2021-006712 Bijlage 3- Bouwstenennotitie 26 april - Toekomstperspectief Cammeleur 3.0 - inclusief bijlagen

Bouwstenennotitie Cammeleurconcept 3.0

Vastgesteld 26 April 2021

Inhoud Managementsamenvatting ..................................................................................................................... 2 1.

Inleiding ........................................................................................................................................... 6

2.

Vertrekpunt – ondernemingsplan, evaluatie, stuurgroep .............................................................. 8

3.

Bouwstenen toekomstperspectief ................................................................................................ 10 3.1 Cammeleur algemeen ................................................................................................................ 10 3.2 Concept....................................................................................................................................... 11 3.3 Governance ................................................................................................................................ 13 3.4 Huisvesting ................................................................................................................................. 14 3.5 Programmering ........................................................................................................................... 17

4.

Financiële kaders ........................................................................................................................... 19

5.

Risico’s ........................................................................................................................................... 20

Bijlagen .................................................................................................................................................. 21

1

Managementsamenvatting De Cammeleur is van waarde voor Dongen In 2018 is de nieuwe Cammeleur in gebruik genomen. Stichting DonckHuys, Theek 5, Het KunstPodium en ContourdeTwern zijn de vaste gebruikers van De Cammeleur. Zij hebben in de 2 jaren voorafgaand aan de opening, gezamenlijk een ondernemingsplan opgesteld voor het gebruik en de exploitatie van het gebouw. Uitgangspunt van dat plan is dat: “De Cammeleur het bruisend sociaal-cultureel hart van Dongen is. Een plek waar ontmoeten, meedoen, ontwikkelen en verbinden centraal staan. Stichtingen, verenigingen, werkgroepen, ondernemers, maar ook individuele bezoekers van alle leeftijden, vinden hier een prettig 'thuis'. De Cammeleur is de huiskamer van Dongen. Resultaat van het ‘ontmoeten, meedoen en verbinden’ is dat de samenhang tussen de Dongenaren wordt versterkt, de leefbaarheid wordt vergroot en de participatie wordt bevorderd. De Cammeleur levert voor gemeente, participanten en gebruikers een duidelijke meerwaarde op. Dit vinden we terug in kwaliteit van het aanbod, zichtbaarheid, gebruik van ruimte en efficiency van beheer.”

Het concept vraagt bijstelling om toekomstbestendig te worden In 2020 blijkt dat de gebruikers en bezoekers De Cammeleur waarderen. Tegelijk blijkt ook dat de samenwerking tussen de partners stroef verloopt en niet altijd goed op gang komt. Bij het opstellen van het oorspronkelijke ondernemingsplan zijn aannames gedaan die niet altijd blijken te kloppen of niet realistisch zijn. Daarnaast zijn weeffouten gemaakt ten aanzien van de samenwerking. De partners krijgen de opdracht om gezamenlijk toe te werken naar een oplossing. Eind 2020 concluderen de Cammeleurpartners dat zij er samen niet uitkomen. De opdracht wordt teruggegeven aan de gemeente.

De gemeente biedt oplossingen en oplossingsrichtingen Daarmee ligt er voor het college (en een ambtelijk opgaveteam) de opdracht om te komen tot oplossingen en oplossingsrichtingen die het Cammeleur-concept voor de toekomst borgt. Borgen in inhoudelijke zin en borgen in financiële zin. De evaluatie, analyses en opvattingen zoals die door de Cammeleurpartners zijn ingebracht in het proces om tot een oplossing te komen en het onafhankelijke onderzoek van Bureau Culturele Zaken zijn gebruikt om analyses te maken. Op basis van deze analyses is gezocht naar oplossingen en oplossingsrichtingen. We zien het als de rol van de gemeente om goede kaders te stellen, waaraan de samenwerkende partners vanuit hun expertise en verantwoordelijkheid een nadere uitwerking geven en komen tot operationalisering daarvan. Voor uw raad betekent dit dat aan u wordt voorgesteld deze kaders vast te stellen en daarmee de hoofdlijnen aan te geven waarlangs toegewerkt wordt naar een gezonde financiële exploitatie van De Cammeleur met behoud van het concept.

2

Bouwstenen voor een toekomstbestendige Cammeleur Onder meer op basis van de evaluatie door de Cammeleurpartners en het onafhankelijke onderzoek naar de exploitatie, beheer en horeca door Bureau Culturele Zaken, komt de gemeente tot de conclusie dat het oorspronkelijke concept De Cammeleur waardevol is voor de gemeenschap en overeind blijft. In de uitwerking om het concept succesvol te laten zijn, zijn aanpassingen en aanscherpingen nodig. Deze aanpassingen en aanscherpingen zitten in vijf bouwstenen: 1. Cammeleur algemeen Het gebouw behoudt zijn verschillende maatschappelijke functies en doelen, is laagdrempelig/toegankelijk, met ruime openingstijden. Toetreden van nieuwe partners is voor de gemeente bespreekbaar, mits de activiteiten passen binnen het concept, toetreding meerwaarde heeft en de verhuur aan verenigingen en stichtingen niet in de knel komt. 2. Concept Voor de huidige partners geldt dat zij moeten investeren in verbetering van de onderlinge relaties en samenwerking. De gemeente zal daar aanvullend op sturen via subsidieafspraken. Dat kan door een deel van de beschikbare subsidies voor de individuele partners af te zonderen in een ‘innovatiefonds / impulsmiddelen’. Partners kunnen hier aanspraak op maken door aanvragen te doen voor activiteiten/samenwerkingsprojecten waar tenminste twee (of drie) Cammeleurpartners in participeren.

Om de relatie goed en gelijkwaardig te houden wordt een raad van huurders ingesteld. Alle vaste partners hebben zitting in deze raad. De overige verenigingen en stichtingen zijn als collectief gelijkwaardig en hebben gezamenlijk één vertegenwoordiger in de raad van huurders. Voor de raad van huurders wordt een reglement met taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden opgesteld. 3. Governance Taken, rollen en verantwoordelijkheden worden strakker en duidelijker beschreven. Daar waar mogelijk wordt functiemenging voorkomen. Ideaal gezien is er geen enkele vermenging. Voor met name voor Stichting DonckHuys geldt dat zij met verschillende rollen en taken in het concept zit (beheer en exploitatie, evenementen en theater, horeca). De ontvlechting van de verschillende rollen, taken en verantwoordelijkheden wordt met Stichting DonckHuys uitgewerkt. De gemeente stelt kaders voor het serviceniveau binnen De Cammeleur, bijvoorbeeld als het gaat om openingstijden van het gebouw, horecavoorziening, etc. Binnen deze kaders is het aan de partners om tot uitwerking te komen. 4. Huisvesting Er is en blijft één hoofdhuurder van het pand. Deze hoofdhuurder verhuurt vervolgens ruimten aan de overige partners, verenigingen en stichtingen. De huurprijs voor zowel de vaste partners als voor verenigingen en stichtingen wordt gebaseerd op een huurprijs per m2.

De prijs bestaat uit twee componenten: 1) kale huur en 2) opslag voor beheer en onderhoud (servicekosten). De prijsontwikkeling wordt via een vaste indexering verwerkt in de huurprijs. Aanpassingen in het serviceniveau worden, na instemming van de raad van huurders, doorberekend. Bij het berekenen van de huurprijs is kostendekkendheid en transparantie het uitgangspunt. Huurders kunnen via subsidie gecompenseerd worden voor de huurlast. Onder voorwaarden is commerciële verhuur toegestaan. Hierover worden afspraken gemaakt met Stichting DonckHuys als exploitant. Uit onderzoek is gebleken dat het voor de instandhouding, beheer en exploitatie van een gebouw met de omvang en functies als De Cammeleur meer middelen nodig zijn dan bij de opstelling van het bedrijfsplan een aantal jaren geleden werd aangenomen. Stichting DonckHuys geeft dat aan. Bureau Culturele Zaken heeft een toets uitgevoerd en deze berekening laat zien dat de middelen beschikbaar voor beheer inderdaad te laag zijn (ook in vergelijking met andere vergelijkbare culturele centra). Aanvulling van dekking voor beheer is nodig (er zit geen ‘lucht’ in de begroting / raming / uitvoering van DonckHuys). Om het beoogde maatschappelijk doel

3

van De Cammeleur te waarborgen is versterking van de beheerfunctie vereist, te bekostigen met een aanvullende bijdrage van de gemeente. Het standpunt van de gemeente is dat de versterking van het beheer niet zodanig vorm krijgt dat er ieder openingsuur een functioneel beheerder aanwezig is. Alternatieven zoals piket, opening en sluiting door een externe zijn voorstelbaar. 5. Programmering De bouwsteen Programmering valt uiteen in 2 delen: a. b.

sociaal-maatschappelijk en cultureel programma horeca

a. Sociaal-maatschappelijk en cultureel programma De invulling van deze taakstelling blijft overeind. Het sociaal-maatschappelijk en cultureel programma is het inhoudelijke aanbod waar De Cammeleurpartners subsidie voor ontvangen van de gemeente. Op dat deel rust in opdracht van de gemeenteraad een taakstelling van €125.000 (structureel) voor de vier gezamenlijke Cammeleurpartners. Bij de invulling van de taakstelling wordt zo min mogelijk afbreuk gedaan aan de oorspronkelijke ambitie van het Cammeleurconcept. Het toekomstperspectief gaat uit van een nieuwe subsidieopdracht met nieuw subsidiebudget voor Het KunstPodium, waarbij gemeente niet meer het cursusaanbod subsidieert, maar volledig inzet op kunst- en cultuureducatie via het onderwijs en stimuleren van een lokaal cultuurloket (platform/netwerk dat kunst en cultuur verbindt en ontsluit voor inwoners, verenigingen, amateurkunst, culturele aanbieders). Hiermee wordt een belangrijk deel van de taakstelling gehaald: €100.000. Door als gemeente vanaf 2022 deel te nemen in het landelijke stimuleringsprogramma Cultuureducatie met Kwaliteit (CmK), kan – met de nieuwe subsidieopdracht aan Het KunstPodium – van CmK een bedrag van €15.000 aan matching ontvangen worden voor kunst- en cultuureducatie in het onderwijs.

Tezamen met de bezuiniging op het Toeristisch Informatie Punt (€10.000, Theek 5, reeds gerealiseerd) is daarmee de volledige Cammeleur-taakstelling van €125.000 gerealiseerd. b. Horeca Het horecadeel van De Cammeleur wordt verzelfstandigd. Hiermee wordt een scheiding tussen de (huidige) rollen van de hoofdhuurder aangebracht. De horeca wordt verantwoordelijk voor het organiseren van evenementen en theater. Het is geen vereiste dat de horeca altijd geopend is tijdens openingsuren van het pand. Een variant met automaten voor drank en versnaperingen is voorstelbaar, zodat de horeca tijdens minder rendabele uren gesloten kan worden.

Proces De uitgangspunten zoals hierboven benoemd, worden voorgelegd aan de huidige partners. De optie om uit te zien naar andere partners is op dit moment niet uitgewerkt. De gemeente Dongen heeft een lange geschiedenis met de huidige partners. Deze geschiedenis maakt dat de gemeente eerst met de huidige partners wil kijken of er met elkaar tot een succesvol Cammeleurconcept 3.0 te komen is. Mocht in de uitwerking blijken dat dit niet haalbaar is met de huidige partners, dan kan alsnog naar andere samenwerkingspartners worden gekeken.

4

Monitoring voortgang Op een aantal punten doet de gemeente concrete uitspraken, zoals bijvoorbeeld de verzelfstandiging van het horecadeel en de berekening van de huur. Op een aantal andere onderwerpen doet de gemeente richtinggevende uitspraken, bijvoorbeeld over de openingstijden van de horeca. Dergelijke uitspraken raken de bedrijfsvoering en activiteiten van de partners. Het college kiest ervoor om deze op dit moment niet dwingend voor te schrijven. Het is voor de verdere invulling en uitwerking aan de partners. Om de maatregelen succesvol te laten zijn, zijn de partners gezamenlijk aan zet. De partners zullen in elkaar en in het concept moeten investeren. De wil daartoe is met maatregelen niet af te dwingen. De voorgestelde maatregelen en aanpassing zijn instrumenten en handvatten om de samenwerking succesvol te maken. De gemeente spreekt met de voorgestelde aanpassingen tegelijk het vertrouwen in de partners uit. Om de uitwerking te volgen vraagt de gemeente twee keer per jaar om een gezamenlijke voortgangsrapportage aan de partners, telkens in Q1 en Q3 van het betreffende jaar aan te leveren. Een eerste rapportage verwacht de gemeente in Q3 van 2021, zodat deze nog bij het opstellen van de begroting kan worden betrokken (indien nodig). De rapportages worden na behandeling in het college toegestuurd aan de gemeenteraad.

5

1. Inleiding Aan de Hoge Ham in Dongen staat sinds 2018 een prachtig, toegankelijk en transparant gebouw. In het gebouw is plaats voor ontmoeting. Ontmoeting van mensen én ontmoeting van kunst en cultuur, welzijn en sociaalmaatschappelijke activiteiten. Het gebouw ligt in het hart van het centrum, in directe verbinding met het groene park Vredeoord en het Wilhelminaplein. Het park en het plein waar activiteiten en evenementen in de buitenlucht hun plaats vinden. Een gebouw van en een gebouw voor Dongenaren: De Cammeleur. We zien De Cammeleur als de huiskamer van Dongen. En met recht: het bezoekersaantal is sinds het openen van de deuren in september 2018 hoog. Het gebouw kent een viertal vaste gebruikers. Hoofdhuurder DonckHuys die de verdere verhuur van het pand en de horeca verzorgt. Daarnaast hebben bibliotheek Theek 5 en Het KunstPodium (podiumkunst en muziekonderwijs) en ContourdeTwern (sociaal maatschappelijk werk) hun uitvalsbasis gevonden in De Cammeleur.

Proces En hoewel het gebouw een succes is, het bezoekersaantal hoog is, de gebruikers en bezoekers De Cammeleur geven een rapportcijfer 7,2 , lopen de Cammeleurpartners tegen problemen aan. Een poging om gezamenlijk tot een oplossing te komen is gestrand. Daarop hebben de Cammeleurpartners de opdracht om tot een oplossing te komen terug aan de gemeente gegeven (bijlage 1). Vanwege de belangen die er spelen (maatschappelijk) neemt de gemeente deze rol eenmalig. De Cammeleurpartners begrijpen dat er daarmee weinig ruimte voor inbreng van de Cammeleurpartners is. Aan de partners is gevraagd om in de vorm van een zienswijze op het concept te reageren. Deze notitie is geschreven om tot een oplossing te komen. Om tot deze oplossing te komen is een aantal stappen gezet. Een oplossing vraagt om een analyse van het probleem. Dat begint bij een analyse van de uitgangspunten en voornemens zoals die in april 2015 door de Cammeleurpartners zijn vastgelegd in het ondernemingsplan.

Vervolgens ligt er een analyse van de financiële situatie van Stichting DonckHuys (eind 2019), een evaluatie uit maart 2020 over het eerste volledige Cammeleurjaar (door bezoekers, gebruikers, medewerkers, vrijwilligers en bestuurders), opbrengsten van de stuurgroep Cammeleur 3.0, een (nog lopend) traject ten behoeve van een nieuwe Visie op Kunstonderwijs, en een horeca- en exploitatieonderzoek (onafhankelijk uitgevoerd, in opdracht van gemeente en met betrokkenheid van Stichting DonckHuys, door Bureau Culturele Zaken, 2020). De uitkomsten uit deze rapporten zijn meegenomen in deze notitie en vormen een belangrijke basis voor het toekomstperspectief. Een samenvatting van deze analyses is opgenomen in de volgende paragraaf. Vervolgens is de notitie opgebouwd aan de hand van vijf bouwstenen: Cammeleur Algemeen, Concept, Governance, Huisvesting en Programmering. We behandelen deze bouwstenen steeds langs eenzelfde pad. We benoemen de knelpunten, we brengen in beeld wat de uitgangspunten, wensen en minimale vereisten van de gemeente zijn. En van daaruit worden oplossingen voor de toekomst beschreven. De notitie sluit af met de ‘financiële kaders’ waarbinnen de uitwerking plaats moet vinden en een risico-analyse van de voorgestelde uitwerking.

6

Resultaat en status Uitgangspunt voor het toekomstperspectief is een logische, bedrijfsmatige aanpak, met transparante bouwstenen, consequente toepassing en goed uitlegbare principes. Het toekomstperspectief is een pakket van afspraken, voorwaarden en eisen. Gericht op een heldere en zuivere structuur voor de toekomst. Vanuit een ideaal-structuur is een passende vertaling voorgesteld voor een optimale invulling in de Dongense situatie. Het pakket van afspraken, voorwaarden en eisen wordt in de volgende fase vertaald naar programma’s van eisen en opdrachten aan de Cammeleurpartners. Die uitwerking van programma’s van eisen en opdrachten wordt in gezamenlijkheid met de partners gedaan: de gemeente biedt richting en kaders, de partners werken vanuit hun verantwoordelijkheid de inhoudelijke invulling uit. College B&W en gemeenteraad besluiten over de kaders die in dit perspectief geadviseerd worden. Na goedkeuring door college en gemeenteraad vindt vertaling plaats naar opdrachten aan en (nieuwe / bijgestelde) overeenkomsten met de Cammeleurpartners.

7

2. Vertrekpunt – ondernemingsplan, evaluatie, stuurgroep Cammeleurconcept 2.0: ondernemingsplan MFA Dongen april 2015 Het volledige ondernemingsplan is als bijlage 2 bij dit Cammeleurconcept 3.0 gevoegd. Hieronder staat een samenvatting van de belangrijkste uitgangspunten.

Beoogd doel van De Cammeleur: “Een bruisend sociaal-cultureel hart van Dongen. Een plek waar ontmoeten, meedoen, ontwikkelen en verbinden centraal staan. Stichtingen, verenigingen, werkgroepen, ondernemers, maar ook individuele bezoekers van alle leeftijden, vinden hier een prettig 'thuis'. De MFA is de huiskamer van Dongen. Resultaat van het ‘ontmoeten, meedoen en verbinden’ is: de samenhang tussen de Dongenaren wordt versterkt; de leefbaarheid wordt vergroot; de participatie wordt bevorderd.

De MFA levert voor gemeente, participanten en gebruikers een duidelijke meerwaarde op. Dit vinden we terug in kwaliteit van het aanbod, zichtbaarheid, gebruik van ruimte en efficiency van beheer.”

Feitelijke foto: evaluatie 2020 De Cammeleurpartners gebruikten medio 2019 het ‘factsheet’ in bijlage 3 om de belangrijkste gegevens over het eerste Cammeleur-jaar samen te vatten. In 2020 heeft een evaluatie van De Cammeleur plaatsgevonden. Daarbij zijn gebruikers en bezoekers bevraagd op hun ervaringen en hun Cammeleur-bezoek. Medewerkers en vrijwilligers zijn bevraagd en ook de bestuurders van de vier vaste partners hebben het concept geëvalueerd. Het volledige rapport van de evaluatie is opgenomen in bijlage 4. De belangrijkste constateringen zijn hierna opgenomen.

Constateringen vanuit evaluatie door gebruikers en bezoekers van de Cammeleur (2020) Met de realisatie van De Cammeleur is gestart met een ambitieus samenwerkingsconcept. Uit de evaluatie blijkt dat dit concept succesvol is. Gebruikers en bezoekers waarderen De Cammeleur met een 7,2. De algemene tevredenheid is hoog. Gebruikers en bezoekers spreken waardering uit voor de uitstraling, het mooie gebouw en de ruimten en faciliteiten van de nieuwe Cammeleur. Waardering voor het feit dat alles onder één dak zit, waardoor er meer ontmoeting plaatsvindt en een gevarieerd publiek bij elkaar komt, wordt ook vaak genoemd in de evaluatie. Men is blij met de centrale ligging, goede toegankelijkheid en ruime openingstijden, het personeel, de klantvriendelijkheid, gastvrijheid en sfeer. Met deze kwaliteiten en het aanbod van de diverse activiteiten in De Cammeleur is er een nieuwe hotspot in Dongen gerealiseerd.

8

Op onderdelen zijn er tussen bezoekersgroepen verschillen in tevredenheid over onder andere de prijzen en de kwaliteit / functionaliteit van ruimten. Ondanks dat is de totale beoordeling gemiddeld genomen positief.

Constateringen vanuit evaluatie door medewerkers en vrijwilligers (2020) Medewerkers en vrijwilligers van de vier Cammeleur-organisaties (Het KunstPodium, ContourdeTwern, Theek 5 en DonckHuys) waarderen het concept en de gezamenlijke huisvesting ook. Waardering wordt geuit over het feit dat alles onder één dak gehuisvest is, waardoor toegankelijkheid en ontmoeting versterken. Men waardeert de uitstraling en het gebouw, met haar levendige sfeer en goede faciliteiten en voorzieningen. Ten aanzien van de samenwerking herkennen de medewerkers en vrijwilligers dat er een goede basis ligt, waarop verder gebouwd kan worden aan verdergaande samenwerking en betere afstemming en communicatie onderling.

Constateringen van besturen partners Theek 5, Het KunstPodium, DonckHuys en ContourdeTwern (2020) De besturen van de partnerorganisaties zien aandachtspunten in de inhoudelijke doorontwikkeling van het (samenwerkings)concept en de financiële gezondheid van de individuele partners en het totaalconcept. Om tot een goede doorontwikkeling van het Cammeleur-concept te komen, het optimale maatschappelijke rendement te halen, in een voor partners en gemeente gezonde financiële verhouding is er behoefte aan oplossingsrichtingen voor de zorgpunten voor de korte en middellange termijn. In stuurgroepverband hebben de partners gezamenlijk de volgende zorgpunten besproken: -

-

Het is onvoldoende duidelijk wat rendement van concept moet zijn (maatschappelijk, economisch). Partners zijn het onderling inhoudelijk niet eens met praktische vertaling concept. De verhouding tussen de partners en het vertrouwen onderling vraagt aandacht (partners ervaren geen gevoel van gelijkwaardigheid, terwijl die ambitie wel in het concept is opgenomen). DonckHuys heeft verschillende rollen en bijbehorende belangen in concept (beheer & exploitatie, theater & evenementen, horeca). NB DonckHuys ervaart dit niet als knelpunt, de andere partners wel (gevoel van ongelijkwaardigheid). Verhouding met verenigingsleven is voor partners onduidelijk. Het oorspronkelijk concept met huidige afspraken is niet betaalbaar (o.a. openingstijden in relatie tot beheer). Scheve inbreng/risicodragen door partners (alle risico’s in het concept landen bij 1 partij: DonckHuys)

9

3. Bouwstenen toekomstperspectief 3.1 Cammeleur algemeen Het gebouw De Cammeleur is ontworpen en neergezet als een gebouw waarin kunst, cultuur en sociaalmaatschappelijk functies elkaar vinden. Het gebouw heeft een open karakter en is laagdrempelig als het gaat om de toegankelijkheid: het gebouw is open voor iedereen die er binnen wil. Bij de invulling van de functies in het gebouw is bewust gekozen voor de huidige vaste partners. Alle partners vervullen functies op de bovengenoemde gebieden. Bij het samenbrengen van deze partners is er op ingezet dat het samenbrengen van verschillende partners leidt tot een samenwerking en synergie tussen de partners. 1+1=3 hebben de partners dat in het eerste concept genoemd. De doelen van het ondernemingsplan en het Cammeleurconcept getuigen van enthousiasme en ambitie. Nu De Cammeleur enige tijd open is, blijkt dat er in het ondernemingsplan weeffouten gemaakt zijn; partijen hebben het samenwonen en samenwerken onderschat, maar met name in de aannames en ramingen van de exploitatie van het pand blijken verwachtingen niet te stroken met de huidige realiteit.

Dat is niet ongewoon bij culturele centra in het land, zoals Bureau Culturele Zaken opmerkt en constateert in haar onderzoek naar exploitatie, beheer en horeca van De Cammeleur (het volledige rapport is opgenomen in bijlage 5): “Het komt bij culturele gebouwen vrijwel altijd voor dat de exploitatie na de opstartfase tegen het licht gehouden moet worden. Zoals hiervoor al is opgemerkt, komt dit doordat het bijzonder moeilijk is om alle details van de exploitatie al ver voor de opening van het nieuwe gebouw nauwkeurig te ramen. Daarbij komt dat de verwachtingen ten aanzien van een cultureel gebouw meestal erg hoog zijn: omdat er met de bouw grote bedragen zijn gemoeid is; ‘failure is not an option’. Een kleine structurele financiële tegenvaller wordt daardoor gezien als een verwijtbaar falen van het gebouw of van de exploitant. Ook bij De Cammeleur kan geconstateerd worden dat de exploitatie in een aantal opzichten tegenvalt. Maar dan kan tevens geconstateerd worden dat de financiële tegenvallers beperkt zijn gebleven, terwijl het rendement van het gebouw groot is in aantallen activiteiten en aantallen bezoekers.” De gemeente gelooft in de meerwaarde die De Cammeleur voor Dongen kan hebben en wil dit goed faciliteren.

In voorliggend toekomstperspectief streven wij er naar een realistische bijstelling en herziening te maken van de uitgangspunten die niet blijken te kloppen in het oorspronkelijke concept, of die te rooskleurig zijn ingeschat. Met die bijstellingen zorgen we voor belangrijke randvoorwaarden, waaronder De Cammeleur (financieel) gezond de toekomst in kan, met partners die in de samenwerking niet gehinderd worden door onnodige onderlinge frictie. Daarmee ondersteunt de gemeente de inhoudelijke ambitie en doelen waarvoor De Cammeleur is neergezet.

Uitgangspunten algemeen - Gemeente •

•

De Cammeleur heeft een maatschappelijk doel, met meerdere functies. We willen dat het gebouw de huiskamer van Dongen is en blijft. Onze inwoners moeten zich er thuis kunnen voelen en het streven is er een aantrekkelijke plek voor alle leeftijds- en doelgroepen te maken, met een bijpassend divers aanbod en programma. De gemeente staat achter het oorspronkelijke concept en wil de samenwerking met de huidige partners voortzetten. De huidige partners zijn al lang in Dongen actief en met Dongen verbonden. Een aanvulling

10

•

•

•

•

met andere partijen, passend bij het concept, is bespreekbaar, mits passend binnen de doelstellingen en als het een toegevoegde waarde oplevert (1+1+1=4). De combinatie en samenwerking van de partijen onder één dak heeft meerwaarde. De meerwaarde moet tot uiting komen in gezamenlijk programma / activiteiten, maatschappelijk rendement (verbinding en ontmoeting van verschillende doelgroepen, bijdrage aan leefbaarheid, bijdrage aan integratie en inclusie). De Cammeleur moet financieel gezond te exploiteren zijn, met daarbij passende budgetten en afspraken. Een bedrijfsmatige en meer zakelijke benadering met overeenkomstige herziening van afspraken zorgt voor een gezond vertrekpunt, waarin partners goed en financieel gezond kunnen deelnemen. Zie bouwsteen ‘huisvesting’ Omdat blijkt dat er structureel meer middelen nodig zijn voor een adequate exploitatie van het gebouw (schoon, heel, veilig) is een aanvullende bijdrage door gemeente (en/of huurders) nodig. Gestreefd wordt naar een zo kostenefficiënt mogelijke invulling. Zie bouwsteen ‘huisvesting’ De taakstelling vanuit het ombuigingspakket van €125.000 voor het totaal van de Cammeleurpartners staat niet ter discussie. Zie bouwsteen ‘programmering’

3.2 Concept Knelpunten 1.

2.

3.

Vertrouwen en (samenwerkings)relaties tussen de vaste gebruikers (Theek 5, Het KunstPodium, ContourdeTwern en DonckHuys) staan onder druk, onder andere als gevolg van (soms) tegengestelde belangen en verschillen van inzicht over concept. In praktijk leidt de samenwerking tot uitdagingen. De samenwerking en kruisbestuiving komt niet altijd goed op gang, verloopt niet altijd en niet op alle gebieden even soepel. Er worden nog weinig gezamenlijke activiteiten / programma’s / projecten ontwikkeld: het potentieel van de samenwerking en het beoogde maatschappelijk rendement wordt nog niet gehaald. De verhouding tussen partners en verenigingen is niet duidelijk. Dit staat een effectieve samenwerking in de weg en leidt tot discussie over het gebruik van ruimten.

Uitgangspunten Gemeente 1.1 Gemeente verwacht een professionele houding van partners en rekent op eigen inzet van organisaties om relaties te verbeteren / vertrouwen te herstellen. 1.2 Gemeente zal in subsidieopdrachten meer helderheid en duidelijkheid bieden in verwachtingen en voorwaarden ten aanzien van samenwerking en bijdrage aan het Cammeleurconcept. 1.3 Door middel van (nieuwe) afspraken en opdrachten worden tegengestelde belangen binnen taken van partners verwijderd / verkleind. Functies worden in principe (en voor zover praktisch haalbaar) niet gemengd. 2.1 De gemeente ziet de meerwaarde van samenwerking, kruisbestuiving en synergie. Dit ligt aan de organisatorische kant: door samen te werken kan een ieder zijn expertise inbrengen. Dat ligt aan de financiële kant: door samenwerking kunnen kosten worden verdeeld en daarmee verlaagd. En dat ligt aan de inhoudelijke kant: voor de inwoners van Dongen ontstaan nieuwe (aansprekende) initiatieven. 2.2 Gemeente stuurt op meer samenwerking en meer maatschappelijk rendement. De gemeente laat daarbij ruimte aan partners om dit vanuit enthousiasme, eigen verantwoordelijkheid en wederzijds gevoeld belang te laten groeien: geen samenwerking opleggen, maar wel stimuleren en prikkelen via incentive.

11

3.1 Verenigingen zijn – als collectief – gelijkwaardige partner in het Cammeleurconcept, vergelijkbaar qua ‘status’ aan de vaste partners.

Uitwerking/oplossing 1.1 Uitwerken nieuwe subsidieopdrachten aan Cammeleurpartners (mede in relatie tot programmering). Partijen worden aangesproken op hun professionaliteit en krijgen ruimte om vanuit de eigen verantwoordelijkheid tot een goede vertaling van opdrachten te komen binnen hun eigen bedrijfsvoering. 1.2 Taken en verantwoordelijkheden van betrokken partijen worden duidelijk beschreven / ingericht en kloppen bij de aard en functie van de organisaties. Zie bouwsteen governance voor uitwerking beëindigen functiemenging. 1.3 Partners krijgen de opdracht c.q. hebben eigen verantwoordelijkheid om vanuit een professionele samenwerking de onderlinge relaties te herstellen/verbeteren. 2.1 De gemeente wil de samenwerking tussen de vaste partners bevorderen en stimuleren. Dat doen wij door de komende drie jaar een deel van de beschikbare subsidies voor de individuele partners af te zonderen. Deze subsidie komt beschikbaar voor activiteiten waar tenminste twee (of drie) partners de samenwerking in zoeken: ‘impulsmiddelen / innovatiefonds’ voor samenwerkingsprojecten van partners. Het fonds wordt gevuld met een percentage (bijvoorbeeld 5%) van het subsidiebudget van elke partner. Partners kunnen hier aanspraak op maken via het indienen van een verzoek, onderbouwd met een plan van aanpak waaruit de samenwerking en maatschappelijke meerwaarde van het betreffende project blijkt.

Na 2 jaar wordt deze aanpak geëvalueerd en wordt eventueel percentage herzien. De uitwerking van dit initiatief wordt meegenomen in de gesprekken met de afzonderlijke partners over de taakstelling op de subsidie. 2.2 Aanvullend te overwegen: een onafhankelijke partij / persoon opdracht te geven om inhoudelijk leiding en sturing te geven aan het Cammeleur-concept: coördinatie van aanbod en programma, marketing, communicatie. 3.1 In voorkomende gevallen waar vergelijkbare partners (bijvoorbeeld vereniging en vaste partner) dezelfde ruimte wensen te gebruiken op hetzelfde moment, en er geen vergelijkbaar alternatief voorhanden is, wordt een oplossing gezocht in roostering en inplannen (door verhuurder) van de activiteiten op een wijze die recht doet aan de gelijkwaardige positie van de betreffende partijen in het gebouw. Professionele partners worden geacht hierin zelf tot passende afspraken te komen. 3.2 De gemeente stelt een raad van huurders in. Deze raad van huurders bestaat uit de vaste partners én een vertegenwoordiging vanuit de overige verenigingen en stichtingen die gebruik maken van ruimte(n) in De Cammeleur. Ter uitwerking wordt een reglement voor de raad van huurders opgesteld. Verenigingen nemen deel in de raad van huurders via een vertegenwoordiger die gemandateerd is namens alle hurende verenigingen zich voor het belang van de verenigingen uit te spreken.

(Voorheen behartigde Stichting DonckHuys de belangen van de verenigingen in Cammeleur-overleggen, die dubbelrol strookt niet meer met het principe dat overkoepelende functies (verhuur, beheer) gescheiden worden van inhoudelijke functies (aanbod, programma door huurders). Zie voorstel bij governance hierna

12

3.3 Governance Governance gaat over de structuur waarin afspraken worden gemaakt of wordt samengewerkt. In de stuurgroep Cammeleur 3.0 kwam naar voren dat de huidige governance voor onduidelijkheid en frictie zorgt tussen de vaste partners. Knelpunten 1.

2.

3.

Er is een discrepantie tussen de wijze waarop het concept beschreven is (“vier gelijkwaardige partners”) en de beleving van partijen over de dagelijkse uitvoering daarvan: gevoel van ongelijkwaardigheid, met name ten opzichte van Stichting DonckHuys. Het concept is op dat vlak onvoldoende scherp uitgewerkt. Bureau Culturele Zaken concludeert daarover: “In het Cammeleur-concept is nauwelijks onderscheid gemaakt tussen de inhoudelijke taken van de gebruikers (samenwerking, gemeenschappelijke programmering, eigen culturele en maatschappelijke programmering, meerwaarde voor de inwoners van Dongen) en de zakelijke exploitatie bij de hoofdhuurder. Bij een gebouw van deze omvang hoort een dergelijk onderscheid gemaakt te zijn.” DonckHuys vervult verschillende rollen in De Cammeleur (hoofdhuurder / exploitant, verhuurder, aanbieder programma (theater en evenementen), horeca). Elke rol kent eigen belangen, afspraken en financieringsstromen. De verwevenheid van deze taken in 1 partij leidt, ondanks de goede bedoelingen van partijen, tot spanning in de uitvoering van het concept en complicerend in de verhouding tussen partners. Daarbij worden risicodragende activiteiten verbonden aan maatschappelijke taken (binnen 1 partij). De verwevenheid van (wel en niet gesubsidieerde) taken zorgt er tevens voor dat financieringsstromen door elkaar lopen.

Door de gemeente is niet vast te stellen of de verleende subsidie is gebruikt voor het beoogde doel of ter financiering van tekorten op andere, niet-gefinancierde taken.

Uitgangspunten Gemeente 1.

2.

3.

De Cammeleur vraagt en verdient een sterke governance structuur: heldere verantwoordelijkheidsverdeling, duidelijke afspraken, zuivere rol- en taakverdeling tussen vaste partners, geen functiemenging of belangenverstrengeling en een eerlijke verdeling van de risico’s. In de ideale situatie is er een scheiding tussen het onderhoud, beheer en de exploitatie van het gebouw enerzijds en de inhoudelijke programmering anderzijds. Bedrijfsmatige en commerciële functies zijn gescheiden van (gesubsidieerde) maatschappelijke activiteiten. Iedere activiteit kent zijn eigen financieringsafspraken. De financiering van verschillende activiteiten dient gescheiden te blijven, zodat gemeentelijke subsidies controleerbaar worden gebruikt voor het beoogde doel.

Uitwerking/oplossing 1.1 Taken en rollen / opdrachten aan partners worden door de gemeende duidelijker beschreven in de subsidieopdracht. Daarbij is tevens aandacht voor de gevraagde inspanning in het Cammeleur-concept. 1.2 Partners stellen zelf een deugdelijk en eerlijk besluitvormingsmodel op voor beslissingen aangaande het collectief. 1.3 Een Raad van huurders wordt ingesteld als besluitvormingsorgaan voor beslissingen die het collectief van de huurders aangaat (bijvoorbeeld serviceniveau beheer en onderhoud). In de raad van huurders nemen Stichting DonckHuys als hoofdhuurder/exploitant zitting en alle vaste partners (Theek 5, ContourdeTwern en Het KunstPodium). Daarnaast neemt een vertegenwoordiging vanuit de regulier hurende verenigingen deel, met 1 stem, gelijkwaardig aan die van een vaste partner (NB in de huidige situatie vertegenwoordigde Stichting DonckHuys de verenigingen, in de nieuwe situatie dient de

13

vertegenwoordiging rechtstreeks door een van de verenigingen verzorgd te worden, met mandaat van de overige verenigingen). 1.4 De gemeente stelt kaders ten aanzien van het serviceniveau (bijvoorbeeld minimaal te realiseren openingstijden), daarbinnen kunnen partijen afspraken maken over de specifieke uitvoering. Aanpassing van het serviceniveau kan alleen bij overeenstemming tussen de partijen: unaniem of bij meerderheid van stemmen. Dit is door de partijen nader uit te werken. In deze uitwerking dient tevens aandacht te zijn voor de procedure in het geval van een patstelling (geen consensus of meerderheid). 2.1 Een scheiding van commerciële, dienstverlenende en inhoudelijke functies is nodig. Het is ongewenst dat een combinatie van deze functies binnen 1 organisatie ligt: geen functiemenging en geen menging van risicodragende en maatschappelijke taken binnen 1 partij. 3.1 In de huidige situatie vervult DonckHuys verschillende rollen. Daarnaast is er een directe relatie met DonckHuys BV die de commerciële horeca verzorgt. Om knelpunten op te lossen in lijn met uitgangspunten voor een goede governance-structuur is het noodzakelijk om de opdracht aan Stichting DonckHuys aan te passen. Stichting DonckHuys vervult in de ideale situatie alle taken op het gebied van exploitatie en beheer van De Cammeleur.

De rol van de hoofdhuurder / exploitant is daarmee zuiver: puur dienstverlenend en faciliterend aan het concept. Inhoudelijke activiteiten (theater, evenementen) en horeca worden ondergebracht in (een) separate entiteit)en) (of andere partijen). Dit vraagt nadere uitwerking samen met Stichting DonckHuys. Kanttekening: De vraag is of de huidige situatie is aan te passen, c.q. of er goede alternatieven zijn wanneer Stichting DonckHuys hierop zou besluiten uit het concept te stappen (risico). Een alternatief voor het laten vervallen van taken bij DonckHuys is dat wordt nagedacht hoe de nadelen van de huidige situatie (functiemenging) kunnen worden ondervangen met nadere afspraken (nadeel: governance wordt ingewikkelder en blijft onzuiver). 3.2 De horeca van DonckHuys BV dient volledig verzelfstandigd te worden. Dit is nader uitgewerkt bij programmering.

3.4 Huisvesting Knelpunten 1.

2.

De huidige kosten voor het schoon, droog, veilig en heel in stand houden van De Cammeleur zijn hoger dan oorspronkelijk geraamd (een situatie die vaak voorkomt bij maatschappelijk vastgoed in Nederland). Het tekort zit met name in het beheer van het pand. Stichting DonckHuys ervaart financiële druk: partnerbijdragen (huur) zijn onvoldoende om de kosten af te dekken / de huidige bijdrage van gemeente volstaat niet. Het feitelijke tekort op de beheerkosten voor DonckHuys bedroeg circa € 50.000 over 2019 (bij inzet 1 fte beheer). Bureau Culturele Zaken heeft een toets uitgevoerd en deze berekening laat zien dat de middelen beschikbaar voor beheer inderdaad te laag zijn (ook in vergelijking met andere vergelijkbare culturele centra). Aanvulling van dekking voor beheer is nodig (er zit geen ‘lucht’ in de begroting / raming / uitvoering van DonckHuys). Daarnaast is er inhoudelijk versterking nodig om het beheer goed en veilig te organiseren. Stichting DonckHuys vindt dat er gedurende de volledige openingsperiode een beheerder aanwezig dient te zijn. Dit vraagt 3 fte beheerders (ipv de huidige 1 fte). Bij die invulling van het serviceniveau is er sprake van een (verwacht) aanvullend tekort van €100.000 in de beheerkosten. Dat maakt dat er volgens Stichting DonckHuys in totaal €150.000 nodig is om beheer op niveau te krijgen, zie ook knelpunt 1.

14

3.

4.

Het ‘nieuw voor oud principe’ dat bij de bepaling van huurprijzen van de partners gehanteerd is (partners huren in De Cammeleur voor het bedrag dat ze voorheen in de eigen accommodatie kwijt waren) leidt tot onduidelijkheid, gevoel van oneerlijkheid en is niet werkbaar bij het toetreden van nieuwe partners. Er is sprake van een onevenwichtige risicoverdeling. In de huidige afspraken liggen de risico’s primair bij DonckHuys en laten (huur)overeenkomsten geen mogelijkheid om financiële risico’s door te belasten aan de gebruikers/huurders. DonckHuys is bijvoorbeeld in de huidige situatie niet in staat om de meerkosten door te berekenen aan de mede-gebruikers in De Cammeleur, aangezien hun bijdragen vastliggen in overeenkomsten gebaseerd op het ‘nieuw voor oud principe’.

Uitgangspunten Gemeente 1.1 Er moet een financieel gezonde basis ontstaan waarin kosten voor exploitatie en beheer van De Cammeleur (kostendekkend) afgedekt worden door huurinkomsten. Uit onderzoek is gebleken dat het voor de instandhouding, beheer en exploitatie van een gebouw met de omvang en functies als De Cammeleur meer middelen nodig zijn dan bij de opstelling van het bedrijfsplan een aantal jaren geleden werd aangenomen. Om het maatschappelijk doel van De Cammeleur te waarborgen, is er noodzaak tot het herijken van kostenramingen en een daarop gebaseerde aanvullende bijdrage van de gemeente voor beheer van De Cammeleur. 1.2 Er is één hoofdhuurder die tevens verantwoordelijk is voor het dagelijks en technisch beheer van het gebouw (de exploitatie). De exploitant wordt geacht een kostendekkende exploitatie te realiseren. Dat betekent dat hier geen subsidie voor verstrekt wordt door de gemeente. 1.3 In de berekening van de lasten in relatie tot huurprijzen wordt uitgegaan van de oorspronkelijke uitgangspunten van het concept. Met name de openingstijden zijn relevant. Exacte kaders voor openingstijden dienen opnieuw bepaald te worden (uitwerking), uitgangspunt is in alle gevallen een zo ruim mogelijk geopend gebouw.

2.1 Het is geen vereiste van de gemeente dat het beheer van De Cammeleur plaatsvindt door een beheerder die 100% van de openingstijden aanwezig is in het gebouw. Conform beheer van het gemeentehuis en ander gemeentelijk vastgoed adviseert de gemeente een beheerconstructie waarbij een beveiligingsbedrijf zorgt voor opening en sluiting van het pand op de overeengekomen openingstijden en een piket voor de uren waarop er geen beheerder in het pand aanwezig is (oproepbaar). 3.1 Het ‘nieuw voor oud’-principe wordt vervangen door een vierkante meter huurprijs. Deze wordt op basis van gebruik van vierkante meters aan de huurders doorgerekend. 4.1 In de huurprijs worden de kosten voor beheer en exploitatie (en service) doorbelast. Voorwaarden worden opgenomen waaronder het mogelijk is om bedragen periodiek te herijken / indexeren.

Uitwerking/oplossing 1.1 Er is één partij verantwoordelijk voor de exploitatie van De Cammeleur (in de huidige situatie is dit Stichting DonckHuys). De exploitatie betreft de verhuur, het (dagelijks en technisch) beheer en het klein onderhoud van het gebouw. Stichting DonckHuys krijgt de opdracht ook in de toekomst het beheer en de exploitatie te verzorgen. Stichting DonckHuys huurt als exploitant het gehele gebouw van de gemeente Dongen. Alle huurders huren van de exploitant. De kosten voor de gebouwhuur, het beheer en het klein onderhoud worden kostendekkend (geen winstoogmerk) gefinancierd uit de opbrengst van huur aan de vaste partners en de losse verhuur. Deze huurprijs bestaat twee componenten: de kale huur en een opslag voor beheer en klein onderhoud (service).

15

1.2 De uitvoering van het contractueel onderhoud zal door de gemeente worden belegd bij Stichting DonckHuys als exploitant. Hiervoor ontvangt de exploitant een afzonderlijke bijdrage. 1.3 Er wordt een huurprijs per vierkante meter bepaald. Huurders kunnen via subsidiebijdragen door gemeente gecompenseerd worden voor de huurlast. Uitgangspunt hierbij is: een subsidie die (financieel) passend is bij de activiteiten die de huurder verricht. 1.4 Uitgewerkt wordt (met exploitant) hoe huurprijzen voor verenigingen aantrekkelijk gehouden worden. Mogelijk via subsidie / compensatie aan de exploitant op basis van gerealiseerde verhuur. 1.5 Commerciële verhuur is toegestaan, onder voorwaarden. Hierover maken gemeente en verhuurder/exploitant afspraken. De aard van de verhuur mag bijvoorbeeld niet bijten met de maatschappelijke functie van De Cammeleur.

2.1 Een hogere subsidiebijdrage van de gemeente is noodzakelijk om het beheer van De Cammeleur goed en veilig te organiseren. Een nadere uitwerking met DonckHuys als exploitant is noodzakelijk om tot definitieve bepaling van de beheerkosten te komen. Daarbij dienen de uitwerkingen bij 2.2 tot en met 2.4 betrokken te worden. Op grond van die uitwerkingen verwacht de gemeente dat de aanvullende kosten binnen een bandbreedte van €60.000 tot €150.000 zullen liggen. Op grond van verkenningen ten grondslag aan deze bouwstenennotitie, wordt ingeschat dat de aanvullende kosten voor een minimaal beheers- en serviceniveau circa €60.000 bedragen; voor volledig beheer en huidig serviceniveau geldt een geraamde aanvulling van circa € 150.000.De exacte financiële vertaling/doorrekening met de exploitant moet gereed zijn voor de gemeentebegroting 2022. 2.2 Efficiënter beheer (en een lager tekort voor deze kosten) is te bereiken door een andere organisatie van beheer en een ander serviceniveau. Dit vraagt aanpassing van beheerafspraken, denkbare mogelijkheden: • beheer wordt georganiseerd met 1,5 fte beheer (uitbreiding 0,5 fte tov huidig) • piket (op uren dat er geen beheerder aanwezig is) • opening / sluiting van De Cammeleur door beveiligingsbedrijf. De gemeente heeft indicatief geraamd welke consequentie bovenstaande invulling heeft.

Dit leidt tot een toename van (beheer)kosten ter hoogte van circa €60.000. Dit betekent een aanzienlijke reductie ten opzichte van het door DonckHuys geraamde tekort van €150.000 (€50.000 + €100.000) voor beheer. 2.3 Aanvullende kosten voor beheer zullen afgedekt worden met een aanvullende bijdrage van de gemeente aan de partners (via subsidie), ter compensatie van de hogere lasten. Bureau Culturele Zaken heeft een toets uitgevoerd en bevestigt het beeld dat aanvulling van dekking voor beheer nodig is. Het waarborgen van het beoogde doel van het gebouw, noopt tot deze keuze. 2.4 In bijlage 6 is opgenomen welke alternatieven door het ambtelijk opgaveteam beschouwd zijn.

3.1 Een nadere uitwerking met DonckHuys als exploitant is noodzakelijk om tot definitieve bepaling van de vierkante meter huurprijs te komen. 3.2 Voorgestelde verdeelsleutel voor de doorbelasting van de kosten in een vierkante meter prijs: • Alle kosten gedeeld door het aantal vierkante meters. • Eventuele individuele diensten individueel in rekening brengen

4.1 Kaderstelling door de gemeente vindt plaats ten aanzien van de prijsontwikkeling van de huur (bijvoorbeeld indexering van huren aan partners en verenigingen is gelijk aan indexering van huur gebouw door exploitant). Bij het indexeren van kosten wordt onderscheid gemaakt tussen kostenstijgingen als gevolg van reguliere prijsstijgingen / marktontwikkelingen en kostenwijzigingen als gevolg van aanpassingen in serviceniveau (hier beslist de Raad van Huurders over, zie governance).

16

3.5 Programmering De bouwsteen Programmering valt uiteen in 2 delen: a. Sociaal-maatschappelijk en cultureel programma b. Horeca Knelpunten

a. Sociaal-maatschappelijk en cultureel programma 1.

Vanuit gemeentelijke ombuigingen is er een taakstelling van €125.000 voor de vier Cammeleurpartners gezamenlijk opgelegd. De taakstelling was beoogd als stimulans om tot meer efficiency en synergie te komen tussen partners. Inmiddels moet op basis van de gemeentelijke verkenningen, het stuurgroeptraject van de partners en externe onderzoeken geconcludeerd worden dat er geen ‘lucht’ van die omvang in het concept zit. In tegendeel, een goede uitvoering conform oorspronkelijke doelstelling en ambitie vraagt eerder meer geld, dan minder. De Cammeleurpartners zijn – mede daardoor - zelf niet in staat gebleken de taakstelling (conform opdracht) onderling te verdelen.

b. Horeca 2.

In het oorspronkelijk concept is de horeca in De Cammeleur gedurende de volledige openingstijden van het gebouw geopend. Dat blijkt niet rendabel te exploiteren. De horeca wordt uitgevoerd door DonckHuys BV, dat een rekening-courant verhouding heeft met Stichting DonckHuys (beheer van De Cammeleur).

Uitgangspunten Gemeente

a. Sociaal-maatschappelijk en cultureel programma 1.1 De taakstelling blijft overeind, maar mag zo min mogelijk schade aan het Cammeleurconcept toebrengen. Door de gemeente is onderzocht of een deel van de taakstelling gehaald kan worden zonder in de inhoud van het aanbod te snijden. 1.2 De taakstelling wordt waar mogelijk gebaseerd op en onderbouwd met inhoudelijke beleidskeuzes en vertaald naar nieuwe programma’s van eisen en subsidieopdrachten aan partners.

b. Horeca 2.1 Ruime openingstijden van De Cammeleur waarborgen, passend bij ontmoetingsfunctie en centrale ligging. De horeca hoeft niet geopend te zijn gedurende de volledige openingstijden van De Cammeleur. 2.2 De verbinding van commerciële / risicodragende activiteiten met maatschappelijke / gesubsidieerde activiteiten binnen 1 Cammeleurpartner is onwenselijk. 2.3 De uitbating van de horeca is een commerciële functie en moet ook als zodanig benaderd worden. Dat betekent een zelfstandige positie van de horeca waarbij deze de ruimte krijgt om de horeca commercieel uit de baten. Door de gemeente zullen kaders worden gesteld waarbinnen dit mag gebeuren.

17

Uitwerking/oplossing

a. Sociaal-maatschappelijk en cultureel programma 1.1 Het voorstel om de taakstelling te verdelen is als volgt: Taakstelling 2022: €50.000 • • •

Theek 5: €10.000 (beëindigen TIP als onderdeel van subsidie Theek 5. Deze taak wordt in aangepaste vorm en tegen lager budget bij RBT Langstraat neergelegd. Het netto resultaat is een besparing van €10.000.) Het KunstPodium: €25.000 via herziening opdracht en subsidie kunstonderwijs, eerste deel financieel al op korte termijn te realiseren bij inlopen subsidievoorschot. Zie taakstelling 2023 en bijlage voor toelichting opdracht. Het KunstPodium: €15.000 als gevolg van extra subsidieinkomsten (p/jr, gedurende 4 jr) vanuit deelname Cultuureducatie met Kwaliteit.

Taakstelling 2023 (aanvullend aan 2022): €75.000 •

•

Het KunstPodium, via herziening opdracht en subsidie kunstonderwijs; €75.000 (naast 2022) – uitgaande van nieuwe opdracht met nieuw budget, waarbij gemeente niet meer het cursusaanbod subsidieert, maar volledig inzet op kunst- en cultuureducatie via het onderwijs en stimuleren van een lokaal cultuurloket (platform/netwerk dat kunst en cultuur verbindt en ontsluit voor inwoners, verenigingen, amateurkunst, culturele aanbieders.)* Onderzoek: inzet (deel) budget Nationaal Steunprogramma Onderwijs (ontzorgen onderwijs middels invulling cultuureducatie)

*Nadere toelichting van de taakstelling bij Het KunstPodium is opgenomen in bijlage 7.

1.2 Alternatieven die onderzocht zijn om de taakstelling te halen zonder de inhoud van programma-aanbod te raken zijn opgenomen in bijlage 6.

b. Horeca 2.1 De gemeente vereist niet dat de horeca geopend is gedurende de volledige openingstijden van De Cammeleur. Als kader wordt meegegeven dat bezoekers en gebruikers minimaal de beschikking hebben over een automaat voor koffie (en eventueel versnaperingen). Daarmee wordt de mogelijkheid geboden op onrendabele tijdstippen de horeca te sluiten. (NB Op basis van ervaringsgegevens wordt ingeschat dat de aanschaf en het gebruik + onderhoud van de koffieautomaat minimaal budgetneutraal gerealiseerd kan worden (waarbij de opbrengsten van de koffieverkoop minimaal de kosten voor huur van automaat en ingrediënten afdekken)). 2.2 Horeca wordt volledig verzelfstandigd. Stichting DonckHuys mag niet betrokken zijn bij de horeca. Kanttekening: eventuele winst uit horeca kan daarmee niet langer ten gunste gebracht worden in stichting / maatschappelijke activiteit stichting DonckHuys. Door de verzelfstandiging komt er in feite een 5e partner in het concept. De gemeente gaat in gesprek met DonckHuys om te verkennen welke kansen en mogelijkheden zij zien om een harde scheiding aan te brengen tussen hun activiteiten in beheer en horeca. 2.3 Op dit moment financiert de horeca de theaterprogrammering. Dat loslaten betekent het einde van het theater. Tegelijkertijd profiteert de horeca van de aanwezigheid van de andere functies en vice versa.

Voorstel: Horeca wordt zelfstandige BV (commercieel), wordt verantwoordelijk voor het organiseren van evenementen en theater. Maakt afspraken met de aanbieder van theater over afdracht deel van de omzet op theateravonden. 2.4 Een mogelijkheid om inkomsten te verhogen is het toestaan van besloten feesten (bijvoorbeeld voor groepsgroottes die elders in Dongen niet gefaciliteerd kunnen worden (>300-500+). De aard van de activiteit mag niet bijten met de maatschappelijke functie van De Cammeleur. Deze mogelijkheid dient nader onderzocht te worden in het verlengde van de voorgestelde verzelfstandiging van de horeca.

18

4.

Financiële kaders

De in deze notitie beschreven oplossingsrichtingen hebben ook financiële consequenties. Die consequenties worden pas (in volle omvang) duidelijk als in de volgende fase de uitgangspunten van de gemeente worden vertaald in concrete opdrachten en afspraken. Om niet achteraf geconfronteerd te worden met ongewenste financiële gevolgen en de raad als het ware een ongedekte cheque voor te leggen, worden vooraf de financiële kaders geformuleerd. De uitwerking in de komende fase dient te gebeuren binnen deze kaders.

De ombuigingsopgave van € 125.00 blijft onverminderd van kracht In het ombuigingspakket dat in 2019 door de raad is bekrachtigd is een ombuiging van € 125.000 opgenomen op de Cammeleurpartners. Zoals in deze notitie is aangegeven, blijft die ombuiging van kracht.

Het totale subsidiebedrag neemt toe met een bedrag in de bandbreedte van €60.000-€150.000 (na verwerking taakstelling) De exploitatie van het gebouw is vooraf onder de nodige onzekerheden geraamd. Na de eerste twee jaren blijkt in de praktijk, ook zonder invloed van Corona, dat de exploitatie duurder uitpakt. Met toepassing van de in deze notitie geformuleerde uitgangspunten rondom het beheer van het gebouw, is naar voren gekomen dat de kosten van het beheer duurder uitpakken dan eerder geraamd. De omvang van benodigde extra middelen ligt in de bandbreedte tussen €60.000 en €150.000 per jaar. De exacte hoogte van de extra kosten wordt bepaald in uitwerking met Stichting DonckHuys. Deze extra kosten worden toegevoegd aan het totaal voor de Cammeleur beschikbare subsidiebedrag.

Er vindt een herschikking van subsidies plaats tussen de partners Eén van de uitgangspunten in het geschetste toekomstsperspectief is dat er één partij verantwoordelijk wordt voor de exploitatie van het gebouw. Deze partij wordt geacht De Cammeleur kostendekkend te exploiteren wat inhoudt dat alle kosten voor beheer en (klein) onderhoud worden doorbelast in een opslag op de huurprijs. Dat betekent tevens dat er geen subsidierelatie bestaat tussen de gemeente en de exploitant. De subsidie die hiermee wegvalt wordt benut om de hurende partijen te compenseren voor de hogere (want kostendekkende) huurprijs die zij zullen moeten gaan betalen aan de exploitant. Deze herschikking van subsidies vindt plaats binnen het totaal beschikbare subsidiebedrag (zie het voorgaande punt).

19

5. Risico’s Eén van de knelpunten in het huidige Cammeleur-concept is dat de risico’s onevenwichtig verdeeld zijn. De uitgangspunten in dit toekomstperspectief zijn er op gericht dit op te lossen. In deze paragraaf wordt een beschouwing gegeven van de risico’s in de exploitatie van De Cammeleur onder de geformuleerde uitgangspunten. Exploitatierisico In de huidige situatie ligt het risico van hogere exploitatiekosten volledig bij de huidige exploitant, Stichting DonckHuys. In de nieuwe situatie wordt van de exploitant verwacht te werken met kostendekkende tarieven. Reguliere kostenstijgingen (onder een gelijkblijvend serviceniveau) mogen worden doorbelast aan de gebruikers. Dat betekent dat het exploitatierisico niet langer voor rekening is van de exploitant. Kostenstijgingen (denk aan bijvoorbeeld een stijging van de energielasten) die de exploitant ervaart leiden tot hogere huurprijzen, waardoor dit risico wordt verdeeld over de huurders. Leegstandsrisico Bij de bepaling van de huurprijs (inclusief opslag voor de beheerkosten) wordt de exploitant geacht te rekenen met een realistische inschatting van de bezetting van de multifunctionele ruimtes. Met andere woorden: bij de kostendekkende berekening van de huurprijzen wordt er rekening mee gehouden dat ruimtes niet het hele jaar door verhuurd kunnen worden.

Eventuele afwijkingen van deze inschatting zijn voor rekening van de exploitant. De exploitant wordt geacht een beperkte buffer aan te leggen om schommelingen in de bezetting op te vangen. Het leegstandsrisico bij uitzonderlijke gebeurtenissen (denk aan de huidige Corona-pandemie) worden gedeeld door de eigenaar van het gebouw (de gemeente) en de exploitant. De gemeente en de exploitant zullen hier in de huurovereenkomst afspraken over maken. Dienstverleningsrisico De exploitant krijgt in het geschetste toekomstperspectief zuiver de rol van dienstverlener richting de vaste en incidentele huurders van de ruimtes in De Cammeleur. Dat houdt in dat jaarlijks afspraken worden gemaakt over het serviceniveau dat de exploitant gaat leveren op het gebied van beheer en onderhoud. De gemeente stelt de kaders vast waarbinnen die afspraken gemaakt kunnen worden (bijvoorbeeld ten aanzien van minimale openingstijden). De kosten van het overeengekomen serviceniveau worden doorbelast via een opslag op de huurprijs die de exploitant hanteert. Afspraken over serviceniveau en kosten, worden gemaakt binnen de Raad van Huurders. Een dienstverleningsrisico zit dan enkel nog in het niet nakomen van de gemaakte afspraken.

Risico’s binnen de eigen programmering of het eigen aanbod Risico’s die betrekking hebben op het eigen inhoudelijke aanbod van de huurders zijn en blijven voor rekening van de afzonderlijke huurders. Door de horeca zuiver te benaderen als een commerciële activiteit en los te knippen van de exploitant, zijn de risico’s binnen de uitbating van de horeca eenzijdig voor rekening van de horeca-aanbieder. Dat betekent dat eventuele risico’s niet afgewenteld kunnen worden op, noch vermengd kunnen worden met de exploitatie-activiteiten. Belangrijkste succesfactor De belangrijkste succesfactor voor het verbeteren van de exploitatie en het oplossen van de geschetste knelpunten zit in de onderlinge samenwerking tussen de partijen en draagvlak voor het model. Met de uitgangspunten die de gemeente heeft geformuleerd is zij van mening dat alle randvoorwaarden zijn geschetst om tot een succesvolle en vruchtbare samenwerking te komen.

20

Bijlagen 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8.

RIB 78 Toekomstperspectief Cammeleur 3.0 (november 2020) Ondernemingsplan MFA Dongen (april 2015) Factsheet 1 jaar Cammeleur (opgesteld door Cammeleurpartners, 2019) Evaluatie Cammeleurconcept (maart 2020) Onderzoeksrapport Bureau Culturele Zaken, Horeca en Exploitatie Cammeleur (november 2020) Overzicht beschouwde alternatieven voor uitwerking bouwstenen (ambtelijk opgaveteam, 2021) Toelichting Taakstelling Het KunstPodium (2021) Zienswijzen partners op Cammeleurconcept 3.0 (toe te voegen na 13 mei 2021)

21

Bijlage 1 – RIB 78 Toekomstperspectief Cammeleur 3.0

22

Aan de raadsleden

Dongen, 25 november 2020

Uw kenmerk Zaaknummer Bijlage(n) Contactpersoon/tel.nr. Betreft

: : : : :

Raadsinformatiebrief 78 / 2020-005462 Vivianne Buteijn; Marlou van Meeuwen - Horsten/ 14 0162 Toekomstperspectief Cammeleur 3.0, 2020

Geachte heer, mevrouw,

Het afgelopen half jaar hebben de Cammeleur-partners hard gewerkt aan een perspectief waarmee het concept De Cammeleur verder toekomstbestendig en financieel gezond gemaakt wordt. Met deze raadsinformatiebrief willen wij u informeren over de stand van zaken en het vervolg inzake De Cammeleur en het Toekomstperspectief 3.0. Inleiding Eerder dit jaar heeft uw raad twee raadsinformatiebrieven (RIB) ontvangen over De Cammeleur. RIB 3: Evaluatie In januari van dit jaar hebben wij in RIB 3 verslag gedaan van de evaluatie van het Cammeleurconcept. Daarbij ging het over het concept en over het toekomstperspectief. Concept Op basis van onderzoek, gesprekken en een enquête konden we concluderen dat het Cammeleurconcept een succes is. Gebruikers en bezoekers van De Cammeleur gaven als waardering gemiddeld een 7,2. Toekomstperspectief Om tot een goede doorontwikkeling van het Cammeleur-concept te kunnen komen en om het optimale maatschappelijke rendement te kunnen halen in een voor de partners en de gemeente gezonde financiële verhouding, bleek er behoefte aan oplossingsrichtingen voor de zorgpunten voor de korte en (midden)lange termijn. De evaluatie maakte duidelijk dat er aandachtspunten waren die aanleiding gaven om te komen tot een duidelijk toekomstperspectief, zo gaven met name de vier partners aan: Theek 5, Het KunstPodium, ContourdeTwern en Stichting DonckHuys.