1.200 inwoners en met een zelfde aantal huishoudens. Het percentage eenpersoonshuishoudens vormt in 2040 36% van het totaal. Dongen kent een aantal bijzondere cultuurhistorische waarden. Deze willen we zoveel mogelijk in stand houden of versterken. Deze cultuurhistorische waarden zijn een belangrijk uitgangspunt bij nieuwe ontwikkelingen. Kenmerkend voor Dongen zijn onder andere de voormalige Leerlooierijen , enkele boerderijen aan de Vaartweg, statige woningen aan de Hoge Ham en het bevrijdingskapel. De woonwijken worden gewaardeerd door hun eigen bebouwing, architectuur en sfeer.
Ambitie Een ambitie is het behouden, versterken en stimuleren van de werkgelegenheid in Dongen, h et (verder) verbeteren van het ondernemingsklimaat en het (blijvend) onderhouden van onze relaties met ondernemers en het bedrijfsleven. Samen met de ondernemers en inwoners van Dongen werken we aan de toekomst van het centrum. Het behouden van kwalitatief goede en passende voorzieningen in het centrum van Dongen is daarbij het uitgangspunt. Alsmede een kwaliteitsverbetering van de uitstraling van het centrum, waarmee het kleinschalige gezellige dorpse karakter behouden blijft. In navolging op landelijke en regionale ontwikkelingen en om in de toekomst een aantrekkelijke woonomgeving te blijven bieden, staat de Gemeente Dongen op stedenbouwkundig gebied een aantal uitdagingen te wachten. Er zal moeten worden geïnvesteerd in leeftijdsbestendig wonen en in het verduurzamen van de reeds bestaande woningen. Daarnaast bestaat er behoefte aan het toevoegen van woningen voor zowel starters als senioren. Voor de woningbouwopgave en de leefbaarheid in de kernen is wooncorporatie Casade een belangrijke partner van de gemeente. We luisteren goed naar de behoeften en werken mee aan het realiseren van een divers woningbouwprogramma. Vooral in de periode tot 2030 moeten er veel extra woningen toegevoegd worden. Die toevoeging moet ergens landen. We willen op een gezonde manier groeien.
Deze groei zal druk uitoefenen op de bestaande ruimte en het groene karakter van de gemeente, en mag niet ten koste gaan van de cultuurhistorische waarden en de gevarieerdheid van het landschap. Dit vereist een zeer goede afstemming en inpassing. De bedrijventerreinen in Dongen dienen in eerste instantie ruimte te bieden aan bedrijven uit Dongen. De bebouwing en buitenruimte dienen van normale kwaliteit te zijn met aan de zichtlocaties representatieve en hoogwaardige bebouwing met daarbij passende buitenruimte. Zuinig ruimtegebruik en flexibele verkaveling zijn uitgangspunten bij de invulling van de terreinen. Het winkelaanbod is zoveel mogelijk geconcentreerd in het kernwinkelgebied. Vestiging van (grootschalige) detailhandel buiten het centrum is niet per definitie uitgesloten, zeker niet als er
binnen het centrumgebied geen goede mogelijkheden zijn. Versterking van de horeca in het centrum draagt bij aan de beleving en het verblijven in het centrum. In figuur 4 zijn de relaties tussen Stedenbouwkundige kwaliteit, thema’s en de doelen die we willen bereiken weergegeven.
figuur 4: Wiel Stedenbouwkundige kwaliteit
2.5
Klimaat
De samenleving staat voor een grote opgave op het gebied van klimaat, energie en duurzaamheid. Lange tijd heeft het comfort van de mens centraal gestaan als teken van voorspoed en vooruitgang. In het afgelopen decennium is daar een kentering in gekomen. Wetenschappers zijn het erover eens dat de activiteiten die door de mens zijn uitgevoerd hiervan grotendeels de oorzaak zijn (Cook, 2013). We beseffen langzamerhand dat wij met onze welvaart en manier van leven een meer dan evenredig beroep doen op onze aarde. De opgave ligt meer en meer op een goede balans tussen comfort, belasting van natuur en milieu en de aanpassing aan de verandering van het klimaat. Om te bepalen of activiteiten acceptabel zijn is het noodzakelijk te bepalen wat de ambities zijn op het gebied van klimaat en welke problemen zich voordoen. Pas dan kan worden bepaald of het effect van een activiteit in balans is. Problemen en aandachtsgebieden Klimaat Door verandering van het klimaat kan er meer en heviger neerslag vallen en kunnen er periodes van droogte optreden. Het grondgebied van Dongen loopt af van zuid naar noordelijke richting. Dit is de reden dat er van oorsprong meer weidegebied (laag en nat) met elzen en wilgen rondom 's Gravenmoer is en meer akkerbouw (hoog en droog) met eiken rondom Dongen.
De waterbeschikbaarheid in het noordelijke veenachtige gebied is beter omdat dit lager ligt en het grondwater gedeeltelijk met peilbeheer aangevuld kan worden. Hierdoor kan er meer water verdampen, en zolang er water aangevoerd kan worden speelt verdroging minder een rol, en leidt het niet tot hittestress. Daarentegen zal er minder vocht beschikbaar zijn op de hoger gelegen dekzandgrond in het zuiden van onze gemeente. Hier zal bij neerslagtekorten verdroging ook harder toeslaan en door het tekort aan water minder verdamping mogelijk zijn, waardoor vooral bebouwde gebieden met veel verstening extra gevoelig zijn voor hittestress. De hogere zandgronden kunnen weinig vocht vasthouden en zijn daardoor bij langdurige dro ogte en warme perioden snel opgewarmd. In combinatie met verstening zal de warmte vastgehouden worden en kan hittestress ontstaan bij mens en dier. Door het geringe vochthoudend vermogen van zandgronden en doordat het grondwater vaak net te ver onder het maaiveld staat voor toevoer via capillaire werking is verdroging van het stedelijk groen, natuur en landbouwgewassen reëel aanwezig. De verandering van het klimaat zorgt ervoor dat het moeilijker wordt om gewassen te verbouwen. Langdurige droogte, slagregens of hagel zorgen ervoor dat gewasopbrengsten afnemen. De ondergrond in Dongen wordt momenteel al gebruikt voor Warmte Koude Opslagsystemen (WKO).
Inmiddels zijn er tientallen systemen aangelegd voor woningbouw en kassenteelt. Open en gesloten en diepe en ondiepe systemen. Doordat op veel plaatsen een afdichtende laag ontbreekt voor het eerste watervoerende pakket zijn niet alle systemen geschikt voor WKO. Hoewel de registratie en vergunningverlening bij de provincie ligt, ontbreekt momenteel een visie op bodemenergiesystemen. Het aardgas in Nederland raakt op en klimaatverandering maakt het noodzakelijk dat we onze energievoorziening anders moeten gaan inrichten. Behalve het opwekken van energie door zonnepanelen op daken en windmolens in agrarisch gebied, verandert ook het gebruik van energie. De digitalisering vraagt steeds meer energie, we gaan steeds vaker koken zonder aardgas, en onze woningen worden verwarmd door restwarmte van de industrie of een warmtepomp.
Woningen kunnen aardgasvrij worden door gebruik te maken van elektriciteit. Daarvoor is echter niet elke woning of wijk geschikt. Daarom willen we ook bestaande en nieuwe warmtebronnen ontsluiten. Omdat het transporteren van warmte duurder is en meer ondergrondse ruimte vraagt dan aardgas of elektriciteit, is het van belang om warmtebronnen zo dicht mogelijk bij de warmtevraag te laten zijn. De elektrificatie van onze woonomgeving als gevolg van zonnepanelen, warmtepompen en elektrische voortuigen betekent verzwaring van ons elektriciteitsnetwerk. Duurzaamheid en energietransitie: Ter uitvoering van het landelijk Klimaatakkoord en de overeengekomen energietransitie worden in 2021 extra middelen uitgetrokken. Het jaar 2021 zal hierbij grotendeels in het teken staan van het opstellen van de Transitievisie Warmte. Op basis van deze visie komen er wijkuitvoeringsplannen waarbij zal worden aangegeven welke wijk het eerst van het aardgas afgaat . In de Regionale Energie- en Klimaatstrategie (REKS) wordt toegewerkt naar een definitief bod dat in juli 2021 klaar moet zijn. Daarna zal gestart worden met de uitvoering van het bod. En zullen voorstellen voor concrete projecten hun uitwerking krijgen in de periode na 2021. Het college wil de opbrengsten uit de Financial Close van het zonnepark (gedeeltelijk) gebruiken ter financiering van deze projecten.
Ambitie Wij hebben de ambitie om in 2050 voor 95% CO2-neutraal te zijn. Dit doen we door klimaatgericht te handelen en om uiterlijk in 2050 klimaatbestendig te zijn. De focus ligt daarbij op; energiebesparende maatregelen, het tegengaan van de gevolgen van klimaatverandering, duurzaamheidsmaatregelen( als afvalscheiding) en het voorkomen van zwerfafval. Dit doen we door de (openbare) ruimte slimmer in te richten, door onze woonomgeving te verduurzamen en beter bestand te maken tegen het veranderende klimaat. Zo willen we ervoor zorgen dat de effecten van klimaatverandering niet tot wateroverlast, verdroging of hittestress leiden.
In figuur 5 zijn de relaties tussen Klimaat, thema’s en de doelen die we willen bereiken weergegeven.
figuur 5: Wiel Klimaat
2.6
Mobiliteit
Verkeersstromen en ruimtelijke functies zijn niet los van elkaar te zien. Een goede doorstroming van verkeer, een optimale inpassing in aantrekkelijke leef- en verblijfsgebieden en een zo groot mogelijke verkeersveiligheid zijn van groot belang. De opmars van duurzame vervoersmiddelen en parkeren op afstand betekent minder auto’s op straat en meer ruimte voor voetgangers, fietsers en verblijven. Dit zijn opgaven die de komende jaren op het programma staan. Ook hebben ontwikkelingen op het gebied van vernieuwende kleinschalige vormen van vervoer en mogelijkheden voor het reizen van deur tot deur, zoals Mobility as a Service (MaaS), hun opmars. De gemeente zal moeten bepalen of activiteiten een positieve of negatieve invloed hebben op de ambities en problemen die zich aangaande dit onderwerp binnen de gemeente voordoen. Het is dan ook noodzakelijk om de ambities en problemen te inventariseren. Constateringen omgevingsscan Ondanks het feit dat Dongen geen rechtstreekse aansluiting op de snelwegen kent is Dongen goed bereikbaar. Via de provinciale wegen is gemotoriseerd verkeer snel bij de verschillende snelwegen. Dit is zowel een voordeel voor leveranciers en afnemers als voor werknemers van bedrijven in Dongen. De nieuw aan te leggen N629 zorgt voor een nog betere bereikbaarheid van bedrijventerrein Tichelrijt vanaf de A27.
Dongen is minder goed te bereizen met het openbaar vervoer. De busverbinding van Tilburg en Breda loopt weliswaar door Dongen heen, maar niet door de andere kernen. Ook het bedrijventerrein Tichelrijt wordt slecht met het openbare busvervoer ontsloten, terwijl hier wel potentie ligt. Dit is van invloed op de bereikbaarheid van Dongense bedrijven voor werknemers van buiten onze gemeente. We zijn mobieler. Hierdoor wordt de keuzemogelijkheid voor het bezoeken van accommodaties onder andere op het gebied van onderwijs, sport en vrije tijd sterk vergroot. Toename van mobiliteit stelt vragen aan infrastructuur en heeft effecten op de natuurlijke omgeving. Ambitie We bevorderen dat mensen zich zoveel mogelijk actief verplaatsen, zowel recreatief als naar en van school en werk. Dat doen we door fietsroutes in Dongen zo ve ilig mogelijk te maken en door ze goed aan te sluiten op verbindingen naar de dorpen en steden om ons heen. De laatste ontwikkeling daarvan is de snelfietsroute langs het Wilhelminakanaal. We sturen op schoon vervoer en de openbare ruimte is zo ingericht dat de vraag naar schone mobiliteit gefaciliteerd wordt. Dat doen we door het gebruik van duurzame vervoersmiddelen te stimuleren en alternatieve vervoersmiddelen zoals de elektrische fiets aantrekkelijker te maken.
Daarnaast maken we gebruik van landelijke en regionale trends als het gaat om het terugdringen van woon-werk verkeer. Door aan te sluiten op het regionale netwerk van snelfietsroutes bevorderen we dat inwoners, forenzen en bezoekers kiezen voor vervoer per fiets. Daarnaast zetten we in op het minimaal handhaven van het huidige voorzieningenaanbod en willen we ons inzetten het bedrijventerrein Tichelrijt en de kleine kernen beter ontsluiten met het openbaar busvervoer.
In figuur 6 zijn de relaties tussen Mobiliteit, thema’s en de doelen die we willen bereiken weergegeven.
figuur 6: Wiel Mobiliteit
2.7
Openbare orde en Ondermijning
Openbare orde en Ondermijning richt zich op de randvoorwaarden/condities waarbinnen de ondermijnende activiteit kan plaatvinden. Openbare orde valt niet altijd onder de reikwijdte van de Wabo, maar behoort op onderdelen wel tot de fysieke leefomgeving. Voor de volledigheid en de helderheid is het beleidsveld ‘openbare orde & veiligheid’ bij het PVTH-beleid betrokken. Het betreft dan met name de bepalingen uit de Algemene Plaatselijke Verordening die betrekking hebben op aspecten van openbare orde. Een ander aspect waar op wordt toegezien is ondermijning. Bij ondermijning draait het om toezien op activiteiten en het signaleren van activiteiten die mogelijk een link hebben met criminelen/onderwereld. Hierbij definiëren we ondermijning als alle vormen van criminaliteit die de integriteit van onze samenleving aantasten en bedreigen. Kenmerkend daarvoor is de verwevenheid tussen onderwereld en bovenwereld en het misbruiken van overheidsvoorzieningen. Voorbeelden hiervan zijn hennepteelt, drugshandel, witwassen, et cetera. De VTH-taken betreffende openbare orde en ondermijning worden primair uitgevoerd door het team “Openbare Orde en Veiligheid”. Om adequaat uitvoering te kunnen geven aan de PVTH-taken zullen een aantal beleidsstukken komende jaren worden geactualiseerd. Het betreft onder andere coffeeshopbeleid, bibob en Damocles.
Constateringen omgevingsscan De gemeente streeft ernaar om samen met professionele partners de veiligheid binnen de openbare orde te vergroten. De gemeente houdt toezicht op activiteiten en signaleert activiteiten die mogelijk een link hebben met criminaliteit of de onderwereld. Verschillende activiteiten die worden uitgevoerd leveren een bijdrage (positief of negatief) aan de problemen die plaatsvinden binnen de openbare orde of ondermijning. De taken die zijn ondergebracht bij het team openbare orde hebben een samenhang met taken binnen het team VTH. Ook heeft het onderwerp “openbare orde en ondermijning” een nauwe samenhang/overlap met andere onderwerpen door de problemen die zich voordoen. Dit is o.a. zichtbaar binnen problemen als onrechtmatige bewoning en onrechtmatig gebruik. Hierbij bestaat niet alleen een verband met landschappelijke en stedelijke aspecten, maar er is ook een relatie met ondermijning. Immers, onrechtmatige bewoning en gebruik werkt faciliterend bij het plegen van strafbare feiten (wietplantages, mensenhandel, illegale prostitutie, etc). Een ander probleem met overlap is drugsproductie en dumpingen in de natuur. Naast taken die ondermijning raken spelen ook andere problemen een rol binnen de openbare orde.
Het betreft bijvoorbeeld verkeergerelateerde problemen, zoals: Parkeren, Toegankelijkheid hulpdiensten, Verkeersonveilige situaties, Blokkeren van uitritten en doorgangen op het trottoir, et cetera. Ambitie Wij streven ernaar dat inwoners, ondernemers en bezoekers in Dongen veilig zijn, zich veilig voelen en bereid zijn samen met professionele partners de veiligheid te vergroten. Bij de aanpak van Ondermijning richten we ons op bewustwording en preventie; we willen de maatschappelijke verontwaardiging en meldingsbereidheid vergroten.
In figuur 7 zijn de relaties tussen Openbare orde en Ondermijnende criminaliteit, thema’s en de doelen die we willen bereiken weergegeven.
figuur 7: Wiel openbare orde en ondermijning
3
INDICATOREN
De hierboven benoemde ambities en de daaruit vloeiende doelen vormen de basis van het Beleid PVTH. Om te bepalen of een bijdrage is geleverd aan een doel moet deze meetbaar zijn. Dit doen wij aan de hand van de SMART-methode.
3.1
Doelen SMART formuleren
Specifiek In deel 2 van dit beleidsplan wordt ingegaan op de instrumenten die worden ingezet om een bijdrage te leveren aan een doel. In het uitvoeringsprogramma wordt uitgewerkt welk instrument wanneer en waarvoor wordt ingezet. Meetbaar Om te bepalen of een bijdrage aan een doel is geleverd, zijn de doelen vertaald naar indicatoren. Met deze indicatoren wordt monitoring en verantwoording mogelijk. In paragraaf 3.3 worden de indicatoren per doel weergegeven. Acceptabel De doelen die in voorgaande paragraaf geformuleerd zijn, zijn gebaseerd op de ambities die we als gemeente hebben en de input die we van onze inwoners hebben gekregen. Realistisch De samenleving en de fysieke leefomgeving heeft een complexiteit die beperkt te modeleren is. Er zijn te veel invloeden die op elkaar van invloed zijn. De betekent, uitzonderingen uitgezonderd, dat de (beperkte) instrumenten die kunnen worden ingezet worden ingezet om een bijdrage te leveren aan een doel. Middels indicatoren kan wel worden aangetoond of een bijdrage is geleverd aan het gesteld doel. Insteek van de jaarlijks evaluatie is dan ook zichtbaar te maken aan welk doel een bijdrage is geleverd. Tijdsgebonden Het Beleid PVTH is voor de komende vier jaar opgesteld. Jaarlijks wordt een uitvoeringsprogramma opgesteld waarin is opgenomen welke instrumenten worden ingezet om welk doel te bereiken.
I n het jaarverslag wordt inzichtelijk gemaakt wat de bijdrage van deze inzet was aan de doelen.
3.2
Soort Indicatoren
Om te kunnen aantonen dat een bijdrage is geleverd aan een doel, voegen we aan het doel indicatoren toe, ze zijn als het ware de toets van de ‘M’ van het SMART anagram. Er zijn verschillende soorten indicatoren. De meest voorkomende soorten zijn onderstaand kort toegelicht.
Indicatoren Kwantitatieve indicator Voor een kwantitatieve indicator wordt een telling of een meting uitgevoerd om te bepalen of een bijdrage is geleverd aan een doel. Voorbeelden zijn: een telling van het aantal positief beschikte vergunningen of een meting van de hoeveelheid Smog in de lucht. Kwalitatieve indicator Met een kwalitatieve indicator wordt de kwaliteit van een product of dienst worden gemeten. Inspanning indicator Inspanningsindicatoren tonen aan wat de inzet is geweest voor het leveren van een bijdrage aan een doel. Procesindicator Procesindicatoren zijn een soort tussenvorm: het betreft een verantwoording over de processtappen (het proces zelf als resultaat én als inspanning) en over het resultaat van het proces. Methodieken Meten Deze methodiek betreft een telling of meting. Berekenen Deze methodiek betreft een berekening of vergelijking. Beredeneren Deze methodiek betreft een beredenering wat en in welke mate een activiteit een bijdrage heeft geleverd aan een doel. Indicator
Methodiek Kwantitatief
Kwalitatief
Inspanning
Proces
Meten Berekenen Beredeneren
3.3
Doel indicatoren
Als gemeente hebben we in hoofdstuk 2 per resultaatgebied doelen geformuleerd6 . In onderstaand figuur is een overzicht opgenomen waarin is aangegeven welke indicatoren worden gebruikt om te bepalen of een bijdrage is geleverd aan een resultaatgebied. Tevens is per indicator vermeld tot welke soort deze behoort.
6 Zie wielen die zijn opgenomen in hoofdstuk 2 waarin de doelen via thema’s aan een resultaatgebied zijn
gekoppeld.
Figuur 8: indicatoren
X X X X X X X X
X X X X X X X X
Handhaving
Toezicht
verguningverlening
Preventie
Openbare Orde
Instrument
Mobiliteit
Klimaat
Stedenbouwkundige kwaliteit
soort
Aantal gegronde klachten Kwantitatief Steekproef (1%) gegronde klachten Kwalitatief Aantal positief beschikte vergunningen Kwantitatief/kwalitatief Aantal geweigerde vergunningen Kwantitatief/kwalitatief Aantal vooroverleggen Kwantitatief Aantal ruimtelijke plannen Kwantitatief Aantal ontvangen meldingen Kwantitatief Aantal opgelegde maatwerkvoorschriften Kwantitatief Aantal geconstateerde overtredingen Kwantitatief/kwalitatief Aantal handhavingsinterventies Kwantitatief/kwalitatief % verhard oppervlak Kwantitatief/kwalitatief Aantal afkoppelingen Kwantitatief Aantal locaties Kwantitatief Aantal controles Kwantitatief/kwalitatief Aantal hercontroles Kwantitatief/kwalitatief Inzeturen Inspanning Nalevingsscore Kwantitatief/kwalitatief Aantal ingezetten instrumenten Proces Aantal geconstateerde bouwfouten Kwalitatief Aantal aanvragen Kwantitatief Aard aanvragen/meldingen Kwalitatief Aard verzoeken Kwalitatief
Landschappelijke kwaliteit
Indicator
Gezondheid
Resultaatgebied
X X X X X X X
X X X X X
X X X
X X X X X X X X X X X X X X
X X X X X X X X X X X X X X
X X
X X X X X X
X X X
X X
X X X X
X X X X X
X X X X X
X X X X X X
X X X
X X X
X X X
X
X
X
X
X X X X X X X
X X X
X X X X
4
FRAMEWORK BEPALEN RISICO’S
Als gemeente hebben we de taak en de verantwoordelijkheid om het effect van nadelige activiteiten op de fysieke leefomgeving te beperken. Activiteiten die door initiatiefnemers worden uitgevoerd hebben een effect op de fysieke leefomgeving, dit noemen we het bruto-effect. Dit bruto-effect wordt gereduceerd door middel van inzet van onze instrumenten (voorschriften). Het netto-effect wordt bepaald door de mate waarin deze voorschriften worden nageleefd. Omdat we niet voldoende middelen en capaciteit hebben om overal op toe te zien moeten we keuzes maken. Ons uitgangspunt is om de capaciteit en middelen in te zetten waar de effecten het grootst zijn en/of de naleving het slechtst.
4.1
Activiteiten, gebieden en bruto-effect
Een activiteit vindt plaats binnen een gebied en heeft een invloed op de fysieke leefomgeving. De wetgever heeft deze activiteiten vastgelegd in verschillende wetten, besluiten en verordeningen. Wanneer de Omgevingswet in werking treedt, is een groot deel van deze activiteiten benoemd in het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) en het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) van de Omgevingswet. In de Omgevingswet zijn ook gebiedstypen geformuleerd. Activiteiten De taken die we als gemeente hebben binnen de fysieke leefomgeving kunnen worden onderverdeeld naar Thuistaken (taken die we als gemeente zelf uitvoeren) en OD-taken (taken die we gemandateerd hebben aan de Omgevingsdienst Midden-West Brabant). De thuistaken zijn ondergebracht binnen de teams: “Openbare orde en veiligheid”, “Vergunning, toezicht en handhaving” en “team Omgevingsbeleid”. Hieronder is de onderverdeling van taken weergegeven. Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet worden de activiteiten uit het Bal en Bbl en het omgevingsplan gehanteerd.
Thuistaken Team Vergunning, toezicht en handhaving • Niet asbest sloop en totaal sloop • APV taken Wabo • Bouwen • Brandveiligheid • Ruimtelijke ordening Team Openbare Orde en Veiligheid • Houtopstand • Werkzaamheden boa (APV, DHW, afvalstoffen-verordening, openbare ruimte). Team Omgevingsbeleid • Ruimtelijke ordening • monumenten
OD taken •
• •
Milieutaken waaronder: - Wet bodembescherming - Mobiel breken - Meldingen en vergunningen - Toezicht en handhaving Energie Sloop asbest
Het uitvoeren van een activiteit heeft een effect op de fysieke leefomgeving, en draagt daarmee in enige mate (positief of negatief) bij aan een probleem of ambitie/doel. Om te bepalen waar de middelen moeten worden ingezet, dient inzichtelijk te worden gemaakt wat het bruto-effect is van een activiteit. Het bruto-effect wordt uitgedrukt in een score van 1 tot en met 4 zoals weergegeven in tabel 1. In een bijlage van het bijlagerapport is een overzicht opgenomen van het bruto-effect per activiteit. Effect Score Aanzienlijk Van belang Beperkt Vrijwel nihil
4 3 2 1
tabel 1: effect score
4.2
Reducerende maatregelen en Netto-effect
Om het effect van een activiteit te reduceren heeft de wetgever voorschriften opgesteld. Deze voorschriften kunnen algemeen zijn, activiteitspecifiek en zelfs gebonden aan een initiatiefnemer of locatie. Algemene en activiteitspecifieke voorschriften zijn onder andere opgenomen in verschillende besluiten waarvan het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) en het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) voorbeelden zijn. Locatie-gebonden voorschriften zijn onder andere opgenomen in de verschillende plannen (omgeving/bestemming) en in vergunningen die zijn verleend. Het reducerend effect is het effect van een maatregel op het bruto-effect van een activiteit. Het reducerend-effect wordt uitgedrukt in een reductiescore 1 of >1 die als volgt wordt toegekend: Reductie Eén reducerend voorschrift in wet- en regelgeving Twee of meer reducerende voorschriften in wet- en regelgeving
Reductiescore 1 >1
tabel 2: reducerende waarde
Voor de activiteiten die zijn opgenomen in het Activiteitenbesluit Wet Milieubeheer en Bouwbesluit is het netto-effect bepaald. In een bijlage van het bijlagerapport is een overzicht opgenomen van het netto-effect per activiteit. Wat het netto-effect is, wordt bepaald door de mate waarin de reducerende maatregelen worden nageleefd.
4.3
Nalevingsgedrag
Bij iedere controle wordt geregistreerd wat het naleefgedrag is van de initiatiefnemer (diegene die verantwoordelijk is voor het uitvoeren van de activiteit). Omdat niet van iedere (nieuwe) initiatiefnemer het naleefgedrag bekend is in SHERPAL®lite een inschatting gemaakt van de naleving. Deze inschatting is gemaakt op activiteitniveau. Per activiteit is ingeschat wat de naleving is. Voor de inschatting van de naleving is aangesloten op de interventiematrix van de Landelijke Handhavingsstrategie (LHS). Hierin wordt onderscheid gemaakt in 4 niveaus van naleefgedrag, die onderstaand kort zijn toegelicht.
Goedwillend: De initiatiefnemer is proactief en geneigd om de regels te volgen, geconstateerde overtredingen zijn het gevolg van onbedoeld handelen of onbekendheid met de weten regelgeving; Moet kunnen: De initiatiefnemer is onverschillig/reactief, neemt het niet zo nauw met het algemeen belang. Hij heeft een onverschillige houding en moeite de regels en de bevinding te accepteren. De gevolgen van zijn handelen laten hem koud; Calculerend:
De initiatiefnemer is opportunistisch en calculerend. Er is sprake van het bewust belemmeren van controles, er is sprake van mogelijkheidsbewustzijn, maar de gevolgen van het handelen worden op de koop toe genomen, bewust risico nemend;
Crimineel:
De initiatiefnemer is bewust en structureel de regels aan het overtreden. Zijn handelingen zijn crimineel, of hij maakt deel uit van een criminele organisatie. Hij houdt zich bezig met fraude, oplichting of witwassen.
De gehanteerde score-verdeling is in tabel 3 weergegeven. In een bijlage van het bijlagerapport is een overzicht opgenomen van het naleefgedrag per activiteit. Typering
Naleefgedrag
Score
A B C D
Goedwillend Moet kunnen Calculerend Crimineel
1 2 3 4
tabel 3: score naleefgedrag
Bij de typering van de initiatiefnemer wordt niet alleen de constatering meegenomen, maar ook diens gedrag en toezicht- en handhavingshistorie. Wanneer er onvoldoende gegevens zijn om te typeren, dan is typering B (Moet kunnen) het vertrekpunt.
4.4
Prioritering
Met SHERPAL®lite is er een mogelijkheid om onze doelen te prioriteren. Deze prioritering werkt door op de thema’s en de activiteiten. In tabel 4 is de prioritering en de daarbij behorende score weergegeven. Prioritering Score Hoog 3 Neutraal 2 Laag 1 tabel 4 prioritering
4.5
Activiteiten (inrichtingen) bestand
Het bestand met inrichtingen/initiatieven/locaties is opgenomen in het risicosysteem (SHERPAL®Lite). In onderstaande tabel is aangegeven welke gegevens in dit bestand zijn opgenomen. Gegevens Locatiegegevens Naleefgedrag Activiteiten die er plaats vinden Overzicht van aantal activiteiten die in een jaar zijn aangevraagd