2021-019770 Bijlage 22- MER-Achtergronddocumenten-deel-2-Zuid-West-380-kV-Oost

Het gebied heeft een hoge cultuurhistorische waarde (voormalig Belvedèregebied Langstraat). In het begin van de Middeleeuwen verlegde de Maas zich naar het noorden en kon het veen aan de zuidkant ontgonnen worden. Dit gebeurde in het voor de laagveenontginningen kenmerkende opstrekkende verkavelingspatroon met lange smalle percelen en sloten die het veen instaken voor de ontwatering. Na verloop van tijd klonk het veen in en was men genoodzaakt meer naar het zuiden te trekken. In de loop van de tijd verplaatsen zich de (lint)dorpen en akkers steeds meer naar het zuiden. Vanaf circa 1300 vond er turfwinning plaats in het gebied. Turfvaarten werden gegraven om de turf af te voeren en speelden een rol in de afwatering. De verkaveling

MER hoogspanningsverbinding Zuid-West 380 kV Oost – Achtergronddocument Landschap & Cultuurhistorie

71/335

langs de noord-zuid lopende vaarten was vaak oost-west gericht. Op kruisingen tussen de vaarten en de wegen ontstonden dorpskernen. Later werd het veenweidegebied aan de noordkant door zee-inbraken met klei overspoeld. Na de St.-Elisabethsvloed is het land weer bedijkt. Daarbij werd de middeleeuwse opstrekkende verkaveling aangehouden.

‘s Gravenmoer Figuur 3.23 Heggenlandschap ten noorden van ´s Gravenmoer

Belangrijkste kenmerken van de gebiedskarakteristiek van subgebied ’s Gravenmoer Hieronder worden puntsgewijs de belangrijkste kenmerken van de gebiedskarakteristiek van subgebied ’s Gravenmoer weergegeven. • • •

Weinig karakterverschillen Vlak, open tot halfopen, rationeel karakter, Donge en Kromgat als bepalende structuren Overwegend grasland met plaatselijk akkers, plaatselijk boselementen en markante

•

bomenrijen, ten zuiden van Geertruidenberg industrieel karakter door centrale, markant silhouet centrale Weinig bebouwing, boerderijlinten ten westen en zuiden van ’s Gravenmoer

• •

Infrastructuur weinig bepalend, in noorden plaatselijk windturbines Deels kleinschalige hoogspanningsverbinding met beperkte invloed op de gebiedskarakteristiek, deels forse hoogspanningsverbinding met grotere invloed op de gebiedskarakteristiek. In het deel waar beide hoogspanningsverbindingen gebundeld zijn heeft de verbinding een grotere invloed op de gebiedskarakteristiek,

Elementen op lijnniveau in subgebied ’s Gravenmoer • Bebouwingslint Oosteind (beïnvloed door bestaande verbinding)

MER hoogspanningsverbinding Zuid-West 380 kV Oost – Achtergronddocument Landschap & Cultuurhistorie

72/335

3.4.5.5 Dongen (turfwinningslandschap) Het open gebied rond Dongen kent duidelijke karakterverschillen en een sterk rationeel verkavelings- en wegenpatroon. Het voornaamste grondgebruik is akker- en grasland. De bebouwing, waaronder enkele kassencomplexen, is langs de wegen gelegen. De wegen worden begeleid met bomen. Aan de zuidzijde van Dongen ligt het Wilhelminakanaal, daarlangs liggen verschillende bosschages. Aan de oostzijde van Dongen aan de N632 ligt in de gemeente Tilburg een groot industriegebied (Vossenberg) dat goed zichtbaar is vanuit het open landschap (zie figuur 3.24). De kern van Dongen vormde een lang lint maar heeft door verschillende uitbreidingen haar oorspronkelijk karakter verloren. Kenmerkend voor het gebied zijn de langgerekte bebouwingslinten van Klein-Dongen, Vaart en De Moer. Verder is in het gebied beperkt bebouwing aanwezig. Door het gebied lopen een 150kV-verbinding, met beperkte invloed, en een 380kV-hoogspanningsverbinding met forse invloed op het landschappelijk karakter (zie figuur 3.25).

Figuur 3.24 De industriële bebouwing (Vossenberg) ten oosten van Dongen

Middelstraat

De Moer

Figuur 3.25 Door het gebied lopen twee hoogspanningsverbindingen, op de afbeelding is de 380kV-verbinding weergegeven bij de Moer

MER hoogspanningsverbinding Zuid-West 380 kV Oost – Achtergronddocument Landschap & Cultuurhistorie

73/335

Belangrijkste kenmerken van de gebiedskarakteristiek van subgebied Dongen Hieronder worden puntsgewijs de belangrijkste kenmerken van de gebiedskarakteristiek van subgebied Dongen weergegeven. • Duidelijke karakterverschillen • •

Vlak, open tot halfopen, rationeel karakter, ten zuiden van Wilhelminakanaal open, Wilhelminakanaal als bepalende structuur Afwisselend akker- en grasland, plaatselijk boselementen, bossingels en markante

•

bomenrijen, ten zuiden van Wilhelminakanaal overwegend markante bomenrijen, bij Tilburg meer stedelijk karakter Weinig bebouwing, boerderijlinten rondom de Moer

•

deels kleine hoogspanningsverbinding met beperkte invloed op de gebiedskarakteristiek, deels forse hoogspanningsverbinding met grotere invloed op de gebiedskarakteristiek

Elementen op lijnniveau in subgebied Dongen • Bebouwingslinten De Moer (beïnvloed door bestaande lijn) • Silhouet De Moer (beïnvloed door bestaande lijn) 3.4.5.6 De Dorst (heideontginningslandschap) Aan de oostzijde van Breda en zuidelijk en oostelijk van Oosterhout ligt op een dekzandrug het bosgebied Dorst. Dit subgebied kent duidelijke karakterverschillen. Binnen het bosgebied De Dorst bevinden zich twee cultuurhistorisch waardevolle landbouwenclaves te weten Seters en Steenoven (zei figuur 3.26). Het bosgebied zelf is rationeel verkaveld en bestaat overwegend uit naaldhout. Dit geldt niet voor Landgoed Oosterheide direct ten zuiden van de bebouwde kom van Oosterhout, dat onderdeel uitmaakt van dit bosgebied. Oosterheide is een voormalig heidegebied en militair oefenterrein wat eind negentiende eeuw is beplant met bos. Bij de aanleg werden zeventig verschillende boomsoorten gebruikt. Het bos maakt daardoor een parkachtige indruk. Het subgebied wordt aan de noordzijde begrensd door de woonbebouwing van Oosterhout, een golfbaan en industrieterrein Vijf Eiken. De A27 doorsnijdt het bosgebied.

MER hoogspanningsverbinding Zuid-West 380 kV Oost – Achtergronddocument Landschap & Cultuurhistorie

74/335

Figuur 3.26 Besloten bosgebied met akkercomplexen De Dorst

Belangrijkste kenmerken van de gebiedskarakteristiek van subgebied De Dorst Hieronder worden puntsgewijs de belangrijkste kenmerken van de gebiedskarakteristiek van subgebied De Dorst weergegeven. • Duidelijke karakterverschillen • •

Vlak, overwegend besloten bosgebied, deels halfopen golfterrein en deels halfopen landbouwgebied, rationeel karakter Bos met beperkt natuurlijk karakter, deels golfterrein met parkkarakter, deels afwisselend

• •

akker- en weideland Weinig bebouwing, boerderijlint bij Steenoven, stadsrandsituatie bij Oosterhout Geen bestaande hoogspanningsverbinding

Elementen op lijnniveau in subgebied De Dorst • Landgoed Oosterheide met elementen (beplantingselementen) •

Landbouwenclaves Setters en Steenoven met elementen (bebouwing, specifieke ruimtelijke samenhangen)

3.4.5.7 Tilburg (heideontginnings- en kampenlandschap) Het landschap ten noorden van Tilburg (subgebied Tilburg) behoort tot de landschappen van heideontginning en kampontginning. Dit subgebied kent duidelijke karakterverschillen en verschillende bosrijke landgoederen en natuurgebieden, waaronder Landgoed De Mast, De Zandleij, de Loonsche Heide (Leike Ven) en natuurgebied Huis ter Heide. De landgoederen kennen een rationele verkaveling met gemengd bos. Op de Loonsche heide worden de naaldbossen en de landbouwgronden omgevormd tot een gevarieerd en natuurlijk landschap met heide en vennen. Naast het natuurlijke en bosrijke karakter is in dit subgebied een grote

MER hoogspanningsverbinding Zuid-West 380 kV Oost – Achtergronddocument Landschap & Cultuurhistorie

75/335

afvalverwerkingsfabriek met stortplaats (Spinder) en een grote zuiveringsinstallatie gelegen. In dit deel van het gebied komt relatief weinig bebouwing voor. Ten noordoosten en ten oosten van de stadsrand van Tilburg kent het landschap een onregelmatige blokverkaveling. Dit overwegend open gebied wordt doorsneden door verschillende wegen met daaraan verspreid liggende bebouwing en beplanting (zie figuur 3.27). Het gebied wordt gekenmerkt door verschillende buurtschapjes, waaronder Quirijnstok, Hazennest en Dijkrug. De A261 doorsnijdt het gebied van noord naar zuid. De N261 (noordelijke randweg) vormt samen met de bestaande hoogspanningsverbinding een zichtbare doorsnijding van het overwegend open landschap. Door het subgebied loopt een 150kV-verbinding met beperkte invloed op de gebiedskarakteristiek en een 380kV-verbinding met een forse invloed.

Figuur 3.27 Het open agrarische gebied ten noorden van Tilburg

Belangrijkste kenmerken van de gebiedskarakteristiek van subgebied Tilburg Hieronder worden puntsgewijs de belangrijkste kenmerken van de gebiedskarakteristiek van subgebied Tilburg weergegeven. • •

Duidelijke karakterverschillen Vlak, halfopen tot besloten, rationeel karakter in westelijk deel, open tot halfopen in oostelijk deel

•

Overwegend natuurgebied met ecologisch grasland, struweel, grote boselementen en waterplasjes in westelijk deel, afwisselend akker- en grasland met plaatselijk boomkwekerijen en boselementen in oostelijk deel

•

Relatief weinig bebouwing in westelijk deel, in oostelijk deel verspreide boerderijen, en boerderijen in groepjes en linten, langs noordrand van Tilburg meer stedelijk karakter

MER hoogspanningsverbinding Zuid-West 380 kV Oost – Achtergronddocument Landschap & Cultuurhistorie

76/335

•

Deels kleine hoogspanningsverbinding met beperkte invloed op de gebiedskarakteristiek, deels forse hoogspanningsverbinding met grotere invloed op de gebiedskarakteristiek, in oostelijk deel staan deze in elkaars nabijheid.

Elementen op lijnniveau in subgebied Tilburg • Boerderijlint Quirijnstok

3.4.6

Autonome ontwikkelingen deelgebied 3 – Standdaarbuiten-Tilburg

In deelgebied 3 is sprake van de volgende autonome ontwikkelingen: • •

Aan de zuid- en westkant van Oudenbosch wordt een rondweg aangelegd. Aan de rand van Oudenbosch zijn gronden bestemd voor de bouw van nieuwbouwwijk

•

Albano lob C, voor 68 woningen. Ten zuidwesten van Zevenbergen is een gebied bestemd voor de uitbreiding van glastuinbouw.

• • • •

•

Aan de zuidkant van Zevenbergen wordt woningbouwlocatie Bosselaar Zuid ontwikkeld. Een deel is al gerealiseerd. In Hoeven wordt de realisatie van een hondentrainingcentrum mogelijk gemaakt naast bestaande horeca (bestemmingsplan 2016). Rondom industrieterrein Moerdijk zijn gronden bestemd voor zeven windmolens. Drie daarvan liggen in deelgebied 3. Ten oosten van industrieterrein is het Logistiek Park Moerdijk voorzien. Dit park is netto 150 hectare groot en richt zich op grotere logistieke bedrijven gericht op de haven. De provincie Noord-Brabant heeft een inpassingsplan hiervoor vastgesteld. Tegen het inpassingsplan is door drie partijen beroep aangetekend. De Raad van State zal naar verwachting begin 2017 een uitspraak doen. Nabij de geplande locatie van het Logistiek Park Moerdijk is een bestemmingsplan vastgesteld voor de ontwikkeling van het stationsgebied Lage Zwaluwe. Dit plan omvat de mogelijkheden voor de uitbreiding van horeca, het mogelijk maken van een tijdelijk emplacement van de HSL-Zuid en het daarna in gebruik nemen als agrarisch gebied en tot

• •

slot de uitbreiding van het bedrijventerrein ten zuiden van de Omgeleide Hoofdstraat. Ten noorden van Zevenbergen is een locatie bestemd voor de aanleg van een golfbaan. Voor een noordelijke randweg bij Zevenbergen is een (voorontwerp)bestemmingsplan

•

opgesteld dat in de zomer van 2016 ter inzage heeft gelegen. Ten westen van Lage Zwaluwe wordt de uitbreiding van een natuurspeeltuin bij een bestaande recreatiecomplex mogelijk gemaakt (bestemmingsplan 2015).

•

Ten zuidoosten van Oosterhout wordt de uitbreiding van een golfbaan mogelijk gemaakt.

MER hoogspanningsverbinding Zuid-West 380 kV Oost – Achtergronddocument Landschap & Cultuurhistorie

77/335

•

In de Bergvlietse Bossen (aan de zuidwestkant van Oosterhout) is een bestemmingsplan

•

vastgesteld in 2015 voor de ontwikkeling van een hotel en recreatiewoningen bij de Golfbaan Landgoed Bergvliet en natuurontwikkeling in het gebied. Voor woningbouwlocatie de Contreie is een bestemmingsplan opgesteld, waarin het oorspronkelijke bestemmingsplan uit 2010 en enkele herzieningen uit de jaren daarna zijn opgenomen in een integrale herziening (ontwerp bestemmingsplan). 274 woningen zijn al gebouwd en het bestemmingsplan biedt nog ruimte voor 546 extra woningen.

• •

In Den Hout is een bestemmingsplan in 2015 vastgesteld voor de bouw van 11 woningen. Bedrijventerrein Vijf Eiken van in totaal circa 5 hectare groot ligt voor een klein deel binnen deelgebied 3.

•

In 2016 is een ontwerp bestemmingsplan vastgesteld voor de reconstructie van de aansluiting van de N629 op de A27 bij Oosterhout en een stukje noordelijker is voor knooppunt Hooipolder een ontwerp Tracébesluit opgesteld. De uitvoering van de

•

reconstructie van knooppunt Hooipolder is gepland voor 2019. Aan de noordkant van Dongen wordt de ontwikkeling van fase 3 van nieuwbouwlocatie De Beljaart met 190 woningen mogelijk gemaakt (bestemmingsplan 2015).

•

In een ontwerp bestemmingsplan is de ontwikkeling van landgoed Klein Oosterhout vastgelegd. Dit betreft een gebied tussen Dongen en Rijen waar de ontwikkeling van natuur inclusief de (her)bouw van twee woningen is voorzien.

•

Voor de Lage Vuchtpolder bij Teteringen heeft het Waterschap Brabantse Delta een projectplan conform de Waterwet vastgesteld voor ontwikkeling van natuur. De inrichting van het gebied is inmiddels gestart.

•

Voor de uitbreiding van recreatiecentrum de Hannebroek ten zuiden van de kern Oosterhout is in 2016 een bestemmingsplan vastgesteld. Tussen Made en Geertruidenberg is de uitbreiding van het bedrijf Sibelco vastgelegd in een

• •

bestemmingsplan. Aan de Stadsweg in Geertruidenberg maakt een bestemmingsplan uit 2010 de ontwikkeling van een appartementencomplex mogelijk. De ontwikkeling is nog niet gestart.

•

Ten oosten van ’s Gravenmoer aan de Moersedreef wordt een zandwinningslocatie later omgevormd voor extensieve natuurgerichte recreatie (vastgesteld bestemmingsplan Dongen Buitengebied).

•

Ten oosten van Dongen zijn twee locaties aangewezen als bedrijventerrein. Het (voorontwerp) bestemmingsplan van de Wildert voorziet in uitbreiding van het bestaande bedrijventerrein en is een ecologische verbindingszone vastgelegd. De locatie Vossenberg

• •

West II is de uitbreiding met circa 100 hectare van het bestaande terrein Vossenberg. De stadsrand Dalem Reeshofweide valt een deel binnen deelgebied 3. Dit vastgesteld bestemmingsplan voorziet in woningbouw aan de rand van Tilburg. Aan de zuidrand van Loon op Zand wordt woningbouw mogelijk gemaakt in de locatie Molenwijck Zuid, fase 3 en 4. De bouw is gestart.

MER hoogspanningsverbinding Zuid-West 380 kV Oost – Achtergronddocument Landschap & Cultuurhistorie

78/335

•

Ten westen van Loon op Zand, op de rand van de deelgebied 3, zijn gronden bestemd voor

•

de uitbreiding van een parkeerterrein bij vakantiepark Bosrijk dat bij de Efteling hoort. Tussen Tilburg en Berkel-Enschot is de ontwikkeling van een circa 25 hectare groot bedrijventerrein voorzien: Zwaluwenbunders (eerder: Zuidkamer). Een ontwerp

• • •

bestemmingsplan dateert van 2012. De gemeente is voornemens het bestemmingsplan af te ronden in 2017. Aangrenzend aan het bedrijventerrein is een ecologische verbindingszone vastgelegd in een bestemmingsplan. Ten zuidoosten van het bedrijventerrein is woningbouwlocatie Oostkamer gepland voor 165 woningen (vastgesteld bestemmingsplan 2016). Verder zijn nog twee kleinere woningbouwlocaties aangewezen door de gemeente Tilburg, namelijk aan de Nobelstraat en aan de Enschotsebaan. Bij deze laatste locatie is ook rekening gehouden met de EM-veldzone van de 150 kV-verbinding die daar ligt.

Figuur 3.28 Autonome ontwikkelingen in deelgebied 3

Referentiesituatie De huidige situatie vormt samen met de autonome ontwikkelingen de referentiesituatie op basis

MER hoogspanningsverbinding Zuid-West 380 kV Oost – Achtergronddocument Landschap & Cultuurhistorie

79/335

waarvan de effectbeoordeling wordt gedaan. Figuur 3.27 laat de autonome ontwikkelingen in deelgebied 3 op kaart zien. Hieronder volgt een opsomming van de autonome ontwikkelingen die relevant zijn voor de referentiesituatie in het zoekgebied: Aan de zuid- en westkant van Oudenbosch wordt een rondweg aangelegd. Dit heeft als gevolg dat het open landschap aan deze kant van Oudenbosch een meer stedelijk karakter krijgt. Aan de rand van Oudenbosch zijn tevens gronden bestemd voor de bouw van nieuwbouwwijk Albano lob C, voor 68 woningen. Deze nieuwbouwwijk wordt gebouwd op de plek van de huidige 150kVverbinding. Ten zuidwesten van Zevenbergen is een gebied bestemd voor de uitbreiding van glastuinbouw. Dit heeft als gevolg dat het overwegend open agrarische landschap ter plaatse een meer besloten karakter krijgt. Rondom industrieterrein Moerdijk zijn gronden bestemd voor zeven windmolens. Drie daarvan liggen in deelgebied 3. Door hun hoogte en zichtbaarheid hebben deze windmolens invloed op de gebiedskarakteristiek ter plaatse. Woningbouwlocatie de Contreie heeft als gevolg dat de stadsrand van Oosterhout wat opschuift naar het westen. Een deel van het overwegend open landschap wordt hierdoor besloten stedelijk gebied.

De reconstructie van knooppunt Hooipolder zal ervoor zorgen dat de infrastructuur aan de oostkant van Oosterhout nadrukkelijker aanwezig zal zijn in het verder open landschap. Tussen Made en Geertruidenberg is de uitbreiding van het bedrijf Sibelco vastgelegd in een bestemmingsplan. Dit zal het industriële karakter ter plaatse verder versterken. De uitbreidingslocaties van bedrijventerreinen ten oosten van Dongen hebben tot gevolg dat het halfopen landschap ter plaatse een meer besloten en stedelijk karakter krijgt. Het overwegend open agrarische gebied, met boerderijen verspreid in het landschap, zal ten noord-oosten van Tilburg met de komst van bedrijventerreinen Zwaluwenbunders en woningbouwlocatie Oostkamer een meer besloten en stedelijk karakter krijgen.

MER hoogspanningsverbinding Zuid-West 380 kV Oost – Achtergronddocument Landschap & Cultuurhistorie

80/335

3.5

Monumentale objecten (mastniveau)

Op mastniveau zijn de monumentale objecten geïnventariseerd. Hierbij is gekeken naar de relevante monumentale objecten binnen het zoekgebied, die op een dermate korte afstand van de tracéalternatieven liggen, dat de specifieke samenhang tussen deze elementen en hun omgeving mogelijk verstoord wordt. Deze inventarisatie dient als basis voor de gevoeligheidsanalyse. In de effectenhoofdstukken wordt nader ingegaan op de risico’s die verschillende tracés met zich meebrengen wat betreft de beïnvloeding van de specifieke samenhang van elementen en hun context. 3.5.1

Monumentale objecten deelgebied 1

De meeste (rijks)monumenten zijn in dit deelgebied gelegen binnen of rond de kernen. Nabij Woensdrecht, in subgebied Rilland, ligt op de overgang van het kleilandschap naar de Brabantse Wal het landgoed Mattemburgh, met meerdere (rijks)monumentale gebouwen. In subgebied Moerstraten zijn de verschillende landgoederen, met bijhorende bebouwing en inrichting relevant op mastniveau. Er werden op de Brabantse Wal al heel vroeg uitgestrekte bossen aangelegd, waarbij de heren - later markiezen - van Bergen op Zoom belangrijke initiatiefnemers waren. Behalve de bossen hebben de landgoederen en buitenplaatsen tal van cultuurhistorische waardevolle elementen aan het landschap toegevoegd. In de eerste plaats natuurlijk de historische landhuizen en dienstwoningen, die de kern van een landgoed vormen. Rondom de landhuizen werden parken aangelegd. De Brabantse Wal had ook een belangrijke militaire betekenis. Bergen op Zoom en Steenbergen zijn in de veertiende eeuw van verdedigingswerken voorzien. In 1626 besloten de Staten Generaal om een verdedigingslinie tussen beide steden aan het leggen. Vanaf 1700 maakten de verdedigingswerken deel uit van de Zuiderwaterlinie (Zuider Frontier). In 1816 werd de militaire status van dit deel van de linie opgeheven. Delen van de waterlinie zijn nog in tact of herkenbaar in het landschap (bron: http://www.brabantsewal.nl/landschap-cultuur.html).

In figuur 3.29 worden de in deelgebied 1 relevante monumenten en landschapselementen weergegeven.

MER hoogspanningsverbinding Zuid-West 380 kV Oost – Achtergronddocument Landschap & Cultuurhistorie

81/335

Figuur 3.29 Objecten en elementen op mastniveau, deelgebied 1

MER hoogspanningsverbinding Zuid-West 380 kV Oost – Achtergronddocument Landschap & Cultuurhistorie

82/335

3.5.2

Monumentale objecten deelgebied 2

In deelgebied 2 zijn drie monumentale objecten of elementen opgenomen in de inventarisatie op mastniveau. In figuur 3.30 worden de in deelgebied 2 relevante monumenten en landschapselementen weergegeven. Het gaat om twee rijksmonumentale boerderijen bij Oud Gastel en de rijksmonumentale Suikerfabriek Antoinedijk in Oud Gastel.

Figuur 3.30 Objecten en elementen op mastniveau, deelgebied 2

MER hoogspanningsverbinding Zuid-West 380 kV Oost – Achtergronddocument Landschap & Cultuurhistorie

83/335

3.5.3

Monumentale objecten deelgebied 3

In het overgangsgebied tussen natte veengronden ten noorden van Breda (nabij Teteringen) en het dekzandgebied bevinden zich verschillende boerderijen met een (rijks)monumentale status. De historisch geografisch waardevolle elementen zijn in dit deelgebied vooral geconcentreerd ten noorden Breda en ten zuiden van Oosterhout, in de subgebieden Breda en De Dorst. Ter verdediging van Breda zijn verschillende linies en schansen opgericht. Dit zijn vooral restanten van Zuiderwaterlinie en de circumvallatie- en contravallatielinies met de bijbehorende redoutes en schansen rondom Breda die door de Spanjaarden zijn gebouwd ter verdediging van de stad tegen de Staatsen. Vrijwel alle verdedigingswerken rond de stad zijn inmiddels ontmanteld, zo ook de Spinolaschans die de land- en waterweg in de richting van Breda moest beheersen. Deze werd net als alle andere belegeringswerken ontmanteld in 1625, maar bij het beleg van Breda door Frederik Hendrik in 1637 werd op dezelfde plek opnieuw een schans opgeworpen, die pas in 1952 zijn verdedigingsfunctie verloor. Ten zuiden van Oosterhout zijn naast de cultuurhistorisch waardevolle bebouwing en landschapselementen van landgoed Oosterheide, ook de restanten van het militair oefenterrein uit de achttiende eeuw ten zuiden van Oosterhout relevant. Meer dan 30.000 manschappen oefenden hier onder leiding van stadhouder Willem V.

Hier liggen de Kalix Berna, restanten van de drie ‘kogelvangers’, die in 1730 voor een legerkamp zijn opgeworpen. In figuur 3.31 worden de in deelgebied 3 relevante monumenten en landschapselementen weergegeven.

MER hoogspanningsverbinding Zuid-West 380 kV Oost – Achtergronddocument Landschap & Cultuurhistorie

84/335

Figuur 3.30 Objecten en elementen op mastniveau, deelgebied 3

MER hoogspanningsverbinding Zuid-West 380 kV Oost – Achtergronddocument Landschap & Cultuurhistorie

85/335

4 Effecten deelgebied 1 4.1

Inleiding

In dit hoofdstuk worden de milieueffecten van de verschillende tracéalternatieven en varianten in deelgebied 1 voor de relevante beoordelingscriteria voor het thema Landschap & Cultuurhistorie gepresenteerd. Dit gebeurt per criterium, zoals benoemd in hoofdstuk 2.

4.2

Effecten en beoordeling op tracéniveau (criterium 1 en 2)

In deze paragraaf zijn de effecten van de verschillende alternatieven en varianten voor de nieuwe hoogspanningsverbinding op de cultuurhistorische en landschappelijke waarden van deelgebied 1 beoordeeld. De effecten worden kwalitatief beschreven aan de hand van projecties op de kaart. De kaarten zijn in een groter formaat te vinden in de kaartbijlage. Een overzicht van de scores voor criterium 1 en 2 staat in de onderstaande tabellen. Deze paragraaf gaat over de onderstaande criteria: • Criterium 1: Beïnvloeding landschappelijk hoofdpatroon •

Criterium 2: Kwaliteit tracé

De effecten van de alternatieven worden in dit hoofdstuk volledig beschreven, tenzij anders staat vermeld. Bij de beschrijving van de tracévarianten wordt alleen ingegaan op de verschillen van de variant ten opzichte van het alternatief, om herhalingen in de tekst te voorkomen. Om de tekst overzichtelijk en leesbaar te houden bevat de effectbeschrijving van elke tracévariant wel een beknopte samenvatting om de aanleiding voor de score toe te lichten. Vervolgens wordt uitvoerig ingegaan op de unieke effecten per variant. Alle alternatieven en tracévarianten zijn beoordeeld ten opzichte van de referentiesituatie.

MER hoogspanningsverbinding Zuid-West 380 kV Oost – Achtergronddocument Landschap & Cultuurhistorie

86/335

Tabel 4.1 Effectentabel op tracéniveau in deelgebied 1: criterium 1 en 2 Blauw

Beïnvloeding landschappelijk hoofdpatroon Kwaliteit tracé

Blauw variant Markiezaat

Blauw variant Steenbergen

Blauw variant Kruisland

+

+

+

+

+

+

0

-

--

--

--

--

Paars variant Brabantse Wal Woensdrecht

Paars variant Brabantse Wal Bergen op Zoom

Paars variant Brabantse Wal Woensdrecht Bergen op Zoom

0

0

+

+

0

-

-

-

Geel Beïnvloeding landschappelijk hoofdpatroon Kwaliteit tracé

Blauw variant Markiezaat Kruisland

Geel variant Markiezaat

+

+

0

-

Paars

Beïnvloeding landschappelijk hoofdpatroon Kwaliteit tracé

Blauw variant Markiezaat Steenbergen

Rood

Beïnvloeding landschappelijk hoofdpatroon Kwaliteit tracé

0 0

MER hoogspanningsverbinding Zuid-West 380 kV Oost – Achtergronddocument Landschap & Cultuurhistorie

87/335

4.2.1

Blauw

Figuur 4.1 Blauw, deelgebied 1

MER hoogspanningsverbinding Zuid-West 380 kV Oost – Achtergronddocument Landschap & Cultuurhistorie

88/335

Beïnvloeding van het landschappelijk hoofdpatroon Alternatief Blauw bundelt grotendeels met de bestaande 380 kV-verbinding. Tevens heeft dit alternatief invloed op het landschappelijk hoofdpatroon door het verdwijnen van de bestaande 150 kV-verbinding over de Brabantse Wal. Alternatief Blauw scoort licht positief. (+) De bepalende structuur op het hoogste schaalniveau wordt door de nieuwe verbinding niet verder beïnvloed. Er vindt aansluiting plaats bij de hoofdrichtingen in het landschap en bij bepalende structuren. Het verdwijnen van de bestaande 150 kV-verbinding over de Brabantse Wal versterkt de Brabantse Wal als structurerend, landschappelijk element op het hoogste schaalniveau. De herkenbaarheid en samenhang van de Brabantse Wal als bepalende structuur op het hoogste schaalniveau zal licht verbeteren. Kwaliteit tracé Alternatief Blauw is gebundeld met de bestaande verbinding met overwegend lange rechtstanden en kent een ondergronds deel bij het Bergsche Diep. Alternatief Blauw scoort neutraal. (0) De verbinding is grotendeels gebundeld met de bestaande 380 kV-verbinding. Dit is bundeling met een bovenregionale infrastructuur. De richtingsveranderingen komen voort uit de bestaande verbinding, de nieuwe verbinding reageert niet op lokale verschijnselen. Het tracé kent een onderbreking van de bovengrondse verbinding ter hoogte van het Bergsche Diep.

Het landschap waar de verbinding ondergronds gaat is overwegend vlak en open. Mede door enkele dijklichamen is de continuïteit van de verbinding als geheel matig waarneembaar. Hiermee wordt de herkenbaarheid van het tracé als bovenregionale infrastructuur licht negatief beïnvloed. Dit is echter niet doorslaggevend voor een negatieve totaalbeoordeling op dit criterium. Per saldo wordt het alternatief neutraal beoordeeld.

MER hoogspanningsverbinding Zuid-West 380 kV Oost – Achtergronddocument Landschap & Cultuurhistorie

89/335

4.2.2

Blauw variant Markiezaat

De effecten van deze tracévariant zijn gelijk aan die van alternatief Blauw, afgezien van het tracé tussen het Bergsche Diep en Rilland. Hieronder worden alleen de verschillen ten opzichte van alternatief Blauw uitvoerig beschreven.

Figuur 4.2 Blauw variant Markiezaat, deelgebied 1

MER hoogspanningsverbinding Zuid-West 380 kV Oost – Achtergronddocument Landschap & Cultuurhistorie

90/335

Beïnvloeding van het landschappelijk hoofdpatroon Blauw variant Markiezaat is, net als alternatief Blauw, grotendeels gebundeld met de bestaande 380 kV-verbinding. Tevens heeft deze variant invloed op het landschappelijk hoofdpatroon door het verdwijnen van de bestaande 150 kV-verbinding over de Brabantse Wal. Blauw variant Markiezaat scoort licht positief. (+) Kwaliteit tracé Blauw variant Markiezaat is gebundeld met de bestaande verbinding met overwegend lange rechtstanden en kent een zeer lang ondergronds deel. Blauw variant Markiezaat scoort licht negatief. (-) De nieuwe verbinding kent een zeer lange onderbreking van de bovengrondse verbinding, tussen Rilland en het Bergsche Diep. De nieuwe verbinding gaat hier over een zeer lange afstand ondergronds. Het begin- en eindpunt van de nieuwe verbinding zijn niet meer te zien, waardoor het niet navolgbaar is dat het hier om één verbinding gaat. Om die reden is de nieuwe verbinding matig herkenbaar als bovenregionale infrastructuur.

MER hoogspanningsverbinding Zuid-West 380 kV Oost – Achtergronddocument Landschap & Cultuurhistorie

91/335

4.2.3

Blauw variant Steenbergen

De effecten van deze tracévariant zijn gelijk aan die van alternatief Blauw, afgezien van het tracé ten noorden van het Bergsche Diep. Hieronder worden alleen de verschillen ten opzichte van alternatief Blauw uitvoerig beschreven.

Figuur 4.3 Blauw variant Steenbergen, deelgebied 1.

MER hoogspanningsverbinding Zuid-West 380 kV Oost – Achtergronddocument Landschap & Cultuurhistorie

92/335

Beïnvloeding van het landschappelijk hoofdpatroon Blauw variant Steenbergen is grotendeels gebundeld met de bestaande 380 kV-verbinding en kent deels een nieuwe doorsnijding. Tevens heeft deze variant invloed op het landschappelijk hoofdpatroon door het verdwijnen van de bestaande 150 kV-verbinding over de Brabantse Wal Blauw variant Steenbergen scoort licht positief. (+) De bepalende structuur op het hoogste schaalniveau wordt door de nieuwe verbinding niet beïnvloed. Kwaliteit tracé Blauw variant Steenbergen is deels gebundeld met de bestaande 380kV-verbinding met overwegend lange rechtstanden, maar kent deels ook een nieuwe doorsnijding met meerdere richtingsveranderingen. De verbinding kent bovendien een ondergronds deel bij het Bergsche Diep. Blauw variant Steenbergen scoort negatief. (--) De nieuwe verbinding ligt tussen het Bergsche Diep en Oud Gastel als een nieuwe lijn door het landschap, waardoor er twee 380 kV-verbindingen op korte afstand van elkaar komen te liggen. Daarnaast kent het nieuwe tracé een aantal richtingsveranderingen die volgen uit lokale verschijnselen, waardoor de verbinding matig herkenbaar is als bovenregionale infrastructuur. De nieuwe doorsnijding van het landschap en de richtingsveranderingen samen leiden tot een negatieve beoordeling van de kwaliteit van het tracé.

MER hoogspanningsverbinding Zuid-West 380 kV Oost – Achtergronddocument Landschap & Cultuurhistorie

93/335

4.2.4

Blauw variant Kruisland

De effecten van deze tracévariant zijn gelijk aan die van alternatief Blauw, afgezien van het tracé ten noorden van het Bergsche Diep. Hieronder worden alleen de verschillen ten opzichte van alternatief Blauw uitvoerig beschreven.

Figuur 4.4 Blauw variant Kruisland, deelgebied 1.

MER hoogspanningsverbinding Zuid-West 380 kV Oost – Achtergronddocument Landschap & Cultuurhistorie

94/335

Beïnvloeding van het landschappelijk hoofdpatroon Blauw variant Kruisland is deels gebundeld met de bestaande 380 kV-verbinding en kent deels een nieuwe doorsnijding. Tevens heeft deze variant invloed op het landschappelijk hoofdpatroon door het verdwijnen van de bestaande 150 kV-verbinding over de Brabantse Wal. Blauw variant Kruisland scoort licht positief. (+). De bepalende structuur op het hoogste schaalniveau wordt door de nieuwe verbinding niet beïnvloed. Kwaliteit tracé Blauw variant Kruisland is deels gebundeld met de bestaande verbinding met overwegend lange rechtstanden, maar kent deels ook een nieuwe doorsnijding met meerdere richtingsveranderingen. De verbinding kent bovendien een ondergronds deel bij het Bergsche Diep. Blauw variant Kruisland scoort negatief. (--) De nieuwe verbinding ligt tussen het Bergsche Diep en Oud Gastel als een nieuwe lijn door het landschap, waardoor er twee 380 kV-verbindingen op korte afstand van elkaar komen te liggen. Daarnaast kent het nieuwe tracé een aantal richtingsveranderingen die volgen uit lokale verschijnselen, waardoor de verbinding matig herkenbaar is als bovenregionale infrastructuur. De nieuwe doorsnijding van het landschap en de richtingsveranderingen samen leiden tot een negatieve beoordeling van de kwaliteit van het tracé.

MER hoogspanningsverbinding Zuid-West 380 kV Oost – Achtergronddocument Landschap & Cultuurhistorie

95/335

4.2.5

Geel

De effecten van alternatief Geel zijn grotendeels gelijk aan die van alternatief Blauw. Hieronder worden alleen de verschillen ten opzichte van alternatief Blauw uitvoerig beschreven.

Figuur 4.5 Geel, deelgebied 1

MER hoogspanningsverbinding Zuid-West 380 kV Oost – Achtergronddocument Landschap & Cultuurhistorie

96/335

Beïnvloeding van het landschappelijk hoofdpatroon Alternatief Geel is, net als alternatief Blauw, grotendeels gebundeld met de bestaande 380 kVverbinding. Tevens heeft dit alternatief invloed op het landschappelijk hoofdpatroon door het verdwijnen van de bestaande 150 kV-verbinding over de Brabantse Wal. Alternatief Geel scoort licht positief (+) Kwaliteit tracé Dit alternatief is gebundeld met de bestaande verbinding met overwegend lange rechtstanden en kent een ondergronds deel bij het Bergsche Diep. Alternatief Geel scoort neutraal. (0) De verbinding is grotendeels gebundeld met de bestaande 380 kV-verbinding. De nieuwe verbinding loopt hierbij aan de zuidzijde van de bundel, waar die bij alternatief Blauw aan de noordzijde ligt. In effecten geeft dit geen verschil met alternatief Blauw.

MER hoogspanningsverbinding Zuid-West 380 kV Oost – Achtergronddocument Landschap & Cultuurhistorie

97/335

4.2.6

Geel variant Markiezaat

De effecten van deze tracévariant zijn gelijk aan die van alternatief Geel, afgezien van het tracé tussen het Bergsche Diep en Rilland. Hieronder worden alleen de verschillen ten opzichte van alternatief Geel uitvoerig beschreven.

Figuur 4.6 Geel variant Markiezaat, deelgebied 1

MER hoogspanningsverbinding Zuid-West 380 kV Oost – Achtergronddocument Landschap & Cultuurhistorie

98/335