Bijlage 1 Concept Jaarsstukken 2023.pdf

Jaarstukken 2023 Jaarverslag en jaarrekening 2023

1

1

Jaarstukken 2023 Jaarverslag en jaarrekening 2023

Datum: ??? 2024 Status: versie DB vergadering 11-4-2023 © Omgevingsdienst Achterhoek

2

Elderinkweg 2, 7255 KA Hengelo (Gld) info@odachterhoek.nl www.odachterhoek.nl www.gelderseomgevingsdiensten.nl @odachterhoek /OmgevingsdienstAchterhoek

2

INHOUDSOPGAVE

JAARVERSLAG 2023 _________________________________________________________ 4 I.

Voorwoord ______________________________________________________________ 4

II.

Inleiding ______________________________________________________________ 5

III.

Programma 1 – Vergunningverlening ______________________________________ 7

Programma 2 – Toezicht en Handhaving _______________________________________ 9 IV.

Programma 3 – Specialismen ____________________________________________ 15

V.

Programma 4 - Stelseltaken _____________________________________________ 19

VI.

Programma 5 – Overige activiteiten en projecten __________________________ 21

VII. Financiële uitkomsten __________________________________________________ 23 VIII.

Paragrafen __________________________________________________________ 24

1.

Bedrijfsvoering ____________________________________________________________ 24

2.

Weerstandsvermogen en risicobeheersing___________________________________ 27

3.

Financiering ______________________________________________________________ 33

4.

Onderhoud kapitaalgoederen ______________________________________________ 34

5.

Wet open overheid (Woo) _________________________________________________ 34

IX.

Overzicht van baten en lasten _________________________________________ 48

X.

Toelichting overzicht van baten en lasten _______________________________ 49

3

3

JAARVERSLAG 2023 I.

Voorwoord

Met het aanbieden van de jaarrekening kijken we terug op 2023. Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet ingevoerd. Inmiddels weten we dat onze voorbereiding op de Omgevingswet samen met onze (keten)partners de opmaat is geweest voor een relatief geruisloze invoering. Het samenwerken aan processen en heel veel oefenen met elkaar heeft ons goed geholpen. Daarnaast hebben we veel verbetervoorstellen gedaan tijdens de consultatierondes bij de voorbereiding van de wet en voor de werking en gebruiksvriendelijkheid van het DSO. Niet alles is (al) overgenomen of verwerkt. De aandacht voor milieu neemt toe. Daarbij wordt het werkveld steeds complexer. Dit komt ondermeer door razendsnelle ontwikkelingen in de samenleving. Er worden veel nieuwe producten en technieken ontwikkeld. Helaas zitten daar soms ‘bijwerkingen’ aan voor milieu en gezondheid die pas na verloop van tijd aan het licht komen. Zeer Zorgwekkende Stoffen (ZZS) zijn hier een voorbeeld van. Het is belangrijk dat we alle beschikbare kennis bundelen en verder ontwikkelen. De krappe arbeidsmarkt is een zorgpunt. Toch lukt het steeds beter om vacatures in te vullen. Daarbij blijven we talentvolle mensen zelf verder opleiden om onze taken uit te kunnen voeren en te voldoen aan de kwaliteitscriteria. De vraag vanuit de partners neemt toe.

Het aantal adviesvragen blijft stijgen en we krijgen meer vragen om ondersteuning bij het ontwikkelen van milieubeleid. Dat laatste is positief omdat we waar mogelijk uniform milieubeleid in de Achterhoek kunnen ontwikkelen. Daarmee hebben we bij de voorbereiding van de Omgevingswet al een mooie start gemaakt. Het Interbestuurlijk Programma VTH (IBP) vraagt veel capaciteit. Met de bijbehorende subsidies hebben we diverse verbeteringen op gang kunnen brengen, zoals datasturing en datadelen. Het gaat ons helpen om nog beter zicht te krijgen op de risico’s in de Achterhoek zodat we de capaciteit gericht kunnen inzetten. Daarbij verbeteren ook de mogelijkheden om samen te werken met ketenpartners. Onder het IBP VTH zijn robuustheidscriteria ontwikkeld. De staatssecretaris heeft de Omgevingsdiensten gevraagd om voor 1 oktober 2023 een zelftoets te doen en voor 1 april 2024 een Plan van Aanpak in te dienen om voor 2026 aan deze robuustheidscriteria te voldoen. Het bestuur heeft de zelftoets en het Plan van Aanpak tijdig aangeboden en verwacht in de loop van 2024 een reactie hierop. Bestuur en partners zijn nauw betrokken bij deze ontwikkelingen. Het bestuur is positief over het werk en de uitvoering van de taken door de ODA. Financieel sluiten we 2023 positief af.

We blijven ons graag inzetten voor onze partners en inwoners in de Achterhoek zodat we allemaal kunnen blijven genieten van een schone, gezonde en veilige leefomgeving, Hengelo, 4 juli 2024 Met vriendelijke groet namens Het Dagelijks Bestuur van de Omgevingsdienst Achterhoek, Ir. Petra G.M. van Oosterbosch, Directeur 4

4

II. Inleiding 1. Algemeen Voor u ligt het concept jaarverslag en de jaarrekening 2023 van de ODA. Op het moment van schrijven is de accountant bezig met de controle op de jaarstukken. Later volgt hun verklaring en verslag. Mede vanwege de onduidelijkheid omtrent de rechtmatigheidsverantwoording is de accountant dit jaar later begonnen (aan hun accountantsverslag). De jaarrekening lijkt te sluiten met een overschot van € 335.000. Echter is dit een voorlopig resultaat. Het definitieve resultaat zal na afronding van de accountantscontrole in de definitieve jaarstukken worden gepresenteerd. Er zijn nog een aantal aandachtspunten waarbij op het moment van schrijven onduidelijkheden over zijn, zoals het meenemen van uren en daarmee opbrengsten in de besteding van 2023 voor de specifieke uitkering: energietoezicht. We wachten op antwoord van het RVO. Dit kan een negatieve impact van +/- €80.000 op het resultaat hebben. Als het definitieve resultaat bekend is, zal ook er ook een voorstel voor de bestemming van dit resultaat volgen. De ODA is opgericht op 7 november 2012, de eerste vergadering van het Algemeen Bestuur van de ODA. De ODA kent twee bestuursorganen namelijk het Algemeen Bestuur en het Dagelijks Bestuur. De voorzitter wordt door en uit het Algemeen Bestuur gekozen. Op 31 december 2023 waren de besturen als volgt samengesteld:

Lid

Functie

Gemeente/ Provincie Aalten Berkelland Bronckhorst Doetinchem Lochem Montferland Oost Gelre Oude IJsselstreek Winterswijk Zutphen Gelderland

T.M.M. Kok Wethouder J.H.A. van Oostrum Burgemeester vz W.J.P. Pelgrom Wethouder H.G. Bulten Wethouder M. Eggink-Meuleman Wethouder G.J.M. Nijland Wethouder B.T.M. Porskamp Wethouder S.L. Hiddinga Wethouder G.E. Visser Wethouder H.J.M. Verschure Wethouder D.E. Vreugdenhil* Gedeputeerde Secretaris P.G.M. van Oosterbosch Directeur ODA *) nieuw bestuurslid n.a.v. de provinciale verkiezingen 2023.

Plaatsvervanger

Functie

A.B. Stapelkamp A.K. van Gijssel E.M. Gosselink L.T.M. Steintjes S.W. van ‘t Erve J.A.M. Derksen J.B.M. Hoenderboom O.E.T. van Dijk B.J.J. Bengevoord S.J.H.G. Wannet* P. van ‘t Hoog

Burgemeester Wethouder Wethouder Wethouder Burgemeester Wethouder Wethouder Burgemeester Burgemeester Wethouder

R. Reinders

Afdelingshoofd

Dagelijks Bestuur: Lid

Functie

Plaatsvervanger

Functie

Gemeente

Burgemeester vz Wethouder Wethouder Wethouder

Gemeente/ Provincie Berkelland Oost Gelre Lochem Oude IJsselstreek

J.H.A. van Oostrum B.T.M. Porskamp M. Eggink S.L. Hiddinga P.G.M. van Oosterbosch

Directeur

ODA

R. Reinders

Afd.hoofd

ODA

Het Algemeen Bestuur heeft op 4 juli 2022 de leden benoemd of herbenoemd.

5

5

2. Financiële uitkomsten Overzicht van baten en laten per taakveld Jaar 2023; x 1.000 euro Begroting 2023 x € 1.000

Taakveld

Baten

Lasten

Begroting 2023 na wijz Baten

Lasten

Realisatie 2023 Baten

Begr-real

Lasten

Saldo

Programmaplan Programma 1 Vergunningverlening 7.4 Milieubeheer Programma 2 Toezicht en handhaving 7.4 Milieubeheer Programma 3 Advies 7.4 Milieubeheer Programma 4 Stelseltaken 7.4 Milieubeheer Eigen stelseltaak Kosten Gelders stelsel van Omgevingsdiensten Programma 5 Projecten 7.4 Milieubeheer

2.050 5.315 1.927

1.515 3.187 1.405

2.322 5.583 2.186

1.690 3.262 1.674

2.247 5.346 2.593

1.568 3.342 2.008

77

90 262 0

77

93 271

107

25 396

4

4

0

1.311 4.325 1.097 0 66 -667 587 0 -6.306 0 -78

10.541

335

583

Overzichten Overhead Algemene dekkingsmiddelen Bedrag onvoorzien

0.4 Overhead ondersteuning organisatie 0.5 Treausury 0.8 Algemene baten en lasten

Gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten normale bedrijfsvoering

2.841 0 73 9.373

9.373

3.104

3.201

78 10.172

10.172

10.876

Procedure jaarrekening • De procedure inzake de jaarrekening ziet er als volgt uit: Het Dagelijks Bestuur zendt de ontwerp jaarstukken 2023 vóór 15 juli 2024 aan Provinciale Staten en de gemeenteraden. • Provinciale staten en de gemeenteraden kunnen hun zienswijzen over de ontwerp jaarstukken indienen bij het Dagelijks Bestuur van de Omgevingsdienst. • Het Dagelijks Bestuur verzamelt de zienswijzen en biedt de ontwerp jaarstukken voorzien van de zienswijzen aan het Algemeen Bestuur. • Het Algemeen Bestuur stelt de jaarstukken 2023 vervolgens vóór 14 juli 2024 vast. • Onmiddellijk na de vaststelling van de jaarstukken door het Algemeen Bestuur zendt het Algemeen Bestuur de jaarstukken aan Provinciale Staten en de gemeenteraden. • Het Dagelijks Bestuur zendt de jaarstukken vóór 31 juli 2024 aan de minister.

6

6

III.

Programma 1 – Vergunningverlening

1. Wat hebben we bereikt Het aantal afgehandelde vergunningprocedures is afgenomen ten opzichte van 2022 en 2021. Het aantal aangevraagde vergunningen is toegenomen ten opzichte van 2021 en 2022. Het aantal behandelde en indiende meldingen is in 2023 is ook toegenomen ten opzichte van 2022 en 2021. Vergunningen en meldingen zijn vraaggestuurd.

Afgehandelde en aangevraagde vergunningen en meldingen

Vergunningen en meldingen 2023

2022

2021

0

500

1000

1500

2000

2500

7

Vergunningen en meldingen

Tijdigheid vergunningen Tijdigheid van een besluit binnen de wettelijke termijn is van belang voor zowel partners als burgers en bedrijven vanuit het oogpunt van een goede service en het voorkomen van ongewenste situaties door van rechtswege afgegeven WABO (wet algemene bepalingen omgevingsrecht) vergunningen. Met de wettelijke termijn wordt hierbij bedoeld de wettelijk maximale tijdsduur (inclusief eventuele verlengingen) tussen inboeken van een aanvraag en het afgeven van de definitieve beschikking. Dit kan een fatale termijn (waarbij het daarna van rechtswege verleend is) of een termijn van orde zijn. In het Gelders Stelsel is een kritische prestatie indicator (KPI) bepaald voor het tijdig verlenen van vergunningen. Deze KPI is gesteld op 90 % WABO vergunningaanvragen binnen wettelijke termijn t.o.v. alle WABO vergunningaanvragen. De KPI tijdigheid vergunningen over 2023 bedraagt tot nu toe 61% en ligt daarmee ruim onder de doelstelling (90%), wat betekend dat niet alle termijnen tijdig zijn gehaald. Dit wordt veroorzaakt doordat we een capaciteitstekort hadden en nu een inhaalslag aan het maken zijn voor de oudere vergunningen. Daarnaast hebben we ook wat vertragingen bij procedures waarbij er een zogenaamde VVGB (Verklaring van geen Bedenkingen) door de provincie moet worden afgegeven. We zijn er het afgelopen jaar in geslaagd nieuwe vergunningverleners aan te trekken.

Omdat dit echter vooral starters en trainees betreft dienen deze eerst (intern) opgeleid te worden waardoor dit nog niet veel effect heeft op de capaciteit.

7

2. Wat hebben we daarvoor gedaan In 2023 heeft het team Vergunningen zich met name gericht op: • De uitvoering van primaire taken in het kader van vergunningverlening en milieumeldingen. • Het bieden van extra ondersteuning bij het afhandelen van asbestsloopmeldingen op verzoek van een van onze partners. • We hebben in 2023 een pilot gedraaid waarbij de vergunningverlening van complexe bedrijven die tot nu toe door de Omgevingsdienst Nijmegen voor ons werden uitgevoerd, zelf hebben uitgevoerd. Deze pilot is inmiddels succesvol afgerond. Vanaf 2024 zullen ook de vergunningaanvragen van complexe bedrijven door de ODA worden uitgevoerd. • Daarnaast hebben we door wat vertragingen bij procedures waarbij er een zogenaamde VVGB (Verklaring van geen Bedenkingen) door de provincie moet worden afgegeven, soms dubbel werk moeten doen.

3. Wat heeft het gekost (bedragen in 1.000 euro’s) Overzicht baten en lasten Programma 1 Vergunningverlening x € 1.000

Begr. 2023 Na wijz. Baten

Lasten

Realisatie 2023 Saldo

Baten

Begr - rel

Lasten

Saldo

Saldo

Programmaplan Programma 1 Vergunningverlening

2.322

1.690

632

679

2.247

1.568

679

47

-679

701

-701

-22

17

-17

0

0

17

2.386

-64

2.268

-21

43

Overzicht Algemene dekkingsmiddelen Overhead Heffing vennootschapsbelasting Onvoorzien Saldo van baten en lasten

2.322

2.247

De baten uit Vergunningverlening liggen iets lager dan begroot. Dit zit vooral op de meer complexe vergunningen. De lasten zijn gebaseerd op de salarislasten van het team vergunningen en de inhuur derden. De netto-lasten zijn ook iets lager dan begroot.

8

8

Programma 2 – Toezicht en Handhaving 1. Wat hebben we bereikt Reguliere en aspectcontroles bij bedrijven Controles 2023

Afgerond

Opgestart, maar nog niet afgerond

Regulier Aspect Totaal

846 1244 2090

344 571 915

Bij aspectcontroles kun je denken aan EPRTR ( European Pollutant Release Transfer Register), geluidsmetingen, vuurwerk en energiecontroles, maar ook aan controles waar gekeken wordt naar specifieke aspecten bij een branche (bijvoorbeeld luchtwassers of een top 10 van meest voorkomende overtredingen). Deze aspecten worden mede met behulp van gemaakte brancheplannen en de data daaruit bepaald. Het grote voordeel is dat je meer tijd kunt besteden aan de daadwerkelijke knelpunten binnen een branche/ bedrijf en dat je hiermee meer contactmomenten krijgt met een bedrijf. Er zijn in totaal minder reguliere en aspectcontroles als in 2022 afgerond. Toen waren het er in totaal 2409. Daarentegen zijn er wel meer opgestarte, maar nog niet afgeronde reguliere en aspectcontroles. In 2022 waren het er 618. Als je alle afgeronde en niet afgeronde controles bij elkaar optelt is er slechts een verschil van 62 controles. Een reden dat controles langer lopen en dus minder snel afgerond worden, heeft o.a. te maken met complexere regelgeving en complexere aspecten zoals zeer zorgwekkende stoffen (ZZS) en de stikstofproblematiek. De complexere regelgeving zal met de inwerkingtreding van de Omgevingswet in 2024 alleen nog maar lastiger worden. Percentage volledige naleving na 1e controlebezoek Dit wordt berekend door te registreren waar geen hercontrole nodig is geweest.

Oftewel waar er maar 1 bezoek is geweest aan het bedrijf. Het percentage volledige naleving is 82% en daarmee maar 1% minder dan vorig jaar. Maar het ligt veel hoger dan de gewenste afgesproken percentage vanuit het verleden. Dat is al meerdere jaren zo en een oorzaak hiervan is o.a. dat we in het kader van branchegericht werken en brancheplannen meer aan voorlichting doen en dat er meer aspectcontroles zijn in plaats van alleen maar reguliere controles. Projecten We werken voor een groot deel projectgericht. Hieronder staan een aantal van deze projecten benoemd. Project Web-BVB voor agrarische bedrijven Web-BvB (Bestand VeehouderijBedrijven) was een door de provincie ondersteunde website waarin door elke gemeente zelf de dieraantallen per locatie werden genoteerd. Deze website is echter door de provincie stopgezet. Vanuit deze voormalige Web-BVB is een lijst gemaakt van vaak kleinere milieu inrichtingen (heel veel van dit soort bedrijven waren of al gestopt of alleen nog maar hobbymatig bezig) waarvoor in de ODA-tijd nog weinig aandacht is geweest. Vanaf 2023 zijn deze bedrijven bezocht op de volgende meest van belang en toepassing zijnde milieuaspecten: Inwerking volgens melding/vergunning; Besluit emissie arme huisvesting (emissie arme huisvestingsystemen); Regels dieselolietank; Regels mestbassin; Regels vaste mestopslag.

Hieruit bleek dat de meest voorkomende overtreding tot nu toe was dat de inrichting niet in werking was volgens de melding/vergunning. Dit project loopt nog door in 2024. 9

9

Administratieve controles pluimveehouderij In verband met de maatregelen tegen vogelgriep (geen fysieke controle) is besloten om de pluimvee sector administratief te controleren. Er zijn ca. 30 pluimveebedrijven administratief gecontroleerd. In de meeste controles zijn overtredingen geconstateerd, zoals een niet gekeurde noodstroomaggregaat, ontbreken van automatische registratie op huisvestingssystemen enz. De meeste overtreding zijn binnen de gestelde termijn beëindigd. Sinds eind januari 2024 is het weer toegestaan om als toezichthouder pluimveebedrijven te bezoeken. Daarom isdit project afsloten en worden de nog af te handelen pluimveebedrijf als reguliere controle opgepakt. Controles op de Natuurbeschermingswet bij agrarische bedrijven: Dit was een pilot om tijdens de (reguliere) milieucontrole de verklaring van geen bedenkingen (vvgb) onderdeel Natuur mee te nemen. Gebleken is dat de extra inspanning voor de controle op de vvgb slechts een kleine plus op de uren van een reguliere controle betekent. Kunstgrasvelden Dit is naar aanleiding van een verzoek tot handhaving op kunstgrasvelden die zijn ingestrooid

met rubber infiltraat afkomstig van personen- en bedrijfsautobanden. Hierbij is geïnventariseerd of de verenigingen voldoen aan de door de Branchevereniging sport en cultuurtechniek (BSNC) opgestelde “Handreiking Zorgplicht milieu voor kunstgrasvelden”, het zorgplichtdocument. Uit de resultaten is gebleken dat sommige het wel en sommige het niet voor elkaar hadden. Verder waren de meeste verenigingen niet bekend met deze regelgeving. Het verzoek aan deze verenigingen/ gemeentes is nu om ervoor te zorgen dat sportvelden gaan voldoen aan de basis van het zorgdocument en de milieuregels. Hierop wordt bij een eerstvolgende controle gecontroleerd. Loonwerkers

De activiteiten van loonwerkers in de agrarische sector zijn de laatste jaren veranderd. Veel loonwerkers hebben nu nevenactiviteiten. Meestal zijn deze activiteiten niet vergund of in strijd met het bestemmingsplan. Veel van deze activiteiten hebben betrekking op het innemen van afvalstoffen en/of opslag en transport van grond. Ook blijkt uit ervaring dat bij veel loonwerkers het naleefgedrag niet altijd goed is. Slechts 21% van de controles zijn afgerond. Dit komt met name omdat er bij veel bedrijven knelpunten zijn/ waren op het bestemmingsplan en dit eerst bij de gemeentes opgepakt moet worden. Uitvraag zeer zorgwekkende stoffen (ZZS) Dit project is het vervolg van de indicatieve uitvraag over ZZS in 2020/2021. In de vorm

van een brief zijn veel bedrijven, waar mogelijk ZZS aanwezig zijn, toen gevraagd om een vragenlijst over ZZS in te vullen. Nu zijn deze bedrijven verzocht om veiligheidsbladen van hun producten en grondstoffen op te sturen. Uit deze veiligheidsbladen kan met behulp van een ZZS-Tool nagegaan worden of hierin ZZS zitten. Uit het resultaat van dit project is o.a. gebleken dat 85% van de gevraagde bedrijven ZZS binnen hun bedrijf hebben. In 2024 gaan wij hiermee verder bij bedrijven die niet in het eerste uitvraag zijn meegenomen. Afhandeling klachten en meldingen ongewone voorvallen/ incidenten Klachten/ meldingen Aantal Binnen termijn afgehandeld

2021 1335 85%

2022 1142 87%

2023 1159 89%

Vanaf 2019 tot en met 2022 was er een duidelijk dalende trend van klachten/ meldingen te zien. Dat kwam mogelijk door Corona, maar ook omdat we veel langdurige knelpunten hebben opgelost. Nu zie je een stabilisatie ten opzichte van 2022. In het algemeen gaan de meeste klachten over een beperkt aantal bedrijven binnen de Achterhoek. Deze bedrijven worden door 10

10

ons opgepakt als aandachtsbedrijven (zie kopje aandachtsbedrijven). Daarnaast zien we dat de meeste klachten over geur- en/ of geluidshinder gaan. Er zijn verder 16 ongewone voorvallen/ incidenten bij ons gemeld en opgepakt. Deze hebben niet geleid tot hele grote problemen en zijn naar tevredenheid opgelost. Dit zijn er overigens veel minder dan in 2022. Toen waren er 55. Percentage klachten binnen termijn afgehandeld De norm is dat klagers/melders binnen 3 werkdagen worden geïnformeerd over het vervolg van hun klacht en dat tenminste 86% van de klachten binnen 2 weken is afgerond. Dat wil zeggen dat of de klacht helemaal afgehandeld is of dat vervolgstappen zijn afgesproken (b.v. geluidsmeting bij geluidsklachten). Van de klachten die we in 2023 hebben ontvangen is 89% (1026) binnen de afgesproken termijn van 2 weken afgerond. Bij een overschrijden van de termijn gaat het vooral om klachten en meldingen van lang(er)lopende handhavingszaken. Aandachtsbedrijven/ ondermijning Dit betreft bedrijven die extra aandacht nodig hebben en daardoor vaak ook veel tijd kosten. Elk jaar vallen er bedrijven af, maar er komen ook wat bij. Onderstaande tabel geeft aan welke categorieën aandachtsbedrijven we toepassen en wat de aantallen per categorie zijn. Aandachtsbedrijven met:

een hoog risicoprofiel een slecht naleefgedrag veel klachten uit de omgeving Gevaar voor ondermijning/ milieucriminaliteit Totaal

2021 20 12 29 7 68

2022 27 10 28 7 77

2023 19 6 20 3 48

Het aantal bedrijven is dus dynamisch en het kan ook een combinatie van bovenstaande categorieën zijn. Wat je ziet is dat het aantal bedrijven bij alle categorieën slinkt en daar zijn per categorie de volgende redenen voor:

11

Een hoog risicoprofiel: Vanaf 2020 (bij de opstart van deze aandachtsbedrijvenlijst) groeide dit aantal tot en met 2022 omdat we in die jaren niet alle bedrijven inzichtelijk hadden. Dit inzicht is nu mede door de uitgevoerde controles veel beter geworden. Het aantal slinkt zelfs omdat de bedrijven naar aanleiding van onze eisen (o.a. door maaatwerkvoorschriften) meer maatregelen genomen hebben, waardoor het risico duidelijk minder is geworden of omdat bedrijven ook gestopt zijn. Een slecht naleefgedrag: Door toezicht en waar nodig te nemen handhavingsacties nemen bedrijven de benodigde maatregelen. Hierdoor laten bedrijven een betere naleving zien en vallen ze van deze lijst af. Er komen ook altijd nieuwe bij, maar dat aantal is in 2023 kleiner dan het aantal dat er af ging. Veel klachten uit de omgeving We hebben veel knelpunten in de afgelopen jaren (samen met de gemeentes) opgepakt en dat heeft resultaat gehad. Dat zie je terug in een vermindering van dit type aandachtsbedrijven. Gevaar voor ondermijning/ milieucriminaliteit De laatste jaren is er een goede samenwerking binnen de Achterhoek op het gebied van ondermijning. Dat heeft deels geleid tot het afronden van zaken rondom een aantal drugslabs binnen de Achterhoek. Daarom is het aantal in deze categorie ook minder in 2023.

Dit zegt overigens helaas niets over de toekomst en de eventuele drugslabs die mogelijk nog aanwezig zijn en gevonden worden. Daarnaast hebben we in alle gemeentes meegeholpen bij diverse ondermijningsacties. Dat betrof allerlei werkzaamheden van aspectcontroles door ons zelf tot 11

aan het meelopen met multidisciplinaire controles met alle handhavingspartners. Zo hebben alle gemeentes ook het Keurmerk Veilig Buitengebied opgepakt, waar wij ook aan deelnemen. Energiecontroles en beoordelingen Erkende Maatregelenlijsten energiebesparing (EML) Als een bedrijf meer dan 50.000 kWh elektriciteit of 25.000 m3 gas per jaar verbruikt, dan geldt een verplichting om de energiebesparende maatregelen uit te voeren die binnen 5 jaar terugverdiend kunnen worden. We hebben 418 EML controles afgerond., wat iets meer is dan de geplande 412. Echter er zijn daarnaast ook nog 224 opgestarte, lopende controles. Na de controle wordt in een plan van aanpak aangegeven op welke termijn welke maatregelen genomen gaan worden. Hierop houden we toezicht. We merken dat ondernemers steeds meer aandacht hebben voor energiebesparingsmaatregelen. Dit zien we ook terug bij de controles. Vaak hebben ze dan al een aantal maatregelen genomen. Aan de andere kant zien we dat er een aantal bedrijven hardnekkig volhouden om niets te willen doen. Daar zetten we onze handhaving op in (met name via lasten onder dwangsom). Informatieplicht energiebesparende maatregelen De ondernemer is verplicht om door middel van een melding het bevoegd gezag te informeren welke energiebesparende maatregelen zijn getroffen.

Deze wordt dan gebruikt om te controleren of aan boven genoemde energiebesparingsplicht is voldaan. We sporen zoveel mogelijk bedrijven op die zich nog niet gemeld hebben en we dwingen dan af dat ze dat alsnog doen. Het aantal niet gemelde bedrijven wordt steeds kleiner. Helaas hebben we geen 100% inzicht in welke bedrijven moeten voldoen aan de registratieplicht. Dat is een landelijk probleem waar nog steeds geen oplossing voor is.

Toezicht op verplichting van minimaal energielabel C voor kantoorgebouwen Per 1 januari 2023 moet elk kantoorgebouw (>100m2) minimaal energielabel C hebben. Als dit niet het geval is, mag het gebouw volgens het Bouwbesluit 2012, artikel 5.11 niet meer als kantoor worden gebruikt. We hebben in 2022 de voorbereidingen getroffen voor het toezicht hierop, waaronder het maken van een lijst voor de kantoorgebouwen die in de Achterhoek. In 2023 hebben we het toezicht opgestart en dit zal nog doorlopen in 2024. In totaal zijn 228 van de 387 kantoorgebouwen in de Achterhoek label C-plichtig. Al deze bedrijven hebben een brief ontvangen over deze plicht, waarin ze gevraagd zijn om aan te tonen dat ze er of aan voldoen of er aan gaan voldoen en per wanneer. Tot nu toe hebben 27 bedrijven aangetoond hieraan te voldoen. Circulaire economie De circulaire economie krijgt steeds meer landelijke en regionale aandacht. Binnen alle Gelderse omgevingsdiensten zijn in 2022 en 203 m.b.v. een provinciale subsidie hiervoor mensen opgeleid om waar nodig en mogelijk gemeentes en bedrijven te kunnen ondersteunen. Bij de ODA zijn in 2023 4 medewerkers opgeleid en is een bijeenkomst over duurzaamheid en circulaire economie voor bedrijven georganiseerd.

Overige controles en handhaving Slopen/ Asbest We hebben in 2023 voor alle gemeentes asbestcontroles uitgevoerd, waarbij we niet alleen afgaan op ingediende asbestmeldingen maar ook op zoek zijn naar illegale asbestverwijdering via vrije veldcontroles. In totaal hebben we voor deze gemeentes 415 locaties bezocht, waarbij we regelmatig handhavend moesten optreden. Toezicht bodem Dit betreft controles op het gebied van bodemsaneringen (Wet bodembescherming) en grondtoepassingen (Besluit Bodemkwaliteit). We doen dit op basis van een risico- en 12

12

effectgerichte benadering, waarbij we net als bij asbest gebruik maken van vrije veldcontroles om illegale grondtoepassingen en opslagen te traceren. Geluidmetingen Dit betreft 107 geluidmetingen bij evenementen. Dit zijn er ruim meer dan voorgaande jaren (in 2022 waren dit er 53). Los van de coronacrisis zien we ook een toename in de wens om meer geluidsmetingen bij de gemeentes. De resultaten worden gedeeld met de gemeentes, waarna waar nodig actie genomen wordt naar de organisatie van het evenement. Verder komen vanuit de gemeentes steeds meer verzoeken binnen op het gebied van geluidsmetingen bij inrichtingen of in de openbare ruimte. Aan de ene kant omdat er steeds meer knelpunten op het gebied van geluid zijn (denk b.v. aan overlast van warmtepompen en airco’s), aan de andere kant ook omdat we hebben laten zien dat we de kennis en kunde hiervoor hebben. Vuurwerkcontroles De ODA had de opdracht om 31 vuurwerkverkooppunten te controleren in 2023. Dit waren er vorig jaar nog 35. We zien dan ook al langer een daling vanwege meerdere stoppende vuurwerkverkooppunten. Hiervoor zijn controles uitgevoerd in het najaar op brandveiligheidsen installatietechnische aspecten (zoals veiligheidsafstanden, brandwerendheid van bouwdelen en keuring van de sprinkler) en eind december tijdens de verkoopdagen.

Wat opvalt is dat, ondanks dat ondernemers al jaren weten wat de regels zijn, er altijd nog overtredingen plaats vinden. Verzoeken tot handhaving Wij krijgen verzoeken van derden om op een bedrijf te gaan handhaven. Deze verzoeken moeten beoordeeld worden en vervolgens wordt besloten om wel of niet te gaan handhaven. Van deze mogelijkheid werd tot 2022 steeds meer gebruik gemaakt, echter we zien nu een daling ten opzichte van 2022. Er zijn in 2023 12 verzoeken tot handhaving binnengekomen, terwijl dat in 2022 nog 22 waren.

13

Last onder dwangsom of bestuursdwang Door de Landelijke Handhavingstrategie (LHS) meer toe te passen zijn de laatste jaren steeds meer (vooraankondigingen) lasten onder dwangsom of bestuursdwang opgelegd. Naast een aantal grote en vaak langlopende handhavingszaken betreft het over het algemeen zaken van kleinere overtredingen die allemaal of al opgelost zijn of snel opgelost kunnen worden. Het wil dus niet zeggen dat het allemaal leidt tot een daadwerkelijke dwangsom of bestuursdwang. De meeste bedrijven hebben voor het zover komt de overtreding(en) al opgelost. Over 2023 zijn er naast al lopende handhavingszaken vanuit eerdere jaren 94 handhavingszaken opgestart, waarvan 86 voor een last onder dwangsom en 8 voor een last onder bestuursdwang. Strafrechtelijke handhaving door Buitengewoon Opsporingsambtenaren (BOA’s) Dit betreft diverse soorten misdrijven/ overtredingen. Er zijn 127 strafrechtelijke onderzoeken opgestart. Bij 40 onderzoeken is er uiteindelijk ingezet op een strafrechtelijk instrument, zijnde processen-verbaal (10), BSBm (9), SAM (3) en bij 18 onderzoeken is een strafrechtelijke waarschuwing (zowel schriftelijk als mondeling) uitgedeeld. Er zijn 87 zaken strafrechtelijk opgepakt waar het onderzoek in 2023 (nog) niet heeft geleid tot vervolging door de ODA. 2.

Wat hebben we daarvoor gedaan Verbeterde uitvoering toezicht We werken met een risico & effectgerichte benadering, gebaseerd op steeds meer beschikbare informatie vooraf. Dit hebben we voor enkele branches vertaald naar specifieke brancheplannen. Hierin staan verschillende manieren van toezicht houden, zoals de traditionele reguliere controle, de aspectcontrole en de zelfcontrole (bedrijven vullen vooraf zelf een checklist in, waarna gekeken wordt waar de ODA zelf nog langs moet gaan voor een controle). Verder wordt

13

in een brancheplan ook beschreven welke overtredingen het meest voorkomen in zo’n branche en hoe je mogelijke overtredingen kunt voorkomen door bijvoorbeeld voorlichting. In 2023 hebben we een start gemaakt voor een nieuwe risicoanalyse in het kader van de Omgevingswet, gebaseerd op Milieu Belastende Activiteiten (MBA’s) in plaats van inrichtingen. Deze nieuwe risicoanalyse zal de basis worden voor het Handhavingsuitvoeringsprogramma (HUP) 2025 en de daaropvolgende jaren. Landelijke handhavingstrategie (LHS)/ naleefgedrag Binnen de ODA wordt gewerkt met de LHS. Hierbij wordt per overtreding in stappen bekeken wat de vervolgacties moeten zijn. Dit kan betekenen dat zowel bestuursrechtelijk als strafrechtelijk opgetreden moet worden. Een belangrijk aspect hierbij is het naleefgedrag van het bedrijf (overigens ook een onderdeel van het risico- en effectgerichte toezicht). Gebruik van strafrecht In het kader van het vorige punt en de toetsing van overtredingen aan de hand van de LHS zijn de werkzaamheden in het kader van het strafrecht door de BOA’s van belang. Daarom wordt er steeds gekeken naar een verbetering van de samenwerking met het OM, FP en de politie. De onderlinge contacten zijn goed, maar de verwachtingen en daarmee de werkafspraken en de processen kunnen nog beter op elkaar worden afgestemd.

Ondermijning Ondermijning is de vermenging van de onderwereld met de bovenwereld. Je kunt hierbij b.v. denken aan drugslabs in leegstaande bedrijfspanden maar ook aan fraudezaken en milieucriminaliteit. De ODA kan hierbij vaak helpen, o.a. omdat onze medewerkers de ogen en oren kunnen zijn voor het signaleren van deze zaken. Binnen de ODA hadden we in 2023 daarvoor 2 contactpersonen, waaronder de coördinator ondermijning die in nauw contact staan met de gemeentes en andere handhavingspartners. Wij nemen o.a. ook deel aan de gemeentelijke ondermijningsoverleggen. We merken dat we steeds vaker voor ondermijningsacties ingezet worden. Daarom zal vanaf 2024 het aantal contactpersonen uitgebreid worden naar 4. 3. Wat heeft het gekost (bedragen in 1.000 euro’s) Overzicht baten en lasten Programma 2 Toezicht en Handhaving x € 1.000

Begr. 2023 Na wijz. Baten

Lasten

Realisatie 2023 Saldo

Baten

Begr - rel

Lasten

Saldo

Saldo

Programmaplan Programma 2 Toezicht en Handhaving

5.583

3.262

2.321

1.621

5.346

3.342

2.004

-317

-1.621

1.671

-1.671

-50

41

-41

0

0

41

4.924

659

5.013

333

-326

Overzicht Algemene dekkingsmiddelen Overhead Heffing vennootschapsbelasting Onvoorzien Saldo van baten en lasten

5.583

5.346

De baten liggen iets onder de begroting. Dat komt o.a. door een groter ziekteverzuim aan het begin van het jaar door nasleep van corona en langdurige ziekten bij enkele toezichthouders en het niet op tijd in kunnen vullen van vacatures na het vertrekken van 3 toezichthouders. De lasten zijn gebaseerd op de salarislasten van het team toezicht en handhaving en de inhuur van derden. De netto-lasten zijn iets hoger dan begroot. Dat komt met name omdat door hierboven genoemde langdurige ziektes tijdelijk meer inhuur nodig was.

14

14

IV. Programma 3 – Specialismen 1. Wat hebben we bereikt Het totaal aantal adviezen in het jaar 2023 is ten opzichte van 2022 toegenomen. Voor een verdere toelichting zie hieronder in paragraaf 2. Percentage adviezen binnen de servicenorm van 4 weken (minimaal 80%) 80,7% van de adviezen zijn binnen de afgesproken 4 weken geleverd. Dit ligt boven de norm en is een verlaging ten opzichte van het jaar ervoor toen 85% van de adviezen binnen de servicenorm van 4 weken lag.

2. Wat hebben we daarvoor gedaan Archeologie In 2023 is het regulier archeologisch werk weer uitgevoerd, waaronder het geven van archeologische adviezen, beoordelen van opgravingsrapporten en het toetsen van archeologische bureauonderzoeken en booronderzoeken. Het aantal gegeven adviezen en beoordelingen is nagenoeg gelijk gebleven ten opzichte van 2022. Evenals vorig jaar was sprake van een relatief groot aantal grootschalige proefsleuvenonderzoeken en archeologische opgravingen. Om de kwaliteit van de archeologietaken te borgen en te voldoen aan de kwaliteitscriteria is er samengewerkt met de archeologische dienst van de gemeente Zutphen. Aanvullend heeft de ODA dit jaar een Achterhoekse Archeologiedag georganiseerd. Deze richtte zich op een breed publiek van geïnteresseerden uit de regio. Met een opkomst van 120 bezoekers was deze dag zeer goed bezocht. Tot slot is de ODA bezig met het ontwikkelen van een digitaal platform (storymapping) om het archeologisch verhaal van de Achterhoek op een toegankelijke manier te vertellen aan de inwoners van de regio. Bodem Naast reguliere taken zoals het geven van bodemadviezen in het kader van ruimtelijke ontwikkelingen en het beoordelen van bodemrapporten is er in 2023 aandacht geweest voor de inwerkingtreding van de omgevingswet. Samen met de partners voeren we het overkoepelende project ‘bodem in de Omgevingswet’ uit.

Het doel van dit project is kijken hoe de taken die we nu uitvoeren, onder de Omgevingswet worden uitgevoerd en welke taken erbij komen. Verder gaan we na of het nodig is om, voor de inwerkingtreding van de Omgevingswet, nog lokale regels op te stellen. Voor de Nota bodembeheer is samen met het vakberaad bodem een adviesbureau ingehuurd die een voorstel heeft gemaakt om de tekst van de nota zodanig aan te passen en aan te vullen dat deze opgenomen kan worden in het omgevingsplan. Zowel met betrekking tot de voorbereiding van de Omgevingswet maar ook voor tal van andere onderwerpen zijn diverse bodemadviseurs van de ODA betrokken binnen verschillende landelijke en regionale overlegstructuren waarin we meedenken en meepraten om de regio achterhoek op een goede manier in te vertegenwoordigen. Denk hierbij aan het Gelders Ondergrond Overleg (GOO), maar ook de VNG of OD-NL. Binnen deze overleggen kunnen we kwijt waar we als gemeenten en als regio tegenaan lopen, worden inhoudelijke zaken besproken en kennis opgehaald en gedeeld. De opgedane kennis wordt vervolgens ook weer gedeeld met onze partners.

15

15

Externe veiligheid In 2023 zijn de reguliere taken uitgevoerd zoals het geven van externe veiligheidsadviezen in het kader van ruimtelijke ontwikkelingen en het beoordelen van externe veiligheid in omgevingsvergunningen (milieu). Daarnaast heeft de ODA zich beziggehouden met de volgende projecten: • Werken aan de toekomst: in het kader van dit project zijn het afgelopen jaar verschillende activiteiten ontplooit om de aandacht voor externe veiligheid zowel intern als extern te vergroten. Voorbeelden van activiteiten zijn het verzorgen van gastcolleges op hogescholen, het organiseren van kennissessies voor gemeenten en het opzetten van een stageprogramma om studenten kennis te laten maken met externe veiligheid. • De Adviesrobot: de ODA is samen met de Omgevingsdienst Regio Arnhem en adviesbureau Oostkracht10 bezig met het ontwikkelen van de Adviesrobot. Dit is een digitaal programma dat geautomatiseerde standaardadvisering voor externe veiligheid in Gelderland mogelijk maakt. Het doel van dit programma is om de afhandeling van simpele adviesaanvragen te automatiseren zodat meer tijd overblijft voor ingewikkelde adviesaanvragen. • Gelders Externe Veiligheid Overleg (GEVO): net als voorgaande jaren neemt de ODA deel aan het GEVO.

Dit is een regionale kennisschakel die partners en gemeenten van de zes Gelderse omgevingsdiensten informeert over landelijke en regionale ontwikkelingen op het gebied van externe veiligheid. De ODA vervult samen met de Omgevingsdienst Veluwe het voorzitterschap van dit overleg. Juridisch In 2023 zijn reguliere taken uitgevoerd als: het juridisch toetsen van omgevingsvergunningen, het opstellen en toetsen van handhavingsbesluiten, de ondersteuning van vergunningverleners en toezichthouders, het behandelen van bezwaarprocedures, voorlopige voorzieningen en (hoger)beroepsprocedures, het afhandelen van verzoeken tot handhaving, verstrekken informatie bij WOO verzoeken van de provincie, het bijhouden van jurisprudentie en nieuwe wetgeving en implementeren hiervan in de organisatie. Daarnaast is juridisch bijgedragen aan: • saneren van ontmantelde drugslabs en kostenverhaal • implementatie van de Omgevingswet bij zowel de partners als ook binnen de eigen organisatie • actualiseren DVO’s en mandaten in verband met de Omgevingswet • proces voor de wijziging van de gemeenschappelijke regeling • nader afstemmen van werkprocessen tussen de ODA en gemeentelijke bezwaarcommissies van de partners • bijdragen aan de behandeling van gemeentelijke WOO verzoeken

Geluid In 2023 hebben de werkzaamheden binnen het werkveld geluid in hoofdzaak bestaan uit het geven van adviezen in het kader van melding- en vergunningprocedures en bij ruimtelijke procedures. Daarnaast is ondersteuning geboden aan de toezichthouders in situaties waarbij (complexere) geluidsmetingen zijn verricht en aan juristen bij zittingen van bezwarencommissies en de rechtbank. Meldenswaardig is dat in 2023 de gemeenten Doetinchem en Bronckhorst het zonebeheer industrielawaai hebben overgedragen aan de Oda. Voor de industrieterreinen waar het zonebeheer al bij de Oda lag is gestart met het actualiseren van de zonebeheersmodellen. In 2023 zijn de modellen voor De Mars in Zutphen en bedrijvenpark A18 in Doetinchem geactualiseerd. Verder is tijd en energie gestoken in de voorbereiding op de komst van de Omgevingswet.

16

16

Luchtkwaliteit en geur Naast reguliere taken zoals het geven van luchtkwaliteit- en geuradviezen in het kader van ruimtelijke ontwikkelingen en het beoordelen van luchtkwaliteitsrapporten, is in 2022 voor zeven gemeenten de monitoring van de luchtkwaliteit uitgevoerd in het kader van het Nationaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit (NSL). In voorkomende gevallen werden adviezen gegeven ten aanzien van geur bij de meer complexe milieuvergunningverlening of – handhaving bij bedrijven. Een belangrijk deel van de beschikbare capaciteit is nodig geweest voor de beoordeling van de stikstofemissie van bouwvergunningaanvragen. Door de partners werden vragen uitgezet ten aanzien van de aanhaakverplichting die in 2023 gold ten aanzien van mogelijk verplichte natuurvergunningen als gevolg van de bouw van woningen en andere bouwprojecten in combinatie met het wegvallen van de bouwvrijstelling (bij benadering 300 adviesverzoeken). Hiertoe is beleid ontwikkeld en heeft dit in een enkel geval geleid tot het advies aan de partners om bij een bouwproject contact op te nemen met het bevoegde gezag (de provincie) ten aanzien van de Natuurwetgeving om te bezien of een vergunningtraject opgestart moet worden. Milieueffect(beoordelings)rapportages (MER) Bij de beoordeling van bestemmingsplannen worden steeds vaker ook (vormvrije) milieu-effect beoordelingsrapportages opgesteld.

De noodzaak voor- en de beoordeling van de kwaliteit van deze rapportages en eventueel inhoudelijke tekortkomingen werden teruggekoppeld aan de partners. Licht Er zijn steeds vaker klachten ten aanzien van deze voorheen nauwelijks aan de orde zijnde milieuproblematiek. Naast het opbouwen van expertise op dit gebied werden ook lichtadviezen aan de partners verstrekt. Bestemmingsplannen Naast het beoordelen van de noodzaak en de kwaliteit voor MER-rapportages werden ook ten aanzien van het verplichte onderdeel milieuzonering diverse (reguliere) adviezen verstrekt. Wanneer hierbij een geurproblematiek speelde ten aanzien van nabij gelegen agrarische bedrijven werden ook aan de hand van de V-Stacks rekenmethode voorgrond- en achtergrondgeurberekeningen opgesteld, aangezien hier naast de richtafstanden van de VNGbrochure, ook de wettelijke afstanden van de Wet geurhinder en veehouderij een rol spelen. In dit kader werd ook een advies aan het VNG uitgebracht ten aanzien van de mogelijke wijziging van de bestaande zonerings-systematiek door de VNG. Uiteraard spelen de bovengenoemde milieuaspecten afwisselend ook een rol bij de te beoordelen bestemmingsplannen, waarbij vaak in overleg met de andere specialisten (externe veiligheid, geluid) gezocht wordt naar een oplossing bij een complexe zoneringsproblematiek.

3. Wat heeft het gekost (bedragen in 1.000 euro’s) Overzicht baten en lasten Programma 3 Advies x € 1.000

Begr. 2023 Na wijz. Baten

Lasten

Realisatie 2023 Saldo

Baten

Begr - rel

Lasten

Saldo

Saldo

Programmaplan Programma 3 Advies

2.186

1.674

512

804

2.593

2.008

585

73

-804

829

-829

-25

20

-20

0

0

20

2.498

-312

2.838

-245

67

Overzicht Algemene dekkingsmiddelen Overhead Heffing vennootschapsbelasting Onvoorzien Saldo van baten en lasten

2.186

2.593

17

17

De baten zijn toegenomen door extra werk. Ook aan de lasten kant zien we een stijging. Vooral bij de specialismen is de ODA genoodzaakt een beroep te doen op externe inhuur om aan de gevraagde werkzaamheden te kunnen voldoen.

18

18

V. Programma 4 - Stelseltaken Het Gelders Stelsel is een samenwerkingsverband van de zeven Gelderse Omgevingsdiensten (OD’s). De OD’s verrichten in de nabijheid van gemeenten de Wabo-taken waarvoor zij robuuste taakuitvoering realiseren. Om deze robuustheid te garanderen zijn samenwerkingsafspraken gemaakt die zijn vastgelegd in stelselafspraken. Hiermee zijn de OD’s in Gelderland onlosmakelijk met elkaar verbonden. Er zijn stelselafspraken gemaakt over: • Complexe vergunningverlening (ODRN); • Toezicht en handhaving provinciale bedrijven (ODRA); • Ketentoezicht (ODR); • Coördinatie en kwaliteit, Informatievoorziening Gelderse Omgevingsdiensten (I-GO) (ODDV); • Het Portaal - kenniscentrum en communicatie (OVIJ); • Coördinatie Bestuurlijke strafbeschikking Milieu (ODNV); • HRM, Bestuurlijk & Juridisch (ODA). De dienst waar een stelseltaak is belegd, voert die taak uit mede ten behoeve van de overige diensten. Daarmee is de basis gelegd voor het Gelders Stelsel dat in samenhang functioneert. ODA voert de stelseltaken HRM, Bestuurlijk& Juridisch uit. Een paar lichten we eruit. Complexe vergunningverlening Op het grondgebied van de ODA liggen complexe gemeentelijke inrichtingen. De impact van

complexe bedrijven is groot door bijvoorbeeld luchtuitstoot, geur- en geluidoverlast of omdat deze bedrijven met gevaarlijke stoffen of afval werken. De ODRN stelt voor de omgevingsdiensten in Gelderland en dus ook voor de ODA het milieudeel voor de omgevingsvergunning op voor dit type bedrijven. ODRN levert hiervoor de technische inhoud en alle onderdelen die te maken hebben met aspecten zoals externe veiligheid, geluid, lucht en geur. De totale regie van de procedure, zoals het versturen van brieven en het bewaken van wettelijke termijnen, ligt bij de lokale omgevingsdienst. In 2023 is een pilot uitgevoerd waarbij de ODA voor twee complexe inrichtingen de vergunningverlening zelf heeft uitgevoerd. Deze pilot is inmiddels succesvol afgerond en de ODA is voornemen met ingang van 2024 alle vergunningverlening voor complexe gemeentelijke inrichting zelf uit te gaan voeren. Ketentoezicht De regie op deze taken ligt in het Gelders stelsel bij de Omgevingsdienst Rivierenland (ODR). De ODA heeft zelf de taken uitgevoerd en is daarbij ondersteund door de ODR. Het doel van ketentoezicht is het integraal in beeld brengen, voorkomen en bestuursrechtelijk aanpakken van risicovolle activiteiten en gedragingen met o.a. (afval)stoffen die kunnen leiden tot schade aan de leefomgeving en -ondermijning in de (afval)stoffenketens.

Hiermee leveren we een bijdrage aan de effectieve aanpak van milieucriminaliteit. Dit doen we via risico- en informatie gestuurde (keten) analyses en Diepgaand Administratief Toezicht (DAT). De analyses geven een gestructureerd en integraal beeld van de problematiek en geven richting aan vervolginterventies, ook voor gemeentes en andere ketenpartners. Resultaten in 2023 waren o.a. een drietal diepgaande administratieve onderzoeken bij afvalbedrijven en een dashboard die asbesttoezichthouders actuele inzichten geeft in asbestdata en een indicatie van mogelijke overtredingen/overtreders,. P&O stelseltaak (ODA) De ODA is verantwoordelijk voor de stelseltaak HRM. Vanuit een coördinerende rol vertegenwoordigt zij de HR-expertgroep, bestaande uit 7 HR adviseurs en een arbeidsjurist. De HR-expertgroep houdt zich bezig met gezamenlijke HR-thema's. Deze zijn gerelateerd aan het gezamenlijk arbeidsvoorwaardenreglement, de cao en de medezeggenschap. De HR19

19

expertgroep richt zich met name op kennisdeling. De cao wijzigingen bracht met zich mee dat thema’s als het verlofsparen, vitaliteit en het thuiswerken in het bijzonder aandacht kregen.

Bestuurlijk & juridisch (ODA) De expertgroep adviseert de directeuren over diverse thema’s waaronder: - Voorbereiding bestuurlijke besluitvorming - Aanpassing mandaatregeling als gevolg van Omgevingswet - Vereenvoudiging van procedures - Samenwerking taskforce Omgevingswet BSBm (Bestuurlijke Straf Beschikking milieu) ODNV) De bevoegdheid voor de BSBm is toebedeeld aan de directeuren van de omgevingsdiensten en wordt uitgevoerd door BOA’s. Binnen het stelsel was tot halverwege 2021 de coördinatie van de uitvoering van de BSBm’s en het aanspreekpunt voor het OM belegd bij omgevingsdienst Noord Veluwe. Met het vertrek van de toenmalige directeur is deze taak overgedragen aan de directeur van de ODA, de uitvoering blijft bij Noord Veluwe. Wat heeft het gekost (bedragen in 1.000 euro’s) Overzicht baten en lasten Programma 4 Stelseltaken x € 1.000

Begr. 2023 Na wijz. Baten

Lasten

Realisatie 2023 Saldo

Baten

31

Lasten

Saldo

Saldo

Programmaplan Programma 4 Stelseltaken

77

364

-287

107

421

-314

-27

Overzicht Algemene dekkingsmiddelen

20

Overhead Heffing vennootschapsbelasting Onvoorzien Saldo van baten en lasten

77

364

-287

107

421

-314

-27

Voor een toelichting verwijzen wij u naar het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening.

20

VI. Programma 5 – Overige activiteiten en projecten Commissie van Aartsen Op 4 maart 2021 heeft de commissie van Aartsen het rapport “Om de leefomgeving” aan de demissionair staatsecretaris) aangeboden, waarin tien aanbevelingen worden gedaan om te komen tot een toekomstvast, effectief, slagvaardig en toekomstgericht VTH-stelsel. Aanvullend zijn twee vervolgrapporten aangeboden. Het rapport “Omgevingsdiensten in beeld” geeft een verzameling en analyse van alle relevante data van alle omgevingsdiensten die bij de commissie van Aartsen nog niet meegenomen waren en het rapport “Juridisch onderzoek aanbevelingen Adviescommissie Vergunningverlening” geeft een wijze waarop de aanbevelingen vanuit de commissie van Aartsen wettelijk opgevolgd zouden kunnen worden. Hierop is het Interbestuurlijke programma versterking VTH stelsel (IBT) opgezet waarin Omgevingsdienst Nederland (ODNL) en de individuele diensten werken aan bovengenoemde punten. Onderzoek provincie Gelderland over robuustheid Gelders stelsel De provincie Gelderland heeft in het kader van de doeltreffendheid en doelmatigheid een artikel 217a onderzoek uitgevoerd naar de Omgevingsdiensten in Gelderland. De centrale vraag was of de omgevingsdiensten voldoende robuust en toekomstbestendig zijn.

De conclusie was volgens de onderzoekers dat dit nu onvoldoende het geval is door onvoldoende doorzettingsmacht, krapte op de arbeidsmarkt en niet naar behoren werkende informatie- en communicatielijnen. Naast dat de provincie ‘weer’ actief wil gaan deelnemen aan alle besturen van de omgevingsdiensten, hebben ze een vervolgonderzoek naar de robuustheid van het Gelders stelsel gedaan. Hierin worden een oordeel en aanbevelingen gegeven over de mate waarin het Gelders stelsel in staat is om ontwikkelingen, die binnen het eerder genoemde IBP worden uitgewerkt, in te vullen. Het rapport wordt begin is in 2023 opgeleverd en besproken. Voor de uitkomsten is een plan van aanpak opgesteld waarin de ODA aangeeft hoe zij wil gaan voldaan aan deze robuustheidscriteria. Begin 2024 is het plan van aanpak aangeleverd bij de staatssecretaris. Omgevingswet De afgelopen jaren is de inwerkingtreding van de nieuwe Omgevingswet steeds uitgesteld. Op dit moment lijkt de minister te sturen op de inwerkingtreding op 1 januari 2024. Discussie over de inwerkingtreding richt zich enerzijds op de techniek (DSO), maar anderzijds ook vanwege de beschikbare middelen, tijd en vacatures die langdurig openstaan in het land bij zowel partners als ketenpartners.

ODA bereidt zich samen met de (keten-)partners voor op de verschillende scenario’s door o.a.: o het oefenen met de Omgevingswet en de samenwerkingsafspraken binnen de Achterhoek; o het wijzigen van het productenboek gebaseerd op de Omgevingswet; o onderzoeken en adviseren over mogelijk te heffen milieuleges in de toekomst; o het beleidsneutraal omzetten van DVO/mandaat. Archiefbeheer De ODA bereidt zich samen met de DIV-collega’s van de partners en onze archiefinspecteur voor om de partners te ontzorgen in het beheren van het archief. De planning was om zo mogelijk al per 1 januari 2022 het archief in mandaat te beheren. Dit bleek echter te ambitieus. In 2022 hebben de DIV collega’s de focus gelegd op de kwaliteit van registeren, alle ODA medewerkers die werken met het zaaksysteem heeft een opfriscursus genoten en er wordt gemonitord op registratie. Tijdens het proces bleek ook dat er een tekort aan DIV kennis is binnen de ODA, er een vacature hiervoor opgestart en deze is per 1 februari 2023 ingevuld. Met de geworven DIV adviseur hebben we kennis en kunde in huis om het Project Archief in beheer van de ODA af te kunnen ronden. Tevens zijn de DIV-collega’s bezig geweest met het testen en valideren van een update van het zaaksysteem; OneGov. De planning is dat deze in kwartaal 1 van 2023 overgaat naar een Cloud omgeving.

Dit zorgt ervoor dat de ODA meerdere functionaliteiten in het 21

21

zaaksysteem kan gebruiken en ook niet meer afhankelijk is Doetinchem, zoals het voorheen georganiseerd was. Gelders Programma gemeentelijke complexe bedrijven Er wordt binnen het Gelders stelsel bekeken of het toezicht op de gemeentelijke complexe bedrijven geplaatst kunnen worden onder een gezamenlijk Gelders programma. De komst van de Omgevingswet, de kwaliteitscriteria waaraan voldaan moet worden en de verbeterpunten vanuit de commissie van Aartsen worden hierin meegenomen.

22

22

VII.

Financiële uitkomsten

1. Algemeen De Omgevingsdienst Achterhoek verkrijgt haar inkomsten hoofdzakelijk uit bijdragen van de deelnemende partners. Daarnaast kan zij opbrengsten verkrijgen buiten de deelnemende partners. 2. Financiële resultaten Onderstaand de financiële resultaten over 2023. Omschrijving x € 1.000

2022

2023

2023

Realisatie Periode P12

Begroting

Realisatie periode T2

LASTEN 1

Personele kosten/Inhuur en diensten derden

8.066

8.014

8.488

2

Organisatiekosten

843

916

1.007

3

Organisatieontwikkeling en SPP

16

113

92

4

Bovenregionale taken

347

364

305

5

Organisatie ondersteuning

617

689

649

6

Algemene lasten

0

76

0

Totaal Lasten

9.889

10.172

10.541

BATEN 21

Bijdragen van derden

480

81

690

25

Bijdragen deelnemers Totaal Baten

9.025 9.505

10.091 10.172

10.186 10.876

Gerealiseerde resultaat

-384

0

335

23

Het was voor de ODA een bewogen jaar vanwege het interbestuurlijk programma versterking VTH. Dit vraagt veel van de organisatie en onze mensen. Ondanks de druk van het IPB zien een toenemende vraag naar onze dienstverlening en producten en dat is mooi. Tegelijkertijd bereiden we ons, ook vorig jaar volop voor op de omgevingswet. In toenemende mate zien we ook dat het heel moeilijk is om geschikte mensen te vinden. In combinatie met meer uitval door ziekte richting einde van het jaar neemt de gevoelde werkdruk dan verder toe. Ten opzichte van vorig jaar hebben we minder beroep hoeven doen op inhuur om werk weg te zetten. Een (groot) gedeelte van onze trainees worden steeds beter ingewerkt en kunnen daardoor zelfstandig werk oppakken. Met het blijven zelf opleiden van trainees hopen we de afhankelijkheid richting externe inzet verder te verlagen. De stijgende baten door de toenemende vraag van onze dienstverlening en onze werkzaamheden voor het IPB en energietoezicht leiden tot een positief resultaat van € 335.000. Voor een nadere toelichting op de verschillende onderdelen wordt verwezen naar de toelichting op de baten en lasten in de jaarrekening.

23

VIII. Paragrafen Inleiding In het Besluit Begroting en Verantwoording zijn zeven verplichte paragrafen opgenomen voor provincies, gemeenten en hun gemeenschappelijke regelingen. Deze zijn niet allemaal relevant voor de Omgevingsdienst Achterhoek. Om die reden zijn de paragrafen lokale heffingen, grondbeleid en verbonden partijen achterwege gelaten. De volgende paragrafen worden achtereenvolgens behandeld: 1. Bedrijfsvoering 2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing 3. Financiering 4. Onderhoud kapitaalgoederen

1.

Bedrijfsvoering

I-GO (informatievoorziening Gelderse Omgevingsdiensten) De provincie heeft medio 2015 het initiatief genomen de informatievoorziening van, door en tussen de zeven omgevingsdiensten en de provincie te verbeteren. Dit is gebeurd door de ontwikkeling van een centrale Informatievoorziening (IGO). Inmiddels is I-GO in de beheerfase beland. Formatie en Personeel Hieronder een overzicht van de ontwikkeling van de bezetting van de ODA tot en met 31 december 2023 (in aantallen fte). 31-12-2020

31-12-2021

31-12-2022

31-12-2023

70,6 fte

75,56 fte

80,31 fte

89,5 fte

24

De arbeidsmarkt is krap. Dat geldt ook voor het vakgebied milieu. In het laatste onderzoek van het UWV is terug te zien hoe kansrijk een carrière in de milieu-branche is. Tegelijkertijd is het aantal opleidingen dat zorgt voor nieuwe aanwas schaars. De kans op uitstroom van medewerkers is groter vanwege het grote (financieel aantrekkelijke) aanbod van banen buiten de overheid. Ook de Oda heeft dit jaar te maken gehad met een grotere uitstroom dan voorgaande jaren. De vacatures die ontstaan zijn met moeite in te vullen. Daarom is er gezocht naar creatieve mogelijkheden om te kunnen blijven voldoen aan de vraag van onze partners. Een van de voorbeelden is het zelf opleiden van medewerkers. In 2022 zijn er wederom 4 HBO geschoolde medewerkers gestart die we zelf opleiden tot milieu vergunningverleners/juristen. De werkprocessen worden continu opnieuw tegen het licht gehouden zodat (her)organisatie leidt tot het optimaal benutten van ieders capaciteit(en). Daarnaast zien we dat extra opdrachten vanuit de partners, met name op het gebied van specialisme een beroep doen op capaciteit. Om hierin te blijven voorzien is er extra capaciteit aangetrokken. Ziekteverzuim Het ziekteverzuim percentage over 2023 is 5,6%. Dat is een behoorlijke afname ten opzichte van voorgaande jaren. Begin van het jaar we nog een relatief hoog ziekteverzuim (gelijk aan eind vorig jaar) vanwege o.a.

structurele ziekte. Gaande het jaar is dit teruggelopen richting de norm. Deze daling zien we ook terug in de productiviteit. P&O: kwaliteitscriteria en e-portfolio

24

Oda is in 2023 invulling blijven geven aan de KC 2.2. Voor de taken die de Oda uitvoert voor de partners is zij robuust. Dat houdt in dat aan de eisen die de KC 2.2. stelt wordt voldaan door; a. voldoende medewerkers in dienst te hebben die voldoen aan de KC 2.2. die gelden voor het betreffende deskundigheidsgebied. b. door van samenwerking met andere diensten uit het Gelders Stelsel c. externe partijen (inhuur). Arbobeleid Sinds 2022 heeft de ODA een extern arbo-adviseur die ODA ondersteund bij het uitwerken van een spoorboekje voor het plan van aanpak van de eerder uitgevoerde RI&E. Dit kreeg in 2023 een vervolg. Met de terugkeer van medewerkers naar de kantoorwerkplek in de gemeente Bronckhorst neemt ook de druk op de kantoorruimte toe. In 2022 zijn er daarom wederom gesprekken geweest met de gemeente Bronckhorst om te kijken hoe we hiervoor een oplossing voor kunnen vinden. Dienstverleningsovereenkomsten (DVO’s) ondersteunende diensten Onderstaande partners verrichten voor ons de volgende ondersteunende diensten. Partner

Ondersteunende dienst

Berkelland

Financiële administratie

Bronckhorst

Facilitaire zaken en huisvesting

Doetinchem

Informatisering en automatisering inclusief archief

Lochem

Personeels- en salarisadministratie

Om het verwachtingspatroon van de te leveren en te ontvangen diensten op elkaar af te stemmen, zijn hiervoor DVO’s afgesloten.

25

Financiële rechtmatigheid In dit stuk is de analyse op de begrotingsafwijkingen en daarmee de begrotingsrechtmatigheid te lezen. Voor de verantwoordingsgrens van de rechtmatigheid is vastgesteld op 3% van de totale lasten inclusief toevoegingen aan de reserves en is daarmee € 316.230. In deze paragraaf worden echter afwijkingen van boven € 100.000 gepresenteerd. Analyse begrotingsrechtmatigheid op grond van artikel 189, lid 3 van de Gemeentewet zijn alle begrotingsoverschrijdingen op lasten (en daarmee overeenstemmende balansmutaties) onrechtmatig. Bij de afweging van de vraag of van de begrotingsonrechtmatigheden meetellen in het rechtmatigheidsoordeel van de externe accountant zijn de criteria “passend binnen het door de raad uitgezette beleid’’, “sprake van compensatie door direct gerelateerde opbrengsten”, “open-einde-regelingen” en “overschrijding geconstateerd vóór of na verantwoordingsjaar” van belang. Uit analyse blijkt bij twee van de vijf programma’s dat de lasten lager waren dan begroot na wijziging, dus formeel rechtmatig zijn. De overschrijdingen van de lasten van programma 2: toezicht en handhaving en programma 4: stelsentaken vallen onder de toelichtingsgrens. De overschrijding op het resterende programma: 3 advies wordt onder dit overzicht toegelicht.

25

Overzicht baten en lasten Programma 3 Advies x € 1.000

Begr. 2023 Na wijz. Baten

Realisatie 2023

Lasten

Saldo

Baten

Begr - rel

Lasten

Saldo

Saldo

Programmaplan Programma 3 Advies

2.186

1.674

512

804

2.593

2.008

585

73

-804

829

-829

-25

20

-20

0

0

20

2.498

-312

2.838

-245

67

Overzicht Algemene dekkingsmiddelen Overhead Heffing vennootschapsbelasting Onvoorzien Saldo van baten en lasten

2.186

2.593

De overschrijding van de lasten (€ 340.000) binnen advies zit voornamelijk op kosten van derden, ofwel inhuur kosten. We zien dat het lastig is om (de juiste) mensen te vinden voor advies. Om aan de stijgende vraag te kunnen voldoen zijn we dus genoodzaakt geweest om expertise in te huren. Tegenover de hogere kosten staan ook hogere baten n.a.v. de werkvraag die onze partners aan ons stelt. Er is hier dus sprake van compensatie door direct gerelateerde opbrengsten. De conclusie is dan ook onrechtmatig, maar telt niet mee voor het oordeel. De overige afwijkingen worden onder de volgende tabel toegelicht. Jaar 2023; x 1.000 euro Begroting 2023 x € 1.000