Document · PDF

2021-013539 Bijlage 2 - Input investeringsplan onderwijshuisvesting

Opiniërende raadsvergadering 9 september 2021, gemeente DongenBij agendapunt: Uitwerking Kadernotabesluit Schuldquote12.243 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

INPUT INVESTERINGSPLAN – ONDERWIJSHUISVESTING Versie tbv gemeenteraad, 27 augustus 2021

Bestuurlijk voorstel investeringen onderwijshuisvesting 1. Inleiding In het licht van de actuele ambitie om de schuldenquote van de gemeente aan te pakken is ook het investeringsvolume voor onderwijshuisvesting onderwerp van gesprek. Gevraagd is om inzichtelijk te maken of en op welke wijze investeringen beperkt of uitgesteld kunnen worden en welke consequenties dat heeft. De insteek is geweest om daarbij vast te houden aan vastgestelde beleidsuitgangspunten. Een gedetailleerde uitwerking van scenario-mogelijkheden voor onderwijshuisvesting is opgesteld (deze is opgenomen in de bijlage). De uitwerking is voorzien van een draagvlaktoets bij de schoolbesturen.

2. Bestuurlijk voorstel investeringen onderwijshuisvesting Het college van B&W stelt het navolgende maatregelenpakket voor ten aanzien van de investeringen in onderwijshuisvesting. Met deze bestuurlijke voorstellen is een totale investering van € 23,4 miljoen gemoeid in de periode 2022-2025. Dit is een besparing van € 11,1 miljoen ten opzichte van de oorspronkelijke plannen (scenario 1 van iedere school). Het effect op de schuldquote van de investering volgens dit maatregelenpakket is een stijging met 35 procentpunt. Dit is 17 procentpunt minder dan bij de oorspronkelijke plannen (scenario 1 van iedere school). Bestuurlijk voorstel

IKC Beljaart Scenario 1 Realiseren van een integraal kindcentrum, in lijn met visie en beleid.

Toelichting scenario Voor de nieuwbouw van IKC Beljaart is het voorstel om de planontwikkeling voort te zetten volgens het oorspronkelijke plan en volgens het recent geactualiseerde programma van eisen en stichtingskostenraming (scenario 1a in bijlage). Volume voor kinderopvang wordt gemaximeerd op 250 m2. Stichting KID kan in de toekomst desgewenst zelf extra ruimten aanbouwen.

Draagvlaktoets schoolbesturen INITIA: voorkeur

Er worden geen concessies gedaan aan inhoud. Aanvullend budget ivm prijsontwikkeling is nodig en wordt ingecalculeerd in het investeringsplan.

IKC Anspach Scenario 1 Realiseren van een integraal kindcentrum, in lijn met visie en beleid.

IKC ‘s Gravenmoer

Scenario 1b Realiseren van een integraal kindcentrum, met geïntegreerde gymzaal, in lijn met visie en beleid

IKC Biezen Scenario 3b Bouwen voor een periode van 25 jaar in plaats van 50 jaar en slopen van gymzaal De Otterdonk.

IKC West Scenario 4 Uitstel nieuwbouw naar later moment

Voor de nieuwbouw van IKC Anspach is het voorstel om de planontwikkeling voort te zetten volgens het oorspronkelijke plan en volgens het recent opgestelde programma van eisen (scenario 1 in bijlage). Met dit voorstel wordt het IKC-beleid gevolgd.

PCPO: voorkeur

Bij goedkeuring van het voorgestelde investeringsplan door de gemeenteraad zal een kredietaanvraag voorbereid worden voor de nieuwbouw van dit IKC. Daarmee kan de ontwikkeling volgens planning voortgezet worden, gericht op realisatie en ingebruikname van het IKC in 2023. Voor de nieuwbouw van IKC ‘s Gravenmoer is het voorstel om de planontwikkeling volgens het oorspronkelijke plan voort te zetten, uitgaande van het recent opgestelde programma van eisen en met integratie (nieuwbouw) van gymzaal ’t Wiel in het IKC.

BRAVOO + PCPO: voorkeur

Bij goedkeuring van het voorgestelde investeringsplan door de gemeenteraad zal een kredietaanvraag voorbereid worden voor de nieuwbouw van dit IKC. Daarmee kan de ontwikkeling volgens planning voortgezet worden, gericht op realisatie en ingebruikname van het IKC in 2023. Voor de nieuwbouw van IKC Biezen is het voorstel te kiezen voor nieuwbouw voor een periode van 25 jaar (in plaats van 50 jaar) (scenario 3b in bijlage). Hiermee wordt flexibiliteit ingebouwd ten aanzien van leerlingenprognoses en wordt voor komende periodes een nieuwe spreiding van investeringsvraagstukken in onderwijshuisvesting gerealiseerd.

BRAVOO + INITIA: bespreekbaar

Aanvullend wordt voorgesteld om gymzaal De Otterdonk te slopen en niet opnieuw te bouwen. Voor bewegingsonderwijs worden de leerlingen van Noorderpoort en Biezenkring naar andere gymzalen in de gemeente verwezen. Voor de nieuwbouw van IKC West is het voorstel om te kiezen voor scenario 4 (bijlage), waarbij de nieuwbouw van het IKC uitgesteld wordt naar een zo spoedig mogelijk moment na 2028. De wijk West vraagt aandacht. Met de planontwikkeling aan de Noorderlaan en de ontwikkeling van een goed IKC kan de wijk een positieve impuls krijgen. De wijk is gebaat bij goede, sterke voorzieningen met een positieve uitstraling.

In de bijlage is de volledige uitwerking van alle scenario’s opgenomen. 1

BRAVOO + INITIA: bespreekbaar Waarbij aandacht voor benodigd (groot) onderhoud / renovatie aan de gebouwen.

3. Toelichting bij bestuurlijk voorstel Het college B&W hecht er belang aan de beleidsuitgangspunten voor onderwijshuisvesting – vastgelegd in het Plan van Aanpak Onderwijshuisvesting gemeente Dongen, d.d. 2017 en de beleidsvisie (Op)groeien in de gemeente Dongen, d.d. 2019 – te volgen en zo min mogelijk aanpassingen te doen in het oorspronkelijke onderwijshuisvestingsplan. Met dat plan wordt immers invulling gegeven aan de wettelijke zorgplicht, beleidsuitgangspunten, eerder vastgestelde plannen en worden doelstellingen gehaald op het gebied van onderwijs, samenwerking met partners in wijken en kernen, duurzaamheid en kwaliteit van onderwijshuisvesting. De plannen sluiten aan bij behoeften vanuit de wijken, gebouwtoestand van de betrokken scholen en ontwikkelingen in het onderwijs. Er is bewust gekozen voor maatregelen die de inhoud van het onderwijsbeleid zo min mogelijk raken en die daarbij op draagvlak of begrip van het onderwijsveld kunnen rekenen. Dat er desondanks pijnlijke keuzes gemaakt worden is onvermijdelijk. Het college onderzoekt daarom parallel of er mogelijkheden zijn om in de toekomst, binnen de onderwijsportefeuille, ruimte te creëren die het (deels) terugdraaien van maatregelen mogelijk maken. Daarbij wordt concreet gewerkt aan: -

Verkenning overname Cambreur College door Stichting Ons Middelbaar Onderwijs De investering in de nieuwbouw van het Cambreur College beslaat nu circa 20% van de gemeentelijke schuldquote. Met Stichting Ons Middelbaar Onderwijs (OMO, schoolbestuur van het Cambreur College) wordt verkend of OMO bereid is het Cambreur College van de gemeente over te nemen. Dit kan door te onderzoeken of de eerder beëindigde doordecentralisatie-overeenkomst opnieuw vorm te geven is. Een eerste bestuurlijk overleg hierover heeft plaatsgevonden. Het bestuur van OMO heeft toegezegd mee te werken aan deze ambtelijk verkenning maar is op voorhand ook duidelijk over de verwachtingen. Omdat OMO eigen doelstellingen heeft op het vlak van treasury management en het aantal objecten dat zij in bezit mag hebben, zijn de mogelijkheden niet of beperkt aanwezig. De ambtelijke verkenning wordt in september gestart. De haalbaarheid dat deze verkenning tot positief resultaat leidt is laag. Bovendien geldt hier het voorbehoud dat áls er een positief resultaat geboekt wordt, dit niet op korte termijn zal zijn, gezien de omvang en juridische impact van een dergelijk besluit. Mochten gesprekken met OMO in de loop van 2022 tot positief resultaat leiden, dan geeft dat op termijn mogelijk ruimte binnen de schuldquote.

Daarmee kunnen bijvoorbeeld uitgestelde investeringen weer vervroegd (in oorspronkelijke planning) haalbaar gemaakt worden.

Andere alternatieven zijn in aanloop naar het investeringsplan verkend maar blijken niet haalbaar of wenselijk. -

Scholen verzoeken om onderzoek naar fusie-mogelijkheden (niet haalbaar) De portefeuillehouder heeft schoolbesturen INITIA en BRAVOO gevraagd om uitruil / fusiemogelijkheden te onderzoeken voor de scholen in de wijken De Biezen en West. De schoolbesturen geven aan dat een dergelijke verkenning veel tijd kost. Voor basisschool Noorderpoort is voor 1 februari 2022 een besluit nodig. Beide schoolbesturen geven aan dat er binnen dat tijdsbestek geen uitsluitsel over uitruil / fusie te verwachten is. De besturen zullen hun verkenning de komende tijd wel gezamenlijk starten. Mogelijk dat dit op langere termijn nog tot nieuwe (investerings)ruimte leidt.

Overweging verlagen schuldquote door ontwikkeling IKC’s met Stichting Maatschappelijk Vastgoed (niet wenselijk) Het College B&W acht het niet wenselijk noch zinvol haar besluit inzake de samenwerking met Stichting Maatschappelijk Vastgoed (SMV) te heroverwegen. In 2020 concludeerde het college, samen met de schoolbesturen, weloverwogen dat het niet wenselijk is om de nieuw te bouwen IKC’s door SMV te laten ontwikkelen. Na zorgvuldig onderzoek is daar destijds over besloten dat de meerwaarde van het concept niet opweegt tegen de risico’s ervan voor de gemeente. Dit college-standpunt, alsook het standpunt van de schoolbesturen, geldt nog onverminderd.

4. Reactie schoolbesturen Aanvullend aan de eerdere draagvlaktoetsing (van alle scenario’s) is bij schoolbesturen een reactie gevraagd op het bestuurlijk voorstel dat nu voorligt. De besturen reageren als collectief en zijn unaniem in hun standpunt: De schoolbesturen zijn blij dat er geen concessies gedaan worden in het vastgestelde IKC-beleid. In De Biezen en West doen de keuzes weliswaar pijn, maar zijn de alternatieven die nu voorgesteld worden door het college van B&W voor de besturen bespreekbaar. De schoolbesturen hopen op een positieve behandeling van dit voorstel door de gemeenteraad, zodat planontwikkelingen van de IKC’s Beljaart, Anspach en ’s Gravenmoer op korte termijn vervolgd kunnen worden. De planontwikkeling voor IKC Biezen kan dan op korte termijn opgestart worden.

Bijlage: Uitwerking scenario’s investeringen onderwijshuisvesting Achtergrond & beleid Met het Plan van Aanpak Onderwijshuisvesting gemeente Dongen is in september 2017 een plan van aanpak en uitvoeringsagenda vastgesteld voor het vernieuwen van de schoolgebouwen voor basisonderwijs in onze gemeente. Het plan van aanpak gaat uit van het terugbrengen van het aantal schoollocaties, van 11 naar 8 plekken. Op 3 plaatsen in de gemeente: in de wijk Biezen, West en kern ‘s Gravenmoer worden daartoe twee scholen onder 1 dak gehuisvest, samen met kinderopvang, in een Integraal Kindcentrum (IKC). Een van de voordelen hiervan is dat vraagveranderingen (bijvoorbeeld als gevolg van veranderingen in leerlingenaantallen / demografie of belangstelling voor een bepaald schoolprofiel) flexibel opgevangen kunnen worden tussen scholen onderling en er daardoor voor gemeente en schoolbesturen minder risico is op leegstand of tekort van ruimte. Op 3 andere plekken is dit niet mogelijk en krijgen basisscholen St. Agnes (gerealiseerd), Heilig Hart en JJ Anspach volgens het Plan van Aanpak een nieuw gebouw als IKC met een kinderopvangpartner onder 1 dak. Aangezien de schoolgebouwen in Dongen ongeveer van gelijke leeftijd zijn, kennen deze gebouwen ook in korte tijd allen een vernieuwingsbehoefte. Dat maakt dat er in relatief korte tijd veel investeringen nodig zijn voor onderwijshuisvesting.

De uitvoeringsagenda van het vastgestelde plan van aanpak Onderwijshuisvesting beschrijft dat ook.

Doel van scenario’s In het licht van de actuele ambitie om de schuldenquote van de gemeente aan te pakken is het investeringsvolume voor onderwijshuisvesting onderwerp van gesprek. Gevraagd is om inzichtelijk te maken of en op welke wijze investeringen beperkt of uitgesteld kunnen worden en welke consequenties dat heeft. In voorliggend document zetten we uiteen welke richtingen daar in denkbaar zijn, en hoe er gekeken wordt naar de mogelijkheid en wenselijkheid om uitvoering te geven aan de keuzemogelijkheden. In grote lijn worden per IKC 4 scenario’s in beeld gebracht conform afspraak met de gemeenteraad: 1. Realisatie van het vastgestelde plan van aanpak onderwijshuisvesting in overeenstemming met vastgesteld beleid in de visie ‘(Op)groeien in de gemeente Dongen’. 2. Realisatie van het plan van aanpak onderwijshuisvesting met alleen de onderwijsmeters (zonder extra opties of met een keuze in extra opties zoals huisvesting van kindpartners, gymvoorziening, klusklas), afwijkend van de beleidsuitgangspunten voor onderwijshuisvesting, maar met inachtneming van de eisen t.a.v. klimaat en energie. 3. Verkennen bouw-alternatieven (zoals renovatie en nieuwbouwen voor 25 jaar in plaats van 50 jaar). 4. Realisatie van het plan van aanpak onderwijshuisvesting met verdere fasering in uitvoeringsplanning (investering wordt later uitgevoerd).

In algemene zin gelden bij de bovenstaande scenario’s een aantal zaken die voor elk Integraal Kindcentrum (IKC) gelden. Deze zaken worden hieronder toegelicht. Vanaf pagina 6 volgen de specifieke overwegingen en keuzemogelijkheden per IKC-locatie. De scenario’s zijn gedeeld met de betrokken schoolbesturen. Hun reflectie is als draagvlaktoetsing opgenomen bij de beschrijving per IKC.

Toelichting bij scenario 1 Scenario 1 beschrijft steeds hoe de opzet en aanpak van het IKC er uit ziet als uitvoering gegeven wordt aan het vastgestelde ‘Plan van aanpak onderwijshuisvesting gemeente Dongen’ en als daarbij invulling gegeven wordt aan de beleidsuitgangspunten die in 2019 zijn vastgelegd in de onderwijsbeleidsvisie ‘(Op)groeien in de gemeente Dongen’. Bijkomende kosten voor sloop en asbestsanering In de stichtingskostenramingen voor de IKC-locaties in dit document zijn nog geen kosten opgenomen voor sloop en eventuele asbestsanering*. Voor sloop kan indicatief uitgegaan worden van gemiddeld circa € 54,- per m2 bvo, incl btw. De kosten zijn afhankelijk van grootte, complexiteit, asbest en andere verontreiniging, en wijze van slopen. Bij de ramingen van mogelijke opbrengsten uit herontwikkeling vertreklocaties wordt met een stelpost van €75.000 (sloopkosten per school) gerekend obv ervaringen met eerdere gebouwen (zoals De Cammeleur). *Voor IKC Anspach zijn de sloopkosten wel in de stichtingskostenraming opgenomen omdat daar vervangende nieuwbouw op hetzelfde perceel gepland is. De adviseur (RO groep) heeft daarom gekozen voor een integrale berekening.

Toelichting bij scenario 2. Effect van keuzes in integrale huisvesting met kindpartners In dit scenario worden per IKC mogelijkheden gegeven om ruimten voor partners van het onderwijs al dan niet te integreren in de nieuwbouw van de school. Daarbij is onderscheid te maken tussen ruimten voor kinderopvangpartners en ruimten voor andere maatschappelijke partners / functies.

a. Kinderopvang Maatschappelijk effect In het Plan van Aanpak Onderwijshuisvesting gemeente Dongen (vastgesteld in 2017) en de visie ‘(Op)groeien in de gemeente Dongen’ (vastgesteld in 2019) is opgenomen dat in de nieuwbouw van scholen de IKC-gedachte als uitgangspunt geldt. In een Integraal Kindcentrum (IKC) geven onderwijs en kindpartners gezamenlijk een belangrijke impuls aan de samenwerking rondom het kind. Integratie van de partners in een multifunctioneel gebouw verdient de voorkeur. Bij een keuze om bij de nieuwbouw van een school niet te investeren in vierkante meters voor kinderopvang, wordt afgeweken van dit beleidsuitgangspunt. Financieel effect Bij het realiseren van vierkante meters voor kinderopvang-partners geldt dat de gemeente de investering doet, maar dat de kinderopvang via een afdracht van de huur, de gemeentelijke kapitaallasten (afschrijving en rente) afdekt. De investering van de gemeente is daarmee feitelijk het voorfinancieren van een investering, die over een periode van 50 jaar volledig afgedekt wordt door de huurafdrachten van de kinderopvang. Het effect van de investering op de schuldquote is daarmee de enige reden om voor scenario 2 te kiezen. NB: gezien de conjunctuurgevoeligheid van de kinderopvangsector zijn er voor de gemeente wel risico’s verbonden aan deze wijze van voorfinancieren voor kinderopvangruimten.

Deze risico’s worden zo veel mogelijk beperkt door te sturen op een zo efficiënt en compact mogelijk ruimteprogramma voor de kinderopvang.

b. Overige maatschappelijke partners / functies Bij de huisvesting van overige maatschappelijke functies gaat het in de IKC-plannen zoals ze nu bekend zijn, met name om het integreren van gemeentelijke binnensportvoorzieningen / gymzalen in de scholen. In ’s Gravenmoer en in de wijk De Biezen liggen gymzalen naast de beoogde nieuwbouwlocaties van de IKC’s. Deze gymzalen hebben eenzelfde gebouwleeftijd als de scholen en zij zijn net als de scholen aan vervanging toe. De gymzalen zijn geen onderwijsmeters: de gemeente is eigenaar van de panden, exploitatie vindt plaats door BinnenSportAccommodaties Dongen (BSA / De Vennen). De scholen gebruiken de zalen voor hun bewegingsonderwijs. Verder worden de zalen gebruikt door (sport)verenigingen. Omdat de koppeling van de sportvoorzieningen aan de nieuwbouw van de scholen van inhoudelijke meerwaarde is, en dit ook bijdraagt aan efficiency in gebruik, zijn in het programma van eisen voor IKC ’s Gravenmoer varianten opgenomen die uitgaan van het integreren van de gymzaal in de nieuwbouw van het IKC. Deze varianten worden bij een kredietvraag voor IKC ’s Gravenmoer voorgelegd aan college en gemeenteraad. Een dergelijke verbinding is ook in IKC Biezen denkbaar. Voor IKC Biezen moet het programma van eisen nog opgesteld worden en zijn gedachten daarover nog niet uitgewerkt.

Maatschappelijk effect In de visie ‘(Op)groeien in de gemeente Dongen’ is opgenomen om multifunctionele (school)gebouwen te realiseren, die een ontmoetingsplek zijn voor de wijk, ook buiten de schooltijden. In deze gebouwen en op de schoolpleinen kunnen school, opvang, ondersteuning, sport, cultuur en andere activiteiten aangeboden worden. Juist dit gebruik door alle partijen vraagt om slim gebruik van de beschikbare ruimten. We richten ruimtes in met het oog op medegebruik door anderen. Het integreren van een gymzaal in de nieuwbouw van een IKC draagt bij aan deze inhoudelijke visie. Bij een keuze om de gymzalen niet te integreren wordt hier minder ruimte voor geboden. Daarbij dient in overweging genomen te worden dat de gymzalen ook als stand-alone voorziening aan vervanging (renovatie / nieuwbouw) toe zijn. Financieel effect Bij nieuwbouw van een gymzaal geldt (indicatief) op dit moment dat kosten circa €1,2 mln bedragen (prijspeil februari 2021). Voor gymzaal ’t Wiel is geraamd dat renovatie (uitgaande van BENG en levensduurverlenging 40 jaar) op dit moment circa €850.000 kost (prijspeil februari 2021). Voor gymzaal De Otterdonk (in de Biezen) geldt dat het geprogrammeerd onderhoud in combinatie met verduurzaming plaatsvindt de komende jaren minimaal € 640.000 kost (NB daarmee is nog geen levensduurverlenging van 40 jaar aan de orde zoals bij ‘t Wiel).

Deze kosten zijn voor rekening van de gemeente (geen onderdeel van onderwijshuisvestingsbudget). De scholen betalen een klokuur-vergoeding voor het gebruik van de zalen bij hun bewegingsonderwijs. Integratie van een gymzaal in een IKC heeft naar verwachting een positief effect op de bezettingsgraad van de zaal, wat de exploitatie van de zaal ten goede komt. Voor de hier genoemde indicatieve bedragen geldt het prijspeil 2021. Gezien kostenontwikkelingen in de bouwsector moet rekening gehouden worden met indexatie van deze bedragen bij realisatie op een later moment.

Toelichting scenario 3. Alternatieve bouwvormen: Renoveren / Bouwen voor 25 jaar in plaats van 50 jaar a. Renovatie in plaats van nieuwbouw In de afweging over investeringen in onderwijsgebouwen wordt altijd een afweging gemaakt of nieuwbouw noodzakelijk is. Een alternatief is ingrijpende renovatie, gericht op een substantiële levensduurverlenging (minimaal 25 jaar). Bij de IKC’s waar twee scholen onder één dak gepland waren zijn er meerdere renovatie opties: 1. renoveren van één gebouw, met aanbouw (nieuwbouw) voor de huisvesting van de tweede school en kinderopvang: hiermee blijft de oorspronkelijke visie zo veel mogelijk benaderd. 2. renoveren van de twee bestaande schoolgebouwen op hun huidige locatie: daarmee wordt de 2-onder-1-dak gedachte losgelaten en worden belangrijke samenwerkingsvoordelen gemist. Financieel effect Renoveren kost – gelet op de huidige eisen aan schoolgebouwen i.c.m. de staat van de Dongense schoolgebouwen - in verhouding meer geld om een actueel niveau van duurzaamheid te realiseren. Doordat de afschrijvingstermijn van renovatie korter is dan die van nieuwbouw zullen jaarlijkse kapitaalslasten op veel plekken niet lager (en mogelijk juist hoger) zijn dan de jaarlijkse lasten bij nieuwbouw.

NB: Conform financiële verordening van de gemeente Dongen worden de kapitaallasten van renovatie in 20 jaar afgeschreven (ook al is met de voorgestelde ingrepen een levensduurverlenging van 25 jaar bereikt). De keuze voor een levensduurverlenging met 25 jaar is gebaseerd op aankomende wetgeving op het gebied van onderwijshuisvesting. Zodra deze wet vastgesteld is, kan de gemeente Dongen overwegen haar financiële verordening op dit vlak aan te passen voor de onderwijsgebouwen. Op het totale langjarige perspectief maakt het afschrijven in 20 jaar geen verschil met 25 jaar. In de jaarlijkse exploitatie heeft dit uiteraard wel een effect. In de overzichten is opgenomen hoe de renovatiekosten zich verhouden tot de nieuwbouwkosten. Doorgaans wordt in de vastgoedsector de vuistregel gehanteerd dat wanneer de renovatiekosten meer dan 65% van nieuwbouw bedragen, het verstandiger is nieuw te bouwen in verband met de meerwaarde die nieuwbouw heeft op functionaliteit, toekomstbestendigheid, duurzaamheid en exploitatie. Maatschappelijk effect De consequentie van renovatie (afgezet tegen nieuwbouw) is vaak dat er ingeleverd wordt op functionele en gebouwelijke kwaliteit: functioneel en qua uitstraling biedt renovatie minder kwaliteit dan nieuwbouw dat biedt, omdat er in de bestaande gebouwstructuur reeds een indeling vastligt, die deels gevolgd moet worden.

b. Bouwen voor 25 jaar in plaats van 50 jaar Financieel effect In algemene zin geven bouwkostendeskundigen (extern advies) het volgende aan: bij het bouwen voor een periode van 25 jaar (in plaats van 50 jaar) is slechts een beperkte kostenbesparing te realiseren. Voor een gebouw van 25 jaar moet in de meeste onderdelen volledig geïnvesteerd worden; dezelfde installaties zijn nodig als voor een gebouw van 50 jaar. En ook op zaken als dakbedekking en afwerking valt niet te besparen, die hebben vaak geen levensduur van langer dan 25 jaar (ook niet bij regulier bouwen voor 40-50 jaar). Het gebouw moet daarnaast aan dezelfde eisen voldoen (BENG, Frisse scholen B). Directiekosten nemen in principe niet af. Een besparingsmogelijkheid ligt in een zeer gestandaardiseerd ontwerp (lagere ontwerpkosten), eventueel in combinatie met systeembouw, met veel prefab onderdelen en herhaling. De extern deskundige geeft aan dat dit een besparing tussen de 5 en 20% kan opleveren (ten opzichte van bouwen voor 50 jaar), afhankelijk van de keuzes die worden gemaakt. Bij een dergelijke (beperkte) besparing zullen de jaarlijkse afschrijvingslasten hoger uitvallen dan het geval is bij bouwen voor 50 jaar. Een voordeel van het bouwen voor een andere termijn is dat daarmee een voor de gemeente gunstigere spreiding van investeringsvraagstukken in onderwijshuisvesting ontstaat voor de toekomst.

Maatschappelijk effect Een belangrijk nadeel van deze manier van bouwen is dat de school weinig ruimte heeft om de eigen onderwijsvisie te vertalen in het gebouw. En de aansluiting van gebouw op locatie ook minder mogelijk is. Qua functionaliteit en onderwijskwaliteit wordt daarmee dus ingeleverd ten opzichte van reguliere nieuwbouwbouw voor 40-50 jaar.

Toelichting scenario 4. Faseren in uitvoeringsplanning – uitstel van investeringen In dit scenario wordt per IKC verkend wat het betekent als de investering uitgesteld wordt. Daarbij hanteren we de principe uitspraak die in de raadsvergadering van 15 juli gedaan is: de schuldenquote in de periode 2022-2024 tijdelijk tot 140% te laten groeien, om daarna richting 2028 af te bouwen naar een quote van 130%. Uitstel van de investeringen binnen de periode 2022-2028 heeft nagenoeg geen effect (nihil) op de schuldquote in 2028. In het scenario van uitstellen van investeringen wordt daarom in dit document voor elk IKC uitgegaan van een realisatiemoment dat na 2028 ligt. Uitgangspunt is dat er wel vastgehouden wordt aan de volgorde die nu door gemeente en schoolbesturen gehanteerd wordt: 1. IKC Beljaart (krediet in 2019 beschikt) 2. IKC Anspach 3. IKC ’s Gravenmoer 4. IKC Biezen 5. IKC West Maatschappelijk effect Bij uitstel van plannen is grootschalig onderhoud van de scholen nodig, in een aantal scholen is de situatie zorgelijk (met name Noorderpoort). De schoolbesturen hebben de laatste jaren, anticiperend op nieuwbouw alleen het hoogstnodige gedaan om niet aan kapitaalvernietiging te doen.

Als er nu alsnog voor een relatief korte periode in dit groot onderhoud geïnvesteerd moet worden (effect van uitstel gemeentelijke investering in de schoolgebouwen) vindt daar alsnog kapitaalvernietiging plaats. NB investeringen in groot onderhoud zijn voor rekening van het schoolbestuur. Het is risico bestaat dat de investeringen van schoolbesturen in de onderwijsgebouwen ten koste gaan van de middelen die beschikbaar zijn voor onderwijsinhoud (o.a. personeel). Bij uitstel van plannen is een investering nodig in ventilatie en binnenmilieu/binnenklimaat van de scholen die nu in beeld zijn voor nieuwbouw. De gebouwen voldoen niet aan de actuele eisen. Daarbij voldoen de gebouwen ook functioneel en qua indeling niet meer aan de eisen van hedendaags onderwijs. Financieel effect Investeringen komen later op de gemeentelijke begroting terecht. Investeringen worden meer gespreid doordat er langer ‘gespaard’ moet worden voor er voldoende ruimte is om een investering te doen. De schuldenquote wordt minder belast. Investeringen in onderhoud, ventilatie en binnenklimaat zijn, volgens de huidige wetgeving, grotendeels voor rekening van de schoolbesturen.

NB: De huidige inschatting van onafhankelijke bouwkostenexperts is dat het aannemelijk is dat investeringskosten met de tijd zullen stijgen als gevolg van bouwkostenontwikkeling en geld lenen duurder wordt als gevolg van ontwikkeling rentestand. Dit is een ontwikkeling die gevolgd zal moeten worden.

Alternatieve manieren om de druk op de schuldquote te verlichten a. Overweging verlagen schuldquote door ontwikkeling IKC’s met Stichting Maatschappelijk Vastgoed Het College B&W kan haar besluit heroverwegen inzake de samenwerking met Stichting Maatschappelijk Vastgoed (SMV). In 2020 concludeerde het college, samen met de schoolbesturen, dat het niet wenselijk is om de nieuw te bouwen IKC’s door SMV te laten ontwikkelen. SMV zou daarbij de investeringen doen en de gemeente zou deze gebouwen terug ’huren’. Daarmee drukken investeringen niet op de schuldquote van de gemeente. Na zorgvuldig onderzoek is daar destijds over besloten dat de meerwaarde van het concept niet opweegt tegen de risico’s ervan voor de gemeente. Desondanks kan in het licht van de huidige schuldquote-discussie verkend worden of het collegestandpunt hierop nog onverminderd geldt.

b. Scholen verzoeken om onderzoek naar fusie-mogelijkheden Druk op het onderwijsbudget wordt al gereduceerd door op 3 plekken 2 scholen onder 1 dak te gaan brengen: daarmee zijn bijvoorbeeld kinderopvangvoorzieningen tussen scholen te delen. Daarbij worden risico’s op ruimtetekort en ruimteoverschot aanzienlijk gereduceerd doordat scholen als ‘communicerende vaten’ ruimten met elkaar uit kunnen wisselen. De gemeente hoeft daardoor minder te investeren in uitbreiding van gebouwen bij fluctuaties in leerlingenaantallen van scholen. Door 2 scholen onder 1 dak te brengen behouden we de diversiteit van schoolprofielen en keuzemogelijkheden (een behoefte van ouders bleek uit een peiling enige jaren geleden). Een aanvullende efficiency in gebouwen is eventueel mogelijk als de 2 scholen met elkaar zouden fuseren tot 1 school. In West en Biezen worden IKC’s gepland waar scholen van INITIA en BRAVOO samen onder 1 dak gaan. Een ‘uitruil’ van scholen zou dan denkbaar kunnen zijn. Het aantal kinderen op deze locaties zal dan niet substantieel veranderen, maar omdat het dan om telkens 1 school gaat in plaats van 2 scholen, hoeft er per IKC-locatie 200 m2 minder gebouwd te worden (200 m2 is de ‘vaste voet’ waar elke hoofd- of nevenvestiging recht op heeft volgens de Verordening Onderwijshuisvesting). Deze gedachte is eerder verkend met schoolbesturen.

Zij geven daarop aan dat dit meer tijd nodig heeft om te beslissen. Relevant in deze verkenning is dat er voor 1 februari 2022 een besluit over Noorderpoort moet zijn. De haalbaarheid dat er voor die tijd uitsluitsel is over een uitruil-variant wordt laag ingeschat. Als op deze wijze in IKC West en in IKC Biezen voor 1 school gebouwd wordt, scheelt dat circa €1,2 mln aan investeringskosten (2 x 200 m2 x € 3.050 = €1.220.000). Let op: de gemeente Dongen heeft geen zeggenschap hierover. De beslissing om scholen te fuseren, sluiten of uit te wisselen is een verantwoordelijkheid van de schoolbesturen, waar de gemeente geen invloed op heeft. Het staat de gemeente desalniettemin vrij om de schoolbesturen te vragen deze richting te onderzoeken.

Daarmee kunnen bijvoorbeeld uitgestelde investeringen weer vervroegd (in oorspronkelijke planning) haalbaar gemaakt worden.

Proces De gemeente heeft ambtelijk de scenario-richtingen uitgewerkt en voorzien van informatie over financiële en maatschappelijke effecten. De kern daarvan is: hoe minder ingrepen in de oorspronkelijke plannen (scenario’s 1) nodig zijn, hoe beter de gemeente daarmee voldoet aan haar wettelijke zorgplicht voor onderwijshuisvesting en de daarover vastgestelde gemeentelijke beleidsuitgangspunten. Vanuit onderwijskundige optiek is het pleidooi om niet meer dan noodzakelijk is, te tornen aan deze plannen. Deze informatie is gedeeld met de schoolbesturen. Hen is gevraagd de scenario-uitwerking te voorzien van reflectie als draagvlaktoetsing van beschreven richtingen. Reflectie / draagvlaktoetsing bij schoolbesturen Vooraf is het goed om te vermelden dat voor IKC ’s Gravenmoer en IKC Anspach in de afgelopen periode programma’s van eisen uitgewerkt zijn, voorzien van stichtingskostenramingen. Dit is gedaan om deze plannen, conform uitvoeringsagenda en voortgangsmonitor onderwijshuisvesting, ter besluitvorming voor te leggen aan de gemeenteraad in juli 2021. Daarmee liggen er voor deze twee plannen meer gedetailleerde en uitgewerkte gegevens voor in navolgende scenario’s. Door het doorlopen van de programma van eisen trajecten met schoolbesturen, schoolteams en -directies, kinderopvangpartners liggen hier andere verwachtingen bij ouders en onderwijs.

Het onderwijsveld anticipeert al jaren op de aankomende nieuwbouwplannen en het uitwerken van alternatieve scenario’s roept daardoor veel vragen en vaak ook weerstand en onbegrip op. In de uitwerking van de alternatieve scenario’s is per IKC een kolom opgenomen waarin de reflectie / het draagvlak van de betrokken schoolbestuurder / schoolbesturen opgenomen is, ter informatie, zodat dit desgewenst meegewogen kan worden in de besluitvorming over keuzes in het investeringsplan. Gewerkt wordt met de volgende categorieën: + +/-

voorkeur / wenselijk niet wenselijk maar bespreekbaar onwenselijk 4

Scenario-uitwerking Het complete beeld is aan het college B&W voorgelegd, als input om voor onderwijshuisvesting keuzes te bepalen ten behoeve van het integrale investeringsplan. Hierna wordt het volledige overzicht per IKC gegeven.

IKC Beljaart: Basisschool Heilig Hart (INITIA) Scen. Omschrijving 1.

Realiseren van een integraal kindcentrum, in lijn met visie en beleid. Voor 407 leerlingen van basisschool Heilig Hart + 250 m2 voor kinderopvang.

Financieel effect

Maatschappelijke consequentie

Reflectie / draagvlak INITA

De ontwikkeling van IKC Beljaart is om meerdere redenen uitgesteld. Inmiddels zijn de investeringskosten per m2 gestegen en is er een nieuwe kinderopvangpartner in beeld, waardoor behoefte is aan een geactualiseerd programma van eisen inclusief stichtingskostenraming om de ontwikkeling goed ter hand te nemen.

Realisatie van IKC in overeenstemming met vastgesteld beleid en uitgangspunten in de visie ‘(Op)groeien in de gemeente Dongen’ en plan van aanpak onderwijshuisvesting gemeente Dongen.

INITIA: voorkeur / wenselijk

INITIA: onwenselijk

De geactualiseerde stichtingskostenraming (d.d. 06.08.2021) bedraagt € 7.147.386. Investering nieuwbouw IKC conform gevoteerd krediet in 2019: € 6.326.402. Dit betekent dat een aanvullend krediet benodigd is ten opzichte van het besluit in 2019, van: €820.984. Investering

Kapitaallasten

Aandeel schuldquote

€ 7.147.386*

€ 196.553

10,7%

* Hiervan is reeds € 6.326.402 gevoteerd bij goedkeuring van het krediet voor IKC Beljaart in april 2019.

Twee keuzes zijn daarbij mogelijk: a. Op voorhand extra krediet aanvragen/ voteren. b. Pogen de ontwikkeling van het IKC met het budget van 2019 in de markt te zetten, hopend op een gunstige aanbesteding. De kans van slagen wordt op dit moment ingeschat als ‘laag’, gezien de prijsontwikkelingen in de bouwsector en de schaarste van personeel en materiaal (prijsopdrijvend effect). Wanneer deze poging niet slaagt, moet alsnog extra krediet aangevraagd worden. Waarna het project opnieuw in de markt gezet wordt. Dit geeft vertraging in het proces. 2.

IKC Beljaart realiseren zonder ruimte voor kinderopvang. Het gaat om 250 m2 bvo.

Aanvangsinvestering is € 716.000 lager dan in scenario 1. Investeringsbudget nieuwbouw school (zonder kinderopvang): € 6.431.500

Investering

Kapitaallasten

Aandeel schuldquote

Er wordt afgeweken van beleidsuitgangspunten o Onderwijsvisie (Op)groeien in de gemeente Dongen (in 2019 vastgesteld) o Plan van Aanpak Onderwijshuisvesting gemeente Dongen (en 2017 vastgesteld) Het is ongewenst als kinderopvang niet geïntegreerd wordt in het onderwijsgebouw. Kansen worden gemist in een doorgaande leer- en ontwikkellijn voor de jongste kinderen en de preventieve werking die hier van uitgaat om latere problematiek te voorkomen. De verbinding tussen onderwijs en kinderopvang is al jaren het streven van gemeente, onderwijs en kinderopvang en vormt een van de basisuitgangspunten in de onderwijsvisie (Op) groeien in de gemeente Dongen.

Niet wenselijk gezien de enorme vraag in deze wijk gekoppeld aan de realisatie van de visie die in het PVE nadrukkelijk is opgenomen om hier een voorziening te realiseren van 0-12 jaar. Het aantal m2 is wel bespreekbaar.

€ 6.431.500*

€ 176.233

9,6% -

* Hiervan is reeds € 6.326.402 gevoteerd bij goedkeuring van het krediet voor IKC Beljaart in april 2019.

a. Renovatie (in plaats van nieuwbouw) b. Bouwen voor 25 jaar (in plaats van 50 jaar) Uitstel nieuwbouw naar later moment

Nvt

Investering dient – bij volgen beleid - later alsnog gedaan te worden. o duurder dan integraal realiseren o minder flexibiliteit en minder integrale samenwerkingsmogelijkheid voor onderwijs en opvang in gebouwindeling: inleveren op visie. o Eigen investering door kindpartners is een mogelijkheid. Het alternatief is de kinderen voor kinderopvang te verwijzen naar aanbieders in de omgeving (netwerk-IKC). Voor IKC Beljaart zijn er op dit moment geen aanbieders in de directe omgeving aanwezig.

IKC Anspach: JJ Anspachschool (PCPO Midden-Brabant) Scen. Omschrijving Financieel effect

Realiseren van een integraal kindcentrum, in lijn met visie en beleid. Voor 303 leerlingen van J.J. Anspachschool + 171 m2 voor kinderopvang. Kinderopvangpartner stroomt later in. Tot die tijd wordt de ruimte ingezet voor een Klusklas: onderwijs voor ‘praktisch begaafde’ leerlingen.

IKC Anspach realiseren zonder ruimte voor kinderopvang. Het gaat om 171 m2 bvo Op korte termijn in te zetten voor huisvesting van een ‘klusklas’ totdat een kindpartner de ruimte structureel in gebruik kan nemen voor 1 groep kinderdagverblijf.

Investering nieuwbouw IKC: € 5.564.000. Investering beoogd in jaar 2022, gericht op ingebruikname van het IKC in 2023. (raming RO groep april 2021, op basis van Programma van Eisen, geactualiseerd in 2021) Investering

Kapitaallasten

Aandeel schuldquote

€ 5.564.000

€ 153.010

8,3%

Aanvangsinvestering is € 520.000 lager dan in scenario 1.

Maatschappelijke consequentie

Reflectie / draagvlak PCPO Midden-Brabant

Realisatie van IKC in overeenstemming met vastgesteld beleid en uitgangspunten in de visie ‘(Op)groeien in de gemeente Dongen’ en plan van aanpak onderwijshuisvesting gemeente Dongen.

PCPO: Voorkeur / wenselijk

PCPO: Onwenselijk

Investeringsbudget nieuwbouw school (zonder kinderopvang): € 5.044.000 Investering

Kapitaallasten

Aandeel schuldquote

€ 5.044.000

€ 138.710

7,5% -

Dit scenario is het enige, voor het schoolbestuur, acceptabele scenario. Met verdere vertraging van dit project is de kans op toenemende sociale onrust duidelijk aanwezig. Het schoolbestuur acht dit onwenselijk. De leeromstandigheden van de leerlingen zijn slecht, vooral door de afgenomen functionaliteit van het gebouw en de klimatologische omstandigheden.

Eén ding weet je zeker wanneer dit scenario wordt gevolgd: er wordt geïnvesteerd in een nieuwe school die al bij de realisatie niet voldoet aan de moderne eisen van een schoolgebouw.

a. Renovatie Renoveren ipv nieuwbouw is geen optie, deze optie is in 2017-2108 al (extern) onderzocht. De gebouwhoogte van het huidige schoolgebouw laat Frisse Scholen B niet toe (of alleen tegen onevenredig hoge kosten).

Nvt

b. Bouwen voor een periode van 25 jaar in plaats van 50 jaar.

Bouwen voor 25 jaar levert een besparing op de investering van 5% tot maximaal 20% als gevolg van besparing op ontwerpkosten. Hoogte van besparing is afhankelijk van keuzes en mogelijkheden. Zie ook algemene toelichting pagina 3. Binnen deze bandbreedte als volgt financieel te vertalen: - Een besparing van 5% levert een investeringsbedrag van: ca € 5.286.000. (Bij combinatie scenario 2&3: nieuwbouw 25 jaar, exclusief kinderopvang: € 4.792.000)

Bij bouwen voor 25 jaar in plaats van 50 jaar wordt significant ingeleverd op mogelijkheden om de onderwijsvisie te realiseren. JJ Anspach heeft een indeling voor de nieuwbouw voor ogen die uitgaat van een verdeling van ruimten die niet standaard is. Bij keuze voor gestandaardiseerde bouw (ten behoeve van verlagen ontwerpkosten) is die visie niet of veel minder te realiseren. Gezien het feit dat de gemeente graag wil faciliteren dat er goede keuzemogelijkheden zijn voor ouders als het op onderwijstypen aankomt, is dit een zwaarwegende consequentie, die ertoe leidt dat dit scenario ambtelijk afgeraden wordt.

PCPO: Onwenselijk

NB jaarlijkse kapitaalslasten zijn hoger dan bij bouwen voor 50 jaar. Investering Kapitaallasten Aandeel schuldquote € 5.286.000 € 251.085 7,9% € 4.792.000 € 227.620 7,2%

Een besparing van 20% levert een investeringsbedrag van: ca € 4.451.000 (Bij combinatie scenario 2&3: nieuwbouw 25 jaar, exclusief kinderopvang: € 4.035.000) NB jaarlijkse kapitaalslasten zijn hoger dan bij bouwen voor 50 jaar. Investering

Uitstel nieuwbouw naar later moment.

Kapitaallasten

Aandeel schuldquote €.4.451.000 € 211.423 6,6% € 4.035.000 € 191.663 6,0% Wanneer binnen de periode 2022-2028 geschoven wordt met het moment van investeren is het effect op de schuldquote nihil. Vanaf 2028 kan ‘gespaard’ worden voor investering in onderwijshuisvesting. Uitstel met circa 10 jaar is daarmee niet ondenkbaar.

Het investeringsbedrag komt met dit scenario jaren later in de begroting en dient geïndexeerd te worden over een periode van circa 10 jaar.

Uitstel is onwenselijk gezien leeftijd van het schoolgebouw (52 jaar oud). De technische levensduur van 40 jaar is reeds ruim overschreden. Het gebouw is ‘op’. Het gebouw voldoet niet meer aan eisen van hedendaags onderwijs (indeling), en hedendaagse eisen ten aanzien van ventilatie en binnenklimaat (dit is een dringend knelpunt) en duurzaamheid. Bij uitstel dient de school noodzakelijke kosten voor onderhoud te maken, conform meerjarenplannen onderhoud. In het licht van aanstaande nieuwbouw is dat kapitaalvernietiging. De school wordt als gevolg van ruimtetekort op 2 locaties gehuisvest: de splitsing duurt in scenario 4 vele jaren langer. Dit is onwenselijk voor het onderwijsproces en de ontwikkeling + imago van de school. Tevens levert het extra bewegingen op met brengen en halen van leerlingen (op de locatie Bolkensteeg). Er is sprake van reeds jarenlange voorbereiding. Er zijn voorbereidingskosten gemaakt. Er zijn verwachtingen bij onderwijs, ouders en leerlingen ten aanzien van een aanstaande nieuwbouw. Bezwaar school en schoolbestuur. Plannen zijn reeds aantal keren verschoven / vertraagd, stukken zijn nú gereed voor besluitvorming en uitvoering. Bij uitstel dienen plannen later opnieuw geactualiseerd te worden.

PCPO: Onwenselijk De bouw zou al in 2020 gerealiseerd worden, we lopen nu dus al meer dan twee jaar achter op de eerste planning. Verder uitstel wordt door het schoolbestuur onaanvaardbaar geacht.

IKC ’s Gravenmoer: De Wegwijzer (PCPO Midden-Brabant) + De Springplank (BRAVOO) Scen. Omschrijving Financieel effect

Realiseren van een integraal kindcentrum, in lijn met visie en beleid. Voor basisscholen De Wegwijzer en De Springplank, in totaal 160 leerlingen + 138 m2 voor kinderopvang. Omdat gymzaal ’t Wiel (bouwjaar 1980, direct naast planlocatie IKC) ook aan vervanging toe is op afzienbare termijn zijn in het programma van eisen ook varianten opgenomen die uitgaan van de integratie van een gymzaal in het IKC.

Er zijn 3 varianten doorgerekend bij het programma van eisen: a. Investering nieuwbouw IKC zonder gymzaal: € 4.069.000 (deze variant is gelijk aan scenario 2b) b. Investering nieuwbouw IKC met gymzaal 455 m2 (minimumnorm voor bewegingsonderwijs): € 5.286.000 c. Investering nieuwbouw IKC met gymzaal 533 m2 (advies vanuit branchevereniging bewegingsonderwijs KVLO): € 5.469.000 Variant b wordt voorgedragen als voorkeursvariant. Investering beoogd in jaar 2022, gericht op ingebruikname van het IKC in 2023. (raming ICS Adviseurs februari 2021, op basis van Programma van Eisen, geactualiseerd in 2021)

a. IKC ’s Gravenmoer realiseren zonder ruimte voor kinderopvang en zonder integratie van een gymzaal.

Investering

Kapitaallasten

A (€ 4.069.000) B (€ 5.286.000) C (€ 5.469.000)

€ 111.898 € 145.365 € 150.398

Aandeel schuldquote 6,1% 7,9% 8,2%

Investeringsbudget nieuwbouw school (zonder kinderopvang en zonder gymzaal): € 3.651.000.

Investering

Kapitaallasten

Aandeel schuldquote

€ 3.651.000

€ 100.403

5,4%

Maatschappelijke consequentie

Reflectie / draagvlak PCPO Midden-Brabant + BRAVOO

De gecombineerde nieuwbouw van het IKC met een gymzaal wordt als voorkeur voorgedragen omdat het een impuls is voor het voorzieningenniveau in ’s Gravenmoer en omdat het van inhoudelijke meerwaarde is voor het onderwijs om de gymzaal laagdrempelig bij het onderwijs te kunnen betrekken (hogere functionaliteit, betere bezetting gymzaal). De combinatie draagt bij aan de uitvoering van gemeentelijk beleid gericht op (positieve) gezondheid, ontmoeting, verbinding, leefbaarheid in de kern ’s Gravenmoer doordat de integratie zorgt dat verschillende doelgroepen en leeftijdsgroepen elkaar gaan ontmoeten in het gebouw. Kruisbestuiving is mogelijk (bijvoorbeeld: voor verenigingen biedt het laagdrempelige kansen om meer jeugdleden te enthousiasmeren alleen al door zichtbaarheid in het gebouw). Daarbij is het een bouwkundig efficiënte oplossing om de twee gebouwen in één keer samen te realiseren.

PCPO: voorkeur / wenselijk Beide schoolbesturen zijn al meer dan 10 jaar bezig met de planontwikkeling. Bij de realisatie van dit project, in de voorgestelde vorm, blijft het voor de inwoners van ’s Gravenmoer mogelijk te kiezen uit twee schoolconcepten. Ook wordt de leefbaarheid van het dorp verder verbeterd. Dat is belangrijk, zeker nu er weer gebouwd wordt. Bouwen zonder gymzaal betekent inboeten op de kwaliteit en de functionaliteit. Een positief besluit zou ‘slechts’ een vertraging van ongeveer een jaar betekenen. Bij verder uitstel bestaat ook hier de kans op sociale onrust. Schoolbesturen kunnen verdere vertraging niet meer uitleggen.

NB als gekozen wordt voor variant A zal, conform sportvisie, binnen een aantal jaren alsnog vernieuwing van gymzaal ’t Wiel aan de orde zijn. Door de keuze voor nieuwbouw van het IKC op locatie Sportpark is er sprake van herontwikkelingsmogelijkheden van de vertreklocaties van basisscholen Springplank en Wegwijzer en kinderopvang (Prinsenstraat 1). De netto opbrengsten (na aftrek van boekwaarden en bouwkosten voor de nieuwe woningen) zijn geraamd op ca €225.000 (op basis van een gemeentelijke raming van een mogelijke grondexploitatie, uitgaande van nu geldende aannames en uitgangspunten). Algemeen: - Er wordt afgeweken van beleidsuitgangspunten o Onderwijsvisie (Op)groeien in de gemeente Dongen (in 2019 vastgesteld) o Plan van Aanpak Onderwijshuisvesting gemeente Dongen (in 2017 vastgesteld) - Investering dient – bij volgen beleid - later alsnog gedaan te worden. o Dit is duurder dan integraal realiseren; o En biedt minder flexibiliteit en minder integrale samenwerkingsmogelijkheid voor onderwijs en opvang in gebouwindeling: inleveren op visie. o Eigen investering door kindpartners is een mogelijkheid.

Consequenties bij niet integreren kinderopvang in het nieuwe gebouw: -

Het is ongewenst als kinderopvang niet geïntegreerd wordt in het onderwijsgebouw. Kansen worden gemist in een doorgaande leer- en ontwikkellijn voor de jongste kinderen en de preventieve werking die hier van uitgaat om latere problematiek te voorkomen. De verbinding tussen onderwijs en kinderopvang is al jaren het streven van gemeente, onderwijs en kinderopvang en vormt een van de basisuitgangspunten in de onderwijsvisie (Op) groeien in de gemeente Dongen. De gewenste samenwerking tussen onderwijs en kinderopvang die in ’s Gravenmoer al jaren vastligt in een intentie-overeenkomst (vanuit de filosofie “samen wat kan, apart wat moet”) komt in dit scenario veel minder van de grond dan de partijen voor ogen hebben. De fysieke afstand tussen de voorzieningen voor onderwijs en opvang wordt in dit scenario nog groter dan in de huidige situatie het geval is. Voor de kinderopvang betekent de integratie in het IKC de kans om minder eigen vierkante meter te gebruiken door medegebruik van onderwijsmeters. Voor het

Bravoo: voorkeur/ wenselijk

PCPO: onwenselijk Bravoo: onwenselijk De opties van een IKC zonder kinderopvang en zonder gymzaal is een gemiste kans. Renovatie van gymzaal is denkbaar, maar dan mist de school de directe nabijheid van een zaal die ingezet kan worden als aula. En zonder kinderopvang zou heel jammer zijn. Er is een goede samenwerking met de kinderopvang en die korte lijnen zijn voor het welzijn van de kinderen heel belangrijk. We willen toch het beste voor de kinderen in 's Gravenmoer? Locatie van kdv in de Prinsenstraat is ‘op’.

onderwijs en de betaalbaarheid van het pand heeft dat het voordeel dat er efficiënter en beter gebruik gemaakt wordt van voorzieningen. Dit voordeel wordt gemist wanneer de kinderopvang op de locatie Prinsenstraat blijft. De kinderopvang blijft in dit scenario ruimte huren in het huidige pand dat zij nu van de gemeente huurt, nabij de huidige schoollocaties. Voor ouders met kinderen in de twee leeftijdsgroepen geeft dat wat ongemak met brengen en halen. Voor de gemeente betekent dit dat het perceel waarop het kinderopvanggebouw staat (Prinsenstraat 1) daardoor niet meegenomen kan worden in de herontwikkeling van de twee huidige schoollocaties, dat is een gemiste kans. De opbrengstpotentie van de Prinsenstraat 1 is geraamd op ca €150.000 bij herontwikkeling (op basis van een gemeentelijke raming van een mogelijke grondexploitatie, uitgaande van nu geldende aannames en uitgangspunten).

Consequenties bij niet integreren gymzaal in het nieuwe gebouw: - Er worden kansen gemist om te investeren in het voorzieningenniveau van ’s Gravenmoer (de meerwaarde die bij scenario 1 beschreven staat, wordt gemist). - Het integraal kindcentrum kent een lagere functionele kwaliteit. De gymzaal zou ook dienen voor onderwijsactiviteiten. Die kansen worden aanzienlijk vergroot wanneer de zaal inpandig is en men niet met de leerlingen buitenom naar de zaal hoeft (hoe dichtbij die ook ligt; in de winter betekent dat toch alle jassen aan en uit). - De gymzaal moet op een later moment alsnog separaat nieuwgebouwd of gerenoveerd worden. De zaal is nu ongeveer 40 jaar oud en daarmee aan het eind van haar technische levensduur. Later op deze plek bouwen / renoveren geeft overlast rond de school (denk onder andere aan verkeer / toegankelijkheid, geluid, veiligheid). b. IKC ’s Gravenmoer realiseren zonder integratie van een gymzaal (en met 138 m2 voor kinderopvang). (idem aan scenario 1a)

IKC ‘s Gravenmoer realiseren zonder ruimte voor kinderopvang (138 m2) (en met integratie van een gymzaal).

Investeringsbudget nieuwbouw IKC (met kinderopvang en zonder gymzaal): € 4.069.000.

Investering

Kapitaallasten

Aandeel schuldquote

€ 4.069.000

€ 111.898

6,1%

Investeringsbudget nieuwbouw school (zonder kinderopvang en met gymzaal 455 m2): € 4.868.000.

Investeringsbudget nieuwbouw school (zonder kinderopvang en met gymzaal 533 m2): € 5.050.000. Investering

Kapitaallasten

€.4.868.000 € 5.050.000

€ 133.870 € 138.875

Aandeel schuldquote 7,3% 7,5%

Er worden kansen gemist om te investeren in het voorzieningenniveau van ’s Gravenmoer (de meerwaarde die bij scenario 1 beschreven staat, wordt gemist). Het integraal kindcentrum kent een lagere functionele kwaliteit. De gymzaal zou ook dienen voor onderwijsactiviteiten. Die kansen worden aanzienlijk vergroot wanneer de zaal inpandig is en men niet met de leerlingen buitenom naar de zaal hoeft (hoe dichtbij die ook ligt; in de winter betekent dat toch alle jassen aan en uit). De gymzaal moet op een later moment alsnog separaat nieuwgebouwd of gerenoveerd worden. De zaal is nu ongeveer 40 jaar oud en daarmee aan het eind van haar technische levensduur. Later op deze plek bouwen / renoveren geeft overlast rond de school (denk onder andere aan verkeer / toegankelijkheid, geluid, veiligheid).

PCPO: onwenselijk

Bravoo: onwenselijk, maar bespreekbaar Zie toelichting bij scenario 2a.

Bravoo: onwenselijk Zie toelichting bij scenario 2a.

a. Renovatie Deze optie is in 2016 (extern) onderzocht. Destijds is al besloten te kiezen voor nieuwbouw in plaats van renovatie. Voor de volledigheid wordt de renovatievariant hier nog wel kort toegelicht. Bij renovatie ligt het voor de hand de scholen wel op één locatie te huisvesten. Daarmee ontstaat flexibiliteit in de schoolgebouwen (risico op ruimtelijke overmaat en tekort zijn onderling op te vangen). Daarmee ontstaan ook mogelijkheden voor herontwikkeling van één van de schoollocaties. In die opzet heeft renovatie van het gebouw van De Wegwijzer de voorkeur (en komt De Springplank vrij voor herontwikkeling). De Wegwijzer dient in dit geval, naast renovatie ook een uitbreiding te krijgen om de leerlingen en kinderopvang te kunnen huisvesten.

Renovatie 850 m2 bvo (gebouw Wegwijzer): ca. € 1.658.000* obv kostenconfigurator HEVO is indicatief uitgaan van €1951 per m2, voor een schoolgebouw van 850 m2 bvo, prijspeil 2021) Uitbreiding 355 m2 bvo tbv onderwijs (mogelijk meer agv indelingsverlies bestaande bouw):

ca. € 1.076.000

Uitbreiding 138 m2 bvo tbv kinderopvang:

ca. € 418.000

Totaal onderwijs + kinderopvang: Investering Kapitaallasten (afschrijvingstermijn verbouwing bedraagt 20 jaar)

ca. € 3.152.000 Aandeel schuldquote

€ 3.152.000

4,7%

€ 181.244

De kinderopvang blijft in dit scenario ruimte huren in het huidige pand dat zij nu van de gemeente huurt, nabij de huidige schoollocaties. Voor ouders met kinderen in de twee leeftijdsgroepen geeft dat wat ongemak met brengen en halen. Voor de gemeente betekent dit dat het perceel waarop het kinderopvanggebouw staat (Prinsenstraat 1) daardoor niet meegenomen kan worden in de herontwikkeling van de twee huidige schoollocaties, dat is een gemiste kans. De opbrengstpotentie van de Prinsenstraat 1 is geraamd op ca €150.000 bij herontwikkeling (op basis van een gemeentelijke raming van een mogelijke grondexploitatie, uitgaande van nu geldende aannames en uitgangspunten).

In 2016-2017 is besloten dat volledige nieuwbouw te verkiezen is boven renovatie icm uitbreiding. Dit scenario wordt daarmee niet wenselijk geacht. De consequentie van renovatie is het inleveren op functionele en gebouwelijke kwaliteit: Functioneel en qua uitstraling biedt renovatie minder kwaliteit dan nieuwbouw dat biedt, omdat er in de bestaande gebouwstructuur reeds een indeling vastligt, die deels gevolgd moet worden. Bij het huisvesten van twee scholen onder 1 dak, met kinderopvang is het juist wenselijk om in het ontwerp een indeling te maken die het samenwerken, samen leren en samen ruimten delen stimuleert.

PCPO: onwenselijk Bravoo: onwenselijk Renovatie lijkt uitgesloten. Dan moet er te veel gebeuren.

Herontwikkelingsmogelijkheden beperken zich tot de locatie Springplank.

Renovatie kan ook een optie zijn voor gymzaal ’t Wiel. De kosten daarvan zijn geraamd op circa € 847.000, uitgaande van een levensduurverlenging met 40 jaar en verduurzaming conform actuele maatstaven (BENG en binnenklimaat in lijn met Frisse Scholen B). Totaal onderwijs + kinderopvang + gymzaal: ca. € 3.999.000 (dit is circa 75% van de nieuwbouwkosten). Investering

Kapitaallasten (afschrijvingstermijn verbouwing bedraagt 20 jaar)

Aandeel schuldquote

€ 3.999.000

€ 229.943

6,0%

Herontwikkelingsopbrengsten beperken zich in deze variant tot de opbrengsten die op het perceel Springplank te realiseren zijn (opbrengsten op locatie Wegwijzer worden gemist). b. Bouwen voor een periode van 25 jaar in plaats van 50 jaar.

Bij bouwen voor 25 jaar in plaats van 50 jaar wordt significant ingeleverd op mogelijkheden om de onderwijsvisie te realiseren.

PCPO: onwenselijk Bravoo: onwenselijk

Plannen voor de nieuwbouw van het IKC ’s Gravenmoer zijn zeer recent uitgewerkt uitgaande van nieuwbouw voor 50 jaar in het programma van eisen. Terugkomen op

Uitstel nieuwbouw naar later moment.

Een besparing van 5% levert een investeringsbedrag van: ca € 5.022.000 (uitgaande van voorkeursvariant 1b). NB jaarlijkse kapitaalslasten zijn hoger dan bij bouwen voor 50 jaar. Investering

Kapitaallasten

Aandeel schuldquote

€ 5.022.000

€ 238.545

7,5%

het uitgangspunt om voor 50 jaar te bouwen vraagt een actualisatie van die plannen en zal op weerstand stuiten bij alle betrokkenen.

Een besparing van 20% levert een investeringsbedrag van: ca € 4.229.000 (uitgaande van voorkeursvariant 1b). NB jaarlijkse kapitaalslasten zijn hoger dan bij bouwen voor 50 jaar. Investering

Kapitaallasten

Aandeel schuldquote

€ 4.229.000

€ 200.878

6,3%

Wanneer binnen de periode 2022-2028 geschoven wordt met het moment van investeren is het effect op de schuldquote nihil. Vanaf 2028 kan ‘gespaard’ worden voor investering in onderwijshuisvesting. Uitstel met circa 10 jaar is daarmee niet ondenkbaar.

Het investeringsbedrag komt met dit scenario jaren later in de begroting en dient geïndexeerd te worden over een periode van circa 10 jaar.

Uitstel is onwenselijk gezien leeftijd van de schoolgebouwen (52 en 53 jaar oud). De technische levensduur van 40 jaar is reeds ruim overschreden. De gebouwen zijn ‘op’. De gebouwen voldoen niet meer aan eisen van hedendaags onderwijs (indeling), en hedendaagse eisen ten aanzien van ventilatie en binnenklimaat (dit is een dringend knelpunt) en duurzaamheid. Bij uitstel dienen de scholen noodzakelijke kosten voor onderhoud te maken, conform meerjarenplannen onderhoud. In het licht van aanstaande nieuwbouw is dat kapitaalvernietiging. Er is sprake van reeds jarenlange voorbereiding. Er zijn voorbereidingskosten gemaakt. Er zijn verwachtingen bij onderwijs, ouders en leerlingen ten aanzien van een aanstaande nieuwbouw. Bezwaar scholen en schoolbesturen. Plannen zijn reeds aantal keren verschoven / vertraagd, stukken zijn nú gereed voor besluitvorming en uitvoering. Bij uitstel dienen plannen later opnieuw geactualiseerd te worden.

PCPO: onwenselijk Bravoo: onwenselijk

IKC Biezen: Noorderpoort (INITIA) + Biezenkring (BRAVOO) Scen. Omschrijving Financieel effect

Realiseren van een integraal kindcentrum, in lijn met visie en beleid. Voor 324* leerlingen van basisscholen Noorderpoort en Biezenkring + 171 m2 voor kinderopvang (aanname: plannen hierover zijn nog niet uitgewerkt). De locatie Noorderpoort geniet vanwege de toegankelijkheid aan twee zijden, de grotere perceelomvang en de gymzaal op het perceel de voorkeur boven de locatie Biezenkring. NB gymzaal De Otterdonk ligt direct naast basisschool Noorderpoort. De gymzaal is even oud als de schoolgebouwen en is ook aan vernieuwing toe. Het heeft meerwaarde de gymzaal te integreren in de nieuwbouw van het IKC.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/10474123/2